ΕΣ.ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/303/2025

Δημοσίευση του ν. 5167/2024 (Α’ 124). Διατάξεις άρθρων 30 και 32 και κατάργηση του ανεκτέλεστου υπολοίπου εργολαβικών συμβάσεων ως προϋπόθεσης ανάληψης έργου. ΑΔΑ:Ψ67ΔΟΞΤΒ-ΩΤΞ

Με την προδικαστική προσφυγή, ο προσφεύγων ζητεί την ακύρωση της απόφασης που έκανε δεκτή την προσφορά της παρεμβαίνουσας και την ανέδειξε προσωρινή ανάδοχο για την κατασκευή του έργου «…», συνολικής εκτιμώμενης αξίας €2.677.419,36 (χωρίς ΦΠΑ). Ο λόγος είναι ότι η παρεμβαίνουσα δεν δήλωσε στο Ευρωπαϊκό Ενιαίο Έγγραφο Σύμβασης (ΕΕΕΣ) το ποσό του ανεκτέλεστου υπολοίπου εργολαβικών συμβάσεων, κάτι που αποτελεί ουσιαστική παράλειψη σύμφωνα με τις προϋποθέσεις της διακήρυξης. Το έργο αφορά δημόσιο διαγωνισμό με κριτήριο ανάθεσης την πλέον συμφέρουσα οικονομικά προσφορά.

Η Πράξη 301/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για το Τμήμα 1 του έργου «ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΙΣ – ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ» (συμβατικού τιμήματος 5.942.999,46 ευρώ πλέον ΦΠΑ). Διαπιστώθηκε σφάλμα στον υπολογισμό του ανεκτέλεστου υπολοίπου εργολαβικών συμβάσεων του μοναδικού προσωρινού αναδόχου, καθώς δεν προσμετρήθηκαν ορθά οι συμβάσεις του με τη ΔΕΗ και τη ΔΕΥΑ Σικυωνίων, έργα που, κατά την κρίση του Κλιμακίου, πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον έλεγχο του ανώτατου επιτρεπτού ορίου ανεκτέλεστου. Εξαιτίας αυτού του σφάλματος, το Κλιμάκιο ανέβαλε την έκδοση οριστικής πράξης και διέταξε τον Δήμο Αθηναίων να καλέσει τον ανάδοχο για συμπληρωματική υπεύθυνη δήλωση και να επαναξιολογήσει την υπέρβαση του ορίου. Επίσης, ζητήθηκε διόρθωση της διάρκειας της εγγύησης καλής εκτέλεσης στο σχέδιο σύμβασης.

Η Πράξη 31/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για το έργο «Ασφαλτοστρώσεις Δ.Κ. Μεγαλόπολης» του ομώνυμου Δήμου, με συμβατικό τίμημα 1.716.437,44 ευρώ, πλέον Φ.Π.Α.. Η απόφαση εκδόθηκε μετά τη συνεδρίαση της 16ης Ιανουαρίου 2025. Διαπιστώθηκε ότι η αρχική επιλογή του πρώτου μειοδότη ως προσωρινού αναδόχου ακυρώθηκε λόγω μη δήλωσης του ακριβούς ανεκτέλεστου υπολοίπου εργολαβικών συμβάσεων στο Ε.Ε.Ε.Σ., μια κρίση που επικυρώθηκε από το Διοικητικό Εφετείο Τρίπολης. Κατόπιν αυτού, αναδείχθηκε προσωρινός ανάδοχος ο δεύτερος στη σειρά μειοδοσίας οικονομικός φορέας. Το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες, επιτρέποντας την υπογραφή του σχεδίου σύμβασης, με την επισήμανση για την υποχρεωτική προσθήκη της ενιαίας κράτησης 0,1% υπέρ της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ.

Με την προδικαστική προσφυγή, η προσφεύγουσα εταιρεία ζητεί την ακύρωση της απόφασης της Διενεργούσας Αρχής που έκανε δεκτή την προσφορά της παρεμβαίνουσας εταιρείας και την ανακήρυξή της ως προσωρινής αναδόχου για το Τμήμα Α' της σύμβασης. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την κατασκευή έργου αποκατάστασης και συντήρησης, με συνολική εκτιμώμενη αξία 19.072.880,72 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ 24%). Η σύμβαση διαιρείται σε δύο τμήματα: Τμήμα Α' (αποκατάσταση, προϋπολογισμός 14.878.936,52 ευρώ) και Τμήμα Β' (συντήρηση, προϋπολογισμός 4.193.944,20 ευρώ). Η προσφυγή στηρίζεται στην παράβαση του άρθρου 23.1 της Διακήρυξης, καθώς η παρεμβαίνουσα δεν προαπέδειξε το ακριβές ποσό του ανεκτέλεστου υπολοίπου εργολαβικών συμβάσεών της στο Ευρωπαϊκό Ενιαίο Έγγραφο Σύμβασης (ΕΕΕΣ).

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Επειδή, σε συνέχεια της προηγούμενης σκέψης και για τους λόγους που αναλυτικά παρατίθενται σε αυτή, βασίμως υποστηρίζει η προσφεύγουσα ότι, η απλή αναφορά στο Μέρος ΙΙ - Α του ΕΕΕΣ από τον παρεμβαίνοντα του αριθμού μητρώου και της βεβαίωσης εγγραφής του στο ΜΕΕΠ δεν δύναται να εκληφθεί ως η προσήκουσα προαπόδειξη όλων των κριτηρίων επιλογής. Περαιτέρω και ειδικότερα όσον αφορά την απαίτηση προαπόδειξης του ανεκτέλεστου υπολοίπου εργολαβικών συμβάσεων ως στοιχείου της απαιτούμενης οικονομικής και χρηματοοικονομικής επάρκειας, οι ισχυρισμοί Αριθμός απόφασης: 1233 / 2022 17 της προσφεύγουσας, ότι δηλαδή η απλή μνεία στο ΕΕΕΣ του παρεμβαίνοντος ότι «το ανεκτέλεστο υπόλοιπο των εργολαβικών συμβάσεων του δεν υπερβαίνει τα ανώτατα επιτρεπτά όρια που ορίζονται στο άρθρο 20 παρ. 4 του ν. 3669/2008 όπως ισχύει» δεν αρκεί, καθώς, ρητώς, η οικεία διακήρυξη απαιτεί την αναγραφή του ακριβούς ποσού του ανεκτέλεστου, πρέπει να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι. Και τούτο διότι η ως άνω έλλειψη στη συμπλήρωση του ΕΕΕΣ του παρεμβαίνοντος δεν μπορεί να αναπληρωθεί αφενός μεν ούτε από τη δήλωση περί ακρίβειας και ορθότητας των επικαλούμενων στοιχείων που περιλαμβάνεται στο Μέρος V του υποβληθέντος ΕΕΕΣ, ούτε από τη γενική δήλωση του Μέρους ΙΙ περίπτωση δ ότι η εγγραφή στους καταλόγους καλύπτει τα κριτήρια επιλογής, που εν προκειμένω μάλιστα κατά τα ως άνω κριθέντα, είναι εσφαλμένη. Και τούτο διότι στην υπόψη διακήρυξη ορίζεται ρητώς ότι απαιτείται η προαπόδειξη της πλήρωσης του κριτηρίου που αναφέρεται στη μη υπέρβαση των ανωτάτων επιτρεπόμενων ορίων ανεκτέλεστου υπολοίπου εργολαβικών συμβάσεων με τη ρητή δήλωση του υποψηφίου στο ΕΕΕΣ (βλ. ad hoc ΔΕφ Κομ. 49/2018). Σημειώνεται δε ότι ο ισχυρισμός της αναθέτουσας αρχής στην έκθεση των απόψεων της ότι «Η Ε.Δ. έκρινε ότι ο εν λόγω οικ. φορέας απέδειξε σε προκαταρκτικό στάδιο ότι πληροί τις προϋποθέσεις συμμετοχής στο διαγωνισμό και ότι δεν πρέπει να απορριφθεί η προσφορά του. Σε κάθε περίπτωση η προσκόμιση της υπεύθυνης δήλωσης περί ανεκτέλεστου, εξετάζεται εκτενώς από την Επιτροπή Διαγωνισμού στο επόμενο στάδιο του διαγωνισμού, που αφορά την προσκόμιση των δικαιολογητικών κατακύρωσης του προσωρινού αναδόχου, τόσο κατά το χρόνο υποβολής προσφορών, όσο και κατά το χρόνο υποβολής των δικαιολογητικών κατακύρωσης. Με το σκεπτικό της προσφυγής όλοι οι οικονομικοί φορείς που υποβάλλουν προσφορά, πρέπει εκ των προτέρων να υποβάλλουν δικαιολογητικά που ζητούνται σε μεταγενέστερη φάση του διαγωνισμού, μόνο από τον προσωρινό ανάδοχο.» είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι και ερειδόμενοι σε εσφαλμένη αφετηρία. Και τούτο διότι η εν λόγω δήλωση περί ανεκτέλεστου προβλέπεται στο κανονιστικό πλαίσιο της διακήρυξης, όφειλε συνεπώς ο παρεμβαίνων και κατά τα ανωτέρω ορισθέντα, στο ΕΕΕΣ του, να προβεί σε ακριβή αναφορά του ποσού (ανεκτέλεστου υπολοίπου). Επομένως, εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι η αναθέτουσα αρχή έπρεπε, κατά δέσμια αρμοδιότητα αυτής, να αποκλείσει την προσφορά του Αριθμός απόφασης: 1233 / 2022 18 παρεμβαίνοντος λόγω παράλειψης προαπόδειξης δια του υποβληθέντος ΕΕΕΣ (και) της πλήρωσης του κριτηρίου του όρου 22.Γ της οικείας διακήρυξης περί μη υπέρβασης των ανωτάτων επιτρεπόμενων ορίων ανεκτέλεστου υπολοίπου εργολαβικών συμβάσεων, κατά παράβαση των προβλεπόμενων στον όρο 23.5 της διακήρυξης. 

Ο προσφεύγων ζητεί την ακύρωση της απόφασης της Οικονομικής Επιτροπής της αναθέτουσας αρχής, η οποία ενέκρινε την κατακύρωση του διαγωνισμού στον οικονομικό φορέα «****», για την εκτέλεση του έργου «ΣΗΜΕΙΑΚΕΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ****». Υποστηρίζει ότι ο αναδόχος δεν είχε δικαίωμα συμμετοχής στον διαγωνισμό, καθώς κατά την υποβολή της προσφοράς του υπερέβαινε τα επιτρεπόμενα όρια ανεκτέλεστου υπολοίπου εργολαβικών συμβάσεων, σύμφωνα με το άρθρο 20 παρ. 4 του Ν. 3669/2008, και ότι η δήλωσή του στο ΤΕΥΔ ήταν ανακριβής.

Η Πράξη 275/2024 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης του έργου «ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΥ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ Π.Ε. ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΤΗ 2024-2025». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης λόγω ουσιώδους νομικής πλημμέλειας στη διαγωνιστική διαδικασία. Συγκεκριμένα, ο αποκλεισμός μιας ένωσης οικονομικών φορέων (2ης στη σειρά μειοδοσίας) κρίθηκε μη νόμιμος, καθώς οφειλόταν σε αντικειμενική ασάφεια της διακήρυξης σχετικά με τη δήλωση του ανεκτέλεστου υπολοίπου των εργολαβικών συμβάσεων στο ΕΕΕΣ. Η αναθέτουσα αρχή όφειλε να καλέσει την ένωση να παράσχει διευκρινίσεις αντί να προχωρήσει στον άμεσο αποκλεισμό της. Το Κλιμάκιο παρέχει τη δυνατότητα στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας να επαναλάβει τη νομιμότητα καλώντας την αποκλεισθείσα ένωση για διευκρινίσεις.

Η απόφαση ΠΡΑΞΗ 56/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης για το έργο της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας «Συντήρηση εθνικού και επαρχιακού οδικού δικτύου Π.Ε. Θεσσαλονίκης για τη χρονική περίοδο 2024-2025». Το έργο, εκτιμώμενης αξίας 2.094.679,51 ευρώ, ανατέθηκε μέσω ανοικτού διαγωνισμού. Μετά την απόρριψη της αρχικά μειοδοτούσας προσφοράς λόγω μη αιτιολόγησης του ασυνήθιστα χαμηλού τιμήματος, αναδείχθηκε προσωρινός ανάδοχος η εταιρεία «... Α.Τ.Ε.Ε.» (με έκπτωση 35,76%). Το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης, αλλά επισήμανε την ανάγκη διόρθωσης του συμβατικού τιμήματος στο ποσό των 1.354.851,89 ευρώ (χωρίς τη ρήτρα πρόσθετης καταβολής) και τη διόρθωση της ρήτρας πρόσθετης καταβολής στο ορθό ποσό των 1.354,85 ευρώ (0,1% της συμβατικής αξίας).

Η προσφεύγουσα ζητεί την ακύρωση της απόφασης της Οικονομικής Επιτροπής που ανέδειξε προσωρινό ανάδοχο τον οικονομικό φορέα «παρεμβαίνουσα» στον διαγωνισμό για την κατασκευή του έργου «…» συνολικής εκτιμώμενης αξίας €604.838,71 (χωρίς ΦΠΑ). Κατηγορεί την παρεμβαίνουσα για ουσιώδη παραλείψεις στο ΕΕΕΣ, όπως τη μη δήλωση του ανεκτέλεστου υπολοίπου εργολαβικών συμβάσεων και ελλιπή απαντήσεις σε ερωτήματα σχετικά με ποινικές καταδίκες, καταγγέλλοντας παράβαση των όρων της διακήρυξης. Η ΕΑΔΗΣΥ κρίνει τα ελαττώματα αυτά μη ιάσιμα και αποδέχεται τους δύο πρώτους λόγους προσφυγής, οδηγώντας στην ακύρωση της προσβαλλόμενης απόφασης.