ΓΝΩΜΗ/Δ-ΕΑΔΗΣΥ/87/2020

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων εξέδωσε τη γνώμη Δ99/2020, η οποία εγκρίνει τη χρήση διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση για την ανάθεση 11 νέων δρομολογίων μεταφοράς μαθητών στη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης για το σχολικό έτος 2020-2021. Το συνολικό κόστος ανέρχεται σε 301.938,17 ευρώ συμπεριλαμβανομένων ΦΠΑ και δικαιωμάτων προαίρεσης 20%. Η απόφαση βασίστηκε στην ύπαρξη κατεπείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης λόγω της υποχρεωτικής εκπαίδευσης νηπίων και της μεταφοράς παιδιών προσφύγων, καθώς και στην αδυναμία κάλυψης των δρομολογίων μέσω υφιστάμενων συμβάσεων ή του Δυναμικού Συστήματος Αγορών λόγω εκκρεμών δικαστικών διαφορών. Η Αρχή έκρινε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016.

Η παρούσα γνώμη (A 20/2020) της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά τη διατύπωση θέσεων επί των διατάξεων του ν. 4684/2020, ο οποίος κύρωσε την Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου της 30.03.2020 για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19. Η Αρχή εξετάζει κατεπείγουσες ρυθμίσεις που επιτρέπουν παρεκκλίσεις από την κοινή νομοθεσία περί δημοσίων συμβάσεων (όπως απευθείας αναθέσεις) για διάφορους φορείς, όπως το Υπουργείο Υγείας, το Ε.ΚΕ.Α., τους ΟΤΑ και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στα συμπεράσματά της, η Αρχή επισημαίνει την ανάγκη τήρησης των ενωσιακών αρχών, της διαφάνειας και της αποφυγής κατάτμησης συμβάσεων, εκφράζοντας επιφυλάξεις για την εκτεταμένη χρήση εξαιρετικών ρυθμίσεων και παρεκκλίσεων από το εθνικό δίκαιο.

Η απόφαση 13/2021 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης για τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκειμένου να ανατεθούν δημόσιες συμβάσεις μεταφοράς μαθητών στην Περιφέρεια Πελοποννήσου. Η Αρχή εξέτασε δύο αιτήματα: α) για 28 νέα δρομολόγια, όπου δέχτηκε την επικάλεση κατεπείγουσας ανάγκης λόγω απρόβλεπτων αιτημάτων από σχολικές μονάδες μετά την έναρξη του σχολικού έτους 2020-2021, και β) για 7 άγονα δρομολόγια από προηγούμενο διαγωνισμό του 2018, τα οποία απέρριψε λόγω σημαντικής χρονικής απόστασης και έλλειψης νομικής βάσης για επανάθεση. Η απόφαση υπογραμμίζει την ανάγκη τήρησης των διαδικασιών και την εφαρμογή των αρχών διαφάνειας και ανταγωνισμού.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων εξέδωσε σύμφωνη γνώμη για την προσφυγή της Περιφέρειας Πελοποννήσου σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκειμένου για την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων παροχής υπηρεσιών μεταφοράς μαθητών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα δύο νέα δρομολόγια (Ε418 και Ε419) αφορούν τη μεταφορά πέντε μαθητών του 1ου Δημοτικού Σχολείου Σκάλας, με συνολική εκτιμώμενη αξία 3.560,40 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Η Αρχή θεώρησε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016 για κατεπείγουσα ανάγκη λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων, χωρίς να απορρέουν από ευθύνη της Περιφέρειας. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη άμεσης έναρξης διαγωνιστικής διαδικασίας ή δημιουργίας Δυναμικού Συστήματος Αγορών για μελλοντικές ανάγκες.

Η απόφαση αποτελεί γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) σχετικά με το σχέδιο Υπουργικής Απόφασης που καθορίζει τις κατηγορίες συμβάσεων προμηθειών για το έτος 2018. Οι συμβάσεις αυτές πρόκειται να συναφθούν υποχρεωτικά από τη Γενική Διεύθυνση Δημοσίων Συμβάσεων και Προμηθειών (ως Εθνική Κεντρική Αρχή Αγορών) μέσω συμφωνιών-πλαίσιο. Η Αρχή παρέχει εν μέρει σύμφωνη γνώμη, επισημαίνοντας νομικά ζητήματα σχετικά με το πεδίο εφαρμογής του νόμου 4412/2016, ειδικά όσον αφορά τη συμπερίληψη αναθετουσών αρχών που διέπονται από το Βιβλίο ΙΙ του νόμου (όπως η Ο.ΣΥ. Α.Ε.) και την ανάγκη ευθυγράμμισης με το Παράρτημα αγαθών και υπηρεσιών της υπ' αριθμ. 137954/2016 απόφασης. Επίσης, παρέχονται σημαντικές παρατηρήσεις για τη βελτίωση της ωρίμασης των διαδικασιών, των ορίων των συμβάσεων και της σαφήνειας των διαγωνιστικών διαδικασιών για τη μελλοντική κάλυψη αναγκών.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων, με την υπ' αριθμόν Α8/2018 γνωμοδότησή της, εξέτασε τροπολογία σε σχέδιο νόμου που αφορά την προσθήκη των ασφαλιστικών επιχειρήσεων στα νομικά πρόσωπα που επιτρέπεται να εκδίδουν εγγυητικές επιστολές στο πλαίσιο των δημόσιων συμβάσεων. Η Αρχή διατύπωσε θετική γνώμη, υπογραμμίζοντας ωστόσο την ανάγκη για προσεκτική αναδιατύπωση της διάταξης ώστε να αποφευχθούν περιορισμοί στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να διασφαλισθεί η συμπερίληψη όλων των νομίμως δραστηριοποιούμενων στην Ελλάδα ασφαλιστικών επιχειρήσεων. Επιπλέον, κρίθηκε απαραίτητη η παροχή κατάλληλων οδηγιών προς τις αναθέτουσες αρχές για τη διαδικασία ελέγχου εγκυρότητας των εγγυητικών επιστολών μέσω του μητρώου της Τράπεζας της Ελλάδος, προκειμένου να αποτραπούν φαινόμενα πλαστότητας.

Η απόφαση αριθμός 18/2020 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης για την ανάθεση με διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης, δημόσιας σύμβασης παροχής υπηρεσιών μεταφοράς μαθητών για τρία νέα δρομολόγια στην Περιφερειακή Ενότητα Πιερίας. Η αιτούσα αρχή, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, επικαλέστηκε τη διασφάλιση του δικαιώματος πρόσβασης στην εκπαίδευση και την απρόβλεπτη ανάγκη για μεταφορά μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Η Αρχή, αφού εξέτασε τις προϋποθέσεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016, συμφώνησε με την πρόταση, διότι οι συνθήκες δικαιολογούσαν την εξαιρετική διαδικασία.

Η υπ' αριθμόν Α 19/2019 Γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά τη διατύπωση γνώμης επί νομοθετικής ρύθμισης για τη συνδρομή του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας στη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης. Η Αρχή επισημαίνει σοβαρά ζητήματα συμβατότητας των προτεινόμενων παρεκκλίσεων με το ενωσιακό δίκαιο (Οδηγία 2014/24/ΕΕ) και τον ν. 4412/2016. Τονίζεται ότι η χρήση της διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης πρέπει να παραμείνει κατ' εξαίρεση, να ερμηνεύεται συσταλτικά και να συνοδεύεται από ειδική τεκμηρίωση για το κατεπείγον και απρόβλεπτο των γεγονότων. Η Αρχή προειδοποιεί ότι η γενικευμένη εισαγωγή «τεκμηρίων» κατεπείγοντος ενδέχεται να οδηγήσει σε καταστρατήγηση των αρχών της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και της ανταγωνιστικότητας, ενώ τονίζει την ανάγκη για έγκαιρο προγραμματισμό και σχεδιασμό των δημοσίων συμβάσεων, αποφεύγοντας την κατάχρηση εξαιρετικών διατάξεων που υπονομεύουν τον εκσυγχρονισμό του συστήματος δημοσίων συμβάσεων.

Η απόφαση αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης από την Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) για τη διενέργεια διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας / Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας. Η διαδικασία αφορά την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων παροχής υπηρεσιών μεταφοράς μαθητών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για 12 νέα δρομολόγια, με εκτιμώμενη αξία 11.423,47€ χωρίς ΦΠΑ για το σχολικό έτος 2019-2020. Η ανάθεση αιτιολογήθηκε λόγω κατεπείγουσας ανάγκης που προέκυψε από απρόβλεπτες περιστάσεις, όπως νέες εγγραφές μαθητών και ανάγκες για μεταφορά λόγω του υποχρεωτικού μαθήματος κολύμβησης. Η Αρχή, αφού εξέτασε το νομικό πλαίσιο και τα πραγματικά περιστατικά, θεώρησε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της εξαιρετικής διαδικασίας του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ’ του ν. 4412/2016.

Η απόφαση Γ3/2022 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης επί του σχεδίου Υπουργικής Απόφασης για τη διαδικασία συλλογής, επεξεργασίας και τυποποίησης των καρπών της χλωρίδας εντός αρχαιολογικών χώρων από τον Οργανισμό Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (Ο.Δ.Α.Π.). Η Αρχή επισημαίνει την ανάγκη ευθυγράμμισης των διατάξεων του σχεδίου με τις διατάξεις του ν. 4412/2016 περί δημοσίων συμβάσεων. Συγκεκριμένα, ζητείται η χρήση της κατάλληλης ορολογίας (π.χ. «οικονομικός φορέας», «ανάδοχος»), ο ορθός προσδιορισμός των κριτηρίων ποιοτικής επιλογής και ανάθεσης, καθώς και η συμπερίληψη υποχρεώσεων σχετικά με τη διαχείριση αποβλήτων συσκευασιών (ν. 4819/2021) ως όρο εκτέλεσης της σύμβασης. Η Αρχή γνωμοδότησε ομόφωνα υπέρ του σχεδίου, υπό την προϋπόθεση ενσωμάτωσης των υποδειχθέντων νομοτεχνικών βελτιώσεων.