Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/Γ΄ ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1326/2023

Η υπόθεση αφορά αίτηση αναίρεσης κατά της 1864/2017 απόφασης του Ι Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία είχε απορρίψει έφεση κατά της πρωτοβάθμιας 36592/Α.Πλ.3619/24.8.2011 απόφασης του Υφυπουργού Ανάπτυξης. Με την πρωτοβάθμια απόφαση είχε επιβληθεί δημοσιονομική διόρθωση 12.681,42 ευρώ στην αναιρεσείουσα δημοτική επιχείρηση, ως καθολική διάδοχο, λόγω αχρεωστήτως καταβληθείσας μισθοδοσίας νοσηλεύτριας στο πρόγραμμα «Βοήθεια στο σπίτι», εξαιτίας έλλειψης άδειας άσκησης επαγγέλματος. Το Δικαστήριο απέρριψε την αίτηση αναίρεσης, κρίνοντας ότι η ανάκτηση του ποσού ήταν νόμιμη, σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας και δικαιολογημένη λόγω παράβασης ουσιώδους όρου της χρηματοδότησης.

Η απόφαση 1981/2021 της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά αίτηση αναίρεσης ανώνυμης εταιρείας – Ομάδας Τοπικής Δράσης (ΟΤΔ) κατά απόφασης με την οποία επιβλήθηκε δημοσιονομική διόρθωση και ανακτήθηκε ποσό 232.500 ευρώ στο πλαίσιο του προγράμματος Leader+. Το ποσό αντιστοιχούσε σε ενίσχυση που είχε καταβληθεί σε τελικό αποδέκτη για επενδυτικό σχέδιο, με βάση δικαιολογητικά που κρίθηκαν ανακριβή και ελλιπή. Το Δικαστήριο έκρινε ότι οι σχετικές δαπάνες ήταν μη επιλέξιμες και ότι, λόγω της έκτασής τους, καθιστούσαν μη επιλέξιμο το σύνολο του έργου. Έγινε δεκτό ότι η ΟΤΔ, ως τελικός δικαιούχος, υπέχει αντικειμενική ευθύνη για τη νομιμότητα και ακρίβεια των δικαιολογητικών των τελικών αποδεκτών. Η ευθύνη αυτή δεν αναιρείται από το γεγονός ότι η ΟΤΔ δεν διατήρησε τα ποσά στην περιουσία της ούτε από την ενδεχόμενη απάτη του τελικού αποδέκτη. Το Δικαστήριο τόνισε ότι η ανάκτηση από την ΟΤΔ συνάδει με το ενωσιακό και εθνικό δίκαιο και δεν παραβιάζει τις αρχές της αναλογικότητας και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Κατά συνέπεια, η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε. 

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ:ζητείται παραδεκτώς η ακύρωση της ... απόφασης του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών, με την οποία επιβλήθηκε σε βάρος του εκκαλούντος δημοσιονομική διόρθωση ποσού 795.066,54 ευρώ πλέον τόκων, για την ανάκτηση μέρους της χρηματοδότησης, που φέρεται ότι καταβλήθηκε σ’ αυτόν αχρεωστήτως, στο πλαίσιο υλοποίησης της Πράξης «Αποχέτευση και Βιολογικός Καθαρισμός Δήμου … (νυν Δήμου …)», που είχε ενταχθεί στον Άξονα Προτεραιότητας 2 «Προστασία και Διαχείριση Υδατικών Πόρων» του Επιχειρησιακού Προγράμματος (Ε.Π.) «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 (...), και συγχρηματοδοτείτο από το Ταμείο Συνοχής (Τ.Σ.) και από εθνικούς πόρους.(...)Ενόψει των παρατιθέμενων ως άνω πραγματικών περιστατικών, της αιτιολογίας του καταλογισμού και των προβαλλόμενων λόγων έφεσης, το Δικαστήριο δεν δύναται να σχηματίσει ασφαλή δικανική πεποίθηση ως προς τη νομιμότητα της επίμαχης δημοσιονομικής διόρθωσης και, συνακόλουθα, τη βασιμότητα ή μη των κατ’ αυτής ειδικότερων αιτιάσεων του εκκαλούντος και, για το λόγο αυτό, κρίνει αναγκαίο να αναβάλει την έκδοση οριστικής απόφασης, προκειμένου, εντός προθεσμίας δύο (2) μηνών από την κοινοποίηση αντιγράφου της παρούσας, να προσκομιστούν, με επιμέλεια της Επιτροπής Δημοσιονομικών Ελέγχων 1. Η απόφαση ένταξης του έργου στο Γ´ Κ.Π.Σ.(...)15. Οι 16ος, 17ος και 18ος (τελικός-εκκαθαριστικός) λογαριασμοί του έργου.Αναβάλλει, κατά τα λοιπά, την έκδοση οριστικής απόφασης 

Το Ελεγκτικό Συνέδριο εξέτασε αίτηση αναίρεσης της απόφασης 266/2018 του Ι Τμήματος, η οποία επιβεβαίωνε δημοσιονομική διόρθωση ύψους 248.465,62 ευρώ εις βάρος του Δήμου Αργοστολίου για αχρεώστητη καταβολή κονδυλίων στο πλαίσιο του έργου «Ασφαλτόστρωση Δημοτικών Δρόμων». Το Συνέδριο απέρριψε τους λόγους αναίρεσης σχετικά με παραγραφή, δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης και νομιμότητα της διαδικασίας, αλλά έκρινε ότι η ανάκτηση του πλήρους ποσού παραβίαζε την αρχή της αναλογικότητας, καθώς ένα μέρος του έργου είχε ολοκληρωθεί νόμιμα. Η υπόθεση αναπέμφθηκε στο Ι Τμήμα για επανεξέταση του ύψους της επιστροφής.

ΚΑΤΑΛΟΓΙΣΜΟΙ:Ζητείται η ακύρωση α) της … απόφασης ανάκτησης του Γενικού Γραμματέα Τουρισμού του Υπουργείου Οικονομίας Ανάπτυξης και Τουρισμού, με την οποία επιβλήθηκε σε βάρος του εκκαλούντος ανάκτηση ποσού 56.160,00 ευρώ, φερόμενου ως αχρεωστήτως καταβληθέντος από ενωσιακούς (μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου) και εθνικούς πόρους, στο πλαίσιο χρηματοδότησης του υποέργου της Πράξης «Δράσεις κατάρτισης ανθρώπινου δυναμικού σε θέματα τουρισμού στις 8 περιφέρειες Σύγκλισης» με κωδικό ΟΠΣ 374634, το οποίο είχε ενταχθεί στη θεματική προτεραιότητα 62 του Άξονα 04 του επιχειρησιακού προγράμματος «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού», και β) της …απόφασης καταγγελίας σύμβασης της Αναπληρώτριας Υπουργού Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού.(....)Εξάλλου, το εκκαλούν δεν προβάλλει κατά τρόπο ορισμένο και ουδόλως προκύπτει ότι το επιβαλλόμενο μέτρο είναι προδήλως δυσανάλογο, λαμβανομένων υπόψη και των παρατυπιών που διαπιστώθηκαν, επομένως, η προσβαλλόμενη απόφαση αποτελεί πρόσφορο και αναγκαίο μέτρο για το σκοπό που επιδιώκει και δεν παρίσταται προδήλως δυσανάλογο. Επιπροσθέτως, σε περίπτωση καταγγελίας της σύμβασης του αναδόχου/επιχορηγούμενου φορέα, όπως εν προκειμένω, τα σχετικά ποσά που έχουν καταβληθεί καθίστανται αχρεώστητα στο σύνολό τους και, επομένως, η Διοίκηση υποχρεούται να επιβάλει δημοσιονομική διόρθωση/ανάκτηση, κατά συνέπεια, η ανάκτηση νομίμως, χωρίς να υφίσταται περιθώριο εφαρμογής της αρχής της αναλογικότητας (...), έχει επιβληθεί και ως απόρροια της καταγγελίας της σύμβασης αυτής. Απορρίπτει την έφεση.

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ.(...)	Ενόψει αυτών, το δικάσαν Τμήμα, κρίνοντας με την προσβαλλόμενη απόφασή του ότι νομίμως επιβλήθηκε δημοσιονομική διόρθωση σε βάρος της ήδη αναιρεσείουσας, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις οικείες διατάξεις του ενωσιακού και του εθνικού δικαίου. Και τούτο, διότι στην αναιρεσείουσα, η οποία είχε οριστεί «δικαιούχος» της επίμαχης πράξης [βλ. άρθρο 1 παρ. 4 της 0.18975/οικ.3.3113/22.10.2010 ΚΥΑ (Β΄ 1683), η οποία εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του ν. 3614/2007 (Α΄ 264), που αποτελεί το εθνικό πλαίσιο για την εφαρμογή, βάσει του Κανονισμού 1083/2006, αναπτυξιακών παρεμβάσεων των διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής κατά την προγραμματική περίοδο 2007-2013], ανατέθηκαν καθήκοντα ενδιάμεσου φορέα, ενόψει του διαμεσολαβητικού της ρόλου στο σύστημα διάθεσης των ενισχύσεων προς τρίτους υπό την έννοια του άρθρου 42 του Κανονισμού 1083/2006, η δε αποδιδόμενη σ’ αυτήν παρατυπία ανάγεται στο σύστημα ελέγχου της ορθής εκτέλεσης του φυσικού αντικειμένου της πράξης από τον τελικό αποδέκτη-λήπτη (τήρηση των όρων χρηματοδότησης που αφορούν στην επιλογή των έμμεσα ωφελούμενων ατόμων ώστε να επιτυγχάνεται ο στόχος της επίμαχης πράξης), δηλαδή εντοπίσθηκε σε πεδίο για το οποίο υπέχει εκ του νόμου ευθύνη η αναιρεσείουσα. Το γεγονός δε ότι το όφελος έχει περιέλθει στους αναδόχους/λήπτες της ενίσχυσης δεν αναιρεί την ευθύνη της αναιρεσείουσας ως τελικής δικαιούχου, αφού, όπως προεκτέθηκε, το ενωσιακό πλαίσιο καθώς και οι αρχές της πρακτικής αποτελεσματικότητας του Δικαίου της Ένωσης, της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και της αποτελεσματικότητας στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, επιτάσσουν την επιβολή του μέτρου και στον τελικό δικαιούχο, ως υπεύθυνο για την υλοποίηση της επίμαχης πράξης. Επομένως, κατά τη γνώμη αυτή, η σχετικός προβαλλόμενος λόγος πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Πλην όμως η γνώμη αυτή δεν εκράτησε.(...)Για τους λόγους αυτούς.Δέχεται την από 24.11.2021 (Α.Β.Δ. 10778/24.11.2021) αίτηση αναίρεσης της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε.».Αναιρεί την 1469/2021 απόφαση του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.Διακρατεί και δικάζει την υπόθεση.	Δέχεται την με Α.Β.Δ. 1318/1.7.2016 έφεση αυτής.Ακυρώνει την 1529/18.4.2016 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών.

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ.(....)	Ενόψει αυτών, το δικάσαν Τμήμα, κρίνοντας με την προσβαλλόμενη απόφασή του ότι νομίμως επιβλήθηκε δημοσιονομική διόρθωση σε βάρος της ήδη αναιρεσείουσας, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις οικείες διατάξεις του ενωσιακού και του εθνικού δικαίου. Και τούτο, διότι στην αναιρεσείουσα, η οποία είχε οριστεί «δικαιούχος» της επίμαχης πράξης [βλ. άρθρο 1 παρ. 4 της 0.18975/οικ.3.3113/22.10.2010 ΚΥΑ (Β΄ 1683), η οποία εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του ν. 3614/2007 (Α΄ 264), που αποτελεί το εθνικό πλαίσιο για την εφαρμογή, βάσει του Κανονισμού 1083/2006, αναπτυξιακών παρεμβάσεων των διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής κατά την προγραμματική περίοδο 2007-2013], ανατέθηκαν καθήκοντα ενδιάμεσου φορέα, ενόψει του διαμεσολαβητικού της ρόλου στο σύστημα διάθεσης των ενισχύσεων προς τρίτους υπό την έννοια του άρθρου 42 του Κανονισμού 1083/2006, η δε αποδιδόμενη σ’ αυτήν παρατυπία ανάγεται στο σύστημα ελέγχου της ορθής εκτέλεσης του φυσικού αντικειμένου της πράξης από τον τελικό αποδέκτη-λήπτη (τήρηση των όρων χρηματοδότησης που αφορούν στην επιλογή των έμμεσα ωφελούμενων ατόμων ώστε να επιτυγχάνεται ο στόχος της επίμαχης πράξης), δηλαδή εντοπίσθηκε σε πεδίο για το οποίο υπέχει εκ του νόμου ευθύνη η αναιρεσείουσα. Το γεγονός δε ότι το όφελος έχει περιέλθει στους αναδόχους/λήπτες της ενίσχυσης δεν αναιρεί την ευθύνη της αναιρεσείουσας ως τελικής δικαιούχου, αφού, όπως προεκτέθηκε, το ενωσιακό πλαίσιο καθώς και οι αρχές της πρακτικής αποτελεσματικότητας του Δικαίου της Ένωσης, της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και της αποτελεσματικότητας στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, επιτάσσουν την επιβολή του μέτρου και στον τελικό δικαιούχο, ως υπεύθυνο για την υλοποίηση της επίμαχης πράξης. Επομένως, κατά τη γνώμη αυτή, η σχετικός προβαλλόμενος λόγος πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Πλην όμως η γνώμη αυτή δεν επικράτησε.Για τους λόγους αυτούς.Δέχεται την από 24.11.2021 (Α.Β.Δ. 10774/24.11.2021) αίτηση αναίρεσης της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε.».Αναιρεί την 1397/2021 απόφαση του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.Διακρατεί και δικάζει την υπόθεση.Δέχεται την με Α.Β.Δ. 2468/5.9.2017 έφεση αυτής.Ακυρώνει την 2753/24.7.2017 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών.

Η Απόφαση 379/2024 του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την αίτηση αναίρεσης ανώνυμης εταιρείας κατά της επιβολής δημοσιονομικής διόρθωσης ύψους 8.466.013,20 ευρώ (πλέον τόκων). Η χρηματοδότηση είχε ληφθεί από το ΕΤΠΑ για επενδυτικό σχέδιο, αλλά ανακλήθηκε λόγω διαπίστωσης υπερτιμολόγησης και χρήσης μερικώς εικονικών τιμολογίων, θεωρούμενη ως σοβαρή παρατυπία. Το Δικαστήριο απέρριψε τους λόγους αναίρεσης της εταιρείας σχετικά με την αρμοδιότητα του ΣΔΟΕ, τις διαδικαστικές πλημμέλειες, την αιτιολογία και την παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, επιβεβαιώνοντας την ολική ανάκτηση της ενίσχυσης. Ωστόσο, λόγω της ύπαρξης μεταγενέστερης αμετάκλητης αθωωτικής ποινικής απόφασης για τα ίδια γεγονότα, εξέτασε τον σχετικό πρόσθετο λόγο ως αίτηση αναθεώρησης και τον παρέπεμψε στο Έβδομο Τμήμα, διασφαλίζοντας την αρχή του τεκμηρίου αθωότητας.

Η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου απέρριψε την αίτηση αναίρεσης κατά της 6079/2015 απόφασης του Ι Τμήματος. Η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση είχε απορρίψει έφεση του αναιρεσείοντος ν.π.δ.δ. κατά της 39056/Α.Πλ.5480/12.9.2011 απόφασης του Υφυπουργού Ανάπτυξης, με την οποία επιβλήθηκε δημοσιονομική διόρθωση 692.758 ευρώ για παρατυπίες κατά την υλοποίηση του συγχρηματοδοτούμενου έργου «Ανάπλαση *****». Το Δικαστήριο έκρινε ότι ορθώς το Τμήμα έκρινε νόμιμη την ολική ανάκτηση της χρηματοδότησης, καθώς οι διαπιστωθείσες σοβαρές παρατυπίες (στενώσεις οδοστρώματος, μη τοποθέτηση προστατευτικών κιγκλιδωμάτων, μη αποπεράτωση τμήματος) συνιστούσαν μείζονα τροποποίηση του φυσικού αντικειμένου και δεν παραβίαζαν την αρχή της αναλογικότητας.

Η υπόθεση αφορά έφεση κατά της …/18.2.2025 απόφασης του Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Τομεακών Προγραμμάτων ΕΤΠΑ, ΤΣ και ΕΚΤ, με την οποία επιβλήθηκε δημοσιονομική διόρθωση 149.417,59 ευρώ και απένταξη της εκκαλούσας από το πρόγραμμα «Ποιοτικός Εκσυγχρονισμός». Το Δικαστήριο έκρινε ότι η διακοπή λειτουργίας της επένδυσης λόγω συγχώνευσης συνιστά παρατυπία, αλλά η ολική ανάκληση της χρηματοδότησης ήταν δυσανάλογη. Έκανε εν μέρει δεκτή την έφεση, ακύρωσε την απένταξη και περιόρισε το ποσό ανάκτησης σε 50.000 ευρώ.