ΕΣ/ΚΛΙΜ.Ζ/113/2025

Το Ζ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα της σύμβασης ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας μεταξύ του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και της εταιρείας «... ΝΕ» για την εξυπηρέτηση των δρομολογιακών γραμμών Λαύριο – Άγιος Ευστράτιος – Λήμνος και Λαύριο – Μεστά Χίου – Άγιος Ευστράτιος – Λήμνος. Η απευθείας ανάθεση κρίθηκε νόμιμη, καθώς πραγματοποιήθηκε κατ' εφαρμογή του άρθρου 11 του ν. 4948/2022 για την κάλυψη συγκοινωνιακών αναγκών μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας του σχετικού ανοιχτού διεθνούς μειοδοτικού διαγωνισμού, ο οποίος βρίσκεται σε εξέλιξη, λαμβάνοντας υπόψη το δημόσιο συμφέρον και τη διασφάλιση της απρόσκοπτης ακτοπλοϊκής σύνδεσης.

Αναφορικά με την αντικατάσταση, σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 6 του ν. 4948/2022 (Α’ 125), κατά τη διάρκεια της δρομολογιακής περιόδου, πλοίου που έχει δρομολογηθεί για την εκτέλεση θαλάσσιων ενδομεταφορών, ερωτώνται τα εξής: α) αν δύναται να θεωρηθεί μία Κοινοπραξία, που έχει συσταθεί με σκοπό αυτόν που αναφέρεται στο από 6-6-2023 Πρακτικό της γενικής συνέλευσης των μελών της ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑΣ Ε/Γ-Ο/Γ «Σ.», καθώς και στις ειδικότερες ρυθμίσεις αυτού, ως "ίδιος όμιλος εταιρειών" ή "ίδια μητρική επιχείρηση" ή "άλλη ναυτική εταιρεία υπό κοινή διαχείριση" κατά την έννοια της παρ.6 του άρθρου 3 του ν.4948/2022 και β) αν δύναται μία Κοινοπραξία να θεωρείται «πλοιοκτήτης» ώστε να αιτείται αντικατάσταση πλοίου ή άλλο αίτημα, σύμφωνα με τον ν.4948/2022. (...) α) Η Κοινοπραξία του ερωτήματος αφενός δεν είναι η πλοιοκτήτρια που υπέβαλε τη δήλωση δρομολόγησης, αφετέρου δεν είναι ούτε εταιρεία ανήκουσα σε όμιλο εταιρειών, ούτε εταιρεία θυγατρική, ούτε ναυτική εταιρεία του ν. 959/1979, και το αίτημα αντικατάστασης του πλοίου δεν υποβάλλεται νομίμως από αυτήν, κατ’ άρθρο 3 παρ.6 του ν. 4948/2022. β) Η Κοινοπραξία του ερωτήματος, βάσει του Καταστατικού της, δεν είναι πλοιοκτήτης κατά την έννοια του ν. 4948/2022 και συνεπώς δεν δύναται να αιτηθεί αντικατάσταση πλοίου, κατ’ άρθρο 3 παρ. 6 του νόμου αυτού (κατά πλειοψηφία).

Η Πράξη 40/2025 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας δεκατριών (13) συμβάσεων απευθείας ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας για την εξυπηρέτηση δρομολογιακών γραμμών θαλάσσιας ενδομεταφοράς, συνολικής προϋπολογιζόμενης δαπάνης έως 119,4 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ. Οι συμβάσεις αυτές υπογράφηκαν από τον Υπουργό Ναυτιλίας βάσει του άρθρου 11 του ν. 4948/2022, διότι ο ανοιχτός δημόσιος διεθνής διαγωνισμός που είχε προκηρυχθεί βρισκόταν σε εξέλιξη, αντιμετωπίζοντας προδικαστικές προσφυγές στην Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. και αίτημα αναστολής στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι, εφόσον η αναθέτουσα αρχή προέβη στις προβλεπόμενες ενέργειες για την προκήρυξη διαγωνισμού, οι απευθείας αναθέσεις ήταν νόμιμες, με ισχύ έως την ολοκλήρωση του διαγωνισμού και πάντως όχι πέραν της 31.10.2025.

Σύμβαση παραχώρησης δημόσιας υπηρεσίας-Απευθείας ανάθεση από το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής στη ναυτική εταιρεία «… Ν.Ε.» της εξυπηρέτησης της δρομολογιακής γραμμής «ΡΟΔΟΣ – ΧΑΛΚΗ – ΚΑΡΠΑΘΟΣ – ΚΑΣΟΣ – ΣΗΤΕΙΑ  και επιστροφή»(...)δεν αποτελεί λειτουργικώς εξαιρετικό στάδιο, κατά τα ανωτέρω, η απευθείας ανάθεση εξυπηρέτησης δρομολογιακής γραμμής που λαμβάνει χώρα μέχρι την ολοκλήρωση ανοικτού διαγωνισμού, όταν ο τελευταίος προκηρύσσεται σε χρονικό σημείο τέτοιο, ώστε αφενός να είναι προδιαγεγραμμένη η αδυναμία έγκαιρης ολοκλήρωσής του προκειμένου να εκκινήσει η εκτέλεση των δρομολογίων από τον ανάδοχο που θα αναδειχθεί από την ανοιχτή αυτή διαδικασία, αφετέρου η χρονική εγγύτητα της διεξαγωγής της διαγωνιστικής διαδικασίας με την έναρξη παροχής της εν λόγω δημόσιας υπηρεσίας να καθιστά όλως αποτρεπτική -λόγω αδυναμίας προετοιμασίας- τη συμμετοχή στον ανοιχτό διαγωνισμό. Στην περίπτωση αυτή, η απευθείας ανάθεση αντικαθιστά την ανοιχτή διαδικασία ως μέσο διασφάλισης εξυπηρέτησης της συγκεκριμένης δρομολογιακής γραμμής και η διαγωνιστική διαδικασία αποτελεί απλώς το πρόσχημα προκειμένου να τύχει εφαρμογής η σχετική ρύθμιση (περί απευθείας ανάθεσης κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης), ήτοι προκηρύσσεται μειοδοτικός διαγωνισμός για την ανάθεση εξυπηρέτησης δρομολογιακής γραμμής, προκειμένου να επιτραπεί η απευθείας ανάθεση αυτής, κατά περιγραφή και -ως εκ τούτου- προφανή καταστρατήγηση των διατάξεων του άρθρου όγδοου του ν. 2932/2001. Κατά την άποψη που κράτησε στο Κλιμάκιο, η κρίση αυτή δεν αναιρείται ούτε στην περίπτωση που η καθυστερημένη προκήρυξη ανοιχτού διαγωνισμού για την ανάθεση της δημόσιας υπηρεσίας εξυπηρέτησης δρομολογιακής γραμμής (και, συνακόλουθα, η απευθείας ανάθεση αυτής μέχρι την ολοκλήρωσή του) οφείλεται στην αδυναμία έγκαιρης εξασφάλισης των απαιτούμενων πιστώσεων.(...)Η προκήρυξη ανοιχτού διαγωνισμού σε χρόνο που εκ προοιμίου καθιστά αναγκαία την απευθείας ανάθεση της σύμβασης συνιστά επίταση της διαπιστωμένης ήδη παθογένειας. Δοθέντος ότι το καταβαλλόμενο εν προκειμένω μίσθωμα αποτελεί αντιστάθμισμα για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας εντός μίας αγοράς όπως είναι αυτή των θαλασσίων ενδομεταφορών, η συντελούμενη κατ’ ουσίαν υποκατάσταση της απευθείας ανάθεσης στη θέση της ανοιχτής διαδικασίας, καθόσον μάλιστα δεν παρατίθενται τα στοιχεία, βάσει των οποίων υπολογίζεται το καταβαλλόμενο μίσθωμα, δεν επιτρέπει την επαλήθευση ότι με την καταβολή του τελευταίου δεν προσδίδεται πάντως οικονομικό πλεονέκτημα στον πάροχο της υπηρεσίας έναντι των λοιπών οικονομικών φορέων του κλάδου με συνέπεια την αλλοίωση των όρων του ανταγωνισμού(...)Μη νομίμως συνήφθη η από 15.7.2022 σύμβαση για την απευθείας ανάθεση 

Η Πράξη 8/2025 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της 2252.1.3.94/87932/5.12.2024 σύμβασης απευθείας ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας από το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής. Η ανάθεση αφορούσε την εξυπηρέτηση των δρομολογιακών γραμμών α) ΡΟΔΟΣ – ΧΑΛΚΗ και β) ΡΟΔΟΣ – ΣΥΜΗ – ΤΗΛΟΣ – ΝΙΣΥΡΟΣ – ΚΩΣ, με εκτιμώμενη ανώτατη συμβατική αξία 2.702.039,40 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.). Η ανάθεση έγινε στην εταιρεία «... ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ». Το Κλιμάκιο έκρινε τη σύμβαση νόμιμη, καθώς, σύμφωνα με το άρθρο 11 του ν. 4948/2022, επετράπη η απευθείας ανάθεση για την κάλυψη συγκοινωνιακών αναγκών ενόσω βρισκόταν σε εξέλιξη (αλλά δεν είχε ολοκληρωθεί) η διαδικασία του ανοικτού δημόσιου μειοδοτικού διαγωνισμού. Κατά συνέπεια, η σύμβαση συνήφθη νομίμως.

Η Πράξη 263/2024 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά στον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της διακήρυξης για την ανάθεση του έργου «Υποστήριξης λειτουργίας κέντρων διαλογής και διαμετακομιστικών σταθμών (...) πανελλαδικά εκτός Αττικής» (αριθ. διαγωνισμού 1524), εκτιμώμενης αξίας 2.303.056,50 ευρώ πλέον ΦΠΑ. Το Κλιμάκιο έκρινε την εισαγωγή του φακέλου απαράδεκτη. Η απόφαση βασίστηκε στο γεγονός ότι εκκρεμούσε η εξέταση προδικαστικής προσφυγής κατά της διακήρυξης ενώπιον της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ., με αποτέλεσμα η εξεταζόμενη φάση της διαδικασίας ανάθεσης να μην θεωρείται ολοκληρωμένη. Ειδικότερα, η ύπαρξη εκκρεμών νομικών ζητημάτων δεν επιτρέπει τον έλεγχο νομιμότητας. Το Κλιμάκιο ζήτησε επίσης, σε περίπτωση επανυποβολής, ο αναθέτων φορέας να τεκμηριώσει την ανάγκη προσφυγής σε τρίτο ανάδοχο (αντί πρόσληψης προσωπικού) και να διευκρινίσει γιατί δεν επιλέχθηκε η λύση της συμφωνίας – πλαίσιο, καθώς και να παράσχει πληροφορίες για προηγούμενες διαδικασίες.

Υπογραφή σχεδίου σύμβασης με αντικείμενο την εξυπηρέτηση δρομολογιακής γραμμής:..ζητείται η αναθεώρηση της 3261/2013 απόφασης του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να γίνει και κατ’ ουσίαν δεκτή η υπό κρίση αίτηση και να αναθεωρηθεί η προσβαλλόμενη 3261/2013 απόφαση του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, κατά το μέρος αυτής, με το οποίο κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Υπουργού Ναυτιλίας και Αιγαίου και της εταιρείας με την επωνυμία «…». Δεδομένου δε ότι δεν διαπιστώθηκε από το αρμόδιο Κλιμάκιο ή το Τμήμα ότι συντρέχει άλλος νόμιμος λόγος, ο οποίος να κωλύει την υπογραφή της, η υπό κρίση σύμβαση με αντικείμενο την εξυπηρέτηση της δρομολογιακής γραμμής ... και επιστροφή (α΄ και β΄ σκέλος), μπορεί να υπογραφεί.

Ορισμός της «Κέντρο Ανάπτυξης Απασχόλησης και Επαγγελματικής Κατάρτισης και Τεχνολογίας Ν. Σάμου ΑΕ (ΚΑΑΕΚΤ ΑΕ)» ως Ενδιάμεσου Φορέα του Επιχειρησιακού Προγράμματος Αλιείας και Θάλασσας 2014-2020. Ανάθεση αρμοδιοτήτων διαχείρισης για Πράξεις του Μέτρου 8.3.3 «Εφαρμογή στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης» της Προτεραιότητας 4 «Αύξηση της απασχόλησης και της εδαφικής συνοχής» του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Αλιείας και Θάλασσας 2014-2020».

Παροχή υπηρεσίας θαλάσσιας ενδομεταφοράς...Με τα δεδομένα αυτά και λαμβάνοντας υπόψη ότι η αναθέτουσα αρχή είχε ενεργοποιήσει εντός σύντομου χρονικού διαστήματος τους μηχανισμούς ανοιχτής συμμετοχής πλοιοκτητών στις υπό ανάθεση γραμμές (πρόσκληση για σύναψη συμβάσεων αποκλειστικής εκμετάλλευσης και μειοδοτικό διαγωνισμό), το Κλιμάκιο άγεται στην κρίση ότι, από τον έλεγχο όλων των στοιχείων που υποβλήθηκαν σε αυτό, συνάγεται ότι η Αναθέτουσα Αρχή προέβη στις προβλεπόμενες από το άρθρο όγδοο του ν.2932/2001 ενέργειες, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι επείγουσες συγκοινωνιακές ανάγκες των εξυπηρετούμενων περιοχών, για το χρονικό διάστημα μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας του ανοικτού διαγωνισμού και τη σύναψη της σχετικής σύμβασης, το δε πλοίο που επελέγη πληροί τις προβλεπόμενες από το νόμο και τη διακήρυξη απαιτήσεις ασφαλείας (σχετ. και το 2252.1.20/22052/18/22.3.2018 διαβιβαστικό έγγραφο του Υφυπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής). Κατά συνέπεια, νομίμως συνήφθη η ελεγχόμενη σύμβαση.

Σύμβαση ανάθεσης υπηρεσιών θαλασσίων ενδομεταφορών:Με τα δεδομένα αυτά και λαμβάνοντας υπόψη ότι η αναθέτουσα αρχή είχε ενεργοποιήσει εντός συντόμου χρονικού διαστήματος τους μηχανισμούς ανοιχτής συμμετοχής πλοιοκτητών στις υπό ανάθεση γραμμές (πρόσκληση για σύναψη συμβάσεων αποκλειστικής εκμετάλλευσης και μειοδοτικό διαγωνισμό), καθώς και ότι ο αρχικώς προκηρυχθείς διαγωνισμός απέβη άγονος ως προς την εν λόγω δρομολογιακή γραμμή, το Κλιμάκιο άγεται στην κρίση ότι, από τον έλεγχο όλων των στοιχείων που υποβλήθηκαν σε αυτό, η Αναθέτουσα Αρχή προέβη στις προβλεπόμενες από το άρθρο όγδοο του ν.2932/2001 ενέργειες, προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι επείγουσες συγκοινωνιακές ανάγκες των εξυπηρετούμενων περιοχών, για το χρονικό διάστημα μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας του επαναληπτικού διαγωνισμού και τη σύναψη της σχετικής σύμβασης, το πλοίο δε που επελέγη πληροί τις προβλεπόμενες από το νόμο και την προκήρυξη απαιτήσεις ασφαλείας (σχετ. και το 2252.1.20/1840/17/11.1.2017 διαβιβαστικό έγγραφο του Υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής). Κατά συνέπεια, νομίμως συνήφθη η ελεγχόμενη σύμβαση.