ΓΝΩΜΗ/Α-ΕΑΔΗΣΥ/4/2022

Η απόφαση αποτελεί γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) σχετικά με σχέδιο τροπολογίας για την παράταση έως τις 31.12.2018 της ισχύος των διατάξεων του άρθρου 132 παρ. 6α του ν. 4270/2014. Η προτεινόμενη ρύθμιση αφορά την κάλυψη ανελαστικών και έκτακτων λειτουργικών αναγκών της Ελληνικής Αστυνομίας, επιτρέποντας κατά παρέκκλιση των γενικών κανόνων τη διενέργεια πρόχειρων διαγωνισμών και απευθείας αναθέσεων για προμήθειες και υπηρεσίες μέχρι τα καθορισμένα όρια ποσών ανά ανάθεση. Η Αρχή, αν και αναγνωρίζει τις ιδιαιτερότητες της αποστολής της ΕΛ.ΑΣ., εκφράζει την πάγια αντίθεσή της στη δημιουργία ειδικών εξαιρετικών καθεστώτων στον χώρο των δημοσίων συμβάσεων, υπογραμμίζοντας ότι ο ισχύων νόμος 4412/2016 παρέχει ήδη επαρκή νομικά εργαλεία για την αντιμετώπιση επειγουσών αναγκών, ενώ επισημαίνει τη δυνατότητα εφαρμογής των κριτηρίων για λειτουργική ανεξαρτησία των μονάδων.

Η υπ' αριθμ. Α1/2019 γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά το αίτημα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης σχετικά με τροπολογία για την ανάθεση υπηρεσιών δακοκτονίας έτους 2019 σε προσωρινούς μειοδότες, κατ' εξαίρεση των διατάξεων του ν. 4412/2016. Η Αρχή επισημαίνει ότι η επαναλαμβανόμενη αυτή πρακτική τείνει να παγιωθεί ως γενικός κανόνας, αντί για εξαιρετική ρύθμιση, και εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για τη συμβατότητά της με το ενωσιακό δίκαιο και τις πάγιες αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού και της διαφάνειας στις δημόσιες συμβάσεις, υποδεικνύοντας ότι υπάρχουν ήδη νόμιμα εργαλεία εντός του υφιστάμενου πλαισίου για την κάλυψη των αναγκών.

Η υπ' αριθμ. Α9/2018 γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά την εξέταση προτεινόμενης τροπολογίας σε σχέδιο νόμου, η οποία στοχεύει στην κατ' εξαίρεση ανάθεση των υπηρεσιών δακοκτονίας σε προσωρινούς μειοδότες, σε περίπτωση που οι διαγωνισμοί δεν έχουν ολοκληρωθεί έως τον Ιούνιο. Η Αρχή επισημαίνει ότι η προτεινόμενη ρύθμιση εισάγει ένα εξαιρετικό καθεστώς παρέκκλισης από τις διατάξεις του ν. 4412/2016, οι οποίες ενσωματώνουν το ενωσιακό δίκαιο. Η Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. τονίζει ότι η ανάθεση σε προσωρινούς μειοδότες συνιστά ουσιαστικά απευθείας ανάθεση, η οποία δεν τεκμηριώνεται επαρκώς ως προς την ανάγκη θέσπισης γενικού κανόνα, καθώς υπάρχουν ήδη νόμιμες διαδικασίες και εργαλεία για την αντιμετώπιση επειγουσών αναγκών χωρίς την ανατροπή του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου περί δημοσίων συμβάσεων.

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) γνωμοδοτεί αρνητικά επί τροπολογίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Η ρύθμιση αφορούσε τη δυνατότητα ανάθεσης υπηρεσιών δακοκτονίας για το έτος 2021 στους προσωρινούς μειοδότες πριν την ολοκλήρωση των διαγωνισμών. Η Αρχή έκρινε ότι η πρόταση παγιώνει ένα εξαιρετικό καθεστώς που αποκλίνει από τους γενικούς κανόνες του ν. 4412/2016 και εγείρει σοβαρά ζητήματα συμβατότητας με το ενωσιακό δίκαιο, τις αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης.

Η υπ' αριθμόν 17/2019 Γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά τη διατύπωση γνώμης επί τροπολογίας του Υπουργείου Εσωτερικών σχετικά με το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των Αναπτυξιακών Ανωνύμων Εταιρειών των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΑΑΕ ΟΤΑ). Η Αρχή εξετάζει τις προτεινόμενες διατάξεις που αφορούν το καθεστώς προσωπικού, την τεχνική επάρκεια των αναθετουσών αρχών, καθώς και τη δυνατότητα ανάθεσης διοικητικής υποστήριξης των Τεχνικών Υπηρεσιών και Υπηρεσιών Δόμησης των ΟΤΑ στην ΕΕΤΑΑ και τις ΑΑΕ ΟΤΑ, μέσω συμβάσεων οριζόντιας συνεργασίας κατά το άρθρο 12 του ν. 4412/2016. Η Αρχή διατυπώνει θετική γνώμη, υπογραμμίζοντας ωστόσο την ανάγκη για ρητή κωδικοποίηση των διατάξεων προς επίτευξη ασφάλειας δικαίου, την αναγκαία έκδοση των σχετικών κανονιστικών αποφάσεων για την πιστοποίηση της τεχνικής επάρκειας και τον σαφή διαχωρισμό μεταξύ εσωτερικής ανάθεσης και δημόσιας σύμβασης, ώστε να διασφαλίζεται η τήρηση των αρχών της διαφάνειας και του ελεύθερου ανταγωνισμού.

Η υπ' αριθμ. Α2/2018 γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά την εξέταση προτεινόμενης τροπολογίας στο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Υγείας σχετικά με τη δωρεά της Εθνικής Τράπεζας. Η Αρχή αξιολόγησε δύο βασικές ρυθμίσεις: την παράταση έως το 2018 της δυνατότητας εφοδιασμού των φορέων ΥΠΕ-ΠΕΔΥ από προμηθευτές Νοσοκομείων (παρ. 1) και την παράταση συμβάσεων για τον μοριακό έλεγχο μονάδων αίματος (παρ. 3). Η Αρχή επισημαίνει ότι τέτοιες ρυθμίσεις, που πραγματοποιούνται κατά παρέκκλιση των προβλεπόμενων διαδικασιών, ενδέχεται να είναι ασύμβατες με το ενωσιακό δίκαιο και τις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Τονίζεται ότι η επέκταση συμβάσεων χωρίς διαγωνιστική διαδικασία ουσιαστικά ισοδυναμεί με απευθείας ανάθεση, η οποία παραβιάζει το κανονιστικό πλαίσιο, καθώς οι αναθέτουσες αρχές όφειλαν να είχαν προνοήσει για τη διενέργεια νέων διαγωνισμών.

Η απόφαση αποτελεί Γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) σχετικά με το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Υγείας περί σύστασης του ΕΟΔΥ, εστιάζοντας στο άρθρο 8 για την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων σε κατεπείγουσες και απρόβλεπτες περιστάσεις. Η Αρχή εκφράζει αρνητική γνώμη ως προς τη δραστική σύντμηση της προθεσμίας δικής της γνωμοδοτικής αρμοδιότητας σε δύο εργάσιμες ημέρες, θεωρώντας ότι αυτό υποβαθμίζει τον ρόλο της και θέτει σε κίνδυνο το δημόσιο συμφέρον και τη διαφάνεια. Αντίθετα, διατυπώνει θετική γνώμη για τις υπόλοιπες ρυθμίσεις της διάταξης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για σαφή καθορισμό των αρμοδιοτήτων των φορέων και ορθή τεκμηρίωση των συνθηκών που δικαιολογούν την κατεπείγουσα διαδικασία, σύμφωνα με τις αρχές του εθνικού και ενωσιακού δικαίου.

Η παρούσα γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά τη διατύπωση παρατηρήσεων επί διατάξεων σχεδίου νόμου για την κύρωση της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου της 20.3.2020. Η Π.Ν.Π. περιλαμβάνει κατεπείγοντα μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19, προβλέποντας εξαιρετικές διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων, όπως απευθείας αναθέσεις κατά παρέκκλιση της κείμενης εθνικής νομοθεσίας, για διάφορα Υπουργεία και φορείς όπως ο Ε.Ο.Δ.Υ. και ο Ε.Ο.Π.Υ.Υ. Η Αρχή επισημαίνει την ανάγκη ορθής ερμηνείας των παρεκκλίσεων ώστε να συνάδουν με το ενωσιακό δίκαιο (άρθρο 32 της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ) και τονίζει ότι οι παρεκκλίσεις πρέπει να περιορίζονται στο απολύτως αναγκαίο μέτρο, διασφαλίζοντας παράλληλα τις θεμελιώδεις αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης.

Η απόφαση αφορά τη γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) σχετικά με σχέδιο Υπουργικής Απόφασης του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων. Το σχέδιο τροποποιεί προηγούμενη Υπουργική Απόφαση του 2018 όσον αφορά τις συμφωνίες-πλαίσιο που συνάπτονται από την Εθνική Κεντρική Αρχή Αγορών. Οι ρυθμίσεις επικεντρώνονται στην αντικατάσταση των σημείων γ και ε της παρ. 1, με σκοπό να παρασχεθεί η δυνατότητα σε αναθέτουσες αρχές και ανεξάρτητες επιχειρησιακές μονάδες, συμπεριλαμβανομένων του Αρχηγείου της Ελληνικής Αστυνομίας και του Πυροσβεστικού Σώματος, να συνάπτουν ετησίως συμβάσεις αξίας μέχρι συγκεκριμένου χρηματικού ορίου για την κάλυψη των αναγκών τους έως τη σύναψη των νέων συμφωνιών-πλαίσιο. Επιπλέον, εισάγονται τροποποιήσεις στα Παραρτήματα Ε και ΣΤ για τον καλύτερο προσδιορισμό των αναθετουσών αρχών και των επιχειρησιακών μονάδων, καθώς και τα αντίστοιχα χρηματικά όρια για το Πυροσβεστικό Σώμα, με την Αρχή να παρέχει ομόφωνα σύμφωνη γνώμη συνοδευόμενη από προτεινόμενες βελτιώσεις για τη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΚΑΥΣΙΜΩΝ:Με δεδομένα αυτά η ελεγχόμενη δαπάνη είναι νόμιμη. Τούτο διότι   για τα είδη των υποομάδων 1, 2 και 3 της ομάδας Ι της 6/16.12.2016 τεχνικής έκθεσης, μεταξύ των οποίων και η προμήθεια πετρελαίου κίνησης για τις κολυμβητικές δεξαμενές του Δ.Α.Κ. ..... στην οποία αφορά το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα, ο Δήμος ..... προέβη στην απευθείας ανάθεση ενόψει επείγουσας ανάγκης που προέκυψε από τη φύση των προς προμήθεια ειδών και του γεγονότος ότι προηγήθηκε άγονος διαγωνισμός, χωρίς υπαιτιότητά του, καθόσον δεν υποβλήθηκε καμία παραδεκτή προσφορά οι σχετικές δε διαδικασίες είχαν εκκινήσει έγκαιρα. Περαιτέρω, όσον αφορά στην Υποομάδα 4 (πετρέλαιο κίνησης για τα οχήματα και μηχανήματα του Δήμου .....) της ίδιας τεχνικής έκθεσης, με την 348/21.12.2016 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής ανατέθηκε απευθείας και πάλι με τους ίδιους όρους στην ίδια εταιρεία «...», στην οποία είχε ανατεθεί μέσω του ανοικτού διαγωνισμού. Η τελευταία δε αυτή ανάθεση μέσω του ανοικτού διαγωνισμού υποβλήθηκε προς έλεγχο νομιμότητας ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου ο οποίος με την 55/2017 Πράξη του Στ΄ Κλιμακίου απέβη θετικός, με συνέπεια η συνολική αξία των λοιπών ειδών που περιελήφθησαν στην ανωτέρω 6/16.12.2016 τεχνική έκθεση να ανέρχεται σε 191.809 (308.809 – 117.000) ευρώ, ποσό το οποίο δεν υπερβαίνει το όριο υπαγωγής στον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου (200.000 ευρώ), ενώ υπολείπεται και του ορίου των 209.000 ευρώ, από το οποίο υφίσταται υποχρέωση υπαγωγής της απευθείας ανάθεσης στον έλεγχο της Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. [2014/24/ΕΚ και 2014/25/ΕΚ Οδηγίες, σε συνδυασμό προς τον Κανονισμό (ЕЕ) 2015/2170, όπου ορίζεται ως κατώτατο όριο εφαρμογής, σε συνάρτηση προς την εκτιμώμενη αξία της σύμβασης χωρίς Φ.Π.Α., το ποσό των 209.000 ευρώ για δημόσιες συμβάσεις προμηθειών που ανατίθενται από μη κεντρικές αναθέτουσες αρχές].