ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/223/2026

Η Απόφαση 1288/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά δύο προσφυγές ανάκλησης από τον Δήμο Σιντικής και τον Αναπτυξιακό Οργανισμό «... Α.Ε.». Οι προσφεύγοντες ζητούσαν την ανάκληση της Πράξης 15/2025 της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία η τελευταία απείχε του ελέγχου νομιμότητας ενός τροποποιημένου σχεδίου προγραμματικής σύμβασης (ύψους 686.140,85€) για την τεχνική υποστήριξη του Δήμου (2025-2028). Η Επίτροπος έκρινε την υποβολή απαράδεκτη λόγω της δεσμευτικότητας της προγενέστερης απόφασης 1502/2024 της Ολομέλειας. Το Τμήμα έκρινε ότι ο Δήμος είχε υποβάλει νέο, τροποποιημένο σχέδιο σύμβασης με νέα μεθοδολογία υπολογισμού του κόστους, αποσκοπώντας στη συμμόρφωση με την απόφαση 1502/2024 (κυρίως ως προς την αιτιολόγηση των έμμεσων λειτουργικών δαπανών). Συνεπώς, η Επίτροπος όφειλε να ελέγξει τον βαθμό συμμόρφωσης και όχι να απέχει του ελέγχου. Το Δικαστήριο δέχτηκε τις προσφυγές, ανέτρεψε την Πράξη 15/2025 και ανέπεμψε το σχέδιο στην Επίτροπο για τη διενέργεια του κατά νόμο προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας.

Η απόφαση 1238/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την προσφυγή του Δήμου Ωραιοκάστρου κατά της 38/2025 πράξης της Επιτρόπου Θεσσαλονίκης Ι, με την οποία η Επίτροπος απείχε του ελέγχου νομιμότητας του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «ΑΜΕΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΣΤΟ ΡΕΜΑ ΠΑΠΠΑ» λόγω αναρμοδιότητας ως προς τον χρόνο. Το Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή, κρίνοντας ότι η Επίτροπος ήταν κατά χρόνο αναρμόδια να προβεί σε έλεγχο, καθώς η σύμβαση περιλάμβανε ήδη εκτελεσμένες εργασίες στο σύνολό τους. Επιπλέον, κρίθηκε ότι δεν συντρέχουν οι εξαιρετικές προϋποθέσεις του άρθρου 155 του ν. 4412/2016 για εκ των υστέρων έλεγχο, ούτε ο λόγος της συγγνωστής πλάνης των οργάνων της αναθέτουσας αρχής αποτελεί παραδεκτό λόγο ανάκλησης.

Η Πράξη 80/2024 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Δ.Ε.Υ.Α. Πρέβεζας και της Δ.Ε.Π.Α.Ν. (Δίκτυο Ελληνικών Πόλεων για την Ανάπτυξη), συνολικής δαπάνης 6.843.028,26 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), σχετικά με την υλοποίηση της Πράξης «ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΔΙΚΤΥΟΥ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η σύμβαση απαραδέκτως εισάγεται για έλεγχο νομιμότητας. Σύμφωνα με το άρθρο 324 του ν. 4700/2020, ο έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι προληπτικός και πρέπει να διενεργείται πριν τη σύναψη της σύμβασης. Καθώς η εν λόγω σύμβαση είχε ήδη υπογραφεί στις 19.12.2023, κρίθηκε ότι δεν μπορεί πλέον να ασκηθεί ο προβλεπόμενος έλεγχος νομιμότητας.

Προμήθεια αντιδραστηρίων .(...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις 4 και 5 της παρούσας, το Τμήμα κρίνει ότι τα σχέδια των επίμαχων τροποποιητικών συμβάσεων, με τα οποία αυτές παρατείνονται εκ νέου δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 68 του ν.5102/2024 –μετά τις διαδοχικές παρατάσεις τους με τα άρθρα 18 του ν.5057/2023, 90 του ν.5034/2023, 54 του ν.5007/2022, 33 του ν.4865/2021 και 16ο του ν.4812/2021- απαραδέκτως εισάγονται ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τη διενέργεια ελέγχου νομιμότητας. Τούτο, διότι το περιεχόμενο των συμβάσεων αυτών, τόσο όσον αφορά στη διάρκειά τους, όσο και ως προς τους λοιπούς όρους αυτών, πλήρως ρυθμίζεται με το άρθρο 68 του ν.5102/2024, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του οποίου αυτές καταρτίζονται, που έχουν υποχρεωτικό χαρακτήρα για το Διοικητικό Συμβούλιο του Ε.ΚΕ.Α, ως αναθέτουσα αρχή, και το δεσμεύουν να προέλθει σε εκ νέου τρίμηνη παράταση των 02/18-1 και 02/18-2 συμβάσεων και να εξακολουθήσει η εκτέλεση του αντικειμένου τους με τους ίδιους αναδόχους, ως αντισυμβαλλόμενους, τους αυτούς όρους και με το ανάλογο προς την τρίμηνη διάρκεια οικονομικό αντάλλαγμα, όπως τα ανωτέρω προκύπτουν από τις οικείες συμβάσεις, χωρίς διαπραγματευτική δυνατότητα και εν γένει εσωτερική και εξωτερική συμβατική αυτονομία των μερών για τον προσδιορισμό των όρων της εντεύθεν συμβατικής σχέσης. 	Για τους λόγους αυτούς, μη νομίμως με την 12/2024 Πράξη της 2ης Υπηρεσίας Επιτρόπου στον Τομέα Υγείας του Ελεγκτικού Συνεδρίου έκρινε η Επίτροπος ότι στερείται κατά χρόνον αρμοδιότητας να επιληφθεί του ελέγχου, αφού της εξέτασης της κατά χρόνον αρμοδιότητας προηγείται κατά λογική αναγκαιότητα η εξέταση της καθ’ ύλην αρμοδιότητας, δηλαδή της κατάφασης ότι, πάντως, καταλείπεται πεδίο συμβατικής ελευθερίας και διαπραγματευτικής δυνατότητας στα συμβαλλόμενα μέρη, ως προς την επιλογή του αντισυμβαλλόμενου της αναθέτουσας αρχής ή/και τη συνομολόγηση των κατ΄ ιδίαν όρων της σύμβασης, προϋπόθεση που δεν συντρέχει στην κρινόμενη περίπτωση. Για τους ανωτέρω λόγους, οι οποίοι ερευνώνται αυτεπαγγέλτως, το Τμήμα κρίνει ότι έσφαλε η προσβαλλόμενη πράξη ως προς την αιτιολογία υπό την οποία η Επίτροπος του Ελεγκτικού Συνεδρίου έκρινε ότι είναι αναρμόδια να προβεί στον έλεγχο των επίμαχων συμβάσεων και απείχε αυτού, αφού στην κρινόμενη περίπτωση δεν καταλείπεται πεδίο καθ’ ύλην άσκησης του προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου και τα σχέδια των 02/18-1 και 02/18-2 συμβάσεων απαραδέκτως εισάγονται προς έλεγχο, για τους ανωτέρω αναφερόμενους λόγους.Κατ΄ ακολουθίαν των ανωτέρω, η ελεγχόμενη προσφυγή πρέπει να γίνει δεκτή και να ανακληθεί η προσβαλλόμενη 12/2024 Πράξη της Επιτρόπου

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ:Εκτίμηση κινδύνων σεισμού, πυρκαγιάς και πλημμύραςΗ σύναψη της υποβληθείσας προς έλεγχο εκτελεστικής σύμβασης εγκρίθηκε με την 42/8.5.2023 (Θέμα 42ο) απόφαση του Πρυτανικού Συμβουλίου του ΕΚΠΑ, καθώς και με τη 1264/3/28.2.2023 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Σύμφωνα με το άρθρο 5 του υπό κρίση σχεδίου (βλ. τις αντίστοιχες προβλέψεις της αρχικής προγραμματικής σύμβασης), α) στο πλαίσιο της Φάσης 3 (μήνες 16-36 της διάρκειας της προγραμματικής) και για την υλοποίηση της Δράσης Β8.5 «Εκπαίδευση στελεχών Πολιτικής Προστασίας και ενημέρωση με έμφαση στις νησιωτικές περιοχές της Περιφέρειας Αττικής», προβλέπονται τα Παραδοτέα: i. Π8.5.4 «3ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο», κόστους 10.000,00 ευρώ πλέον ΦΠΑ, που πρέπει να παραδοθεί τον μήνα 35 της διάρκειας της προγραμματικής και ii. Π8.5.5 «2η Ενημερωτική Ημερίδα με έμφαση στις νησιωτικές περιοχές», κόστους 10.000,00 ευρώ πλέον ΦΠΑ, που πρέπει να παραδοθεί τον μήνα 36 της διάρκειας της προγραμματικής και β) στο πλαίσιο της ίδιας Φάσης προβλέπεται συμμετοχή στο Παραδοτέο Π1.3 «Τελική αναφορά Β΄ Μέρους του αντικειμένου της αρχικής προγραμματικής σύμβασης», κόστους 41.264,00 ευρώ πλέον ΦΠΑ, που πρέπει να παραδοθεί τον μήνα 36 της διάρκειας της προγραμματικής. Η χρηματοδότηση που αναλογεί στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών ως Συνεργαζόμενο Φορέα, συνολικού ποσού κατά τα ανωτέρω (10.000,00 + 10.000,00 + 41.264,00 =) 61.264,00 ευρώ πλέον ΦΠΑ, καταβάλλεται από τον Ειδικό Λογαριασμό Κονδυλίων Έρευνας (ΕΛΚΕ) του ΕΚΠΑ, αφού η Περιφέρεια Αττικής έχει καταβάλει το ανάλογο ποσό στον ΕΛΚΕ του ΕΚΠΑ (άρθρο 6 του σχεδίου). Πλην, σύμφωνα με όσα έγιναν προηγουμένως δεκτά, το ποσό αυτό, αυτοτελώς λογιζόμενο, υπολείπεται των προβλεπόμενων στο άρθρο 324 παρ. 1 και 2 του ν. 4700/2020 ορίων για την άσκηση προληπτικού ελέγχου νομιμότητας εκ μέρους του Ελεγκτικού Συνεδρίου και, ως εκ τούτου, το ως άνω σχέδιο εκτελεστικής σύμβασης απαραδέκτως υποβάλλεται προς έλεγχο. 

ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ-ΥΠΑΓΩΓΗ ΣΕ ΠΡΟΣΥΜΒΑΤΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ:να εξετάσει τη νομιμότητα της ανάθεσης και το σχέδιο σύμβασης με αντικείμενο την ανανέωση των δικαιωμάτων χρήσης των αδειών των υφιστάμενων προϊόντων λογισμικού της εταιρείας «Διαχειριστής Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας Α.Ε.» (ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε.), προϋπολογιζόμενης δαπάνης 5.120.145,39 ευρώ (πλέον ΦΠΑ)(....)Εν προκειμένω, κατά τα γνωστά στο Κλιμάκιο, το Ζ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου επιλαμβανόμενο σχεδίου σύμβασης που η ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ υπέβαλε για προσυμβατικό έλεγχο στις 10.12.2021 έκρινε ... ότι έχει αρμοδιότητα για τη διενέργεια του ελέγχου αυτού. Τούτο δε παρά το γεγονός ότι κατά το χρονικά σημεία τόσο της υποβολής της σύμβασης για προσυμβατικό έλεγχο όσο και διενέργειας της διάσκεψης του Ζ΄ Κλιμακίου, είχε ολοκληρωθεί η διαδικασία αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της ΔΕΗ ΑΕ. Ως εκ τούτου, δοθέντος ότι το παρόν Κλιμάκιο άγεται στην κρίση ότι οι συναπτόμενες από τη ΔΕΔΔΗΕ ΑΕ συμβάσεις δεν υπάγονται στον έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, δημιουργείται αμφισβήτηση ως προς την έννοια της διάταξης του άρθρου 324 παρ. 1 του ν. 4700/2020, λόγω της έκδοσης αντίθετων πράξεων των δύο Κλιμακίων.Παραπέμπει στην ελάσσονα Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου την αμφισβήτηση ως προς την έννοια του άρθρου 324 παρ. 1 του ν. 4700/2020, λόγω της έκδοσης της 650/2021 αντίθετης Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου.

ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/554/2022.

Παροχή υπηρεσιών παρασκευής, μεταφοράς και διανομής γευμάτων. Με τις ένδικες προσφυγές ζητείται η αναθεώρηση της 889/2024 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.(...)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, ορθώς το Τμήμα, αν και με εν μέρει διαφορετική αιτιολογία, έκρινε ότι δεν υφίσταται πλέον πεδίο ελέγχου αναφορικά με τις ασκηθείσες προσφυγές για την ανάκληση της 88/2024 πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ως προς τις οποίες είχε καταστεί χρονικά αναρμόδιο να προβεί στον οικείο έλεγχο, καθώς, κατά το ενώπιόν του δεύτερο στάδιο του προσυμβατικού ελέγχου και δη, μετά την άσκηση των ως άνω προσφυγών, υπεγράφησαν και είχαν αρχίσει να εκτελούνται οι από 15.4.2024 εκτελεστικές συμβάσεις, που ερείδονται στις εκδοθείσες, κατόπιν συμμόρφωσης προς την 88/2024 πράξη του Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, νέες κατακυρωτικές αποφάσεις του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, με τροποποιημένο το συμβατικό τίμημα, σύμφωνα με τα κριθέντα από το Κλιμάκιο. Επιπροσθέτως, μετά την πλήρη συμμόρφωση του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, ως αναθέτουσας αρχής, προς την κρίση του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ο προσυμβατικός έλεγχος θεωρείται πλέον περατωμένος, δοθέντος ότι, όπως εκτέθηκε ανωτέρω (σκ. 19 και 20), η αναθέτουσα αρχή δεν υποχρεούτο να αναμείνει την παρέλευση της προθεσμίας για την άσκηση αίτησης ανάκλησης και εν συνεχεία την έκδοση απόφασης, ενόψει του ότι η πράξη του Κλιμακίου είναι αμέσως «εκτελεστή».. Κατόπιν αυτών, μετά τη συμμόρφωση της αναθέτουσας αρχής με τα κριθέντα από το αρμόδιο Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ολοκληρώθηκε η ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου διαδικασία, σύμφωνα με τον ειδικό σκοπό και τη στόχευση που του αποδίδεται από το Σύνταγμα και τον νόμο, κατά τα παγίως νομολογηθέντα, και, κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθούν ως νόμω αβάσιμοι οι περί του αντιθέτου ισχυρισμοί των προσφευγουσών περί παράβασης του νόμου, καθώς και υπέρτερης τυπικής ισχύος κανόνων και αρχών. Για τους λόγους αυτούς.Συνεκδικάζει τις προσφυγές για την αναθεώρηση της 889/2024 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος: 	Απορρίπτει τις προσφυγές αυτές.

Η Πράξη 78/2024 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας (Ν.Π.Δ.Δ.) και του Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας (Ν.Π.Ι.Δ.), συνολικού προϋπολογισμού 8.400.000 ευρώ. Αντικείμενο της σύμβασης ήταν η υλοποίηση της Πράξης «Υποστηρικτικές Υπηρεσίες για την ενίσχυση της Επιχειρηματικότητας» χρηματοδοτούμενη από το Ε.Π. «Δυτική Ελλάδα 2021-2027». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης, διότι το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης δεν έχει την αρμοδιότητα να συμπράξει ως κύριος συμβαλλόμενος. Κατά την κρίση του Συνεδρίου, ο ρόλος του Ταμείου περιορίζεται σε συμμετοχή ως εκ τρίτου συμβαλλόμενου, σύμφωνα με το άρθρο 100 παρ. 1 εδ. β΄ του ν. 3852/2010, και η έλλειψη αυτή συνιστά ουσιώδη πλημμέλεια.

Το Εβδομο Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε προσφυγή της Περιφέρειας Θεσσαλίας κατά της 482/2025 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου, με την οποία είχε κριθεί απαράδεκτη η εισαγωγή για προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της 1ης τροποποίησης προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Περιφέρειας και του Δήμου Τρικκαίων. Το Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή, κρίνοντας ότι η αρχική προγραμματική σύμβαση, λόγω του ύψους του προϋπολογισμού της, υπέκειτο υποχρεωτικά σε προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας, ο οποίος όμως ουδέποτε διενεργήθηκε. Σύμφωνα με το άρθρο 324 παρ. 5 του ν. 4700/2020, η παράλειψη υποβολής της αρχικής σύμβασης σε έλεγχο αποτελεί απαράβατο δικονομικό κώλυμα για τον έλεγχο της μεταγενέστερης τροποποίησής της. Το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι προγενέστερος έλεγχος της εργολαβικής σύμβασης δεν υποκαθιστά την υποχρέωση ελέγχου της προγραμματικής σύμβασης, απορρίπτοντας παράλληλα τους ισχυρισμούς περί συγγνωστής πλάνης των οργάνων της Περιφέρειας.

Ζητειται η ανάκληση της 54/ΠΣ/24.11.2022 Πράξης της Υπηρεσίας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Περιφερειακή Ενότητα (Π.Ε.) Μαγνησίας, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται  η υπογραφή  σχεδίου σύμβασης μεταξύ του προσφεύγοντος Δήμου και της εργοληπτικής εταιρίας «..Ε.Ε.»,  με αντικείμενο την εκτέλεση του έργου «Κατασκευή συνθετικού τάπητα στίβου (ταρτάν) δημοτικού σταδίου Σκιάθου»(...)Η επίμαχη σύμβαση, που επιγράφεται συμφωνία οριζόντιας συνεργασίας του άρθρου 12 του ν. 4412/2016 και στο προοίμιό της μνημονεύει τις διατάξεις των άρθρων 100 του ν. 3852/2010, 12 και 44 του ν. 4412/2016 και του ν. 4674/2020 ως έρεισμα για τη σύναψή της, δεν εξαιρείται του προληπτικού ελέγχου νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου λόγω του αντικειμένου της, εάν ήθελε υποτεθεί ότι το ζήτημα αυτό είναι που αμφισβητείται με τον πρώτο προβαλλόμενο ισχυρισμό της ένδικης προσφυγής. Δεν τίθεται επίσης ζήτημα ότι και με βάση τον «προϋπολογισμό» της σύμβασης αυτής, όπως αυτός προσδιορίζεται. Δεδομένου ότι η επίμαχη προγραμματική συμφωνία δεν υποβλήθηκε σε έλεγχο νομιμότητας, δεν παράγει τα έννομα αποτελέσματά της και ως εκ τούτου, καθιστά μη σύννομη τη διεξαγωγή και κατακύρωση από την ... της ως άνω διαγωνιστικής διαδικασίας συνολικά, γεγονός που στοιχειοθετεί εν προκειμένω ουσιώδη πλημμέλεια. Επειδή, όμως, η υποκείμενη Συμφωνία Συνεργασίας έχει αμιγώς οικονομικό αντικείμενο, και δη ύψους 1.381.501,41 ευρώ με Φ.Π.Α., δεν δύναται να ελεγχθεί παρεμπιπτόντως η νομιμότητα της Συμφωνίας αυτής επ’ ευκαιρία ελέγχου του σχεδίου της εργολαβικής σύμβασης για επιμέρους υποέργο της. Σε κάθε περίπτωση, αναφέρεται, ότι ακόμη και εάν ήθελε υποτεθεί ότι είναι (καταρχήν) επιτρεπτός ο παρεμπίπτων έλεγχος, η υπηρεσία Επιτρόπου θα ήταν στην προκειμένη περίπτωση αναρμόδια λόγω ποσού να προβεί στον έλεγχο αυτό (άρθρο 324 του ν. 4700/2020). Ως εκ τούτου, συντρέχει διακωλυτικός λόγος υπογραφής του σχεδίου της οικείας εργολαβικής σύμβασης, καθόσον αυτή ερείδεται σε προγραμματική σύμβαση που δεν υποβλήθηκε σε προηγούμενο έλεγχο νομιμότητας από το Ελεγκτικό Συνέδριο και παρίσταται για τον λόγο αυτό άκυρη.Για τους λόγους αυτούςΑπορρίπτει την προσφυγή ανάκλησηςΔεν ανακαλεί την  54/ΠΣ/24.11.2022 Πράξης της Υπηρεσίας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου 

ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΕΛΑΣ.ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/981/2023