ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ζ/117/2024

Απαραδέκτως υποβάλλεται για έλεγχο νομιμότητας ενώπιον του Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, αυτοτελώς σχέδιο σύμβασης, που συνήφθη κατ' ενάσκηση δικαιώματος προαίρεσης καθόσον θα έπρεπε να είχε ελεγχθεί στο πλαίσιο αρχικής σύμβασης, στην οποία είχε προβλεφθεί η δυνατότητα της αναθέτουσας αρχής για την άσκηση του σχετικού δικαιώματος προαίρεσης. Και τούτο διότι σε περίπτωση σύναψης σύμβασης στην οποία επιφυλάσσεται δικαίωμα προαίρεσης υπέρ της αναθέτουσας αρχής, στον έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου υπόκειται, κατ' άρθρο 19 παρ.7 του π.δ/τος 774/1980, η σύμβαση στο σύνολό της, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος προαίρεσης. Σε περίπτωση που η αναθέτουσα αρχή, μη συνυπολογίζοντας την οικονομική αξία του δικαιώματος προαίρεσης, δεν υποβάλλει το αρχικό σχέδιο σύμβασης για έλεγχο νομιμότητας, απαραδέκτως υποβάλλει αυτοτελώς στη συνέχεια και δη μετά την άσκηση του δικαιώματος προαίρεσης το σχετικό σχέδιο σύμβασης για έλεγχο νομιμότητας.

Η Πράξη 33/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας σχεδίου τροποποίησης της σύμβασης 03/2024 μεταξύ του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (Ε.Ο.Φ.) και ενός αναδόχου. Η τροποποίηση αφορούσε την ενεργοποίηση μέρους του δικαιώματος προαίρεσης, ώστε ο Ε.Ο.Φ. να προμηθευτεί επιπλέον 300.000.000 αυτοκόλλητες ετικέτες γνησιότητας φαρμάκων στην ίδια συμβατική τιμή μονάδας. Το Κλιμάκιο αποφάνθηκε ότι το σχέδιο τροποποίησης υποβλήθηκε απαραδέκτως για προσυμβατικό έλεγχο. Αυτό συνέβη διότι η νομιμότητα της πρόβλεψης του δικαιώματος προαίρεσης είχε ήδη ελεγχθεί και κριθεί νόμιμη κατά τον αρχικό προσυμβατικό έλεγχο με την Πράξη 545/2023, και η ενεργοποίηση αυτού του δικαιώματος ανάγεται στο στάδιο εκτέλεσης της σύμβασης, καθιστώντας το Κλιμάκιο αναρμόδιο για περαιτέρω έλεγχο.

Παροχή ταχυδρομικών υπηρεσιών...Με δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά παραπάνω, δεν καταλείπεται πεδίο για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας επί του υποβληθέντος σχεδίου «τροποποίησης», καθόσον αυτό δεν περιλαμβάνει πράγματι τροποποιητική συμφωνία, ώστε να υπάγεται ανεξαρτήτως ποσού σε προσυμβατικό έλεγχο, αλλά αφορά σε ενεργοποίηση δικαιώματος προαίρεσης – παράτασης, το οποίο, ως όρος της οικείας διακήρυξης (άρθρα Α.2 και Α.3) που διέπει τη σύμβαση, έχει περιληφθεί στους όρους της 16130978-3/20.5.2016 αρχικής σύμβασης (βλ. άρθρο 14 αυτής) και ήδη διέλθει τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας. Ως εκ τούτου οποιαδήποτε κρίση ως προς τους όρους άσκησης του δικαιώματος προαίρεσης δεν ανάγεται σε προσυμβατικό στάδιο αλλά αφορά στην εκτέλεση συμβατικού όρου και συνεπάγεται επάνοδο σε ήδη οριστικά κριθέντα ζητήματα (VI Τμ. 1534/2014). Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το Κλιμάκιο δεν έχει αρμοδιότητα επανελέγχου του υποβληθέντος συμφωνητικού που αφορά σε ενεργοποίηση από την αναθέτουσα αρχή δικαιώματος προαίρεσης – παράτασης, το οποίο είχε περιληφθεί σε ήδη ελεγχθέν προσυμβατικώς από το Ελεγκτικό Συνέδριο σχέδιο σύμβασης.

Η απόφαση αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου τροποποίησης της από 2.4.2024 σύμβασης του Φορέα Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Στερεάς Ελλάδος (Φο.Δ.Σ.Α.) για την παροχή υποστηρικτικών υπηρεσιών. Το σχέδιο τροποποίησης, ποσού 312.081,69 ευρώ πλέον ΦΠΑ, προέβλεπε την ενεργοποίηση δικαιώματος προαίρεσης για την κάλυψη επιδομάτων λόγω αναπροσαρμογής του μισθολογίου για 41 εργαζόμενους στη Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ) Θήβας. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η τροποποίηση δεν μπορεί να στηριχθεί στη ρήτρα αναθεώρησης (άρθρο 132 παρ. 1 περ. α΄), ούτε στις απρόβλεπτες περιστάσεις (άρθρο 132 παρ. 1 περ. γ΄), καθώς η δυσκολία προσέλκυσης εξειδικευμένου προσωπικού μπορούσε να προβλεφθεί. Συνεπώς, κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου τροποποίησης.

Το Ζ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα σχεδίου τροποποίησης της 147/2023 σύμβασης του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Λάρισας για υπηρεσίες καθαρισμού. Η τροποποίηση αφορούσε την ενεργοποίηση δικαιώματος προαίρεσης και την αναπροσαρμογή του αντιτίμου λόγω αύξησης του κατώτατου μισθού. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η τροποποίηση αυτή εμπίπτει στις διατάξεις περί ήσσονος σημασίας (de minimis) τροποποιήσεων, καθώς η αξία της υπολείπεται των σχετικών ορίων του ν. 4412/2016. Κατά συνέπεια, το σχέδιο τροποποίησης κρίθηκε απαράδεκτο προς έλεγχο, καθώς εξαιρείται από τον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου σύμφωνα με το άρθρο 324 παρ. 5 περ. α΄ του ν. 4700/2020.

Η Πράξη 393/2024 του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου «τροποποίησης» της σύμβασης του Δήμου Φιλοθέης-Ψυχικού για τις υπηρεσίες φύλαξης κτιρίων, η οποία έληξε στις 30.3.2024 μετά την άσκηση του δικαιώματος προαίρεσης. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι μεταγενέστερες αναθέσεις, συμπεριλαμβανομένης της υποβληθείσας για έλεγχο παράτασης έως τις 15.12.2024, δεν αποτελούν επιτρεπτή τροποποίηση της αρχικής σύμβασης, αλλά νέα αυτοτελή ανάθεση υπηρεσιών, καθότι η τροποποίηση μπορεί να λάβει χώρα μόνο κατά τη διάρκεια εκτέλεσης της κύριας σύμβασης. Ωστόσο, διαπιστώθηκε ότι η προϋπολογιζόμενη δαπάνη της εν λόγω ανάθεσης (€221.774,20 πλέον ΦΠΑ) υπολείπεται του κατώτατου ορίου των €300.000 (χωρίς ΦΠΑ) που απαιτείται για τον υποχρεωτικό προσυμβατικό έλεγχο από το Ελεγκτικό Συνέδριο (άρθρο 324 του ν. 4700/2020). Κατά συνέπεια, το σχέδιο σύμβασης κρίνεται απαράδεκτο προς έλεγχο ενώπιον του Κλιμακίου.

Η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο της νομιμότητας της διαδικασίας σύναψης συμφωνίας-πλαισίου για την ανάθεση από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) της ψηφιοποίησης του αρχείου υπηρεσιών της, με προϋπολογιζόμενη αξία 39.223.619,24 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ) και δικαιώματος προαίρεσης συντήρησης έως 578.150,00 ευρώ. Το Κλιμάκιο επέλεξε να μην κωλύσει την υπογραφή της συμφωνίας, αφού διαπίστωσε ότι η διαδικασία πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με το νόμο, χωρίς ουσιώδεις πλημμέλειες. Η διαδικασία διενεργήθηκε βάσει του ν. 4412/2016 και της σχετικής διακήρυξης, με κριτήριο ανάθεσης την πλέον συμφέρουσα οικονομικά προσφορά. Αναδείχθηκαν πέντε οικονομικοί φορείς ως προσωρινοί ανάδοχοι, μετά από αξιολόγηση των προσφορών τους.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗΣΜε τα δεδομένα αυτά και ενόψει των οριζομένων στο άρθρο 11 της διακήρυξης και στην οικεία σύμβαση, δεν καταλείπεται πεδίο για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας επί του υποβληθέντος σχεδίου, καθώς αυτό αφορά σε σύμβαση που συνάπτεται για την ενεργοποίηση δικαιώματος προαίρεσης, που είχε περιληφθεί στο κείμενο της οικείας διακήρυξης και της συναφθείσας σύμβασης και έχει ήδη διέλθει τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας. Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε κρίση ως προς τους όρους άσκησης του δικαιώματος προαίρεσης δεν ανάγεται σε προσυμβατικό στάδιο, αλλά αφορά στην εκτέλεση συμβατικού όρου.

Το Ζ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα διαδικασίας ανάθεσης συμφωνίας-πλαίσιο μεταξύ της Ε.Κ.Α.Π.Υ. και του συνεταιρισμού «ΣΥ.Φ.Α.Κ. ΣΥΝ.Π.Ε.» για τη διάθεση εμβολίων covid-19. Η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος προαίρεσης, ανέρχεται σε 439.641,39 ευρώ, ποσό που υπολείπεται του ορίου των 1.700.000,00 ευρώ που απαιτείται για την υποχρεωτική διενέργεια προσυμβατικού ελέγχου από το Κλιμάκιο. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι, παρά το γεγονός ότι η διαδικασία αφορά σε τμήματα προηγούμενης ομαδοποίησης, αποτελεί μια νέα, αυτοτελή διαδικασία ανάθεσης. Ως εκ τούτου, καθότι η συνολική εκτιμώμενη δαπάνη είναι κάτω από το νόμιμο χρηματικό όριο, το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι το σχέδιο της συμφωνίας-πλαίσιο εισάγεται απαραδέκτως για έλεγχο νομιμότητας, λόγω ανεπάρκειας του ποσού.

Η Πράξη 40/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας σχεδίου σύμβασης μεταξύ της ΟΣΕ Α.Ε. και της εταιρείας ΑΤΕ, σχετικά με την κατασκευή του κλάδου γραμμής προς τον παλαιό Σ.Σ. Μεγάρων, συμβατικής δαπάνης 8.331.816,38 ευρώ, μέσω ενεργοποίησης δικαιώματος προαίρεσης. Το Κλιμάκιο είχε προηγουμένως επιφυλαχθεί ως προς τη νομιμότητα της προαίρεσης, καθώς έλειπε η Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων για το συγκεκριμένο τμήμα. Μετά την έκδοση της ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/115119/7515/15.10.2024 απόφασης, κρίνεται ότι το δικαίωμα προαίρεσης είναι νόμιμο, αφού πληρώθηκε ο όρος ενεργοποίησής του. Κατά τα λοιπά, το οικείο σχέδιο σύμβασης εισάγεται απαραδέκτως για έλεγχο.