ΓΝΩΜΗ/Δ-ΕΑΔΗΣΥ/93/2025

Η Επιτροπή της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) εξέδωσε τη Γνώμη 114/2025, παρέχοντας σύμφωνη γνώμη στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΟΠΑ) για την προσφυγή σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης. Το αίτημα αφορά την ανάθεση σύμβασης υπηρεσιών καθαριότητας κτιρίων και περιβάλλοντος χώρου, διάρκειας έξι (6) μηνών και προϋπολογισμού 232.849,66€ (χωρίς ΦΠΑ 24%). Η απόφαση βασίστηκε στην ύπαρξη κατεπείγουσας ανάγκης, η οποία οφείλεται σε απρόβλεπτα γεγονότα, συγκεκριμένα στη διοικητική και δικαστική εμπλοκή επί των ανοικτών διαγωνισμών (2021 και 2023), καθώς και στην ανάγκη απρόσκοπτης συνέχισης των υπηρεσιών προς προστασία της δημόσιας υγείας των χιλιάδων φοιτητών και του προσωπικού. Η διαδικασία διαπραγμάτευσης κρίθηκε ως το απολύτως αναγκαίο μέτρο.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων εξέδωσε σύμφωνη γνώμη για τον Δήμο Ρεθύμνης, επιτρέποντάς του να προχωρήσει σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση για τη σύναψη σύμβασης με αντικείμενο «Ανταλλακτικά-Συντήρηση & Επισκευή μεταφορικών μέσων». Η απόφαση αφορά ομάδες που κηρύχθηκαν άγονες σε προηγούμενο ηλεκτρονικό διαγωνισμό, είτε λόγω μη υποβολής προσφορών (ομάδες 24 και 29), είτε λόγω μη αποδεκτών προσφορών (ομάδες 33, 34, 35 και 37). Η Αρχή εξέτασε τη νομιμότητα της προηγούμενης διαδικασίας και διαπίστωσε ότι πληρούνταν οι προϋποθέσεις των άρθρων 32 και 26 του νόμου 4412/2016. Η συνολική αξία της σύμβασης ανέρχεται σε 80.645,17€ (χωρίς ΦΠΑ).

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) απέρριψε το αίτημα του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου για παροχή σύμφωνης γνώμης για την προσφυγή σε διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016. Το Πανεπιστήμιο αιτήθηκε την ανάθεση σύμβασης καθαριότητας για δύο μήνες, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης, με προϋπολογισμό 22.872,23€ (χωρίς ΦΠΑ). Η Αρχή κρίθηκε ότι δεν πληρούνταν οι νόμιμες προϋποθέσεις, καθώς οι επικαλούμενες περιστάσεις (διεύρυνση Πανεπιστημίου, πανδημία, δικαστική εμπλοκή) δεν θεωρήθηκαν απρόβλεπτες ή ανεξάρτητες από την ευθύνη του φορέα. Επιπλέον, η διάρκεια της προτεινόμενης σύμβασης δεν κρίθηκε απολύτως απαραίτητη για την κάλυψη της κατεπείγουσας ανάγκης.

Η απόφαση αφορά τη χορήγηση σύμφωνης γνώμης στην Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) προς το Πανεπιστήμιο Πειραιώς (ΠαΠει) για να προσφύγει στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, βάσει του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016. Η ανάγκη κρίνεται κατεπείγουσα και οφείλεται σε απρόβλεπτα γεγονότα, συγκεκριμένα στη διοικητική και δικαστική εμπλοκή (προδικαστικές προσφυγές και αιτήσεις ακύρωσης) προηγούμενων και εν εξελίξει διαγωνισμών, καθιστώντας αβέβαιη την ολοκλήρωση τους πριν τη λήξη της τρέχουσας σύμβασης (30.06.2025). Η σύμβαση αφορά υπηρεσίες καθαριότητας, προϋπολογισμού 183.870,97 € χωρίς ΦΠΑ, για χρονικό διάστημα έξι μηνών, ώστε να διασφαλιστεί η δημόσια υγεία και η απρόσκοπτη λειτουργία του Ιδρύματος. Η Επιτροπή ενέκρινε ομόφωνα το αίτημα.

Η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης για την προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, με στόχο την ανάθεση σύμβασης παροχής υπηρεσιών καθαριότητας για τα κτίρια του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης. Η σύμβαση είχε προϋπολογισμό 187.680,00 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ) και διάρκεια έξι μηνών. Το Πανεπιστήμιο επικαλέστηκε απρόβλεπτες καθυστερήσεις στην έγκριση ανάληψης υποχρέωσης από το Υπουργείο Παιδείας και δικαστική εμπλοκή του διαγωνισμού. Η Αρχή έκρινε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για εξαιρετική διαδικασία, καθώς οι καθυστερήσεις δεν απορρέουν από ευθύνη του Πανεπιστημίου και υπάρχει επείγουσα ανάγκη για τη διασφάλιση της υγιεινής λόγω της παρουσίας χιλιάδων ατόμων και άλλων επιπλοκών.

Η απόφαση αφορά την παροχή σύμφωνης γνώμης από την Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) για τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, που αιτήθηκε το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ). Ο στόχος είναι η ανάθεση σύμβασης για υπηρεσίες καθαριότητας εσωτερικών χώρων του πανεπιστημίου, με προϋπολογιζόμενη δαπάνη 1.370.000,00 € χωρίς ΦΠΑ και διάρκεια επτά μηνών. Η απόφαση επικαλείται το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016, λόγω κατεπείγουσας ανάγκης από απρόβλεπτες καταστάσεις, όπως η μακροχρόνια διοικητική και δικαστική εμπλοκή σε προηγούμενες διαγωνιστικές διαδικασίες. Η Επιτροπή κρίνει ότι πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη διαδικασία, με την προϋπόθεση της συμπερίληψης όρων για πιθανή αυτόματη λύση της σύμβασης σε περίπτωση ανάδειξης ανάδοχου από την τρέχουσα ανοικτή διαδικασία.

Δυνατότητα προκαταβολής ή μη, μέσω του ΕΛΚΕ, από το Πανεπιστήμιο, μισθωμάτων προς την εταιρία «ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ Α.Ε.», για τους εντός του Θεραπευτηρίου χώρους, που μισθώνει για τη στέγαση και λειτουργία Μονάδων και Εργαστηρίων του.(..)Κατάσταση : Αποδεκτή 
1) Για τους χώρους της εκμισθώτριας εταιρίας «ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ Α.Ε.», τους οποίους το Πανεπιστήμιο Αθηνών μισθώνει για τις ανάγκες του και για τις ανάγκες του Ε.Λ.Κ.Ε., επιτρέπεται η προκαταβολή του συμφωνηθέντος μισθώματος από τον Ε.Λ.Κ.Ε. προς την εκμισθώτρια, εφόσον πληρούνται οι ειδικότερες προϋποθέσεις του ισχύοντος Οδηγού Χρηματοδότησης. 2) Το πλεόνασμα του Ε.Λ.Κ.Ε., μπορεί να διατεθεί νόμιμα, μετά από πρόταση της Επιτροπής Διαχείρισης αυτού και απόφαση της Συγκλήτου, για την επίτευξη των εκπαιδευτικών, ερευνητικών και αναπτυξιακών στόχων του Πανεπιστημίου, μεταξύ των οποίων είναι και η προκαταβολή μισθωμάτων του Πανεπιστημίου προς την εκμισθώτρια εταιρία «ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ Α.Ε.», για τη μίσθωση χώρων στους οποίους στεγάζονται και λειτουργούν Πανεπιστημιακές κλινικές, μονάδες και εργαστήρια της Ιατρικής Σχολής, τηρουμένων και των ειδικών διατάξεων για την ταμειακή διαχείριση του Ε.Λ.Κ.Ε.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Ζητείται η ανάκληση της 15/2024 Πράξης της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Υπηρεσία Επιτρόπου ΟΤΑ Ι Περιφέρεια Αττικής.(.....)	Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη μείζονα σκέψη της παρούσας (βλ. σκ. 4), το Δικαστήριο, συνεκτιμώντας το σύνολο των στοιχείων του φακέλου και λαμβάνοντας υπόψη ότι α) η παρεμβαίνουσα Περιφέρεια ενήργησε επιμελώς και εγκαίρως για την προκήρυξη νέου ανοικτού δημόσιου διαγωνισμού για την ανάθεση του έργου «Ηλεκτροφωτισμός στο ΠΑΟΔ, εντός των διοικητικών ορίων της Περιφέρειας Αττικής έτη 2023-2024», προς κάλυψη των τακτικών αναγκών της, εκκινώντας τη σχετική διαδικασία άμεσα, μετά την εξασφάλιση της απαιτούμενης χρηματοδότησης, και δη περίπου έξι (6) μήνες πριν τη λήξη της προηγούμενης από 25.8.2021 σύμβασης, η οποία είχε νομίμως παραταθεί έως τις 25.12.2023, δεδομένου, άλλωστε, ότι ούτε από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ούτε η Επίτροπος έκρινε ότι υπήρξε καταστρατήγηση των σχετικών περί προθεσμιών διατάξεων, β) η μη έγκαιρη ολοκλήρωση του κατά τα ανωτέρω προκηρυχθέντος τακτικού διαγωνισμού δεν οφείλεται σε ολιγωρία, καταφανή σφάλματα ή παραλείψεις των αρμοδίων οργάνων της αναθέτουσας αρχής, αλλά στη διοικητική εμπλοκή που ανέκυψε, λόγω της άσκησης της από 23.1.2024 προδικαστικής προσφυγής του οικονομικού φορέα «.....», γ) σύμφωνα με την 184/6.2.2024 απόφαση της Περιφερειακής Επιτροπής και το 555169/2.5.2024 έγγραφο του Αναπληρωτή Προϊσταμένου της ΔΙ.ΔΙ.Μ.Υ. της παρεμβαίνουσας Περιφέρειας, υφίσταται κατεπείγουσα ανάγκη αποκατάστασης των βλαβών που έχουν συσσωρευτεί σε συγκεκριμένα τμήματα του Π.Α.Ο.Δ. αρμοδιότητάς της, η οποία (αποκατάσταση) άπτεται της διαφύλαξης της δημόσιας ασφάλειας και της ζωής των χρηστών του Π.Α.Ο.Δ., και δ) ο ως άνω τακτικός ανοικτός διαγωνισμός βρίσκεται ήδη στο στάδιο ελέγχου των δικαιολογητικών κατακύρωσης του προσωρινού μειοδότη, κρίνει, κατ’ αποδοχή του σχετικώς προβαλλομένου λόγου, ότι νομίμως προσέφυγε η παρεμβαίνουσα Περιφέρεια στη διαδικασία διαπραγμάτευσης του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016 για την ανάθεση των επίμαχων κατεπειγουσών εργασιών αποκατάστασης της λειτουργίας των δικτύων ηλεκτροφωτισμού στο Π.Α.Ο.Δ. στο τμήμα αρμοδιότητάς της. 
Ανακαλεί την 15/2024 Πράξη της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Υπηρεσία Επιτρόπου ΟΤΑ Ι Περιφέρειας Αττικής.

Προμήθεια και εγκατάσταση συστημάτων κλιματισμού:Με βάση τα ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, το Κλιμάκιο κρίνει ότι ορθώς η ως άνω απόφαση κατακύρωσης του Πρυτανικού Συμβουλίου κοινοποιήθηκε μόνο στην ανάδοχο «.........» και στη συμμετέχουσα «….», καθόσον αυτές οι δύο ήταν οι μόνες εναπομείνασες στο τελευταίο στάδιο του διαγωνισμού, ενώ οι προγενέστερα αποκλεισθείσες, κατά το στάδιο ελέγχου των δικαιολογητικών συμμετοχής και κατά το στάδιο ελέγχου των τεχνικών προσφορών στερούνται εννόμου συμφέροντος να προσβάλουν την εν λόγω πράξη κατακύρωσης, με συνέπεια να απέβαινε αλυσιτελής η τυχόν κοινοποίησή της. Επομένως ο σχετικός λόγος διαφωνίας της αν. Επιτρόπου ότι η απόφαση κατακύρωσης του Πρυτανικού Συμβουλίου, έπρεπε να κοινοποιηθεί και στις δύο (2) αρχικά αποκλεισθείσες εταιρείες είναι απορριπτέος. Περαιτέρω το Κλιμάκιο κρίνει ότι, σύμφωνα με την ανωτέρω, (υπό II.Α.), περί κατατμήσεως, προεκτεθείσα σκέψη και δοθέντος ότι ήδη έχει υποβληθεί επιπροσθέτως για προληπτικό έλεγχο από το Πανεπιστήμιο ........ και το υπ’ αριθ. 21/18 ΧΕ προϋπολογισμού δημοσίων επενδύσεων, που αφορά επίσης στην προμήθεια 46 επιπλέον κλιματιστικών μηχανημάτων, κατόπιν σχετικής προκήρυξης στις 30.06.17, ανοιχτής ηλεκτρονικής διαδικασίας κάτω των ορίων, προϋπολογισμού 56.400 € άνευ ΦΠΑ (ΑΔΑ: 7ΛΤΣ469Β7Θ-ΟΝΕ), για το οποίο εκκρεμεί  διαφωνία  στο παρόν Κλιμάκιο Προληπτικού Ελέγχου του IV Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η επίμαχη ελεγχόμενη προμήθεια μη νομίμως και κατά κατάτμηση της συνολικής δαπάνης των προμνημονευθέντων ειδών (κλιματιστικά μηχανήματα), διενεργήθηκε με συνοπτικό διαγωνισμό αυτοτελώς την 9.11.2017, ενώ έπρεπε να είχε συμπεριληφθεί στον προγενέστερα προκηρυχθέντα στις 30.6.2017 ανοικτό ηλεκτρονικό διαγωνισμό προμήθειας και εγκατάστασης κλιματιστικών μηχανημάτων σε εργαστήρια και αίθουσες διδασκαλίας, καθόσον και οι δύο διαγωνισμοί αφορούν σε μεικτές συμβάσεις προμήθειας νέων όμοιων κλιματιστικών μονάδων, ως λειτουργικών συνόλων, καθώς και παροχής υπηρεσιών εγκατάστασης αυτών στους χώρους του Πανεπιστημίου, αποσκοπώντας στην κάλυψη επερχόμενων αναγκών. Επομένως ο προβαλλόμενος από την αν. Επίτροπο λόγος περί κατατμήσεως της συνολικής δαπάνης των προμνημονευθέντων ειδών είναι βάσιμος. Κατόπιν αυτών, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η εντελλόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη.

ΚΑΤΑΤΜΗΣΗ.ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:(...)με τα δεδομένα της κοινής πείρας και την αντίληψη των συναλλαγών, καθώς εντάσσονται στην αυτή κατηγορία συστημάτων πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών, αποβλέποντας στην ολοκληρωμένη και αποτελεσματική διαχείριση των οικείων δικτύων του Πανεπιστημίου ...., δύνανται δε να παρασχεθούν στο σύνολό τους από τον ίδιο κύκλο προμηθευτών, ήτοι από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο συγκεκριμένο τομέα της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών, παρέχοντας ολοκληρωμένες λύσεις στο σχεδιασμό, την προμήθεια και την εγκατάσταση πληροφοριακών συστημάτων,  ενσύρματων και ασύρματων δικτύων, συστημάτων διαχειρίσεως δικτύων και συστημάτων ασφάλειας πληροφοριακών συστημάτων και δικτύων. Προς τούτο, άλλωστε, συνηγορεί και το ότι η εταιρεία που αναδείχθηκε ανάδοχος στο διαγωνισμό της 9.11.2016 για την προμήθεια συστήματος ασφαλείας και προστασίας της συνδέσεως του Πανεπιστημίου με το διαδίκτυο, …., έλαβε μέρος και στο διαγωνισμό της 4.11.2016 για την προμήθεια ενεργού εξοπλισμού σημείων ασύρματης πρόσβασης στο δίκτυο της Πανεπιστημιούπολης. Το δε γεγονός ότι οι λοιπές εταιρείες στις οποίες ανατέθηκαν οι επίμαχες προμήθειες έλαβαν μέρος σε έναν μόνο διαγωνισμό η καθεμία, προβάλλεται αλυσιτελώς από το Πανεπιστήμιο, προς ενίσχυση του ισχυρισμού του ότι πρόκειται για μη ομοειδή αγαθά. Και τούτο διότι, ανεξαρτήτως του ότι το γεγονός αυτό ουδόλως αποδεικνύει ότι οι εν λόγω εταιρείες αδυνατούσαν να παράσχουν και τα λοιπά προαναφερθέντα συμβατικά είδη, ακόμα και τυχόν αδυναμία τους προς τούτο δεν αναιρεί τον ομοειδή χαρακτήρα των ειδών αυτών, ούτε τη δυνατότητα προμήθειάς τους από τον αυτό κύκλο προμηθευτών. Συναφώς, τυχόν αδυναμία κάποιων προμηθευτών να υποβάλουν προσφορές και στους τρεις προαναφερθέντες συνοπτικούς διαγωνισμούς, δεν αναιρεί ούτε και τη δυνατότητα διενέργειας ανοικτού διαγωνισμού για το σύνολο των επίμαχων προμηθειών, καθόσον η οικεία διακήρυξη μπορούσε να προβλέψει τη δυνατότητα υποβολής προσφοράς και για μέρος μόνο των ζητουμένων ειδών, ώστε να εξασφαλισθεί η ανάπτυξη ευρύτερου ανταγωνισμού, με τη συμμετοχή στον σχετικό διαγωνισμό και επιχειρήσεων που θα επιθυμούσαν να υποβάλουν προσφορά όχι για το σύνολο, αλλά για μέρος μόνο των ζητουμένων ειδών.  Εξάλλου, η συμμετοχή μίας μόνο εταιρείας σε κάθε έναν από τους εν λόγω διαγωνισμούς καταδεικνύει το ενδεχόμενο η μη τήρηση των διατυπώσεων δημοσιότητας του ανοικτού διαγωνισμού να επέφερε τη μη ανάπτυξη επαρκούς ανταγωνισμού στις επίμαχες διαδικασίες αναθέσεως. Eπιπλέον, ο ισχυρισμός του Νοσοκομείου ότι τα ως άνω αγαθά δεν είναι ομοειδή, καθόσον, μολονότι βαρύνουν τον ίδιο ΚΑΕ (9347) του Π.Δ.Ε. του Πανεπιστημίου, εντούτοις, εντάσσονται σε διαφορετικές κατηγορίες του Κοινού Λεξιλογίου για τις Δημόσιες Συμβάσεις (CPV) είναι απορριπτέος, διότι η εξέταση του ζητήματος του ενιαίου χαρακτήρα μίας προμήθειας, προκειμένου να κριθεί η ύπαρξη παράνομης κατατμήσεως αυτής προς αποφυγή εφαρμογής διατάξεων της εθνικής και κοινοτικής νομοθεσίας, γίνεται με προσφυγή στα διδάγματα της κοινής πείρας και τις συναλλακτικές αντιλήψεις, ενώ η κατάταξη των προς προμήθεια ειδών σε διαφορετικούς κωδικούς του Κωδικολογίου CPV αποτελεί μεν συνεκτιμώμενο, αλλά όχι αποφασιστικό στοιχείο για την κρίση αυτή (βλ. Ελ.Συν. ΙV Τμ. Πράξ. 136/2012, Κ.Π.Ε.Δ. στο IV Tμ. 61/2017, 126/2014, Κ.Π.Ε.Δ. στο VII Tμ. 176/2016, 365/2015). Περαιτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι το αντικείμενο της 1732/5775/32776/21.11.2016 συμβάσεως (προμήθεια και εγκατάσταση του  Ολοκληρωμένου Συστήματος Τηλεδιασκέψεων) αφορά την προμήθεια και εγκατάσταση εξειδικευμένου οπτικοακουστικού εξοπλισμού υψηλών τεχνικών προδιαγραφών, προοριζόμενου να αποτελέσει ένα ολοκληρωμένο σύστημα, το οποίο δεν είναι ομοειδές κατά τη φύση του, αλλά και σύμφωνα με τα δεδομένα της κοινής πείρας και την αντίληψη των συναλλαγών με τα είδη και τις υπηρεσίες που αποτελούν αντικείμενο των λοιπών διαγωνισμών. Κατόπιν των ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη ΙΙ, μη νομίμως συνήφθησαν οι 1733/5774/32775/21.11.2016, 1767/5873/33289/23.11.2016 και 1811/6105/34273/29.11.2016 συμβάσεις με τη διαδικασία του συνοπτικού διαγωνισμού και μάλιστα εντός διαστήματος οκτώ ημερών (από 21.11.2016 έως 29.11.2016), αφού η συνολική δαπάνη του Πανεπιστημίου για την προμήθεια και εγκατάσταση των προαναφερθέντων, ομοειδών ειδών πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών, ποσού 148.363,70 ευρώ άνευ Φ.Π.Α., υπερέβη το όριο των 60.000 ευρώ, πέραν του οποίου επιβάλλεται η διενέργεια δημόσιου ανοικτού διαγωνισμού. Συνεπώς, οι εν λόγω αναθέσεις διενεργήθηκαν κατά κατάτμηση της συνολικής ετήσιας δαπάνης ομοειδών αγαθών, δυναμένων να κατακυρωθούν σε έναν ή περισσότερους προμηθευτές μέσω της διενέργειας δημόσιου ανοικτού διαγωνισμού.