Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/212/2025

Το Ε' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου αποχέτευσης της Δ.Ε.Υ.Α. Κιλκίς, η αρχική σύμβαση του οποίου είχε ελεγχθεί με την 773/2023 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες (αλλαγές οδεύσεων αγωγών, νέο δευτερεύον δίκτυο, ανέγερση μεταλλικού κτιρίου για εξοπλισμό μεμβρανών και UV) πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις, καθώς κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση, είναι αδιαχώριστες από το αρχικό έργο και η ανάθεσή τους σε τρίτο θα προκαλούσε τεχνικές δυσχέρειες. Αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου, υπό τον όρο να ενσωματωθεί πρόσθετη απολογιστική δαπάνη 290.036 ευρώ για Α.Ε.Κ.Κ. και να εξασφαλιστεί πλήρης χρηματοδότηση.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο (Ε΄ Κλιμάκιο) εξέτασε το σχέδιο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Μονάδα Ηλιακής Ξήρανσης Ιλύος ΕΕΛ Λαμίας» της Δ.Ε.Υ.Α. Λαμίας, συμβατικής δαπάνης 2.505.581,91 ευρώ. Η αρχική σύμβαση είχε ελεγχθεί με την 751/2023 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Η συμπληρωματική σύμβαση αφορά την κατασκευή ενός επιπλέον ηλιακού ξηραντηρίου για την αύξηση της δυναμικότητας της μονάδας, λόγω μεγαλύτερων ποσοτήτων ιλύος από γειτονικές Ε.Ε.Λ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις του ν.4412/2016 για συμπληρωματικές εργασίες, καθώς είναι αναγκαίες, αδιαχώριστες από το αρχικό έργο, δεν μεταβάλλουν τη φύση του, και η αξία τους δεν υπερβαίνει το 50% της αρχικής σύμβασης. Αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της συμπληρωματικής σύμβασης.

Το Ε' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την Πράξη 63/2026, επανεξετάζει το σχέδιο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου της Δ.Ε.Υ.Α. Αγρινίου για την ολοκλήρωση αποχετευτικών έργων λυμάτων παραλίμνιων οικισμών Τριχωνίδας, κατόπιν της 504/2025 μη οριστικής Πράξης του. Η αρχική σύμβαση είχε ελεγχθεί με την 546/2023 Πράξη. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις του ν. 4412/2016, καθώς κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση του έργου λόγω γεωμορφολογικών προβλημάτων και νεότερων κατασκευών, είναι αδιαχώριστες από το αρχικό έργο και η ανάθεσή τους σε νέο ανάδοχο θα προκαλούσε τεχνικές δυσχέρειες. Τελικά, αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου, υπό τον όρο της ανανέωσης των περιβαλλοντικών όρων και της διόρθωσης του τίτλου της σύμβασης.

Το Ε΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε το σχέδιο της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «ΕΠΕΚΤΑΣΗ, ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΚΑΡΥΣΤΟΥ», συμβατικής δαπάνης 696.753,48 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ και αναθεώρηση). Δεδομένου ότι η 1η συμπληρωματική σύμβαση είχε ήδη υποβληθεί σε προσυμβατικό έλεγχο (ΕλΣυν Ε΄ Κλ. 798/2022 και Έβδ. Τμ. 2049/2022), η υπό κρίση σύμβαση εισήχθη παραδεκτώς. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες (αναβάθμιση του τελικού αντλιοστασίου για αύξηση της παροχετευτικότητας και εκτέλεση δοκιμαστικής λειτουργίας) πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν.4412/2016, καθώς κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση, είναι τεχνικά αδιαχώριστες από την αρχική σύμβαση και απαραίτητες για την άρτια ολοκλήρωση του έργου. Αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου, με την επισήμανση διόρθωσης ενός εκ παραδρομής αναγραφόμενου ποσού αναθεώρησης.

Συντήρηση, αποκατάσταση αναχωμάτων ποταμού- συμπληρωματική σύμβαση έργου...Με δεδομένα τα ανωτέρω και την από 9.12.2016 βεβαίωση της Προϊσταμένης του Τμήματος Δομών Περιβάλλοντος της ανωτέρω Περιφερειακής Ενότητας ότι οι εργασίες που περιλαμβάνονται στην ελεγχόμενη συμπληρωματική σύμβαση δεν έχουν εκτελεστεί, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της σύμβασης αυτής, υπό τον όρο ότι μέχρι και την υπογραφή της θα έχει εγκριθεί η αιτηθείσα με την με αριθ. πρωτ. Η-13004/30.12.2016 αίτηση της αναδόχου εταιρείας παράταση της προθεσμίας περαίωσης των εργασιών της αρχικής σύμβασης, που έληξε στις 31.12.2016.

Επειδή, με την υπό κρίση αίτηση, η αναιρεσείουσα εταιρία προβάλλει ότι, ενώ με την προσφυγή της είχε ισχυρισθεί ότι όλες οι ως άνω ένδικες εργασίες εκτελέσθηκαν, εγκρίθηκαν και πληρώθηκαν, κατά τη νόμιμη διαδικασία (άρθρ. 38 παρ. 1 και 2 Π.Δ. 609/85), με τις 12η και 13η πιστοποιήσεις-λογαριασμούς και η περικοπή τους από την Υπηρεσία, κατά το στάδιο της ανακεφαλαιώσεως των εκτελεσθεισών εργασιών και των καταβληθέντων ποσών, έγινε δίχως αιτιολογία, το δικάσαν Διοικητικό Εφετείο δεν απάντησε στους ισχυρισμούς αυτούς. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι βάσιμος, διότι, καίτοι ο προβληθείς, κατά τα ανωτέρω, με την προσφυγή, ισχυρισμός ήταν ουσιώδης, αφού, σύμφωνα με τις προπαρατεθείσες διατάξεις, η πληρωμή στην αναιρεσείουσα εταιρία των ένδικων εργασιών, με τις ως άνω πιστοποιήσεις, προϋποθέτει καταμέτρηση των εκτελεσθεισών εργασιών, έλεγχο και έγκριση των υποβληθεισών επιμετρήσεων, ώστε να μη είναι, πλέον, επιτρεπτή, επ' ευκαιρία μεταγενέστερων επιμετρήσεων, ακόμη και τελικών, με τις οποίες απλώς ανακεφαλαιώνονται οι ποσότητες των τμηματικών επιμετρήσεων, αμφισβήτηση αυτών (πρβλ ΣΕ 1334/00), εν τούτοις το δικαστήριο της ουσίας δεν απάντησε σ' αυτόν ή απάντησε ελλιπώς, όπως, ειδικά για τις εργασίες των κολλάρων γειώσεως, ότι οι ποσότητες αυτών, όπως τις περιέκοψε η Υπηρεσία, ταυτίζονται απόλυτα με τις μετ' έλεγχο παραληφθείσες τελικά ποσότητες εργασιών από την Επιτροπή παραλαβής του έργου, οι οποίες περιλαμβάνονται στο από 3.4.95 πρωτόκολλο προσωρινής και οριστικής παραλαβής του έργου. Συνεπώς, για το λόγο αυτό, βασίμως προβαλλόμενο, πρέπει να γίνει δεκτή η υπό κρίση αίτηση και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, παρελκούσης ως αλυσιτελούς της εξετάσεως των λοιπών λόγων αναιρέσεως, η δε υπόθεση, που χρειάζεται διευκρίνηση κατά το πραγματικό, να παραπεμφθεί στο ίδιο Διοικητικό Εφετείο προς περαιτέρω κρίση.

Η Πράξη 205/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΘΗΒΑΣ» της Δ.Ε.Υ.Α. Θήβας, συνολικού τιμήματος 3.160.867,47 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Οι συμπληρωματικές εργασίες, που αφορούν την κατασκευή πρόσθετης Μονάδας Μεμβρανών MABR, κρίθηκαν αναγκαίες λόγω της συμμόρφωσης με τη νέα Ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΕ) 2024/3019, η οποία απαιτεί μείωση του ορίου εκροής του συνολικού αζώτου από 15 mg/l σε 10 mg/l. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι εργασίες πληρούν σωρευτικά τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν. 4412/2016, διότι είναι αναγκαίες, τεχνικά αδιαχώριστες από την κύρια σύμβαση και το κόστος τους (34,72% της αρχικής σύμβασης) δεν υπερβαίνει το όριο του 50%. Κατά συνέπεια, δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της συμπληρωματικής σύμβασης.

Η πράξη αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Αποπεράτωση Δημοτικού Θεάτρου Λευκάδας», το οποίο επανεισάγεται μετά την 9/2026 μη οριστική Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες (κατασκευή θεατρικής σκηνής, εξασφάλιση προσβασιμότητας ΑΜΕΑ, αποκατάσταση φθορών κ.λπ.) πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν. 4412/2016, καθώς κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση, είναι αδιαχώριστες από το αρχικό έργο και η ανάθεσή τους σε νέο ανάδοχο θα προκαλούσε τεχνικές δυσχέρειες. Το διατακτικό αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της σύμβασης, υπό τον όρο της εξασφάλισης χρηματοδότησης και της έγκρισης παράτασης της προθεσμίας εκτέλεσης του έργου.

Συγγνωστή πλάνη.Ανάκληση της 187/2011 πράξης του 4ου τμ.Με δεδομένα αυτά, το Τμήμα εμμένει στην αρχική κρίση περί μη νομιμότητας της τηρηθείσας διαδικασίας για τους λόγους που αναπτύχθηκαν στην προσβαλλόμενη Πράξη. Κρίνει, όμως, κατά πλειοψηφία, ότι τα αρμόδια όργανα του Νοσοκομείου, τα οποία συγγνωστώς υπέλαβαν ότι οι ανατεθείσες εργασίες αποτελούν υπηρεσίες για τις οποίες εφαρμόζεται αναλόγως ο ν. 2286/1995 και όχι υπηρεσίες που διέπονται από τις περί μελετών διατάξεις του ν. 3316/2005 δεν ενήργησαν στην συγκεκριμένη περίπτωση με πρόθεση καταστρατήγησης των κείμενων διατάξεων. Μειοψήφησε η Σύμβουλος Γεωργία Μαραγκού, με την οποία συντάχθηκε η Πάρεδρος με συμβουλευτική ψήφο Αικατερίνη Σπηλιοπούλου, η οποία υποστήριξε ότι δεν συντρέχει, στην προκειμένη περίπτωση, συγγνωστή πλάνη, καθόσον το Νοσοκομείο, οι υπηρεσίες του οποίου διενεργούν οι ίδιες διαγωνισμούς δημοσίων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών για την κάλυψη των αναγκών του, είναι εξοικειωμένο με τις εννοιολογικές διακρίσεις των ανωτέρω διατάξεων. Πλην, όμως, η γνώμη αυτή δεν εκράτησε.

Η Πράξη 137/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Κατασκευή Φράγματος Τσικαλαριού Νάξου», συμβατικής δαπάνης 2.739.461,65 ευρώ (χωρίς αναθεώρηση και ΦΠΑ). Η σύμβαση συντάχθηκε για να συμπεριλάβει πρόσθετες εργασίες επεξεργασίας του εξορυσσόμενου υλικού (κοσκίνισμα, πλύσιμο, θραύση) λόγω της διαπίστωσης υψηλού ποσοστού λεπτόκοκκου υλικού, απαραίτητες για την άρτια ολοκλήρωση της κατασκευής του σώματος του φράγματος. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν. 4412/2016, καθώς είναι αναγκαίες, συνδέονται με το αρχικό αντικείμενο, και η αξία της συμπληρωματικής σύμβασης δεν υπερβαίνει το 50% της αρχικής. Κατά συνέπεια, δεν κωλύεται η υπογραφή της συμπληρωματικής σύμβασης.