Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/167/2026

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ.(...)Συνεπώς, η επιγενόμενη (συνεπεία των θυελλωδών ανέμων και των προκληθεισών μεγάλων κυματισμών) βλάβη, στη θωράκιση του υποθαλάσσιου αγωγού, καθιστά αυτονοήτως μη λειτουργικό το όλο έργο της επέκτασης και του εκσυγχρονισμού της ΕΕΛ, το οποίο σχεδιάστηκε συγκεντρωτικά και προϋπέθετε κατά το χρόνο έγκρισης της οικείας μελέτης και σύναψης της αρχικής σύμβασης την αρτιότητα και λειτουργικότητα του προϋφιστάμενου αγωγού, για τον οποίο η μόνη επέμβαση που προβλέφθηκε προκειμένου να εξασφαλίζεται η καλύτερη διάχυση της εκροής ήταν η προσθήκη στομίων στον διαχυτήρα του. Η λειτουργική αυτή ενότητα επιρρωνύεται, τόσο από την πρόβλεψη της διακήρυξης της αρχικής σύμβασης ότι στο αντικείμενο του έργου περιλαμβάνονται όλες οι απαιτούμενες εργασίες αναβάθμισης και επέκτασης της υφιστάμενης ΕΕΛ, έστω και εάν δεν αναφέρονται ρητά στα τεύχη δημοπράτησης, όσο και από την τεχνική περιγραφή των εργασιών αυτών, η οποία καταστρώθηκε με λεπτομερή παράθεση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων, μονάδων και κατασκευών, στις οποίες περιλαμβάνεται και ο υποθαλάσσιος αγωγός που μαζί με τον αντίστοιχο χερσαίο επιτελούν τη λειτουργία της διάθεσης των επεξεργασμένων λυμάτων στην θάλασσα και εντάσσονται στο έργο της επέκτασης της ΕΕΛ. Επομένως, οι συμπληρωματικές εργασίες που περιλαμβάνει η ελεγχόμενη 1η συμπληρωματική σύμβαση είναι τεχνικά αναγκαίες και συντελούν αφενός στην άρτια ολοκλήρωση του αντικειμένου της αρχικής σύμβασης χωρίς να αποτελούν ανεπίτρεπτη επέκτασή του ή μεταβολή της φύσης του, αφετέρου στην επίτευξη του σκοπού του έργου που είναι η επέκταση και αναβάθμιση της υφιστάμενης ΕΕΛ, ώστε να αποκτήσει δυναμικότητα ικανή να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις αυξημένες απαιτήσεις επεξεργασίας λυμάτων λόγω της προβλεπόμενης αύξησης του πληθυσμού κατά την επερχόμενη 20ετία και των όρων που τίθενται στην περιβαλλοντική αδειοδότηση του έργου. Για τους λόγους αυτούς Δέχεται την προσφυγή ανάκλησης τηςς  798/2022 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου και την υπέρ αυτής παρέμβαση

Η Πράξη 205/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΘΗΒΑΣ» της Δ.Ε.Υ.Α. Θήβας, συνολικού τιμήματος 3.160.867,47 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Οι συμπληρωματικές εργασίες, που αφορούν την κατασκευή πρόσθετης Μονάδας Μεμβρανών MABR, κρίθηκαν αναγκαίες λόγω της συμμόρφωσης με τη νέα Ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΕ) 2024/3019, η οποία απαιτεί μείωση του ορίου εκροής του συνολικού αζώτου από 15 mg/l σε 10 mg/l. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι εργασίες πληρούν σωρευτικά τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν. 4412/2016, διότι είναι αναγκαίες, τεχνικά αδιαχώριστες από την κύρια σύμβαση και το κόστος τους (34,72% της αρχικής σύμβασης) δεν υπερβαίνει το όριο του 50%. Κατά συνέπεια, δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της συμπληρωματικής σύμβασης.

Η απόφαση του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Πράξη 152/2024) αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου σύμβασης για το έργο του Δήμου Μαρκοπούλου Μεσογαίας με τίτλο «ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ». Η προϋπολογιζόμενη δαπάνη του έργου ανέρχεται σε 2.700.000,00 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Το έργο είναι συγχρηματοδοτούμενο από ενωσιακούς πόρους (Ταμείο Συνοχής/ΕΣΠΑ). Σύμφωνα με το άρθρο 324 του ν. 4700/2020, για συγχρηματοδοτούμενα έργα των ΟΤΑ, ο υποχρεωτικός έλεγχος από το Κλιμάκιο διενεργείται μόνο εάν η δαπάνη υπερβαίνει τα 5.000.000,00 ευρώ. Καθώς η δαπάνη του έργου υπολείπεται του ορίου αυτού, το σχέδιο σύμβασης κρίνεται απαραδέκτως εισαγόμενο ενώπιον του Κλιμακίου για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο (Ε΄ Κλιμάκιο) εξέτασε το σχέδιο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Μονάδα Ηλιακής Ξήρανσης Ιλύος ΕΕΛ Λαμίας» της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας, συμβατικής δαπάνης 2.505.581,91 ευρώ. Η αρχική σύμβαση είχε ελεγχθεί με την 751/2023 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Η συμπληρωματική σύμβαση αφορά την κατασκευή ενός επιπλέον ηλιακού ξηραντηρίου για την αύξηση της δυναμικότητας της μονάδας, λόγω μεγαλύτερων ποσοτήτων ιλύος από γειτονικές Ε.Ε.Λ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις του ν.4412/2016 για συμπληρωματικές εργασίες, καθώς είναι αναγκαίες, αδιαχώριστες από το αρχικό έργο, δεν μεταβάλλουν τη φύση του, και η αξία τους δεν υπερβαίνει το 50% της αρχικής σύμβασης. Αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της συμπληρωματικής σύμβασης.

Η Πράξη 212/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΡΕΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ ΚΑΙ ΣΟΥΦΛΙΟΥ – ΦΑΣΗ Β». Η συμπληρωματική σύμβαση, ποσού 1.232.796,15 ευρώ (χωρίς αναθεώρηση και ΦΠΑ), συντάχθηκε για να συμπεριλάβει αυξομειώσεις ποσοτήτων λόγω ακριβέστερων επιμετρήσεων. Οι πρόσθετες εργασίες κρίθηκαν απαραίτητες για την άρτια ολοκλήρωση του έργου, καθώς η αρχική μελέτη συντάχθηκε εν μέσω πλημμυρικών φαινομένων (Ιανουάριος 2021) όταν πολλές βλάβες (διάβρωση αναχωμάτων, άμμος) δεν ήταν πλήρως ορατές. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις του ν.4412/2016, είναι τεχνικά αδιαχώριστες από την αρχική σύμβαση, και η αξία τους δεν ξεπερνά το 50% αυτής, συνεπώς δεν κωλύεται η υπογραφή της.

Το Ε' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου αποχέτευσης της Δ.Ε.Υ.Α. Κιλκίς, η αρχική σύμβαση του οποίου είχε ελεγχθεί με την 773/2023 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες (αλλαγές οδεύσεων αγωγών, νέο δευτερεύον δίκτυο, ανέγερση μεταλλικού κτιρίου για εξοπλισμό μεμβρανών και UV) πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις, καθώς κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση, είναι αδιαχώριστες από το αρχικό έργο και η ανάθεσή τους σε τρίτο θα προκαλούσε τεχνικές δυσχέρειες. Αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου, υπό τον όρο να ενσωματωθεί πρόσθετη απολογιστική δαπάνη 290.036 ευρώ για Α.Ε.Κ.Κ. και να εξασφαλιστεί πλήρης χρηματοδότηση.

Η Πράξη 120/2026 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ - ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΩΝ Ε.Ε.Λ. ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ», συμβατικής δαπάνης 747.125,25 ευρώ. Η αρχική σύμβαση είχε υποβληθεί σε προσυμβατικό έλεγχο και εγκριθεί με την 373/2022 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η εν λόγω τροποποίηση, η οποία αντιστοιχεί στο 14,97% της αξίας της αρχικής σύμβασης, συνιστά τροποποίηση ήσσονος σημασίας ('de minimis') κατά τα άρθρα 132 και 156 του ν. 4412/2016, καθώς υπολείπεται των σωρευτικών ορίων του 15% και του κατώτατου ορίου της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ, και δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της σύμβασης. Κατά συνέπεια, το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι η συμπληρωματική σύμβαση δεν υπάγεται σε προσυμβατικό έλεγχο και εισάγεται απαραδέκτως ενώπιόν του.

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ.Με δεδομένα τα ανωτέρω, μη νομίμως η Δ.Ε.Υ.Α. ..... ανέθεσε σε ιδιώτη την παροχή των προαναφερόμενων υπηρεσιών, διότι, ενόψει του ότι αυτές ανήκουν στις αρμοδιότητες του Γραφείου Λειτουργίας - Συντήρησης - Ποιοτικού Ελέγχου ΕΕΛ Φερών, με την εν λόγω ανάθεση σκοπείται η κάλυψη παγίων και διαρκών αναγκών λειτουργίας της και καταστρατηγούνται οι διατάξεις περί προσλήψεων. Ως εκ τούτων η ελεγχόμενη σύμβαση είναι μη νόμιμη. Ενόψει, όμως, α) της 13/30.1.2017 απόφασης προγραμματισμού προσλήψεων τακτικού προσωπικού, με την οποία ζητείται από τη Δ.Ε.Υ.Α. ..... η πρόσληψη με σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου 1 υπαλλήλου ΠΕ ηλεκτρολόγων μηχανικών και 1 ΔΕ ηλεκτρολόγων,         β) της 109/25.4.2018 Πρόσκλησης για μετάταξη στη Δ.Ε.Υ.Α. 9 ατόμων διάφορων ειδικοτήτων και γ) της 183/26.6.2018 απόφασης για πρόσληψη 3 ατόμων κατ’ εφαρμογή του άρθρου 82 του ν. 4483/2017, κρίνεται ότι τα αρμόδια όργανά της ενήργησαν χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων, καθότι υπέλαβαν ότι μπορούσαν να προβούν στη σύναψη της ελεγχόμενης σύμβασης παροχής υπηρεσιών για την κάλυψη των αντίστοιχων αναγκών της. Περαιτέρω, υφίσταται ανάλυση του προϋπολογισμού (τεύχος προϋπολογισμός-τιμολόγιο) της ως άνω υπηρεσίας, όπου παρατίθεται ο αριθμός του προσωπικού που απαιτείται, οι ώρες απασχόλησης καθώς και η ωριαία αμοιβή.

Η Πράξη 78/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της 3ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο «ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΔΙΚΤΥΟΥ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ Τ.Κ ΡΙΖΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΣΚΥΔΡΑΣ». Η αρχική σύμβαση είχε συνολικό τίμημα 1.917.869,90 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Η 3η συμπληρωματική σύμβαση, ύψους 63.694,16 ευρώ, κρίθηκε αναγκαία λόγω αρχαιολογικών ευρημάτων που εντοπίστηκαν κατά τις εκσκαφές, οδηγώντας στην ανάγκη εγκατάστασης αντλιοστασίου και κατασκευής καταθλιπτικού δικτύου για την παράκαμψή τους. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις του νόμου 4412/2016, καθώς είναι απαραίτητες για την αρτιότητα του έργου και το συνολικό ποσό των συμπληρωματικών συμβάσεων (1ης, 2ης και 3ης) παραμένει εντός του ορίου του 50% της αρχικής αξίας (18,32%). Κατά συνέπεια, δεν κωλύεται η υπογραφή της 3ης συμπληρωματικής σύμβασης, με την επισήμανση της εξασφάλισης χρηματοδότησης.

Το Ε' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την Πράξη 63/2026, επανεξετάζει το σχέδιο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου της Δ.Ε.Υ.Α. Αγρινίου για την ολοκλήρωση αποχετευτικών έργων λυμάτων παραλίμνιων οικισμών Τριχωνίδας, κατόπιν της 504/2025 μη οριστικής Πράξης του. Η αρχική σύμβαση είχε ελεγχθεί με την 546/2023 Πράξη. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις του ν. 4412/2016, καθώς κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση του έργου λόγω γεωμορφολογικών προβλημάτων και νεότερων κατασκευών, είναι αδιαχώριστες από το αρχικό έργο και η ανάθεσή τους σε νέο ανάδοχο θα προκαλούσε τεχνικές δυσχέρειες. Τελικά, αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου, υπό τον όρο της ανανέωσης των περιβαλλοντικών όρων και της διόρθωσης του τίτλου της σύμβασης.