ΓΝΩΜΗ/Δ-ΕΑΔΗΣΥ/70/2023

Διασυνδεόμενα Νοσοκομεία – Εφαρμογή και χρονική ισχύς διατάξεων του Ν. 4052/2012 άρθρ.2, παρ.1 - Καθεστώς Γ.Ν. Παίδων Πεντέλης ως διασυνδεόμενο νοσοκομείο με το Γ.Ν.Α. Σισμανόγλειο – Αμαλία Φλέμινγκ κατ’ εφαρμογή του Ν.4213/2013, άρθρ.18.(..)Κατάσταση : Αποδεκτή 
Οι διατάξεις του Ν.4052/2012, άρθρ.2, παρ.1 περί ενοποιήσεως νοσοκομείων του ΕΣΥ αναφέρονται στα τεθέντα υπό καθεστώς διασύνδεσης νοσοκομεία μέχρι 31-12-2012 και σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν.4213/2013, άρθρ.18, το νοσοκομείο «Γ.Ν. Παίδων Πεντέλης», μετά την επανάκτηση της αυτοτέλειάς του, τελεί πλέον σε καθεστώς διασύνδεσης με το ενιαίο νοσοκομείο «Γ.Ν.Α. Σισμανόγλειο – «Αμαλία Φλέμιγκ»» ( ομοφ ). - ΑΠΟΔΕΚΤΗ

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) απέρριψε το αίτημα του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος (ΔΙ.ΠΑ.Ε.) για προσφυγή σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016, για τη σύναψη σύμβασης σίτισης φοιτητών. Η Αρχή κρίνει ότι δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, ιδίως λόγω έλλειψης απρόβλεπτης περίστασης και επειδή οι καθυστερήσεις απορρέουν από δική του ευθύνη. Η απόφαση βασίστηκε στην ανάλυση των πραγματικών περιστατικών και του νομικού πλαισίου, επισημαίνοντας την ανάγκη τήρησης των αρχών διαφάνειας και ανταγωνισμού στις δημόσιες συμβάσεις.

Παράταση της ημερομηνίας έναρξης εφαρμογής της παρ. 1 του άρθρου 58 του ν. 5100/2024 (Α' 49) ως προς την ηλεκτρονική διαδικασία δημιουργίας τίτλων βεβαίωσης εσόδων υπέρ του Δημοσίου και Τρίτων στη Φορολογική Διοίκηση και Ατομικών Φύλλων Έκπτωσης ήδη βεβαιωθέντων εσόδων από το Συμβούλιο της Επικρατείας και τα Τακτικά Διοικητικά Δικαστήρια, το Υπουργείο Δικαιοσύνης [τον Άρειο Πάγο, τα Εφετεία και Πρωτοδικεία (Κεντρικές, Παράλληλες και Περιφερειακές Έδρες) της Επικράτειας], το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών (Διεύθυνση Οικονομικής Διαχείρισης, Διεύθυνση Επιβατικών Μεταφορών, Διεύθυνση Εποπτείας και Ελέγχου), το Γενικό Νοσοκομείο Αττικής Σισμανόγλειο Αμαλία Φλέμιγκ και το Δήμο Αβδήρων.

Η Πράξη 71/2025 του ΣΤ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης και των πέντε σχεδίων συμβάσεων για την προμήθεια βηματοδοτών και εξαρτημάτων για το Γενικό Νοσοκομείο Αττικής «Σισμανόγλειο – Αμαλία Φλέμιγκ», συνολικού προϋπολογισμού 1.984.864,00 ευρώ. Το Κλιμάκιο αποφάσισε να αναβάλει την οριστική του κρίση, κρίνοντας ότι ο φάκελος χρήζει συμπλήρωσης. Ζητούνται αναλυτικές διευκρινίσεις και στοιχεία, όπως η εκτιμώμενη δαπάνη χωρίς ΦΠΑ, η τεκμηρίωση των ποσοτήτων και των προϋπολογιζομένων τιμών μονάδας, καθώς και η πλήρωση των κριτηρίων οικονομικής και τεχνικής επάρκειας από τους αναδόχους για την τριετία 2021-2023. Τέλος, διατάσσεται η προσθήκη ρήτρας αναπροσαρμογής τιμών στα σχέδια συμβάσεων και η διόρθωση των ποσών των εγγυητικών επιστολών καλής εκτέλεσης.

Η Πράξη 243/2025 του ΣΤ’ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της νομιμότητας της διαδικασίας του Γενικού Νοσοκομείου Αττικής «Σισμανόγλειο – Αμαλία Φλέμιγκ» για την προμήθεια «Βηματοδοτών και εξαρτημάτων βηματοδοτών» (προϋπολογισμού 992.432€). Το Κλιμάκιο έκρινε ότι, αν και οι όροι της διακήρυξης που αφορούσαν τα έτη αναγωγής (2020-2022 αντί του 2021-2023) για την απόδειξη της οικονομικής και τεχνικής ικανότητας ήταν μη νόμιμοι, η πλημμέλεια αυτή δεν θεωρείται ουσιώδης στην προκειμένη περίπτωση. Κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης με τον οικονομικό φορέα «//» για συγκεκριμένα είδη λόγω μη προσκόμισης απαιτούμενων συμβάσεων. Δεν κωλύεται η υπογραφή των σχεδίων συμβάσεων με τους λοιπούς αναδόχους («//»), υπό τον όρο συμπλήρωσης τεχνικών στοιχείων και των εγγυητικών επιστολών. Αναβάλλεται δε η οριστική κρίση για άλλους δύο αναδόχους εν αναμονή βεβαιώσεων καλής εκτέλεσης.

Η απόφαση αφορά το αίτημα της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας για σύμφωνη γνώμη της ΕΑΑΔΗΣΥ προκειμένου να προβεί σε διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση προκήρυξης για σύναψη σύμβασης καθαριότητας στον Κρατικό Αερολιμένα Ηρακλείου. Η Αρχή εξέτασε τα στοιχεία και κατέληξε ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ' του ν.4412/2016, ιδίως λόγω έλλειψης απρόβλεπτης περίστασης. Απορρίπτει το αίτημα, επειδή η καθυστέρηση στη διαδικασία δεν δικαιολογεί την εξαίρεση από τις κανονικές διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων.

Η απόφαση D13/2019 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά το αίτημα του Πανεπιστημίου Πειραιώς για παροχή σύμφωνης γνώμης προκειμένου να προβεί σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης, για τη σύναψη σύμβασης παροχής υπηρεσιών καθαριότητας στα κτίρια του για 6 μήνες, με προϋπολογισμό 145.161,29 €. Η Αρχή εξέτασε το αίτημα στο πλαίσιο του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016 (κατεπείγον), αλλά κατέληξε στην απόρριψή του, καθώς δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, ιδίως η έλλειψη απρόβλεπτης περίστασης που να δικαιολογεί την επιλογή της εξαιρετικής διαδικασίας. Η απόφαση βασίστηκε στη νομολογία που δεν θεωρεί τη δικαστική εμπλοκή ως απρόβλεπτη περίσταση.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) εξέτασε αίτημα της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) για παροχή σύμφωνης γνώμης για προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, με σκοπό την ανάθεση συμβάσεων παροχής υπηρεσιών καθαριότητας σε πέντε Κρατικούς Αερολιμένες (Αλεξανδρούπολη, Κάρπαθος, Νέα Αγχίαλος, Σύρος, Λήμνος) για έξι μήνες, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης από απρόβλεπτες περιστάσεις. Η Αρχή, μετά από ανάλυση των νομικών προϋποθέσεων και των πραγματικών περιστατικών, διαπίστωσε ότι δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της εξαιρετικής διαδικασίας, ιδίως λόγω έλλειψης απρόβλεπτης περιστάσης και ύπαρξης ευθύνης της ΥΠΑ για τις καθυστερήσεις. Συνεπώς, αρνήθηκε την έκδοση σύμφωνης γνώμης, υπογραμμίζοντας τη σοβαρότητα της διαδικασίας και την ανάγκη τήρησης των κανόνων διαφάνειας και ανταγωνισμού.

Πρόστιμο για παράβαση του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων. ζητείται η αναίρεση της 5167/2003 απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, με την οποία, αφού έγινε δεκτή έφεση του ήδη αναιρεσιβλήτου, εξαφανίσθηκε η 3711/2001 απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, δικάσθηκε προσφυγή του ιδίου και ακυρώθηκε η 125/1999 πράξη του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. ΙΒ΄ Αθηνών. Με την τελευταία αυτή πράξη επιβλήθηκε στον αναιρεσίβλητο πρόστιμο 2.016.751.880 δρχ., για παράβαση του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων (..) Κατά την έννοια των διατάξεων που προπαρατέθηκαν, όταν αποδίδεται σε ορισμένο επιτηδευματία η παράβαση της έκδοσης τιμολογίου εικονικού, υπό την έννοια είτε ότι δεν έχει πραγματοποιηθεί η συναλλαγή, στην οποία αυτό αναφέρεται, είτε ότι έχει μεν πραγματοποιηθεί η συναλλαγή, όχι όμως, όπως εμφανίζεται, με τον φερόμενο ως εκδότη του τιμολογίου, η φορολογική αρχή βαρύνεται, κατ’ αρχήν, με την απόδειξη της εν λόγω εικονικότητας. Περαιτέρω, σε περίπτωση που τιμολόγια παροχής υπηρεσιών χαρακτηρίζονται από την φορολογική αρχή ως εικονικά επί τη βάσει ορισμένων στοιχείων, το διοικητικό δικαστήριο της ουσίας ενώπιον του οποίου αμφισβητείται ο χαρακτηρισμός υποχρεούται, κατά την έννοια των διατάξεων των άρθρων 144επ. του κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του ν. 2717/1999 (Α’ 97) Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας που διέπουν τα ζητήματα της απόδειξης κατά την εκδίκαση των διοικητικών διαφορών ουσίας από τα τακτικά διοικητικά δικαστήρια, προκειμένου να εκφέρει την κρίση του, να σχηματίσει πλήρη και βέβαιη δικανική πεποίθηση, κάνοντας χρήση των επιτρεπόμενων από τον εν λόγω Κώδικα αποδεικτικών μέσων, μεταξύ των οποίων και τα δικαστικά τεκμήρια περί της συνδρομής των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών, αφού εκτιμήσει συνολικά τα υφιστάμενα στον φάκελο της υπόθεσης στοιχεία, και όχι μεμονωμένα το καθένα από αυτά (..)Επειδή, οι ανωτέρω κρίσεις του διοικητικού εφετείου είναι νομίμως και επαρκώς αιτιολογημένες..Και τούτο διότι το δικάσαν δικαστήριο, αφού συνεκτίμησε, στο σύνολό τους, τόσο τα στοιχεία που προέκυψαν από τον φορολογικό έλεγχο όσο και τα στοιχεία που, ήδη πρωτοδίκως, είχε επικαλεσθεί και προσκομίσει ο αναιρεσίβλητος, κατέληξε στην κρίση ότι η φορολογική αρχή, η οποία έφερε το σχετικό βάρος, δεν απέδειξε, όπως όφειλε, το εν προκειμένω κρίσιμο για τον καταλογισμό του ένδικου προστίμου σε βάρος του αναιρεσιβλήτου, ότι δηλαδή πραγματικός φορέας άσκησης της επίμαχης επιχειρηματικής δραστηριότητας ήταν ο τελευταίος ...Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.

Προμήθεια αντιδραστηρίων: Από τα ανωτέρω πραγματικά δεδομένα προκύπτει ότι σκοπός της αρχικής σύμβασης ήταν η κάλυψη των αναγκών του ΓΝΘ σε αντιδραστήρια Sars-CoV-2 (με δωρεάν παραχώρηση συνοδού εξοπλισμού) για 2 έτη από την υπογραφή της σύμβασης. Εν τούτοις, λαμβανομένου υπ’όψιν του γεγονότος ότι παγίως σε παρόμοιες συμβάσεις οι προμήθειες διενεργούνται με βάση τις υφιστάμενες κατά το χρόνο παράδοσης των ειδών ανάγκες του νοσοκομείου, η κατανομή των προς προμήθεια ποσοτήτων κατ’έτος έχει ενδεικτικό χαρακτήρα. Τούτων δοθέντων, δεν νοείται εν προκειμένω για τη διασφάλιση της προμήθειας των απαραίτητων, μετά την εξάντληση των ποσοτήτων της αρχικής σύμβασης, ειδών κι ενώ δεν έχει ενεργοποιηθεί το προβλεφθέν στην οικεία διακήρυξη και στην αρχική σύμβαση δικαίωμα προαίρεσης (για προμήθεια ισόποσης προς την αρχική ποσότητας αντιδραστηρίων), η σύναψη τροποποιητικής σύμβασης με επαύξηση της συμβατικής δαπάνης, λόγω του ενδεικτικού χαρακτήρα που έχει η κατανομή των ποσοτήτων μεταξύ των ετών 2022, 2023 και 2024. Η κρίση αυτή ισχύει ανεξαρτήτως της συνδρομής της προβλεπόμενης στο άρθρο 132 παρ. 1γ΄ του ν. 4412/2016 επικληθείσας απρόβλεπτης περίστασης (αιφνίδια πρόωρη εξάντληση αντιδραστηρίων), καθώς σύμφωνα με τα αναφερόμενα στη σκέψη 5 της παρούσας, για την εφαρμογή της ανωτέρω διάταξης τίθεται σωρευτικά ως προϋπόθεση η τροποποίηση να μην αποσκοπεί στην αποφυγή εφαρμογής των διατάξεων του νόμου για τις διαδικασίες ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων. Τέτοια αποφυγή εφαρμογής των περί ανάθεσης διατάξεων του ν. 4412/2016 συνιστά και η επιλογή σύναψης τροποποιητικής σύμβασης με επαύξηση του οικονομικού αντικειμένου, όταν τα κονδύλια της σύμβασης (εν προκειμένω δικαίωμα προαίρεσης) δεν έχουν εισέτι αναλωθεί. Σε κάθε περίπτωση, εν προκειμένω δεν αιτιολογείται με επαρκή και πείθουσα τεκμηρίωση το ποσοστό επαύξησης των συμβατικών ποσοτήτων, καθόσον με την αυτή αιτιολογική βάση (εξάντληση των αντιδραστηρίων) το μεν στις 9.12.2022 (απόφαση 950/9.12.2022 Διοικητή ΓΝΘ) εγκρίνεται επαύξηση συμβατικής ποσότητας σε ποσοστό 10%, το δε έξι μέρες αργότερα (απόφαση 1005/15.12.2022 Διοικητή ΓΝΘ) εγκρίνεται επαύξηση συμβατικής ποσότητας σε ποσοστό 40%, χωρίς να τεκμηριώνεται η διαφορετική εκτίμηση της αναθέτουσας σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα και δη επί τη βάσει ταυτόσημων πραγματικών δεδομένων. Περαιτέρω, η ορθολογική διαχείριση του προϋπολογισμού και η τήρηση του πνεύματος των διατάξεων του ν. 4412/2016 υπέρ της ανάπτυξης ανταγωνισμού στη σύναψη των δημόσιων συμβάσεων, υπηρετούνται με την κατά το δυνατόν πιο σύντομη λήξη των υφιστάμενων συμβάσεων, οι οποίες έχουν στηριχθεί σε δεδομένα ποσοτήτων μη ανταποκρινόμενα στις υφιστάμενες ανάγκες της αναθέτουσας. Γενικότερα δε, σε περιπτώσεις συμβάσεων που καλύπτουν πάγιες και επαναλαμβανόμενες ανάγκες δεν νοείται η σύναψη τροποποιητικών συμβάσεων με επέκταση του οικονομικού αντικειμένου, καθώς ακόμα και αν το συμβατικό αντάλλαγμα αναλώνεται πριν το χρονικό σημείο που είχε αρχικά τεθεί ως σημείο λήξης της διάρκειας της σύμβασης, οι αναθέτουσες Αρχές δύνανται με ορθό προγραμματισμό να εκκινούν έγκαιρα νέες διαδικασίες αναθέσεων, ώστε να μην τίθεται ζήτημα παράκαμψης των σχετικών διατάξεων του ν. 4412/2016. Συνεπώς, εν προκειμένω, η αναθέτουσα Αρχή δύναται να καλύψει τις ανάγκες της για το έτος 2022 και 2023 με απορρόφηση, μέσω του τρέχοντος και του επόμενου προϋπολογισμού, των κονδυλίων που έχουν προβλεφθεί να διατεθούν κατά την ενεργοποίηση του δικαιώματος προαίρεσης. Σε περίπτωση δε που οι ανάγκες του Νοσοκομείου αναφορικά με τα κρίσιμα αντιδραστήρια διατηρηθούν υψηλές, γεγονός που θα έχει ως αποτέλεσμα τη λήξη της σύμβασης και του δικαιώματος προαίρεσης προ της παρέλευσης των 2 ετών από τη σύναψή της λόγω εξάντλησης του προϋπολογισμού, έχει την ευθύνη για την έγκαιρη προκήρυξη νέου διαγωνισμό προς κάλυψη των μελλοντικών αναγκών της.