ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/223/2025

Η Πράξη 18/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά στον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου «Συμπληρώματος Νο 3 της Σύμβασης ΔΕΑ-99557» μεταξύ του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (Α.Δ.Μ.Η.Ε. Α.Ε.) και του οικονομικού φορέα ... S.R.L., σχετικά με την υλοποίηση του έργου της υποβρύχιας διασύνδεσης Πελοποννήσου-Κρήτης (Κύκλωμα 2 - Ανατολικό). Το εν λόγω Συμπλήρωμα τροποποιεί τη σύμβαση επιτρέποντας την αντικατάσταση των κρατήσεων καλής εκτέλεσης με ισόποση εγγυητική επιστολή. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι αυτή η αλλαγή συνιστά μη ουσιώδη τροποποίηση, κατά την έννοια του άρθρου 337 παρ. 4 του ν. 4412/2016, καθώς δεν μεταβάλλει ουσιαστικά τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των συμβαλλομένων μερών. Ως εκ τούτου, αποφασίστηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου τροποποίησης.

Το Ζ' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα του σχεδίου της 1ης τροποποίησης της σύμβασης για τη λειτουργία του ΧΥΤΑ της 2ης Διαχειριστικής Ενότητας Περιφέρειας Ηπείρου. Η τροποποίηση αφορά αύξηση της συμβατικής δαπάνης λόγω πρόσθετων υπηρεσιών διαχείρισης απορριμμάτων και τεχνικών εργασιών. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η εν λόγω τροποποίηση είναι ήσσονος σημασίας (de minimis), καθώς η αξία της υπολείπεται του ενωσιακού κατωφλίου και του 10% της αρχικής σύμβασης, ενώ δεν μεταβάλλει τη φύση της. Ως εκ τούτου, κρίθηκε ότι το σχέδιο δεν υπάγεται σε προσυμβατικό έλεγχο και η υποβολή του για έλεγχο θεωρήθηκε απαράδεκτη.

Η πράξη 193/2025 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της απευθείας σύμβασης εκμίσθωσης τμήματος του Ολυμπιακού Πόλου Φαλήρου (Ζώνη ΙΙΙ) από την «Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου Α.Ε.» (ΕΤΑΔ) προς την Περιφέρεια Αττικής. Το Κλιμάκιο εξέτασε τη διαδικασία αξιοποίησης του ακινήτου, το οποίο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων το κλειστό γυμναστήριο Tae Kwon Do, την Πλατεία Νερού και την Εσπλανάδα, με σκοπό την ένταξή του σε σχέδιο ανάπλασης για τη δημιουργία του Μητροπολιτικού Πάρκου «Αέναον». Η διάρκεια της μίσθωσης ορίστηκε στα 40 έτη με δυνατότητα παράτασης, ενώ το ετήσιο αντάλλαγμα ορίστηκε στο ποσό του 1.000.000,00 ευρώ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η διαδικασία ήταν σύννομη, καθώς η απευθείας σύμβαση εξυπηρετεί σκοπούς του ΟΤΑ β' βαθμού για την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των πολιτών, και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του εν λόγω σχεδίου σύμβασης.

Η Πράξη 74/2024 του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας σχεδίου τροποποίησης της από 3.8.2021 σύμβασης, μεταξύ του «ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ» και αναδόχου, για την παροχή υπηρεσιών διασυνδέσεων, τηλεφωνίας και προμήθεια δικτυακού εξοπλισμού, αυξάνοντας τη δαπάνη κατά 353.831,65 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η τροποποίηση αυτή βασίζεται σε ρητό και σαφή όρο αναθεώρησης (ρήτρα αναθεώρησης) της αρχικής σύμβασης, ο οποίος είχε ήδη κριθεί νόμιμος με την 269/2021 Πράξη. Δεδομένου ότι η ενεργοποίηση της ρήτρας συνιστά απλώς εκτέλεση όρου της αρχικής σύμβασης και δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της, η τροποποίηση θεωρείται μη ουσιώδης και εξαιρείται από τον υποχρεωτικό προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας. Επομένως, το σχέδιο τροποποίησης εισάγεται απαραδέκτως προς έλεγχο ενώπιον του Κλιμακίου, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 132 παρ. 1 περ. α΄ του ν. 4412/2016 και του άρθρου 324 παρ. 5 του ν. 4700/2020.

Το Ζ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα του σχεδίου τροποποίησης της σύμβασης μεταξύ του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ) και της ένωσης εταιρειών με αντικείμενο την υλοποίηση του έργου 'Ενέργειες Συμβουλευτικής, Κατάρτισης και Πιστοποίησης Δεξιοτήτων'. Η αναθέτουσα αρχή αιτιολόγησε την ανάγκη παράτασης της χρονικής διάρκειας της σύμβασης λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων, όπως η χαμηλή συμμετοχή ωφελουμένων και η μεταφορά της Πράξης στη νέα προγραμματική περίοδο ΕΣΠΑ 2021-2027. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η τροποποίηση δεν μεταβάλλει τη φύση, το φυσικό ή το οικονομικό αντικείμενο της αρχικής σύμβασης και ανταποκρίνεται στις διατάξεις του άρθρου 132 του ν. 4412/2016. Κατά συνέπεια, έκρινε ότι δεν υφίσταται κώλυμα για την υπογραφή του τροποποιητικού συμφωνητικού, επιτρέποντας τη συνέχιση του έργου.

Η Πράξη 154/2024 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο του σχεδίου τροποποίησης προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Δήμου Σπάρτης και ανώνυμης εταιρείας για την υλοποίηση της Πράξης «ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΗΣ ΣΠΑΡΤΗΣ». Η αρχική σύμβαση (5.4.2023) είχε εγκριθεί με την 918/2022 Πράξη. Η τροποποίηση κρίθηκε αναγκαία λόγω νέων δεδομένων από παρακείμενο έργο. Με την τροποποίηση, το αντικείμενο της σύμβασης περιορίζεται αποκλειστικά στο Υποέργο 5 (Μελέτες Ωρίμανσης) με προϋπολογισμό 250.000,00 € και χρονική διάρκεια έως 04/04/2026. Το Κλιμάκιο απέρριψε τον έλεγχο, κρίνοντας ότι η τροποποιητική σύμβαση, εφόσον απλώς περιορίζει το αντικείμενο στην ανάθεση μελετών χωρίς να μεταβάλλει τα αρχικά δεδομένα, εισάγεται απαραδέκτως για έλεγχο νομιμότητας.

Εφαρμοστέες διατάξεις για την έγκριση περιβαλλοντικών όρων Επιχειρηματικού Πάρκου - Αρμόδια υπηρεσία για τη διαβίβαση της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων στο αρμόδιο Περιφερειακό Συμβούλιο - Φορείς με γνωμοδοτική αρμοδιότητα – Εφαρμοστέο δίκαιο σε περίπτωση μεταβολής της εκτάσεως σε ποσοστό μικρότερο του 15%. Η έγκριση περιβαλλοντικών όρων Επιχειρηματικού Πάρκου (Ε.Π) διενεργείται σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 47 του Ν 3982/2011. Η Δ/νση Αδειοδότησης Επιχειρήσεων και Επιχειρηματικών Πάρκων της Γενικής Γραμματείας Βιομηχανίας, κατ' άρθρο 47 του Ν 3982/2011, διαβιβάζει τον φάκελο με την αίτηση εγκρίσεως ανάπτυξης Ε.Π και τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) στο αρμόδιο Περιφερειακό Συμβούλιο. Αναφορικά με τη ΜΠΕ του Επιχειρηματικού Σχεδίου, πρέπει να γνωμοδοτούν οι φορείς που αναφέρονται στις διατάξεις των άρθρων 2 (παρ. 4 και 5) και 3 (παρ. 3) του Ν 4014/2011 και της υπ' αριθμ. ΚΥΑ 1649/45/14.1.2014. Επί μεταβολής της εκτάσεως του Ε.Π σε ποσοστό μικρότερο του 15%, απαιτείται η υποβολή φακέλου «τροποποίησης Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών όρων ΑΕΠΟ» και η τήρηση της διαδικασίας που προβλέπεται στην υπ’ αριθμ. ΥΑ 167563/ΕΥΠΕ/15.4.2013 (πλειοψ). 

Νομιμότητα τροποποίησης έργου:..Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι το υποβληθέν προς έλεγχο σχέδιο σύμβασης, το οποίο αποτελεί τροποποίηση της αρχικώς συναφθείσας, μεταξύ της ... και της επιχείρησης  «...», σύμβασης, νομίμως καταρτίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις των παρ. 2 και 4 του άρθρου 132 του ν.4412/2016. Και τούτο διότι η αξία της εν λόγω τροποποίησης ανέρχεται σε 56.385,98 ευρώ, χωρίς Φ.Π.Α., και, ως εκ τούτου, είναι κατώτερη των σωρευτικώς τιθέμενων ορίων των 5.250.000 ευρώ και 56.703,96 ευρώ (αξία αρχικής σύμβασης χωρίς Φ.Π.Α. 378.026,41 Χ 15%), αντιστοίχως, χωρίς να μεταβάλλει τη συνολική φύση της σύμβασης, καθόσον οι περιλαμβανόμενες στην ελεγχόμενη σύμβαση εργασίες δεν μπορούν να διαχωριστούν από τις εργασίες της αρχικής σύμβασης, είναι δε απαραίτητες για την άρτια ολοκλήρωση του έργου.Κατ’ ακολουθία των προεκτιθεμένων, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου σύμβασης, το οποίο επισυνάπτεται στην παρούσα Πράξη και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της.

Η Πράξη 98/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της επί έλαττον τροποποίησης της σύμβασης του έργου «Κάθετος Άξονας 56 - Ολοκλήρωση σύνδεσης αυτοκινητοδρόμου Π.Α.Θ.Ε. και Εγνατίας οδού με τον 6ο προβλήτα Λιμένα Θεσσαλονίκης και το οδικό δίκτυο της περιοχής Καλοχωρίου». Η τροποποίηση μειώνει το φυσικό και οικονομικό αντικείμενο κατά 11.766.208,70 ευρώ, λόγω αδυναμίας εκτέλεσης εργασιών στο Βόρειο Τμήμα του έργου. Η αδυναμία οφείλεται στη συνεχιζόμενη μη απόδοση των απαλλοτριωθεισών εκτάσεων από τους ιδιοκτήτες, κατάσταση που κρίθηκε ως απρόβλεπτη περίσταση. Το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 132 παρ. 1 περ. γ του ν. 4412/2016, καθώς η τροποποίηση δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της σύμβασης και οδηγεί σε μείωση της αξίας. Κατά συνέπεια, δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου τροποποιητικής σύμβασης.

Η Πράξη 151/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας σχεδίου τροποποίησης της σύμβασης του Δήμου Αγίου Βασιλείου για το «ΟΛΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ». Η απόφαση έκρινε απαράδεκτη την υποβολή προς έλεγχο της μετάθεσης της προθεσμίας ολοκλήρωσης της προμήθειας κατά επτά μήνες (έως 22.7.2025), καθώς αυτή η δυνατότητα προβλεπόταν ήδη ρητά στα αρχικά έγγραφα της σύμβασης. Κρίθηκε όμως νόμιμη η τροποποίηση του φυσικού αντικειμένου, η οποία περιλαμβάνει την αντικατάσταση τεσσάρων ειδών εξοπλισμού/λογισμικού με νεότερες εκδόσεις λόγω διακοπής παραγωγής και την αναδιάταξη συγκεκριμένων στοιχείων του εξοπλισμού. Η τροποποίηση αυτή θεωρήθηκε μη ουσιώδης, καθώς δεν μεταβάλλει την οικονομική ισορροπία ή τις αρχικές τεχνικές προδιαγραφές. Συνεπώς, δεν κωλύεται η υπογραφή της τροποποιητικής σύμβασης, υπό τον όρο τυπικών διορθώσεων (ημερομηνία έναρξης ισχύος, αναδιατύπωση άρθρου 1).