ΕΣ/Ε ΚΛΙΜΑΚΙΟ/270/2024

Η Πράξη 275/2024 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης του έργου «ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ Π.Ε. ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΤΗ 2024-2025». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης λόγω ουσιώδους νομικής πλημμέλειας στη διαγωνιστική διαδικασία. Συγκεκριμένα, ο αποκλεισμός μιας ένωσης οικονομικών φορέων (2ης στη σειρά μειοδοσίας) κρίθηκε μη νόμιμος, καθώς οφειλόταν σε αντικειμενική ασάφεια της διακήρυξης σχετικά με τη δήλωση του ανεκτέλεστου υπολοίπου των εργολαβικών συμβάσεων στο ΕΕΕΣ. Η αναθέτουσα αρχή όφειλε να καλέσει την ένωση να παράσχει διευκρινίσεις αντί να προχωρήσει στον άμεσο αποκλεισμό της. Το Κλιμάκιο παρέχει τη δυνατότητα στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας να επαναλάβει τη νομιμότητα καλώντας την αποκλεισθείσα ένωση για διευκρινίσεις.

Η Πράξη 553/2024 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά στον έλεγχο νομιμότητας για την ανάθεση του έργου «Κατασκευή δικτύων πόσιμου νερού Δήμου Νέας Προποντίδας». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης καθώς η προσφορά της πρώτης μειοδότριας ένωσης εταιρειών απορρίφθηκε μη νομίμως. Ο αποκλεισμός βασίστηκε, εσφαλμένα, στο ότι η ένωση δεν ήταν εγγεγραμμένη στην απαιτούμενη τάξη του ΜΕΕΠ και στο ότι δεν δήλωσε ως υπεργολάβο τον τρίτο φορέα που παρείχε «δάνεια εμπειρία». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η συμμετοχή επιτρέπεται ανεξαρτήτως τάξης, εφόσον πληρούνται τα κριτήρια, ενώ η δάνεια εμπειρία είναι διακριτή από την υπεργολαβία.

Η Απόφαση 650/2025 του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) αφορά την αποδοχή ενδικοφανούς προσφυγής ανώνυμης επιχείρησης και την ακύρωση δύο Οριστικών Πράξεων Διορθωτικού Προσδιορισμού ΦΠΑ (περιόδων 2023 και 2024) του 1ου ΕΛ.ΚΕ. ΑΤΤΙΚΗΣ. Ο έλεγχος είχε καταλογίσει συνολικό ποσό €37.544,95 (φόρο και πρόστιμα), κρίνοντας ότι τιμολόγια παροχής υπηρεσιών προς Ολλανδική επιχείρηση, μέλος του ίδιου ομίλου, δεν ήταν απαλλασσόμενες ενδοκοινοτικές πράξεις. Η ΔΕΔ έκρινε ότι η προσφεύγουσα τελικά προσκόμισε την επίσημα μεταφρασμένη σύμβαση, αποδεικτικά VIES και τραπεζικές κινήσεις, τα οποία τεκμηριώνουν ότι οι υπηρεσίες εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 14 του ν. 2859/2000. Συνεπώς, ο τόπος φορολόγησης δεν ήταν το εσωτερικό της χώρας, οπότε οι πράξεις ακυρώθηκαν.

Η Πράξη 109/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για το έργο «ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΛΑΡΙΣΑΣ», της Ο.Σ.Ε. Α.Ε. Ο προϋπολογισμός του έργου, χωρίς ΦΠΑ, ήταν 5.940.000,00 ευρώ, ενώ η συμβατική δαπάνη ανήλθε σε 4.165.219,80 ευρώ. Το έργο, το οποίο θα εκτελεστεί στους νομούς Λαρίσης, Πιερίας και Ημαθίας, περιλαμβάνει εργασίες συντήρησης υποδομής και επιδομής σιδηροδρομικών γραμμών. Κατά τη διαγωνιστική διαδικασία, η προσφορά του πρώτου μειοδότη κρίθηκε αρχικά ως ασυνήθιστα χαμηλή, αλλά μετά από υποβολή αναλυτικής αιτιολόγησης, η Επιτροπή Διαγωνισμού την έκρινε αποδεκτή, διαπιστώνοντας εύλογο κέρδος 5,38%. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες και, ως εκ τούτου, δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Η Πράξη 243/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Αναβάθμιση Οδικού Συνοριακού Σταθμού Κήπων Έβρου», συνολικής συμβατικής δαπάνης 9.758.966,27 ευρώ, πλέον Φ.Π.Α.. Ο διαγωνισμός, που διενεργήθηκε από τη Μονάδα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας της Ε.Ε.ΣΥ.Π. Α.Ε., ανατέθηκε στον μοναδικό προσφέροντα, «ΤΕΚ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ Α.Ε.». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν διαπιστώνονται νομικές πλημμέλειες και δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης. Ωστόσο, τέθηκαν επισημάνσεις, όπως ο αποκλεισμός της ρήτρας πρόσθετης καταβολής (πριμ) από το συμβατικό τίμημα και η υποχρέωση τήρησης του ν.4412/2016 για τυχόν τροποποιήσεις του έργου.

Η Πράξη 303/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης του έργου «Συντήρηση οδικών τμημάτων Περιφερειών Δυτικής Ελλάδας και Πελοποννήσου, περιόδου 2023-2027», με συμβατική δαπάνη 9.955.823,89 ευρώ (πλέον ΦΠΑ). Διαπιστώθηκε ότι η αρχική προσφορά του πρώτου μειοδότη αποκλείστηκε σε συμμόρφωση με την 566/2025 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, διότι υπήρξε παράβαση ουσιώδους όρου της διακήρυξης (μη δήλωση του ακριβούς ύψους ανεκτέλεστου υπολοίπου εργολαβικών συμβάσεων). Κατόπιν αυτού, ανακηρύχθηκε προσωρινός ανάδοχος ο οικονομικός φορέας «.... Α.Β.Ε.Τ.Ε.», με μέση έκπτωση 12%. Το Κλιμάκιο, αφού εξέτασε τα στοιχεία, έκρινε ότι δεν διαπιστώθηκαν νομικές πλημμέλειες, αλλά επισήμανε ότι το ποσό της εγγυητικής επιστολής καλής εκτέλεσης ανέρχεται στα 564.516,13 ευρώ και όχι στο αναγραφόμενο ποσό. Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Η Πράξη 69/2024 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά αίτημα προσυμβατικού ελέγχου που υποβλήθηκε από την ανώνυμη εταιρεία «… Α.Ε.». Το αίτημα σχετιζόταν με σχέδιο συμβολαίου πώλησης ακινήτου του Ταμείου Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ) στον Ταύρο Αττικής, καθώς και με σχέδιο ιδιωτικού συμφωνητικού αναγνώρισης υποχρεώσεων. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι το αίτημα ήταν απαράδεκτο. Αυτό συμβαίνει διότι, κατά το άρθρο 326 του ν. 4700/2020, η ενεργοποίηση της διαδικασίας προσυμβατικού ελέγχου επιτρέπεται αποκλειστικώς και μόνον από τον υποκείμενο σε έλεγχο φορέα δημοσίου ενδιαφέροντος (ΤΑΙΠΕΔ), ο οποίος εν προκειμένω δεν είχε λάβει απόφαση υποβολής του σχετικού αιτήματος.

Ο πρώτος προσφεύγων αίτησε την ακύρωση της απόφασης 445/5.12.2023 της Οικονομικής Επιτροπής, η οποία απέρριψε την προσφορά του σε διαγωνισμό για το έργο «…» (με εκτιμώμενη αξία 400.000€ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ), επικαλούμενος ότι το ΕΕΕΣ που υπέβαλε ήταν σύμφωνο με το υπόδειγμα της διακήρυξης και είχε συνοδεύσει υπεύθυνη δήλωση για το ανεκτέλεστο υπόλοιπο εργολαβικών συμβάσεων. Η ΕΑΔΗΣΥ έκρινε ότι η απόρριψη ήταν άδικη λόγω ασάφειας στη διακήρυξη και ακύρωσε την μεταγενέστερη απόφαση 464/22.12.2023 που επίσης απέρριπτε την προσφορά του.

Η Πράξη 146/2024 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης του έργου «Δίκτυα αποχέτευσης ακαθάρτων Νότιας Περιοχής Δημοτικής Ενότητας Μυτιλήνης (Τμήμα Α΄)». Η απόφαση έκρινε νόμιμη την απόρριψη της προσφοράς του αρχικού μειοδότη «ΠΡΑΞΙΣ Α.Τ.Ε.» διότι, κατά την αιτιολόγηση της ασυνήθιστα χαμηλής προσφοράς του, προέκυπτε η πρόθεση ανάθεσης σημαντικού μέρους του έργου υπό μορφή υπεργολαβίας σε τρίτους, χωρίς τη σχετική δήλωση στο ΕΕΕΣ. Ωστόσο, το Κλιμάκιο έκρινε μη νόμιμη την απόρριψη άλλης προσφοράς (

Δίκτυα αποχέτευσης ακαθάρτων(...)Με τα δεδομένα αυτά, και αφού από το υπόδειγμα του Ε.Ε.Ε.Σ. που ανήρτησε η προσφεύγουσα Α.Α. στον ηλεκτρονικό τόπο του διαγωνισμού είχε αφαιρεθεί το ειδικό πεδίο («Λοιπές οικονομικές ή χρηματοοικονομικές απαιτήσεις»), στο οποίο συμπληρώνεται από τους διαγωνιζόμενους το ανεκτέλεστο υπόλοιπο των εργολαβικών τους συμβάσεων, το Δικαστήριο κρίνει ότι ο παρεμβαίνων 2ος μειοδότης, ο οποίος δήλωσε το ανεκτέλεστο υπόλοιπο των εργολαβικών του συμβάσεων στην από 1.8.2023 συνοδευτική υπεύθυνη δήλωση, ανταποκρίθηκε στις σχετικές προαποδεικτικές του υποχρεώσεις και μη νομίμως αποκλείστηκε από τη διαγωνιστική διαδικασία για τον λόγο αυτόν (πρβλ. ΣτΕ 2095/2021 σκ. 11). Σε κάθε περίπτωση, η απάλειψη του επίμαχου πεδίου από το Ε.Ε.Ε.Σ. δημιούργησε αντικειμενική ασάφεια, ως προς το εάν συντρέχει απαίτηση της διακήρυξης για προαπόδειξη του ανεκτέλεστου υπολοίπου, κατά τα ανωτέρω, η ασάφεια δε αυτή δεν μπορεί να αποβεί σε βάρος του διαγωνιζόμενου, ο οποίος συμπλήρωσε πλήρως το αναρτηθέν από την προσφεύγουσα Α.Α. υπόδειγμα και συμπλήρωσε τις αναγκαίες πρόσθετες πληροφορίες προσκομίζοντας συνοδευτική υπεύθυνη δήλωση (πρβλ. ΣτΕ 2223/2023 σκ. 9 και 10).
Mε τις κρινόμενες προσφυγές, όπως η πρώτη εξ αυτών αναπτύσσεται με το από 16.5.2024 υπόμνημα της προσφεύγουσας Α.Α., προβάλλεται ότι η προσβαλλόμενη Πράξη έσφαλε, κρίνοντας ότι ο αποκλεισμός του παρεμβαίνοντος 2ου μειοδότη ήταν παράνομος, διότι με βάση το άρθρο 367 παρ. 3 του ν. 4412/2016 η προσφεύγουσα Α.Α. όφειλε να συμμορφωθεί στο διατακτικό της 1690/2023 απόφασης της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. που έκρινε αντιθέτως με το Κλιμάκιο. Ο λόγος αυτός είναι αλυσιτελής καθώς, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, οι αποφάσεις της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ., που εκδίδονται επί προδικαστικών προσφυγών που ασκούνται από τους έχοντες προς τούτο έννομο συμφέρον, δεν δεσμεύουν το Ελεγκτικό Συνέδριο κατά την άσκηση της κατοχυρωμένης στο άρθρο 98 παρ.1 εδ. β΄ του Συντάγματος αρμοδιότητάς του για τον έλεγχο των συμβάσεων μεγάλης οικονομικής αξίας, η οποία ρυθμίζεται στα άρθρα 324 επ. του ν. 4700/2020, ασκείται με τις εγγυήσεις που αυτό απολαμβάνει ως Ανώτατο Δικαστήριο, εκτείνεται στο σύνολο της διαγωνιστικής διαδικασίας, συνεπώς και στον έλεγχο της νομιμότητας των αποφάσεων της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. και αποσκοπεί στη διασφάλιση της αντικειμενικής νομιμότητας της προς ανάθεση σύμβασης (Έβδ. Τμ. 1638/2023, σκ. 24-26). Για τους λόγους αυτούς. Απορρίπτει τις προσφυγές ανάκλησης.Δέχεται την ασκηθείσα παρέμβαση.Δεν ανακαλεί την 146/2024 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ  ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1201/2024