Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/165/2026

Η Πράξη 202/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της 3ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου του Δήμου Χαλανδρίου με τίτλο «Νέο κτίριο Δημαρχείου Χαλανδρίου», συμβατικής δαπάνης 1.385.176,49 ευρώ (άνευ ΦΠΑ και αναθεώρησης). Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της σύμβασης. Για τις ήδη εκτελεσθείσες εργασίες, αξίας 307.116,62 ευρώ, κρίθηκε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 155 του ν.4412/2016 (επείγουσες/απρόβλεπτες). Οι προτεινόμενες μη εκτελεσθείσες εργασίες κρίθηκαν απολύτως αναγκαίες για την αρτιότητα και λειτουργικότητα του έργου και δεν μπορούν να διαχωριστούν τεχνικά ή οικονομικά. Επιπλέον, η συνολική αξία της τροποποίησης (αθροιστικά 1ης, 2ης και 3ης ΣΣΕ) δεν υπερβαίνει το 50% της αρχικής σύμβασης. Ωστόσο, η υπογραφή της σύμβασης τίθεται υπό τον όρο της έγκρισης από το αρμόδιο όργανο του Δήμου περαιτέρω παράτασης της συμβατικής προθεσμίας εκτέλεσης του έργου.

Πρόκειται για την 177/2026 Πράξη του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία ασκεί προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας στο σχέδιο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Ανέγερση Κλειστού Γυμναστηρίου πολλαπλών χρήσεων Λευκίμμης – Διαμόρφωση περιβάλλοντα χώρου» του Δήμου Νότιας Κέρκυρας, κατόπιν της αρχικής σύμβασης που είχε εγκριθεί με την 243/2024 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο εξέτασε εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις των άρθρων 155, 154, 132 και 156 του ν.4412/2016 για τις εκτελεσθείσες επείγουσες εργασίες (νέα στατική μελέτη), τις απολογιστικές δαπάνες διαχείρισης ΑΕΚΚ και τις λοιπές συμπληρωματικές εργασίες. Τελικά, έκρινε ότι δεν συντρέχει νομικό κώλυμα και αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης.

Το Ε΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, κατά τη συνεδρίαση της 17ης Μαρτίου 2026, εξέτασε το σχέδιο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Κατασκευή δικτύων αποχέτευσης ακαθάρτων στους οικισμούς Γραμματικό, Καλέτζι, Άνω Σούλι και Άγιος Παντελεήμων του Δήμου Μαραθώνα», συμβατικής δαπάνης 3.082.774,54 ευρώ. Έκρινε ότι οι ήδη εκτελεσθείσες επείγουσες πρόσθετες εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 155 του ν. 4412/2016 και ότι οι λοιπές συμπληρωματικές εργασίες είναι αναγκαίες, δεν μπορούν να διαχωριστούν τεχνικά ή οικονομικά από την κύρια σύμβαση και δεν υπερβαίνουν το 50% της αξίας της. Κατέληξε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου, υπό τον όρο έκδοσης απόφασης δέσμευσης πίστωσης και με την επισήμανση της απαρέγκλιτης τήρησης της νομοθεσίας για τη διαχείριση αμιαντούχων υλικών.

Το Ε' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου της ΕΥΔΑΠ Α.Ε. για την κατασκευή δικτύων ακαθάρτων στον Δήμο Ραφήνας-Πικερμίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι για τις ήδη εκτελεσθείσες επείγουσες εργασίες συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 155 του ν. 4412/2016, ενώ για το σύνολο των προτεινόμενων συμπληρωματικών εργασιών πληρούνται οι όροι των άρθρων 132 και 156 του ίδιου νόμου, καθώς είναι αναγκαίες, δεν μεταβάλλουν τη φύση του έργου και το συνολικό ποσό των συμπληρωματικών συμβάσεων δεν υπερβαίνει το 50% της αρχικής σύμβασης. Κατόπιν αυτών, το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης, υπό τον όρο της προηγούμενης έκδοσης απόφασης δέσμευσης πίστωσης για τη συνολική συμβατική δαπάνη.

Η Πράξη 250/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της νομιμότητας του σχεδίου της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Κατασκευή Νέου Γηπέδου Ποδοσφαίρου του Παναθηναϊκού στον Βοτανικό», συμβατικής δαπάνης 24.206.274,56 ευρώ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της. Η σύμβαση περιλαμβάνει εκτελεσθείσες εργασίες (14.4 εκατ. ευρώ) που κρίθηκαν νόμιμες βάσει του άρθρου 155 του ν. 4412/2016 ως κατεπείγουσες και απρόβλεπτες (διαχείριση αστικών αποβλήτων/μπάζων λόγω κινδύνου δημόσιας υγείας) και μη εκτελεσθείσες εργασίες (9.8 εκατ. ευρώ) που πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156. Οι συμπληρωματικές αυτές εργασίες κρίθηκαν αναγκαίες για την ολοκλήρωση της θεμελίωσης του γηπέδου, καθώς δεν ήταν δυνατόν να διαχωριστούν τεχνικά ή οικονομικά από την αρχική σύμβαση, χωρίς την πρόκληση προβλημάτων στην αναθέτουσα αρχή.

1η συμπληρωματική σύμβασης του έργου «Έργα αντιστήριξης σε τμήμα του ανάντη πρανούς της οδού...»(...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Κλιμάκιο κρίνει ότι, αναφορικά με τις εργασίες που περιλαμβάνονται στην 1η συμπληρωματική σύμβαση και έχουν ήδη εκτελεστεί, σύμφωνα με το οικ.30855/6252/15.4.2022 έγγραφο του Διευθυντή Τεχνικών Έργων της Περιφερειακής Ενότητας Ζακύνθου, ήτοι τις εργασίες κατασκευής των προεντεταμένων αγκυρώσεων, στερείται πλέον χρονικής αρμοδιότητας για τον έλεγχο τους και απαραδέκτως εισάγονται, ως εργασίες εκτελεσθείσες.  Ως προς τις λοιπές εργασίες που περιλαμβάνονται στην 1η Σ.Σ.Ε., ήτοι τη δαπάνη τοποθέτησης μεταλλικών δοκών για τη σύνδεση αγκυρώσεων και πασσαλοτοιχίας στο μέτωπο 1, τεχνικά έργα υποδομής (εκσκαφές και βάρθρα) για την τοποθέτηση της πεζογέφυρας (μέτωπο 3) και δαπάνη μελετών και τα ΓΕ & ΟΕ αυτής, κατά τα αναφερόμενα στην 83-05/1.2.2022 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων, παραδεκτώς εισάγονται μεν για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας, ωστόσο, ως προς αυτές, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν μπορούν νομίμως να αποτελέσουν αντικείμενο συμπληρωματικής σύμβασης. Τούτο δε, διότι δεν αποδείχτηκε από την αναθέτουσα ότι η ανάγκη εκτέλεσης των εργασιών αυτών ανέκυψε κατά την εκτέλεση της σύμβασης, λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων, ότι, δηλαδή, συνδέεται με πραγματικά γεγονότα, που δεν ανάγονται στον χρόνο κατάρτισης της αρχικής σύμβασης και τα οποία δεν μπορούσαν να προβλεφθούν από μία επιμελή αναθέτουσα αρχή.Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι απαραδέκτως εισάγεται το υποβληθέν σχέδιο συμπληρωματικής σύμβασης κατά το μέρος που αφορά τις εργασίες κατασκευής των προεντεταμένων αγκυρώσεων και ότι κωλύεται κατά τα λοιπά η σύναψή του.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:να ελέγξει τη νομιμότητα της διαδικασίας σύναψης της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου του Δήμου … «Επείγουσες εργασίες άμεσης αντιστήριξης και επισκευής παλαιών κρηπιδωμάτων παράλιου μετώπου … για άρση επικινδυνότητας»,.(...)Ως εκ τούτου, νομίμως η αναθέτουσα αρχή ανέθεσε στον ανάδοχο με τη διαδικασία του άρθρου 155 του ν.4412/2016 την άμεση εκτέλεση των εν λόγω εργασιών ως επειγουσών πρόσθετων μέχρι του ποσού των 161.152,98 ευρώ (χωρίς αναθεώρηση και Φ.Π.Α.) που αντιστοιχεί σε ποσοστό 15% της αξίας της σύμβασης που θέτει ως προϋπόθεση η εν λόγω διάταξη. Ωστόσο, κατά το υπόλοιπο ποσό των 194.258,30 ευρώ [ήτοι 355.411,28 ευρώ δαπάνη του 2ου Α.Π.Ε. – 161.152,98 ευρώ, ποσοστό 15% της αξίας της αρχικής σύμβασης] μη νομίμως προσέφυγε η αναθέτουσα αρχή στη διαδικασία του άρθρου 155 του ν.4412/2016 και επομένως, οι εργασίες που αντιστοιχούν στο ποσό αυτό απαραδέκτως εισάγονται στο Κλιμάκιο για έλεγχο, ως εργασίες ήδη εκτελεσθείσες. Απέβη θετικός ο έλεγχος για τις περιλαμβανόμενες στον 2ο Α.Π.Ε. εργασίες του έργου «Επείγουσες εργασίες άμεσης αντιστήριξης και επισκευής παλαιών κρηπιδωμάτων παράλιου μετώπου … για άρση επικινδυνότητας» κατά το ποσό των 161.152,98 ευρώ.Απαραδέκτως εισάγονται για έλεγχο οι περιλαμβανόμενες στον 2ο Α.Π.Ε. εργασίες του έργου «Επείγουσες εργασίες άμεσης αντιστήριξης και επισκευής παλαιών κρηπιδωμάτων παράλιου μετώπου … για άρση επικινδυνότητας» κατά το ποσό των 194.258,30 ευρώ.

ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/879/2023.

Η Πράξη 415/2024 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο "ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ... ΚΙΑΤΟ – ΠΑΤΡΑ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΡΟΔΟΔΑΦΝΗ – ΡΙΟ". Η συμπληρωματική σύμβαση αφορούσε την ολοκλήρωση υπολειπόμενων εργασιών υποδομής και υδραυλικών έργων (από την αποτυχημένη σύμβαση με Α.Σ. 716/17) συνολικής αξίας 48.164.123,75 ευρώ (38,30% της αρχικής). Το Κλιμάκιο έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή της. Οι εργασίες θεωρήθηκαν μη επιτρεπτή επέκταση του τεχνικού αντικειμένου της αρχικής σύμβασης (Α.Σ. 1510), καθώς συνιστούν ουσιαστικά ανάθεση ενός νέου έργου που δεν συνδέεται άμεσα με το φυσικό αντικείμενο της αρχικής σύμβασης (κατασκευή σταθμών και επιδομής).

Συμπληρωματική σύμβαση. Εργασίες δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο συμπληρωματικής σύμβασης, καθόσον δεν οφείλονται σε αιφνίδια πραγματικά γεγονότα που δεν ανάγονται στο χρόνο κατάρτισης της αρχικής σύμβασης, αλλά στη διαφοροποίηση της στατικής μελέτης εφαρμογής από την οριστική μελέτη, δηλαδή σε προφανείς παραλείψεις και σφάλματα της τελευταίας, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η κάλυψή τους με συμπληρωματική σύμβαση, αλλά μόνο από το κονδύλι των απροβλέπτων της αρχικής σύμβασης. Οι λοιπές εργασίες συνιστούν επέκταση του τεχνικού αντικειμένου του έργου, αφού το τελευταίο αφορούσε στην επαναφορά του διώροφου τμήματος στην πρότερή του κατάσταση και όχι στη συνολική αναδιαρρύθμισή του.

Η Πράξη 431/2024 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου κρίνει ως απαράδεκτη την εισαγωγή του σχεδίου τροποποίησης - 2ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο «Κατασκευή Μονάδας Επεξεργασίας Αστικών Αποβλήτων στην Αλεξανδρούπολη». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η τροποποίηση του άρθρου 3 της αρχικής σύμβασης, η οποία μειώνει την αμοιβή του αναδόχου κατά 132.776,54 ευρώ λόγω κατάργησης της 2ης Μηχανής Συμπαραγωγής Ενέργειας, δεν συνιστά ουσιώδη τροποποίηση και ως εκ τούτου δεν υπόκειται σε προσυμβατικό έλεγχο. Όσον αφορά τις εργασίες της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης, αξίας 699.463,30 ευρώ, αυτές είχαν ήδη εκτελεστεί. Καθώς δεν εφαρμόστηκε η διαδικασία κατεπειγουσών πρόσθετων εργασιών του άρθρου 155 του ν. 4412/2016, το Κλιμάκιο στερείται χρονικής αρμοδιότητας για τον έλεγχο νομιμότητας των εν λόγω εκτελεσθεισών εργασιών.