Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/44/2026

Η Πράξη 212/2026 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Αποκατάσταση Φθορών στο Κτίριο Επικοινωνιών της ΒΕΝ», συμβατικού τιμήματος 346.008,22 ευρώ, το οποίο αποτελεί παρακολούθημα της αρχικής σύμβασης που είχε ελεγχθεί με την 242/2025 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες (όπως η τοποθέτηση θερμοπρόσοψης, η πλήρης αντικατάσταση καλωδίων ισχύος και η ανακατασκευή του Κεντρικού Πίνακα Χαμηλής Τάσης) πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν. 4412/2016, καθώς κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση του έργου λόγω απρόβλεπτων εκτεταμένων φθορών από ακραία καιρικά φαινόμενα, είναι απαραίτητες για την άρτια ολοκλήρωση του έργου, δεν μεταβάλλουν τη φύση του, και η ανάθεσή τους σε νέο ανάδοχο θα προκαλούσε σημαντικές τεχνικές δυσχέρειες και οικονομική επιβάρυνση. Κατόπιν αυτών, το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του ελεγχθέντος σχεδίου συμπληρωματικής σύμβασης.

Η Πράξη 78/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της 3ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο «ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΔΙΚΤΥΟΥ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ Τ.Κ ΡΙΖΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΣΚΥΔΡΑΣ». Η αρχική σύμβαση είχε συνολικό τίμημα 1.917.869,90 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Η 3η συμπληρωματική σύμβαση, ύψους 63.694,16 ευρώ, κρίθηκε αναγκαία λόγω αρχαιολογικών ευρημάτων που εντοπίστηκαν κατά τις εκσκαφές, οδηγώντας στην ανάγκη εγκατάστασης αντλιοστασίου και κατασκευής καταθλιπτικού δικτύου για την παράκαμψή τους. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις του νόμου 4412/2016, καθώς είναι απαραίτητες για την αρτιότητα του έργου και το συνολικό ποσό των συμπληρωματικών συμβάσεων (1ης, 2ης και 3ης) παραμένει εντός του ορίου του 50% της αρχικής αξίας (18,32%). Κατά συνέπεια, δεν κωλύεται η υπογραφή της 3ης συμπληρωματικής σύμβασης, με την επισήμανση της εξασφάλισης χρηματοδότησης.

Πρόκειται για την Πράξη 57/2026 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία εκδόθηκε κατόπιν συνεδρίασης της 2ας Φεβρουαρίου 2026. Αντικείμενο του ελέγχου είναι το σχέδιο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου του Δήμου Ξηρομέρου για την αποχέτευση ακαθάρτων και την ΕΕΛ οικισμών, συμβατικής δαπάνης 3.044.895,51 ευρώ. Η σύμβαση αυτή αποτελεί παρακολούθημα της αρχικής σύμβασης, η οποία είχε ελεγχθεί με την 694/2023 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι προτεινόμενες συμπληρωματικές εργασίες (εναλλακτική κατασκευή φωτοβολταϊκού σταθμού και υποδομές για μελλοντική αρδευτική αξιοποίηση της εκροής) πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν.4412/2016, καθώς κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση του έργου, δεν μεταβάλλουν τη φύση του και δεν μπορούν να διαχωριστούν τεχνικά ή οικονομικά από την αρχική σύμβαση. Κατόπιν αυτών, το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της συμπληρωματικής σύμβασης, υπό τον όρο της διασφάλισης της χρηματοδότησης του συνόλου της δαπάνης πριν την υπογραφή.

Πρόκειται για την 171/2026 Πράξη του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία εκδόθηκε κατόπιν συνεδρίασης της 3ης Απριλίου 2026. Αντικείμενο του ελέγχου ήταν η νομιμότητα της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου της ΔΕΥΑΜΒ για την κατασκευή έργων διαχείρισης ιλύος των Ε.Ε.Λ. Βόλου, συμβατικής δαπάνης 4.678.000 ευρώ. Η εν λόγω συμπληρωματική σύμβαση αποτελεί παρακολούθημα της αρχικής σύμβασης, η οποία είχε ελεγχθεί με την 682/2023 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι προτεινόμενες συμπληρωματικές εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν. 4412/2016, καθώς παρουσιάζουν αναγκαία συνάφεια με το αρχικό έργο, κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεσή του, είναι αδιαχώριστα συνδεδεμένες με αυτό και η αξία τους δεν υπερβαίνει το 50% της αρχικής σύμβασης. Κατόπιν τούτων, το διατακτικό της Πράξης αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης.

Το Ε' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξετάζει τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Εγκατάσταση Επεξεργασίας Απορριμμάτων & ΧΥΤΥ Σητείας», το οποίο αποτελεί παρακολούθημα της αρχικής σύμβασης που είχε ελεγχθεί με την 392/2022 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι προτεινόμενες συμπληρωματικές εργασίες, που αφορούν την αναγκαία μετατροπή της Μονάδας Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ) σε Μονάδα Ανάκτησης και Ανακύκλωσης (ΜΑΑ) κατ' εφαρμογή νεότερης νομοθεσίας, πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν.4412/2016, καθώς είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με το αρχικό έργο και δεν μπορούν τεχνικά ή οικονομικά να διαχωριστούν χωρίς μείζονα προβλήματα. Κατόπιν αυτών, αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της ελεγχόμενης συμπληρωματικής σύμβασης, υπό τον όρο της προηγούμενης διασφάλισης της χρηματοδότησής της και της ολοκλήρωσης της περιβαλλοντικής της αδειοδότησης.

Το Ε' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο πλαίσιο προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας που ασκεί ως παρακολούθημα της αρχικής σύμβασης που εγκρίθηκε με την 141/2023 Πράξη του, εξέτασε το σχέδιο της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου ανάπλασης στο Δήμο Ωραιοκάστρου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι για τις ήδη εκτελεσθείσες εργασίες, συνολικής αξίας 123.046,97 ευρώ, δεν πληρούνταν οι σωρευτικές προϋποθέσεις του άρθρου 155 του ν. 4412/2016 περί κατεπειγουσών και απρόβλεπτων πρόσθετων εργασιών, καθώς η σχετική εντολή της Διευθύνουσας Υπηρεσίας δεν αιτιολογούσε ειδικά τον κατεπείγοντα χαρακτήρα τους και η δαπάνη τους υπερέβαινε το 15% της αξίας της αρχικής σύμβασης. Συνεπώς, η εισαγωγή του σχεδίου για το μέρος αυτό κρίθηκε απαράδεκτη λόγω έλλειψης χρονικής αρμοδιότητας. Αντιθέτως, για τις λοιπές μη εκτελεσθείσες εργασίες, το Κλιμάκιο έκρινε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν. 4412/2016, καθώς είναι αναγκαίες για την τελειοποίηση του έργου, δεν μεταβάλλουν τη φύση του και η σωρευτική αύξηση δεν υπερβαίνει το 50% της αρχικής αξίας. Ως εκ τούτου, αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου για τις λοιπές εργασίες, υπό τον όρο εξασφάλισης χρηματοδότησης.

Το Ε΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε το σχέδιο της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «ΕΠΕΚΤΑΣΗ, ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΚΑΡΥΣΤΟΥ», συμβατικής δαπάνης 696.753,48 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ και αναθεώρηση). Δεδομένου ότι η 1η συμπληρωματική σύμβαση είχε ήδη υποβληθεί σε προσυμβατικό έλεγχο (ΕλΣυν Ε΄ Κλ. 798/2022 και Έβδ. Τμ. 2049/2022), η υπό κρίση σύμβαση εισήχθη παραδεκτώς. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες (αναβάθμιση του τελικού αντλιοστασίου για αύξηση της παροχετευτικότητας και εκτέλεση δοκιμαστικής λειτουργίας) πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν.4412/2016, καθώς κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση, είναι τεχνικά αδιαχώριστες από την αρχική σύμβαση και απαραίτητες για την άρτια ολοκλήρωση του έργου. Αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου, με την επισήμανση διόρθωσης ενός εκ παραδρομής αναγραφόμενου ποσού αναθεώρησης.

Συμπληρωματική σύμβαση έργου- εγκατάσταση αφαλάτωσης..Με δεδομένα τα ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη ΙΙ, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η σύναψη της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης στερείται νομίμου ερείσματος, διότι: α) οι συμπληρωματικές εργασίες δεν παρίστανται αναγκαίες για την εκτέλεση του αρχικού έργου, αλλά αποτελούν επέκταση του τεχνικού και φυσικού αντικειμένου του, η οποία δεν περιλαμβανόταν στα συμβατικά τεύχη για την ανάθεση της κύριας σύμβασης, και β) δεν διαπιστώνεται, στη συγκεκριμένη περίπτωση, ότι εξαιτίας απρόβλεπτων περιστάσεων κατέστη αναγκαία, για την τεχνική εκτέλεση του υπό κατασκευή δημοπρατηθέντος έργου, η εκτέλεση συμπληρωματικών εργασιών, καθόσον για την επέκταση της δυναμικότητας της μονάδας αφαλάτωσης προβλεπόταν στα συμβατικά τεύχη νέα ανάθεση (Β΄ Φάση), άλλως η σημαντική αύξηση της τουριστικής - εποχικής κίνησης της περιοχής, αλλά και η βαθμιαία υποβάθμιση της ποιότητας του νερού των γεωτρήσεων (πίνακας παρακολούθησης .... 2008-2018 στη σελ. 12 της αιτιολογικής έκθεσης) ήταν γνωστή τουλάχιστον από τα έτη 2013- 2014, πριν τη δημοπράτηση του έργου, ο σχεδιασμός του οποίου πραγματοποιήθηκε με μεγάλη χρονική απόσταση, βάσει δεδομένων των προηγούμενων ετών σε σχέση με το χρόνο σύνταξης της προμελέτης (2011), επομένως δεν συντρέχει καμία από τις σωρευτικά απαιτούμενες προϋποθέσεις βάσει των άρθρων 28 και 57 του ν.3669/2008, η συνδρομή των οποίων μπορούσε να παρέχει νόμιμο έρεισμα για τη σύναψη συμπληρωματικής σύμβασης.Κατόπιν των ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Εγκατάσταση αφαλάτωσης - Θέση ...Δήμου ...».

ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.6/122/2020

1η συμπληρωματική σύμβαση του έργου Αντικατάσταση δικτύου ύδρευσης.(...)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις 2-6 της παρούσας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι α) δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου συμπληρωματικής σύμβασης ως προς τις εργασίες κατασκευής των ιδιωτικών παροχών και β) κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου συμπληρωματικής σύμβασης ως προς τις εργασίες που κατέστησαν αναγκαίες λόγω της αποκάλυψης του πλακοσκεπούς οχετού. Οι δύο αυτές ομάδες εργασιών δεν μπορούν να προσδιοριστούν ως προς το ποσό τους από το Κλιμάκιο, καθότι, όπως έγινε δεκτό ανωτέρω (σκέψη 7.11), δεν προσκομίστηκε ακριβής ανάλυση του ποσού της ελεγχόμενης συμπληρωματικής σύμβασης από την αναθέτουσα αρχή, παρότι ζητήθηκε σχετικώς με τις προηγηθείσες δύο αναβλητικές Πράξεις αυτού.Για τους λόγους αυτούς Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Αντικατάσταση δικτύου ύδρευσης Μοιρών», ως προς τις εργασίες της κατασκευής των ιδιωτικών παροχών.Κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Αντικατάσταση δικτύου ύδρευσης ...», ως προς τις εργασίες που κατέστησαν αναγκαίες λόγω της αποκάλυψης του πλακοσκεπούς οχετού

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Συμπληρωματικές Συμβάσεις:Κωλύεται η υπογραφή της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Ολοκλήρωση ανακατασκευής της γέφυρας ….», καθόσον οι προτεινόμενες στην ελεγχόμενη σύμβαση χωματουργικές εργασίες, εργασίες μεταφοράς δικτύων και εργασίες τοποθέτησης στηθαίων ασφαλείας, δεν αποδεικνύεται ότι κατέστησαν αναγκαίες λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων, δηλαδή σε αιφνίδια πραγματικά γεγονότα που δεν ανάγονται στο χρόνο κατάρτισης της αρχικής σύμβασης, αλλά οφείλεται σε αστοχία της μελέτης, η οποία θα είχε αποφευχθεί, εάν είχε καταβληθεί η δέουσα επιμέλεια κατά την εκπόνησή της και, ως εκ τούτου, δεν δικαιολογείται γι΄αυτές η σύναψη της συμπληρωματικής σύμβασης. Επιπλέον, αυτές οι εργασίες δεν φέρουν συμπληρωματικό χαρακτήρα, αφού δεν σχετίζονται τεχνικώς με την κατασκευή του αρχικού έργου και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να ενταχθούν στην ελεγχόμενη σύμβαση.