Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ζ/311/2025

Το Ζ' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα της σύμβασης μεταξύ του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και της εταιρείας «..» για την απευθείας ανάθεση της εξυπηρέτησης της δρομολογιακής γραμμής «Πυθαγόρειο Σάμου – Πάτμος – Λειψοί – Λέρος – Κάλυμνος – Κως». Η ανάθεση κρίθηκε νόμιμη, καθώς πραγματοποιήθηκε κατ' εφαρμογή του άρθρου 11 του ν. 4948/2022, προκειμένου να καλυφθούν επιτακτικές συγκοινωνιακές ανάγκες κατά το διάστημα που εκκρεμούσε ο ανοιχτός δημόσιος διαγωνισμός. Το Κλιμάκιο έλαβε υπόψη την ακύρωση προγενέστερης διακήρυξης από την ΕΑΔΗΣΥ, την προσφυγή της αναθέτουσας αρχής στο ΣτΕ και τη διασφάλιση της απρόσκοπτης ακτοπλοϊκής σύνδεσης, επιβεβαιώνοντας ότι η αντισυμβαλλόμενη εταιρεία πληροί όλες τις νόμιμες προϋποθέσεις.

Η Πράξη 8/2025 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της 2252.1.3.94/87932/5.12.2024 σύμβασης απευθείας ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας από το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής. Η ανάθεση αφορούσε την εξυπηρέτηση των δρομολογιακών γραμμών α) ΡΟΔΟΣ – ΧΑΛΚΗ και β) ΡΟΔΟΣ – ΣΥΜΗ – ΤΗΛΟΣ – ΝΙΣΥΡΟΣ – ΚΩΣ, με εκτιμώμενη ανώτατη συμβατική αξία 2.702.039,40 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.). Η ανάθεση έγινε στην εταιρεία «... ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ». Το Κλιμάκιο έκρινε τη σύμβαση νόμιμη, καθώς, σύμφωνα με το άρθρο 11 του ν. 4948/2022, επετράπη η απευθείας ανάθεση για την κάλυψη συγκοινωνιακών αναγκών ενόσω βρισκόταν σε εξέλιξη (αλλά δεν είχε ολοκληρωθεί) η διαδικασία του ανοικτού δημόσιου μειοδοτικού διαγωνισμού. Κατά συνέπεια, η σύμβαση συνήφθη νομίμως.

Σύμβαση παραχώρησης δημόσιας υπηρεσίας-Απευθείας ανάθεση από το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής στη ναυτική εταιρεία «… Ν.Ε.» της εξυπηρέτησης της δρομολογιακής γραμμής «ΡΟΔΟΣ – ΧΑΛΚΗ – ΚΑΡΠΑΘΟΣ – ΚΑΣΟΣ – ΣΗΤΕΙΑ  και επιστροφή»(...)δεν αποτελεί λειτουργικώς εξαιρετικό στάδιο, κατά τα ανωτέρω, η απευθείας ανάθεση εξυπηρέτησης δρομολογιακής γραμμής που λαμβάνει χώρα μέχρι την ολοκλήρωση ανοικτού διαγωνισμού, όταν ο τελευταίος προκηρύσσεται σε χρονικό σημείο τέτοιο, ώστε αφενός να είναι προδιαγεγραμμένη η αδυναμία έγκαιρης ολοκλήρωσής του προκειμένου να εκκινήσει η εκτέλεση των δρομολογίων από τον ανάδοχο που θα αναδειχθεί από την ανοιχτή αυτή διαδικασία, αφετέρου η χρονική εγγύτητα της διεξαγωγής της διαγωνιστικής διαδικασίας με την έναρξη παροχής της εν λόγω δημόσιας υπηρεσίας να καθιστά όλως αποτρεπτική -λόγω αδυναμίας προετοιμασίας- τη συμμετοχή στον ανοιχτό διαγωνισμό. Στην περίπτωση αυτή, η απευθείας ανάθεση αντικαθιστά την ανοιχτή διαδικασία ως μέσο διασφάλισης εξυπηρέτησης της συγκεκριμένης δρομολογιακής γραμμής και η διαγωνιστική διαδικασία αποτελεί απλώς το πρόσχημα προκειμένου να τύχει εφαρμογής η σχετική ρύθμιση (περί απευθείας ανάθεσης κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης), ήτοι προκηρύσσεται μειοδοτικός διαγωνισμός για την ανάθεση εξυπηρέτησης δρομολογιακής γραμμής, προκειμένου να επιτραπεί η απευθείας ανάθεση αυτής, κατά περιγραφή και -ως εκ τούτου- προφανή καταστρατήγηση των διατάξεων του άρθρου όγδοου του ν. 2932/2001. Κατά την άποψη που κράτησε στο Κλιμάκιο, η κρίση αυτή δεν αναιρείται ούτε στην περίπτωση που η καθυστερημένη προκήρυξη ανοιχτού διαγωνισμού για την ανάθεση της δημόσιας υπηρεσίας εξυπηρέτησης δρομολογιακής γραμμής (και, συνακόλουθα, η απευθείας ανάθεση αυτής μέχρι την ολοκλήρωσή του) οφείλεται στην αδυναμία έγκαιρης εξασφάλισης των απαιτούμενων πιστώσεων.(...)Η προκήρυξη ανοιχτού διαγωνισμού σε χρόνο που εκ προοιμίου καθιστά αναγκαία την απευθείας ανάθεση της σύμβασης συνιστά επίταση της διαπιστωμένης ήδη παθογένειας. Δοθέντος ότι το καταβαλλόμενο εν προκειμένω μίσθωμα αποτελεί αντιστάθμισμα για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας εντός μίας αγοράς όπως είναι αυτή των θαλασσίων ενδομεταφορών, η συντελούμενη κατ’ ουσίαν υποκατάσταση της απευθείας ανάθεσης στη θέση της ανοιχτής διαδικασίας, καθόσον μάλιστα δεν παρατίθενται τα στοιχεία, βάσει των οποίων υπολογίζεται το καταβαλλόμενο μίσθωμα, δεν επιτρέπει την επαλήθευση ότι με την καταβολή του τελευταίου δεν προσδίδεται πάντως οικονομικό πλεονέκτημα στον πάροχο της υπηρεσίας έναντι των λοιπών οικονομικών φορέων του κλάδου με συνέπεια την αλλοίωση των όρων του ανταγωνισμού(...)Μη νομίμως συνήφθη η από 15.7.2022 σύμβαση για την απευθείας ανάθεση 

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:να ελέγξει τη νομιμότητα: α) της ... σύμβασης ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής για την εξυπηρέτηση της δρομολογιακής γραμμής «Πάτρα – Ιθάκη» και επιστροφή, β) της ... σύμβασης ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας του ίδιου Υπουργείου για την εξυπηρέτηση της δρομολογιακής γραμμής «Κέρκυρα – διαπόντια νησιά (Ερείκουσα – Μαθράκι – Οθωνοί (λιμένας Αυλακίου)» και επιστροφή.(....)Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη ότι η αναθέτουσα αρχή προέβη στις προβλεπόμενες ... ενέργειες και ενεργοποίησε τον μηχανισμό ανοικτής συμμετοχής πλοιοκτητών στη δρομολογιακή γραμμή «Πάτρα – Ιθάκη» και επιστροφή  με την προκήρυξη ανοικτού διαγωνισμού, το Κλιμάκιο κρίνει ότι είναι νόμιμη η συνέχιση της εκτέλεσης της ... σύμβασης ... υπό τον όρο ότι, από τη γνωστοποίηση της παρούσας πράξης στο Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, μόνες συμμετέχουσες και αντισυμβαλλόμενες στη σύμβαση θα παραμείνουν οι εταιρείες «… Ν.Ε.» και «… Ν.Ε.», καθώς και ότι θα καταθέσουν νέα εγγυητική επιστολή καλής εκτέλεσης υπέρ αυτών.Παραπέμπει τον φάκελο της διαδικασίας ανάθεσης και τη ... σύμβαση του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής στον Επίτροπο της Υπηρεσίας Επιτρόπου Τομέα Ναυτιλίας. Και Μη νομίμως συνήφθη η ... σύμβαση του ίδιου Υπουργείου κατά το μέρος που σε αυτή συμμετείχαν οι εταιρείες «… Ν.Ε.» και «… Ν.Ε.», δύναται, όμως, να συνεχισθεί η εκτέλεσή της, υπό τον όρο που αναφέρεται στο σκεπτικό (σκέψη 7).

Η Πράξη 40/2025 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας δεκατριών (13) συμβάσεων απευθείας ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας για την εξυπηρέτηση δρομολογιακών γραμμών θαλάσσιας ενδομεταφοράς, συνολικής προϋπολογιζόμενης δαπάνης έως 119,4 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ. Οι συμβάσεις αυτές υπογράφηκαν από τον Υπουργό Ναυτιλίας βάσει του άρθρου 11 του ν. 4948/2022, διότι ο ανοιχτός δημόσιος διεθνής διαγωνισμός που είχε προκηρυχθεί βρισκόταν σε εξέλιξη, αντιμετωπίζοντας προδικαστικές προσφυγές στην Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. και αίτημα αναστολής στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι, εφόσον η αναθέτουσα αρχή προέβη στις προβλεπόμενες ενέργειες για την προκήρυξη διαγωνισμού, οι απευθείας αναθέσεις ήταν νόμιμες, με ισχύ έως την ολοκλήρωση του διαγωνισμού και πάντως όχι πέραν της 31.10.2025.

Το Ζ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα της σύμβασης ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας μεταξύ του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και της εταιρείας «... ΝΕ» για την εξυπηρέτηση των δρομολογιακών γραμμών Λαύριο – Άγιος Ευστράτιος – Λήμνος και Λαύριο – Μεστά Χίου – Άγιος Ευστράτιος – Λήμνος. Η απευθείας ανάθεση κρίθηκε νόμιμη, καθώς πραγματοποιήθηκε κατ' εφαρμογή του άρθρου 11 του ν. 4948/2022 για την κάλυψη συγκοινωνιακών αναγκών μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας του σχετικού ανοιχτού διεθνούς μειοδοτικού διαγωνισμού, ο οποίος βρίσκεται σε εξέλιξη, λαμβάνοντας υπόψη το δημόσιο συμφέρον και τη διασφάλιση της απρόσκοπτης ακτοπλοϊκής σύνδεσης.

Αναφορικά με την αντικατάσταση, σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 6 του ν. 4948/2022 (Α’ 125), κατά τη διάρκεια της δρομολογιακής περιόδου, πλοίου που έχει δρομολογηθεί για την εκτέλεση θαλάσσιων ενδομεταφορών, ερωτώνται τα εξής: α) αν δύναται να θεωρηθεί μία Κοινοπραξία, που έχει συσταθεί με σκοπό αυτόν που αναφέρεται στο από 6-6-2023 Πρακτικό της γενικής συνέλευσης των μελών της ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑΣ Ε/Γ-Ο/Γ «Σ.», καθώς και στις ειδικότερες ρυθμίσεις αυτού, ως "ίδιος όμιλος εταιρειών" ή "ίδια μητρική επιχείρηση" ή "άλλη ναυτική εταιρεία υπό κοινή διαχείριση" κατά την έννοια της παρ.6 του άρθρου 3 του ν.4948/2022 και β) αν δύναται μία Κοινοπραξία να θεωρείται «πλοιοκτήτης» ώστε να αιτείται αντικατάσταση πλοίου ή άλλο αίτημα, σύμφωνα με τον ν.4948/2022. (...) α) Η Κοινοπραξία του ερωτήματος αφενός δεν είναι η πλοιοκτήτρια που υπέβαλε τη δήλωση δρομολόγησης, αφετέρου δεν είναι ούτε εταιρεία ανήκουσα σε όμιλο εταιρειών, ούτε εταιρεία θυγατρική, ούτε ναυτική εταιρεία του ν. 959/1979, και το αίτημα αντικατάστασης του πλοίου δεν υποβάλλεται νομίμως από αυτήν, κατ’ άρθρο 3 παρ.6 του ν. 4948/2022. β) Η Κοινοπραξία του ερωτήματος, βάσει του Καταστατικού της, δεν είναι πλοιοκτήτης κατά την έννοια του ν. 4948/2022 και συνεπώς δεν δύναται να αιτηθεί αντικατάσταση πλοίου, κατ’ άρθρο 3 παρ. 6 του νόμου αυτού (κατά πλειοψηφία).

Προμήθεια υγρών καυσίμων:..Με τα δεδομένα αυτά συντρέχει κατεπείγουσα ανάγκη που δικαιολογεί την απευθείας ανάθεση για την προμήθεια των επίμαχων ποσοτήτων υγρών καυσίμων, που συνίσταται στη διασφάλιση της ομαλής παροχής των υπηρεσιών καθαριότητας και θέρμανσης στις δημοτικές ενότητες ... και ... του Δήμου .., ενόψει της πρόωρης εξάντλησης των ποσοτήτων της προηγούμενης από 26.4.2018 ετήσιας σύμβασης, λόγω της κήρυξης των εν λόγω δημοτικών ενοτήτων σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και της εκ του λόγου αυτού ανάγκης μεγαλύτερης ποσότητας καυσίμων. Η κατεπείγουσα δε αυτή ανάγκη δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του Δήμου, καθώς τα αρμόδια όργανά του είχαν προβεί εγκαίρως στις απαραίτητες ενέργειες για τη διενέργεια ανοικτού διαγωνισμού (υποβολή πρωτογενούς αιτήματος στις 13.11.2018 και ανάρτηση της περίληψης του διαγωνισμού στις 30.11.2018), ο οποίος κατά την έγκριση της απευθείας ανάθεσης είχε ολοκληρωθεί και εκκρεμούσε ο προσυμβατικός του έλεγχος (βλ. την 84/2019 πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου). Συνεπώς, η απευθείας ανάθεση των εν λόγω προμηθειών και, κατ’ επέκταση, οι ελεγχόμενες δαπάνες είναι νόμιμες. Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, τα ελεγχόμενα χρηματικά εντάλματα πρέπει να θεωρηθούν.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:το Κλιμάκιο κρίνει ότι η ελεγχόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη, διότι η 76/2014 σύμβαση σε εκτέλεση της οποίας εντέλλεται πάσχει ακυρότητας, καθόσον συνήφθη χωρίς να υποβληθεί στον αρμόδιο Επίτροπο του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τον προβλεπόμενο προσυμβατικό έλεγχο, παρότι η συνολική προϋπολογιζόμενη δαπάνη του διεθνούς ανοικτού διαγωνισμού, στο πλαίσιο του οποίου ανατέθηκε η επίμαχη προμήθεια, υπερέβαινε κατά τον κρίσιμο χρόνο της κατακύρωσης του διαγωνισμού, .. όριο υποχρεωτικής υπαγωγής σε προσυμβατικό έλεγχο ποσού 500.000,00 ευρώ και ήταν μικρότερο του ποσού του 1.000.000,00 ευρώ.(..)Κατ’ ακολουθίαν των εκτεθέντων, η ελεγχόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη, κατά τον βασίμως προβαλλόμενο λόγο διαφωνίας του Επιτρόπου, συνεπώς, το επίμαχο χρηματικό ένταλμα δεν πρέπει να θεωρηθεί

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:να ελέγξει τη νομιμότητα: α) της ... σύμβασης ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής για την εξυπηρέτηση της δρομολογιακής γραμμής «Κως – Αστυπάλαια» και επιστροφή, β) της ... σύμβασης ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας του ίδιου Υπουργείου για την εξυπηρέτηση της δρομολογιακής γραμμής «Πάτμος – Φούρνοι – Ικαρία (Άγιος Κήρυκος)» και επιστροφή, γ) της ... σύμβασης ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας του ίδιου Υπουργείου για την εξυπηρέτηση της δρομολογιακής γραμμής «Σκάλα Καμείρου Ρόδου – Χάλκη – Τήλος» και επιστροφή, δ) της ... σύμβασης ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας του ίδιου Υπουργείου για την εξυπηρέτηση της δρομολογιακής γραμμής «Ρόδος – Χάλκη – Κάρπαθος – Κάσος – Σητεία» και επιστροφή.(....)Τέλος, προκειμένου να διευκολύνεται ο προσυμβατικός έλεγχος σε σχέση με την υπαγωγή στο όριο ελέγχου και τον καθορισμό του εφαρμοστέου νομικού καθεστώς,  επισημαίνεται ότι είναι σκόπιμη η αναγραφή από την αναθέτουσα αρχή της συνολικής αξίας επί των συμβάσεων που συνάπτονται στο πλαίσιο του άρθρου όγδοου του ν. 2932/2001, και όχι μόνο της αξίας ανά δρομολόγιο.Παραπέμπει τον φάκελο της διαδικασίας ανάθεσης και τη ... σύμβαση του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής στον Επίτροπο της Υπηρεσίας Επιτρόπου Τομέα Ναυτιλίας.Απαραδέκτως εισάγονται για έλεγχο οι ... και ... συμβάσεις του ίδιου Υπουργείου. Και Νομίμως συνήφθη η ... σύμβαση του ίδιου Υπουργείου.