ΓΝΩΜΗ/Δ-ΕΑΔΗΣΥ/39/2022

Έγκριση του Προγράμματος Διδακτικής των Ξένων Γλωσσών για τη χορήγηση επάρκειας για τη διδασκαλία ξένης γλώσσας σε κέντρα ξένων γλωσσών, ίσου με 30 ECTS, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.)

Το Ζ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα διαδικασίας ανάθεσης υπηρεσιών σίτισης των φοιτητών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.) στην Αθήνα και στα Ψαχνά Ευβοίας, μέσω διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση. Η ανάγκη προσφυγής στη συγκεκριμένη εξαιρετική διαδικασία προέκυψε λόγω της εκκρεμοδικίας στον τακτικό διαγωνισμό 4/2024, η οποία καθιστά αδύνατη την έγκαιρη ολοκλήρωσή του, καθώς και της επιτακτικής ανάγκης αδιάλειπτης σίτισης των φοιτητών. Οι προτεινόμενες συμβάσεις έχουν διάρκεια 109 ημερών (έως 30.9.2025) και συνολικό προϋπολογισμό 1.971.156,00 ευρώ πλέον Φ.Π.Α. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι δικαιολογείται το κατεπείγον της υπόθεσης και αποφάνθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή των σχεδίων συμβάσεων.

Η παρούσα Γνώμη της ΕΑΔΗΣΥ (Γ/1/2024) αφορά τη διατύπωση σύμφωνης γνώμης επί σχεδίου Κοινής Υπουργικής Απόφασης για τον καθορισμό της κράτησης υπέρ ΕΚΑΠΥ. Η Αρχή εξετάζει το ύψος της κράτησης (1%), το πεδίο εφαρμογής στις δημόσιες συμβάσεις υγείας και τη διαδικασία παρακράτησης. Διατυπώνονται παρατηρήσεις για την ανάγκη τήρησης των αρχών της διαφάνειας και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, ενώ προτείνεται η αποφυγή αναδρομικής επιβολής της κράτησης σε ήδη εν εξελίξει διαγωνιστικές διαδικασίες για λόγους ασφάλειας δικαίου.

Η απόφαση αφορά την άρνηση της Ενιαίας Αρχής Δημόσιων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) να παραχωρήσει σύμφωνη γνώμη για τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση που ζήτησε η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ). Η ΥΠΑ επιχείρησε να αναθέσει σύμβαση παροχής υπηρεσιών προστασίας και πρόληψης (ΕΞΥΠΠ) για το προσωπικό της με προϋπολογισμό 137.419,35€ χωρίς ΦΠΑ για τα έτη 2024 και 2025, μετά από δύο άγονες διαγωνισμούς. Η Επιτροπή κρίνει ότι η μη υποδιαίρεση της σύμβασης σε τμήματα και η έλλειψη ανταγωνισμού αποτελούν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες, καθιστώντας τη διαδικασία μη νόμιμη. Επιπλέον, επισημαίνονται ασάφειες στους όρους της διακήρυξης που μπορούν να δημιουργήσουν σύγχυση στους διαγωνιζόμενους.

Πανεπιστήμιο – Προκήρυξη για την πλήρωση της θέσης του Γραμματέα πριν την έναρξη ισχύος του Ν. 4009/2001 – Διαδικασία κρίσης και επιλογής – Εφαρμοστέες διατάξεις.(..)Κατάσταση : Αποδεκτή 
Για την πλήρωση της θέσης του Γραμματέα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.), της οποίας η σχετική προκήρυξη δημοσιεύθηκε πριν την έναρξη ισχύος του νέου Ν. 4009/2011, εφαρμόζονται οι ουσιαστικές διατάξεις του άρθρου 28 του νέου αυτού νόμου και συμπληρωματικά, εφόσον δεν αντίκειται σε αυτές, οι μέχρι την ισχύ του νόμου αυτού ισχύουσες, ενώ για τη διαδικασία επιλογής εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις του άρθρου 6 του Ν. 3549/2007 και του άρθρου 60 του Π.Δ. 160/2008. (ομοφ.)

Η απόφαση Δ 90/2019 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά τη σύμφωνη γνώμη για τη διενέργεια διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης, σύμφωνα με το άρθρο 26 παρ. 2 περ. β' του ν.4412/2016, για την ανάθεση σύμβασης προμήθειας εξοπλισμού αναβάθμισης των ακαδημαϊκών υποδομών της Πανεπιστημιακής Μονάδας Ρόδου του Πανεπιστημίου Αιγαίου, με συνολικό προϋπολογισμό 68.536,86 € πλέον ΦΠΑ. Η απόφαση λαμβάνει χώρα έπειτα από δύο άγονες διαγωνιστικές διαδικασίες, όπου δεν υποβλήθηκαν επιλέξιμες προσφορές. Η Αρχή κρίνει ότι πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη διαδικασία διαπραγμάτευσης, καθώς οι προηγούμενες διαδικασίες ήταν νόμιμες και οι προσφορές που υποβλήθηκαν κρίθηκαν μη κανονικές ή απαράδεκτες.

Η Επιτροπή της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) εξέδωσε απόφαση με την οποία παρείχε σύμφωνη γνώμη για τη χρήση διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης από την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας. Αυτό αφορά την ανάθεση σύμβασης παροχής υπηρεσιών αποχιονισμού στο Επαρχιακό Οδικό Δίκτυο της Περιφερειακής Ενότητας Κοζάνης για 16 τμήματα, με συνολική εκτιμώμενη αξία 343.514,00€ (προ ΦΠΑ) και διάρκεια έως 31 Μαρτίου 2026. Η απόφαση βασίστηκε στο άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης που προέκυψε από τρεις άγονες διαγωνιστικές διαδικασίες και την άμεση ανάγκη αντιμετώπισης χιονοπτώσεων που απειλούσαν την ασφάλεια των πολιτών και των υποδομών. Η επιτροπή έκρινε ότι πληρούνταν οι νομικές προϋποθέσεις για την εξαιρετική διαδικασία, περιορίζοντας τη διάρκεια της σύμβασης στο απολύτως απαραίτητο.

Η Γνωμοδότηση Γ5/2021 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά τη διατύπωση σύμφωνης γνώμης επί σχεδίου Κοινής Υπουργικής Απόφασης για τον καθορισμό λεπτομερειών σχετικά με τη σύνταξη της έκθεσης παρακολούθησης της εφαρμογής των κανόνων περί δημοσίων συμβάσεων, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 340 του ν. 4412/2016. Η Αρχή, μετά από προηγούμενη απόρριψη σχετικού σχεδίου, εξετάζει το νέο κείμενο και παρ' όλο που διαπιστώνει ότι εξακολουθούν να υφίστανται ελλείψεις και παραλείψεις, παρέχει ομόφωνα τη σύμφωνη γνώμη της, θέτοντας ως απαράβατη προϋπόθεση την ενσωμάτωση συγκεκριμένων διορθώσεων και συμπληρώσεων που αφορούν, μεταξύ άλλων, τον οριζόντιο αναγκαίο όρο για τις δημόσιες συμβάσεις στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2021-2027, την προσθήκη επιπλέον ελεγκτικών φορέων ως υπόχρεων παροχής στοιχείων και τη διακριτή συλλογή δεδομένων για τις στρατηγικές δημόσιες συμβάσεις (πράσινες, καινοτόμες, κοινωνικές).

Η γνωμοδότηση Δ 93/2025 της ΕΑΔΗΣΥ αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης στο Πανεπιστήμιο Κρήτης για προσφυγή, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης, σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, προκειμένου να συναφθεί δημόσια σύμβαση υπηρεσιών καθαρισμού. Το Πανεπιστήμιο ζήτησε την ανάθεση της σύμβασης (προϋπολογισμού 162.500,00€ χωρίς ΦΠΑ) για έξι μήνες (07.10.2025 έως 05.04.2026), καθώς η υφιστάμενη σύμβαση λήγει 06.10.2025 και οι προηγούμενες διαγωνιστικές διαδικασίες κηρύχθηκαν άγονες λόγω διοικητικών και δικαστικών εμπλοκών. Ο τελευταίος εν εξελίξει διαγωνισμός αντιμετωπίζει εκ νέου προδικαστικές προσφυγές, καθιστώντας αδύνατη την έγκαιρη ολοκλήρωσή του. Η Αρχή, εκτιμώντας ότι η περαιτέρω διοικητική εμπλοκή αποτελεί νέα απρόβλεπτη περίσταση που δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα της αναθέτουσας αρχής και ότι η ανάγκη για καθαριότητα άπτεται ζητημάτων δημόσιας υγείας (φοιτητικές κατοικίες, εργαστήρια), έκρινε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ’ του ν. 4412/2016, παρέχοντας ομόφωνα τη σύμφωνη γνώμη της.

Προγραμματικές συμβάσεις:Αίτηση ανάκλησης της 43/2017 Πράξη της Επιτρόπου της 15ης Υπηρεσίας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου​(...)Κατόπιν των ανωτέρω, το Τμήμα κρίνει ότι από το παρατεθέν περιεχόμενο του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης προκύπτει ότι, κατά ορθό νομικό χαρακτηρισμό, αυτή, αν και φέρεται ως προγραμματική σύμβαση του άρθρου 100 του ν.3852/2010, συνιστά απευθείας ανάθεση, από τη Περιφέρεια ..... στο Ε.Κ.Π.Α., της εκπόνησης της ανωτέρω έρευνας-μελέτης. Συγκεκριμένα, από το αντικείμενο της κρινόμενης σύμβασης και κυρίως από τη διαμόρφωση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλόμενων μερών, προκύπτει ότι δεν πρόκειται για περίπτωση συνεργασίας μεταξύ δημοσίων φορέων, που εκκινούν από την ίδια αφετηρία συμφερόντων με σκοπό, με την αλληλοσυμπλήρωση αρμοδιοτήτων ή οικονομικοτεχνικών μέσων, την από κοινού εκτέλεση δημόσιας αποστολής τους (ανωτέρω σκέψη ΙΙ.), αλλά συνιστά ανάθεση υπηρεσιών στο Ε.Κ.Π.Α. έναντι αμοιβής με Φ.Π.Α. 24% δοθέντος ότι η υποχρέωση της αιτούσας εξαντλείται στην καταβολή του ανταλλάγματος, η δε αόριστη διάθεση εκ μέρους της προσωπικού, το οποίο μάλιστα θα εκπαιδευτεί από την ομάδα έρευνας του Ε.Κ.Π.Α. δε συνιστά ουσιώδη συμβολή στην εκπόνηση της έρευνας. Περαιτέρω, όμως, από τα στοιχεία του φακέλου, αποδεικνύεται ότι η κρινόμενη σύμβαση συνιστά σύμβαση ανάθεσης "πρωτότυπου ερευνητικού έργου" και, εκ του λόγου τούτου, νομίμως συνήφθη με προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης (βλ σκέψη ΙΙ). Ειδικότερα η μεθοδολογία και οι τεχνικές που θα ακολουθηθούν στην έρευνα έχουν αναπτυχθεί μόνο στο εργαστήριο του ΕΚΠΑ και δεν απαντώνται σε κανένα άλλο εργαστήριο παγκοσμίως. Συγκεκριμένα από τη προσκομιζόμενη έκθεση τεχνικής τεκμηρίωσης του Αναπλ. Καθηγητή ΕΚΠΑ ... ... προκύπτει ότι πρόκειται για πρωτοποριακό, υψηλών απαιτήσεων και καινοτόμο έργο από ένα Ανώτατο Εκπαιδευτικό ΄Ιδρυμα που δεν αποσκοπεί στο κέρδος αλλά στην προαγωγή της έρευνας. Η νέα μεθοδολογία εφαρμόζεται για πρώτη φορά σε μία γεωγραφική περιοχή, τα ύδατα της οποίας ουδέποτε μέχρι σήμερα έχουν μελετηθεί με αυτή την ένταση και σε τέτοιο βαθμό, δια μέσου του ανωτέρω εξαιρετικώς πρωτοτύπου-αποκλειστικού και χρησιμοποιούμενου για πρώτη φορά τρόπου σχεδιασμού δειγματοληψιών. Στο πλαίσιο αυτό, η ανατεθείσα με την κρινόμενη σύμβαση έρευνα περιέχει το στοιχείο της πρωτοτυπίας και, ως εκ τούτου μπορεί να χαρακτηρισθεί ερευνητική κατά την έννοια τόσο του προϊσχύσαντος δικαίου (βλ. άρθρο 2 περ. α΄ του ν. 1514/1985) όσο και του ισχύοντος (βλ. άρθρο 2 περ. 19 του ν. 4310/2014) δεδομένου ότι επαυξάνει το απόθεμα της ήδη υπάρχουσας γνώσης. Κατόπιν των ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη πράξη και να κριθεί ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο νομιμότητας σχεδίου σύμβασης μεταξύ του αιτούντος και του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.) για την υλοποίηση της έρευνας με τίτλο: «Εξειδικευμένη έρευνα παρακολούθησης της Ποιότητας των Υδάτων της Λεκάνης του Ασωπού ποταμού – Εκτίμηση της ρύπανσης/υποβάθμισης και Ποιοτική & Ποσοτική Διερεύνηση της προέλευσης και του εύρους/επιπέδων αυτής». Ανακαλεί την 43/2017 Πράξη της Επιτρόπου της 15ης Υπηρεσίας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.