ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/65/2026

Το Ελεγκτικό Συνέδριο (Έβδομο Τμήμα) με την απόφαση 0064/2026 απέρριψε την προσφυγή ανάκλησης της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας κατά της πράξης της Επιτρόπου, η οποία έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή σύμβασης για αντιπλημμυρικά έργα λόγω των θεομηνιών Daniel και Elias. Το Δικαστήριο έκρινε ότι δεν συνέτρεχαν οι νόμιμες προϋποθέσεις για την προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης, καθώς το επικαλούμενο κατεπείγον είχε αποδυναμωθεί λόγω της παρέλευσης μεγάλου χρονικού διαστήματος από τα καιρικά φαινόμενα. Επιπλέον, διαπιστώθηκε έλλειψη σπουδής από την αναθέτουσα αρχή και κρίθηκε ότι ο χρόνος που απαιτήθηκε για τη διαπραγμάτευση ήταν επαρκής για τη διενέργεια κανονικού ανοικτού διαγωνισμού, διασφαλίζοντας έτσι τις αρχές της διαφάνειας και του ανταγωνισμού.

Το Ζ' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου με την πράξη 142/2025 εξέτασε τη νομιμότητα της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για την παροχή υπηρεσιών συμβούλου, με σκοπό την υποβοήθηση της ΕΥΔΕ/ΚΣΣΥ στον έλεγχο μελετών και την παρακολούθηση έργων αποκατάστασης οδικών υποδομών μετά τις καταστροφικές κακοκαιρίες "Daniel" και "Elias". Η προεκτιμώμενη αμοιβή ορίστηκε στα 5.885.572,29 ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση ήταν νόμιμη, καθώς συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις του κατεπείγοντος λόγω απρόβλεπτων γεγονότων και δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες, κρίνοντας ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης.

Η Πράξη 110/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο διαδικασίας ανάθεσης του έργου «Επισκευή ζημιών...» στην Κεντρική Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (συμβατικής δαπάνης 2.012.903,23 ευρώ, χωρίς ΦΠΑ), λόγω των κακοκαιριών "Daniel" και "Elias". Η αναθέτουσα αρχή χρησιμοποίησε την εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ ν.4412/2016) λόγω κατεπείγουσας ανάγκης. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις, καθώς τα φαινόμενα ήταν απρόβλεπτα και το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε ήταν εύλογο. Λήφθηκαν υπόψη η αναστολή λειτουργίας του Ιδρύματος, η προτεραιότητα σε πρωτεύουσες εργασίες αποκατάστασης (άντληση υδάτων, καθαρισμοί) μέχρι τον Απρίλιο 2024, και η εξασφάλιση χρηματοδότησης μόλις τον Νοέμβριο 2024. Ως εκ τούτου, δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Επείγουσες εργασίες καθαρισμού ρεμάτων (....) Ως εκ τούτου, ο Δήμος Αχαρνών, ναι μεν, δεν επλήγη άμεσα από τις πυρκαγιές σε τέτοιο βαθμό ώστε να απαιτηθεί η κήρυξή του σε κατάστασης έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας, ωστόσο επειδή βρίσκεται κατάντη της πληγείσας περιοχής κηρύχθηκε σε κατάσταση ειδικής κινητοποίησης πολιτικής προστασίας που καταδεικνύει την επιτακτική ανάγκη καθαρισμού των ρεμάτων του. Τέλος, οι γενικές παραδοχές που διαλαμβάνονται στην σκέψη 22 της προσβαλλομένης, σε σχέση με την συμπεριφορά της προσφεύγουσας Περιφέρειας και στην συστηματική προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία διαπραγμάτευσης για την ανάθεση υπηρεσιών καθαρισμού ρεμάτων, δεν επηρεάζουν τη νομιμότητα της επίμαχης ανάθεσης, η οποία κρίνεται σε σχέση με τις συγκεκριμένες περιστάσεις που διέπουν την επίδικη υπόθεση.  Για τους λόγους αυτούς.Δέχεται την προσφυγή ανάκλησης και την υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση.Ανακαλεί την 624/2023 Πράξη του Ζ’ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου 

Καθαρισμός ρεμάτων και ποταμών...Το Δικαστήριο με βάση τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με τη νομική σκέψη που προηγήθηκε, λαμβάνοντας υπόψη και τα ως άνω προσκομισθέντα στοιχεία προς απόδειξη του ισχυρισμού της προσφεύγουσας Περιφέρειας για την επιλογή της εξαιρετικής διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016, άγεται στην κρίση ότι ως αναθέτουσα αρχή νομίμως προέβη στην επιλογή της εν λόγω διαδικασίας, ενόψει του ότι απέδειξε ότι σε αντίστοιχης φύσης αντιπλημμυρικά έργα που δημοπρατήθηκαν από την ίδια με ανοιχτές διαδικασίες διαγωνισμού, όπως: α) «Έργα υποδομής – Αντιπλημμυρικά έργα – αποκαταστάσεις ζημιών του οδικού δικτύου Περιφέρειας ... Υποέργο (νέο): Αντιπλημμυρικά έργα Π.Ε.Η. – Καθαρισμοί ρεμάτων εντός περιοχών ΖΔΥΚΠ / Περιφέρεια ...» και β) «Αντιπλημμυρικά έργα – Αποκατάσταση ζημιών σε ρέματα της Π.Ε. ... – περιοχή ... / Περιφέρεια ...», το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από την έγκριση της διακήρυξης μέχρι την κατακύρωση ήταν στην πρώτη περίπτωση 306 ημέρες, ενώ στη δεύτερη 177 ημέρες, γεγονός που καταδεικνύει ότι δεν θα μπορούσε να διασφαλιστεί η ολοκλήρωση της επίμαχης διαδικασίας με ανοικτό διαγωνισμό σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα (46 ημέρες), έστω και με σύντμηση προθεσμιών. Άλλωστε, κατά τους κανόνες της κοινής πείρας και λογικής είναι σύνηθες  οι ανοιχτές διαδικασίες διαγωνισμού να είναι ιδιαίτερα χρονοβόρες. Περαιτέρω, τα λοιπά επιχειρήματα της προσβαλλομένης είναι αόριστα, γενικά και κυρίως υποθετικά, αφού δεν στηρίζονται επί συγκεκριμένων πραγματικών δεδομένων, ανατρέπονται δε από τα προσκομισθέντα στοιχεία.(...)Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτή η ένδικη προσφυγή ανάκλησης, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου και να επιτραπεί η υπογραφή του ελεγχθέντος σχεδίου σύμβασης.

Η Πράξη 260/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για το έργο καθαρισμών και επισκευής βλαβών στην κοίτη του Σπερχειού ποταμού και των συμβαλλόντων χειμάρρων, μετά τις θεομηνίες Daniel και Elias του Σεπτεμβρίου 2023. Το έργο, προϋπολογισμού 4.032.258,06 ευρώ, ανατέθηκε μέσω της εξαιρετικής διαδικασίας της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (Άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016), λόγω κατεπείγουσας ανάγκης που οφείλεται σε απρόβλεπτα γεγονότα και αφορά την άμεση αντιπλημμυρική θωράκιση και την προστασία ζωής και περιουσίας. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της εξαίρεσης και ότι η επιλογή της διαδικασίας ήταν δικαιολογημένη, καθώς υποβλήθηκαν προσφορές από επτά οικονομικούς φορείς, εξασφαλίζοντας ανταγωνισμό. Κατόπιν ελέγχου, δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες και δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Η Απόφαση 1279/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει την προσφυγή της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης κατά της 291/2025 πράξης του Ε΄ Κλιμακίου. Η πράξη αυτή έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή σύμβασης για το έργο «Έργα πρόληψης και μετριασμού των συνεπειών της πυρκαγιάς του Αυγούστου 2023 στην πεδινή κοίτη του ρέματος Ειρήνη» (προϋπολογισμού 2.150.000€). Η Περιφέρεια είχε επιλέξει τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση λόγω κατεπείγουσας ανάγκης. Το Τμήμα έκρινε ότι η παρέλευση 21 μηνών από το απρόβλεπτο γεγονός μέχρι την κατακύρωση, σε συνδυασμό με τους 16 μήνες συμβατικού χρόνου εκτέλεσης, καταδεικνύει έλλειψη κατεπείγοντος χαρακτήρα, καθιστώντας δυνατή την προσφυγή σε διαγωνιστική διαδικασία με συντετμημένες προθεσμίες, όπως προβλέπει ο νόμος.

Η απόφαση 1289/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει την προσφυγή ανάκλησης της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας κατά της Πράξης 320/2025, η οποία έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή συγκεκριμένης σύμβασης έργου. Το έργο αφορούσε καθαρισμούς και αποκατάσταση βλαβών ρεμάτων στην περιοχή Θεσσαλιώτιδας μετά τις πλημμύρες Daniel και Elias του Σεπτεμβρίου 2023. Η Περιφέρεια είχε προσφύγει στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη. Το Τμήμα έκρινε ότι η μεγάλη χρονική καθυστέρηση (περίπου 20 μήνες) από την εκδήλωση των φαινομένων μέχρι την κατακύρωση της σύμβασης, καθώς και η μεγάλη διάρκεια εκτέλεσης του έργου (32 μήνες), αποδυνάμωσαν τον κατεπείγοντα χαρακτήρα, καθιστώντας μη νόμιμη την επιλογή της συγκεκριμένης εξαιρετικής διαδικασίας.

Η Απόφαση 1564/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την απόρριψη προσφυγής του Δήμου Μακρακώμης. Ο Δήμος ζητούσε την ανάκληση της Πράξης 344/2025, η οποία έκρινε ως μη νόμιμη την ανάθεση του έργου «Ολοκληρωμένη αντιπλημμυρική προστασία Σπερχειάδας, Παλαιοβράχας» (συμβατικού τιμήματος 16.176.642,66 ευρώ με ΦΠΑ) μέσω διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016). Το Δικαστήριο έκρινε ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του «κατεπείγοντος», καθώς η παρέλευση είκοσι σχεδόν μηνών από τα αίτια (πλημμύρες Daniel και Elias του 2023) μέχρι την ανάθεση, καθώς και η προβλεπόμενη διάρκεια εκτέλεσης δεκαοκτώ μηνών, ακυρώνουν τον άμεσο χαρακτήρα της ανάγκης. Δεν ανακαλεί την 344/2025 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:(...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη νομική σκέψη που προηγήθηκε (σκέψη ΙΙ) το Κλιμάκιο κρίνει ότι, στην προκειμένη περίπτωση, δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις της διάταξης του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ του ν. 4412/2016 για την προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης. Τούτο διότι η επικαλούμενη αύξηση της εισαγωγής και επανεισαγωγής ασθενών στη Νοσοκομείο, λόγω της θερινής περιόδου και η αύξηση της μεταναστευτικής ροής, με αποτέλεσμα να παρατηρείται πληρότητα της Παθολογικής Κλινικής περίπου 120%, πέραν του ότι δεν αποδεικνύονται με συγκεκριμένα στοιχεία, σε κάθε περίπτωση, δεν αποτελούν έκτακτα και απρόβλεπτα γεγονότα που ήταν αδύνατον να προβλεφθούν σύμφωνα με τα διδάγματα κοινής πείρας και τα οποία κατέστησαν ανέφικτο τον έγκαιρο προγραμματισμό των απαιτούμενων ενεργειών, καθώς η θερινή περίοδος είναι ένα περιοδικό φαινόμενο, ενώ η εισροή των μεταναστών συντελείται σταδιακά την τελευταία πενταετία. Άλλωστε, όπως αναφέρεται στην 196696/28563/27.7.2017 εισήγηση της Διεύθυνσης Τεχνικών Έργων και στο 6797/21.6.2017 έγγραφο του Νοσοκομείου ....., το πρόβλημα των περιορισμένων χωροταξικών υποδομών, όπως και οι ημιτελείς χώροι εισόδου - εξόδου των ασθενών που συνδέουν και το κυρίως Νοσοκομείο με τη νέα πτέρυγα, ήταν γεγονότα γνωστά στο Νοσοκομείο πριν από τις ανωτέρω επικαλούμενες από την Περιφέρεια περιστάσεις. Σε κάθε περίπτωση, από τα στοιχεία του φακέλου δεν αποδεικνύεται ότι η ανάγκη εκτέλεσης του εν λόγω έργου πρόεκυψε λόγω των ως άνω συνθηκών, αφού η εκτέλεσή του είχε δρομολογηθεί τουλάχιστον από το Φεβρουάριο 2016 (βλ. την 75/29.2.2016 απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Πελοποννήσου «Έγκριση 1ης Τροποποίησης τεχνικού προγράμματος ιδίων πόρων της Π.Ε......»), ήτοι πολύ νωρίτερα από τις επικαλούμενες από την Περιφέρεια απρόβλεπτες και επείγουσες συνθήκες. Ανεξαρτήτως των ανωτέρω, δεν αποδεικνύεται αδυναμία τήρησης των διαδικασιών του ανοικτού διαγωνισμού (βλ. άρθρο 121 του ν. 4412/2016, στο οποίο προβλέπεται ότι στην ανοικτή διαδικασία σύναψης σύμβασης κάτω των ορίων η ελάχιστη προθεσμία παραλαβής προσφορών ανέρχεται σε είκοσι δύο (22) ημέρες από την ημερομηνία δημοσίευσης της προκήρυξης της σύμβασης στο ΚΗΜΔΗΣ), καθώς από το Φεβρουάριο του έτους 2016 μέχρι την υπογραφή της σύμβασης στις 22.3.2018 μεσολάβησαν περίπου 25 μήνες, από την ημερομηνία έκδοσης της επιστολής του Νοσοκομείου προς την Περιφέρεια Πελοποννήσου (6797/21.6.2017) -στην οποία μάλιστα αναφέρεται ότι το πρόβλημα παρατηρείται τους τελευταίους μήνες- μέχρι την υπογραφή της σύμβασης στις 22.3.2018 μεσολάβησαν περίπου 9 μήνες, ενώ και η ίδια η διαδικασία της διαπραγμάτευσης που ξεκίνησε από την πρόσκληση για την υποβολή προσφορών (12.9.2017) μέχρι την υπογραφή της σύμβασης διήρκησε περίπου 6 μήνες. Περαιτέρω, όμως το Κλιμάκιο κρίνει ότι οι ελλείψεις που επισημαίνει ο Αναπληρωτής Επίτροπος αναφορικά με τα δικαιολογητικά κατακύρωσης δεν παρίστανται, στην προκειμένη περίπτωση, ουσιώδεις και ως εκ τούτου δεν δύνανται να έχουν ως συνέπεια τη μη θεώρηση του ελεγχόμενου χρηματικού εντάλματος πληρωμής, καθώς η φερόμενη ως δικαιούχος εταιρία προσκόμισε τα δικαιολογητικά κατακύρωσης που προβλέπονται στη διακήρυξη, ενώ προσκομίστηκε η 297508/6.7.2017 βεβαίωση ασφαλιστικής ενημερότητας της εταιρείας με ισχύ έως 5.1.2018 και η 63809498/19.9.2017 ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.4/2/2019