ΕΣ/ΤΜΗΜ.ΕΒΔΟΜΟ/1287/2025

Προμήθεια «εγκατάσταση συστήματος τηλεμετρίας και εκσυγχρονισμός του δικτύου και των υποδομών άρδευσης της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας» (...)Από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι οι συγχρηματοδοτούμενες από πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμβάσεις προμήθειας αγαθών που συνάπτουν οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και τα νομικά τους πρόσωπα, υπάγονται στον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, εφόσον η προϋπολογιζόμενη δαπάνη τους, χωρίς ΦΠΑ, υπερβαίνει το χρηματικό όριο των 5.000.000 ευρώ.(...)η επίμαχη προμήθεια έχει ενταχθεί στην χρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Ωστόσο, η εκτιμώμενη αξία της υποβληθείσας προς έλεγχο σύμβασης ανερχόμενη σε 1.770.770,00 ευρώ, πλέον ΦΠΑ, υπολείπεται του ορίου των 5.000.000 ευρώ (άνευ Φ.Π.Α.), κάτω του οποίου το παρόν Κλιμάκιο δεν έχει εκ του νόμου αρμοδιότητα για τη διενέργεια προσυμβατικού ελέγχου επί συγχρηματοδοτούμενων από ενωσιακούς πόρους προμηθειών. Ως εκ τούτου, το σχέδιο σύμβασης απαραδέκτως υποβλήθηκε για προσυμβατικό έλεγχο.

Με την παρούσα απόφαση, το Έβδομο Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου απέρριψε την προσφυγή του Δήμου Αθηναίων, ο οποίος επιδίωκε την ανάκληση της 25/2025 Πράξης προσυμβατικού ελέγχου της αρμόδιας Επιτρόπου. Η εν λόγω Πράξη έκρινε απαράδεκτη την εισαγωγή για προσυμβατικό έλεγχο της δεύτερης τροποποίησης προγραμματικής σύμβασης για την ανάδειξη της Δημοτικής Αγοράς Κυψέλης. Το Δικαστήριο έκρινε ότι, δεδομένου πως οι πρόσθετες εργασίες και δαπάνες που καλύπτονταν από την τροποποίηση είχαν ήδη εκτελεστεί, η Επίτροπος ήταν κατά χρόνο αναρμόδια να διενεργήσει τον έλεγχο, καθώς ο προληπτικός έλεγχος νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου πρέπει να ασκείται πριν από την υλοποίηση του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου της σύμβασης, χωρίς να υφίσταται στην προκείμενη περίπτωση νομοθετική εξαίρεση που να επιτρέπει την άρση της εν λόγω αναρμοδιότητας.

Η Απόφαση 1234/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τις προσφυγές των εταιρειών «…ΙΚΕ» και «Δίκτυο Πόλεων ΔΕΠΑΝ» κατά της Πράξης 20/2025 της Επιτρόπου στην Π.Ε. Λέσβου, η οποία εμπόδισε την υπογραφή εκτελεστικής σύμβασης για το έργο «Διαμόρφωση υποδομών και προμήθεια εξοπλισμού για το ΄΄Υπαίθριο Κέντρο Χιακής Ιστορίας΄΄» (€582.750,20 άνευ ΦΠΑ). Η Επίτροπος είχε κρίνει ότι η υποκείμενη προγραμματική σύμβαση, λόγω του συνολικού της προϋπολογισμού (€2.350.056,33 με ΦΠΑ), υπαγόταν στην αρμοδιότητα Κλιμακίου και ήταν άκυρη. Το Τμήμα έκρινε, παρεμπιπτόντως, ότι η προγραμματική σύμβαση δεν είχε αμιγώς οικονομικό αντικείμενο, αλλά αφορούσε μεταβίβαση αρμοδιοτήτων, συνιστώντας νόμιμη οριζόντια συνεργασία μεταξύ αναθετουσών αρχών. Συνεπώς, δέχθηκε τις προσφυγές, ανακάλεσε την Πράξη της Επιτρόπου και αποφάνθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της εκτελεστικής σύμβασης.

Η Πράξη 177/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της διαγωνιστικής διαδικασίας για το έργο «Κατασκευή 2 Συγκροτημάτων των 13 Διαμερισμάτων στα Στρατόπεδα «ΠΑΡΑΣΧΟΥ» και «ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ» στην Κομοτηνή», αναθέτουσα αρχή το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας (Δ′ Σώμα Στρατού «ΘΡΑΚΗ»). Το έργο, προϋπολογισμού 3.225.806,45 ευρώ (άνευ ΦΠΑ), χρηματοδοτείται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης. Η ανάθεση έγινε με ανοικτή διαδικασία και κριτήριο τη χαμηλότερη τιμή, καταλήγοντας σε συμβατικό τίμημα 2.407.797,01 ευρώ. Κατόπιν ελέγχου των προσφορών (προσήλθαν 9 φορείς) και της τεκμηρίωσης της χαμηλής προσφοράς του προσωρινού αναδόχου, το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες και δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Το Εβδομο Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε προσφυγή της Περιφέρειας Θεσσαλίας κατά της 482/2025 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου, με την οποία είχε κριθεί απαράδεκτη η εισαγωγή για προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της 1ης τροποποίησης προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας και του Δήμου Τρικκαίων. Το Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή, κρίνοντας ότι η αρχική προγραμματική σύμβαση, λόγω του ύψους του προϋπολογισμού της, υπέκειτο υποχρεωτικά σε προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας, ο οποίος όμως ουδέποτε διενεργήθηκε. Σύμφωνα με το άρθρο 324 παρ. 5 του ν. 4700/2020, η παράλειψη υποβολής της αρχικής σύμβασης σε έλεγχο αποτελεί απαράβατο δικονομικό κώλυμα για τον έλεγχο της μεταγενέστερης τροποποίησής της. Το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι προγενέστερος έλεγχος της εργολαβικής σύμβασης δεν υποκαθιστά την υποχρέωση ελέγχου της προγραμματικής σύμβασης, απορρίπτοντας παράλληλα τους ισχυρισμούς περί συγγνωστής πλάνης των οργάνων της Περιφέρειας.

Η Απόφαση 1288/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά δύο προσφυγές ανάκλησης από τον Δήμο Σιντικής και τον Αναπτυξιακό Οργανισμό «... Α.Ε.». Οι προσφεύγοντες ζητούσαν την ανάκληση της Πράξης 15/2025 της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία η τελευταία απείχε του ελέγχου νομιμότητας ενός τροποποιημένου σχεδίου προγραμματικής σύμβασης (ύψους 686.140,85€) για την τεχνική υποστήριξη του Δήμου (2025-2028). Η Επίτροπος έκρινε την υποβολή απαράδεκτη λόγω της δεσμευτικότητας της προγενέστερης απόφασης 1502/2024 της Ολομέλειας. Το Τμήμα έκρινε ότι ο Δήμος είχε υποβάλει νέο, τροποποιημένο σχέδιο σύμβασης με νέα μεθοδολογία υπολογισμού του κόστους, αποσκοπώντας στη συμμόρφωση με την απόφαση 1502/2024 (κυρίως ως προς την αιτιολόγηση των έμμεσων λειτουργικών δαπανών). Συνεπώς, η Επίτροπος όφειλε να ελέγξει τον βαθμό συμμόρφωσης και όχι να απέχει του ελέγχου. Το Δικαστήριο δέχτηκε τις προσφυγές, ανέτρεψε την Πράξη 15/2025 και ανέπεμψε το σχέδιο στην Επίτροπο για τη διενέργεια του κατά νόμο προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας.

Η Πράξη 39/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας σχεδίου σύμβασης του Δήμου Θεσσαλονίκης για την «Προμήθεια ειδών σίτισης» για ευπαθείς ομάδες και μαθητές, με προϋπολογιζόμενη δαπάνη 3.430.840,00 ευρώ (άνευ ΦΠΑ). Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η υποβολή του σχεδίου σύμβασης για έλεγχο ήταν απαράδεκτη. Αυτό συνέβη διότι, επειδή η προμήθεια συγχρηματοδοτείται από ενωσιακούς πόρους (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο), το κατώτατο όριο για υποχρεωτικό προσυμβατικό έλεγχο ανεβαίνει στα 5.000.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Καθώς η δαπάνη του Δήμου είναι χαμηλότερη από αυτό το όριο, δεν υφίσταται αρμοδιότητα ελέγχου από το Ελεγκτικό Συνέδριο.

Η Πράξη 188/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου Ν. Προποντίδας και της αναδόχου εταιρείας για το έργο «ΕΡΓΑ ΑΝΤΙΠΛΗΜΜΥΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΟΙΚ. ΣΗΜΑΝΤΡΩΝ ΚΑΙ Ν. ΓΩΝΙΑΣ Δ. ΝΕΑΣ ΠΡΟΠΟΝΤΙΔΑΣ». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η σύμβαση, προϋπολογιζόμενης δαπάνης 4.838.709,68 ευρώ (άνευ ΦΠΑ), είναι συγχρηματοδοτούμενη από ενωσιακούς πόρους (Ταμείο Συνοχής). Σύμφωνα με τον ν. 4700/2020, οι συγχρηματοδοτούμενες συμβάσεις έργων υπάγονται σε έλεγχο μόνο αν η προϋπολογιζόμενη δαπάνη υπερβαίνει τα 5.000.000 ευρώ. Καθώς το όριο αυτό δεν επιτυγχάνεται, το σχέδιο σύμβασης κρίθηκε απαραδέκτως εισαγόμενο για έλεγχο νομιμότητας.

Η Πράξη 141/2025 του ΣΤ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας σχεδίων συμβάσεων για την «Προμήθεια εργαστηριακού εξοπλισμού για την Σχολή Θετικών Επιστημών», την οποία προκηρύσσει ο ΕΛΚΕ/Ε.Κ.Π.Α. Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι η προμήθεια συγχρηματοδοτείται από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Δεδομένου ότι η προϋπολογιζόμενη δαπάνη της προμήθειας ανέρχεται σε 1.866.041,65 ευρώ (πλέον ΦΠΑ), το ποσό αυτό υπολείπεται καταφανώς του ορίου των 5.000.000 ευρώ, το οποίο απαιτείται για τον υποχρεωτικό προσυμβατικό έλεγχο συγχρηματοδοτούμενων συμβάσεων. Ως εκ τούτου, έκρινε ότι απαραδέκτως υποβλήθηκαν τα σχέδια συμβάσεων για έλεγχο νομιμότητας.

	Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις 1 και 2 της παρούσας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι το ως άνω σχέδιο σύμβασης απαραδέκτως εισάγεται ενώπιόν του για έλεγχο νομιμότητας, προεχόντως διότι επί του ιδίου σχεδίου σύμβασης έχει ήδη προηγηθεί οριστική κρίση του Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου περί αποχής από τον έλεγχο νομιμότητας, η οποία (κρίση) στηρίζεται αυτοτελώς στην προαναφερθείσα επάλληλη αιτιολογία της 4/2022 πράξης του Επιτρόπου, ότι δηλαδή το υποβληθέν στον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχέδιο αφορά σε σύμβαση ήδη εκτελεσθείσα κατά το μεγαλύτερο μέρος της. Η εν λόγω, περί αποχής από τον έλεγχο νομιμότητας, οριστική κρίση του Επιτρόπου μπορεί να αμφισβητηθεί μόνο με τον περιοριστικώς προβλεπόμενο από τις οικείες διατάξεις τρόπο (βλ. σκέψη 2 της παρούσας), ήτοι με άσκηση προσφυγής ανάκλησης ενώπιον του αρμοδίου Τμήματος του Δικαστηρίου, το δε παρόν Κλιμάκιο στερείται αρμοδιότητας να εξετάσει την ως άνω κρίση του Επιτρόπου επ’ ευκαιρία της εκ νέου υποβολής του ιδίου σχεδίου σύμβασης ενώπιόν του και να προβεί εξαρχής σε έλεγχο νομιμότητας αυτού. Σε κάθε περίπτωση, το Κλιμάκιο παρατηρεί, σύμφωνα με όσα διαλαμβάνονται ειδικότερα στη σκέψη 3.5 της παρούσας, ότι η εν λόγω σύμβαση δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 324 του ν. 4700/2020 και κατ’ επέκταση δεν υπάγεται σε προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας από το Ελεγκτικό Συνέδριο.