Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/205/2025

Το Ε' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την Πράξη 63/2026, επανεξετάζει το σχέδιο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου της Δ.Ε.Υ.Α. Αγρινίου για την ολοκλήρωση αποχετευτικών έργων λυμάτων παραλίμνιων οικισμών Τριχωνίδας, κατόπιν της 504/2025 μη οριστικής Πράξης του. Η αρχική σύμβαση είχε ελεγχθεί με την 546/2023 Πράξη. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις του ν. 4412/2016, καθώς κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση του έργου λόγω γεωμορφολογικών προβλημάτων και νεότερων κατασκευών, είναι αδιαχώριστες από το αρχικό έργο και η ανάθεσή τους σε νέο ανάδοχο θα προκαλούσε τεχνικές δυσχέρειες. Τελικά, αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου, υπό τον όρο της ανανέωσης των περιβαλλοντικών όρων και της διόρθωσης του τίτλου της σύμβασης.

Πρόκειται για την Πράξη 57/2026 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία εκδόθηκε κατόπιν συνεδρίασης της 2ας Φεβρουαρίου 2026. Αντικείμενο του ελέγχου είναι το σχέδιο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου του Δήμου Ξηρομέρου για την αποχέτευση ακαθάρτων και την ΕΕΛ οικισμών, συμβατικής δαπάνης 3.044.895,51 ευρώ. Η σύμβαση αυτή αποτελεί παρακολούθημα της αρχικής σύμβασης, η οποία είχε ελεγχθεί με την 694/2023 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι προτεινόμενες συμπληρωματικές εργασίες (εναλλακτική κατασκευή φωτοβολταϊκού σταθμού και υποδομές για μελλοντική αρδευτική αξιοποίηση της εκροής) πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν.4412/2016, καθώς κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση του έργου, δεν μεταβάλλουν τη φύση του και δεν μπορούν να διαχωριστούν τεχνικά ή οικονομικά από την αρχική σύμβαση. Κατόπιν αυτών, το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της συμπληρωματικής σύμβασης, υπό τον όρο της διασφάλισης της χρηματοδότησης του συνόλου της δαπάνης πριν την υπογραφή.

1η συμπληρωματική σύμβαση του έργου Αντικατάσταση δικτύου ύδρευσης.(...)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις 2-6 της παρούσας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι α) δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου συμπληρωματικής σύμβασης ως προς τις εργασίες κατασκευής των ιδιωτικών παροχών και β) κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου συμπληρωματικής σύμβασης ως προς τις εργασίες που κατέστησαν αναγκαίες λόγω της αποκάλυψης του πλακοσκεπούς οχετού. Οι δύο αυτές ομάδες εργασιών δεν μπορούν να προσδιοριστούν ως προς το ποσό τους από το Κλιμάκιο, καθότι, όπως έγινε δεκτό ανωτέρω (σκέψη 7.11), δεν προσκομίστηκε ακριβής ανάλυση του ποσού της ελεγχόμενης συμπληρωματικής σύμβασης από την αναθέτουσα αρχή, παρότι ζητήθηκε σχετικώς με τις προηγηθείσες δύο αναβλητικές Πράξεις αυτού.Για τους λόγους αυτούς Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Αντικατάσταση δικτύου ύδρευσης Μοιρών», ως προς τις εργασίες της κατασκευής των ιδιωτικών παροχών.Κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Αντικατάσταση δικτύου ύδρευσης ...», ως προς τις εργασίες που κατέστησαν αναγκαίες λόγω της αποκάλυψης του πλακοσκεπούς οχετού

Η Πράξη 212/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΡΕΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ ΚΑΙ ΣΟΥΦΛΙΟΥ – ΦΑΣΗ Β». Η συμπληρωματική σύμβαση, ποσού 1.232.796,15 ευρώ (χωρίς αναθεώρηση και ΦΠΑ), συντάχθηκε για να συμπεριλάβει αυξομειώσεις ποσοτήτων λόγω ακριβέστερων επιμετρήσεων. Οι πρόσθετες εργασίες κρίθηκαν απαραίτητες για την άρτια ολοκλήρωση του έργου, καθώς η αρχική μελέτη συντάχθηκε εν μέσω πλημμυρικών φαινομένων (Ιανουάριος 2021) όταν πολλές βλάβες (διάβρωση αναχωμάτων, άμμος) δεν ήταν πλήρως ορατές. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις του ν.4412/2016, είναι τεχνικά αδιαχώριστες από την αρχική σύμβαση, και η αξία τους δεν ξεπερνά το 50% αυτής, συνεπώς δεν κωλύεται η υπογραφή της.

Η Πράξη 137/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Κατασκευή Φράγματος Τσικαλαριού Νάξου», συμβατικής δαπάνης 2.739.461,65 ευρώ (χωρίς αναθεώρηση και ΦΠΑ). Η σύμβαση συντάχθηκε για να συμπεριλάβει πρόσθετες εργασίες επεξεργασίας του εξορυσσόμενου υλικού (κοσκίνισμα, πλύσιμο, θραύση) λόγω της διαπίστωσης υψηλού ποσοστού λεπτόκοκκου υλικού, απαραίτητες για την άρτια ολοκλήρωση της κατασκευής του σώματος του φράγματος. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν. 4412/2016, καθώς είναι αναγκαίες, συνδέονται με το αρχικό αντικείμενο, και η αξία της συμπληρωματικής σύμβασης δεν υπερβαίνει το 50% της αρχικής. Κατά συνέπεια, δεν κωλύεται η υπογραφή της συμπληρωματικής σύμβασης.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Συμπληρωματικές Συμβάσεις:Κωλύεται η υπογραφή της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Ολοκλήρωση ανακατασκευής της γέφυρας ….», καθόσον οι προτεινόμενες στην ελεγχόμενη σύμβαση χωματουργικές εργασίες, εργασίες μεταφοράς δικτύων και εργασίες τοποθέτησης στηθαίων ασφαλείας, δεν αποδεικνύεται ότι κατέστησαν αναγκαίες λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων, δηλαδή σε αιφνίδια πραγματικά γεγονότα που δεν ανάγονται στο χρόνο κατάρτισης της αρχικής σύμβασης, αλλά οφείλεται σε αστοχία της μελέτης, η οποία θα είχε αποφευχθεί, εάν είχε καταβληθεί η δέουσα επιμέλεια κατά την εκπόνησή της και, ως εκ τούτου, δεν δικαιολογείται γι΄αυτές η σύναψη της συμπληρωματικής σύμβασης. Επιπλέον, αυτές οι εργασίες δεν φέρουν συμπληρωματικό χαρακτήρα, αφού δεν σχετίζονται τεχνικώς με την κατασκευή του αρχικού έργου και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να ενταχθούν στην ελεγχόμενη σύμβαση.

Η Πράξη 114/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου του Δήμου Αγρινίου «ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΖΗΜΙΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟΚΛΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΘΕΟΜΗΝΙΑ...». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες, αξίας 901.711,11 ευρώ (προς αρχική αξία 1.835.448,370 ευρώ), είναι αναγκαίες για την ολοκλήρωση του αρχικού έργου, κυρίως λόγω απρόβλεπτων ακραίων καιρικών φαινομένων που σημειώθηκαν το 2023. Οι εργασίες αυτές πληρούν τις προϋποθέσεις του ν.4412/2016, καθώς δεν μπορούν να διαχωριστούν τεχνικά από την κύρια σύμβαση και το ποσό (49,72%) δεν υπερβαίνει το όριο του 50%. Συνεπώς, δεν κωλύεται η υπογραφή της συμπληρωματικής σύμβασης.

Μελέτες.Υπέρβαση τάξης πτυχίου και ανάθεση στον αρχικό ανάδοχο συμπληρωματικών εργασιών μη νόμιμη. Και τούτο, διότι από κανένα στοιχείο του φακέλου δεν προκύπτει γιατί οι εργασίες των συμπληρωματικών μελετών κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση της αρχικής σύμβασης και είτε δεν μπορούσαν τεχνικά ή οικονομικά να διαχωριστούν από την αρχική σύμβαση, χωρίς να δημιουργήσουν μείζονα προβλήματα για το Δήμο, είτε παρά τη δυνατότητα διαχωρισμού τους, ήταν απόλυτα αναγκαίες για την ολοκλήρωσή της, ώστε να υπάρχει παρέκκλιση από τη διαγωνιστική διαδικασία για την ανάθεση της συμπληρωματικής μελέτης.

Η Πράξη αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Ανάπλαση της Λεωφόρου Βασιλίσσης Όλγας του Δήμου Αθηναίων», συμβατικής δαπάνης 1.237.424,43 ευρώ. Η αρχική σύμβαση είχε ελεγχθεί με την 43/2023 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι προτεινόμενες συμπληρωματικές εργασίες, που κατέστησαν αναγκαίες κυρίως λόγω της ανεύρεσης σημαντικών αρχαιοτήτων κατά την εκτέλεση του έργου, πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν.4412/2016. Κατά συνέπεια, το διατακτικό της Πράξης αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης.

Συμπληρωματικές συμβάσεις – πρόσθετες εργασίες:Μη νόμιμη η εξόφληση του 2ου λογαριασμού και του 1ου λογαριασμού της πρώτης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Ασφαλτοστρώσεις - Διαμορφώσεις οδών πόλης και οικισμών 2010», καθόσον δεν συντρέχουν οι προβλεπόμενες στο άρθρο 57 του ν. 3669/2008 (ΦΕΚ Α΄ 116/2008) προϋποθέσεις για τη σύναψη συμπληρωματικής σύμβασης με την ανάδοχο της αρχικής σύμβασης, διότι δεν προκύπτει ότι  οι  συμπληρωματικές εργασίες κατέστησαν αναγκαίες, λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων κατά την τεχνική εκτέλεση του έργου, δηλαδή λόγω πραγματικών γεγονότων που δεν ανάγονται στο χρόνο κατάρτισης της αρχικής σύμβασης, τα οποία επηρεάζουν την τεχνική αρτιότητα του έργου και αντικειμενικά δεν μπορούσαν να προβλεφθούν στο στάδιο της οριστικής μελέτης.