Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΤΜ.7/9/2016

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ:Αίτηση ανάκλησης της 121/2015 πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου,(...)Περαιτέρω, το Τμήμα κρίνει ότι, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα με την κρινόμενη αίτηση, η ως άνω τροποποίηση ευρίσκει έρεισμα στις διατάξεις των άρθρων 35 παρ. 1 και 36 παρ. 1 της διακήρυξης και της αρχικής σύμβασης, οι οποίες, όπως και η σύμβαση αυτή στο σύνολό της, έχουν ήδη κριθεί νόμιμες με την 295/2014 πράξη του Ε’ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου κατά τον προσυμβατικό έλεγχο και δεν υφίσταται πλέον πεδίο επανελέγχου, επ’ ευκαιρία της κρίσης επί της επίμαχης τροποποιητικής σύμβασης, της νομιμότητας των διατάξεων αυτών. Οι διατάξεις δε αυτές παρέχουν ρητά τη δυνατότητα στον ....... να επιφέρει τροποποιήσεις στο συμβατικό αντικείμενο σε ποσοστό έως 50% του αρχικού συμβατικού οικονομικού αντικειμένου. Κατά συνέπεια, η επίμαχη σύμβαση, με την οποία προβλέπεται η μεταβολή εκτέλεσης τμήματος του έργου με επαύξηση του οικονομικού αντικειμένου σε ποσοστό 1,87%, βρίσκει έρεισμα στα ανωτέρω άρθρα της διακήρυξης και της αρχικής σύμβασης και τελεί σε συμφωνία με αυτά, δεδομένου μάλιστα ότι ουδεμία άλλη μεταβολή του συμβατικού τιμήματος δεν τέθηκε υπόψη του Δικαστηρίου ούτε προκύπτει ότι έχει επέλθει βάσει των ως άνω διατάξεων. 

Ανακαλεί την 121/2015 πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Η Πράξη 120/2026 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ - ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΩΝ Ε.Ε.Λ. ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ», συμβατικής δαπάνης 747.125,25 ευρώ. Η αρχική σύμβαση είχε υποβληθεί σε προσυμβατικό έλεγχο και εγκριθεί με την 373/2022 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η εν λόγω τροποποίηση, η οποία αντιστοιχεί στο 14,97% της αξίας της αρχικής σύμβασης, συνιστά τροποποίηση ήσσονος σημασίας ('de minimis') κατά τα άρθρα 132 και 156 του ν. 4412/2016, καθώς υπολείπεται των σωρευτικών ορίων του 15% και του κατώτατου ορίου της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ, και δεν μεταβάλλει τη συνολική φύση της σύμβασης. Κατά συνέπεια, το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι η συμπληρωματική σύμβαση δεν υπάγεται σε προσυμβατικό έλεγχο και εισάγεται απαραδέκτως ενώπιόν του.

ΜΕΛΕΤΕΣ.(..) ζητείται .. η ανάκληση της 80/2014 Πράξης του Κλιμακίου Προληπτικού Ελέγχου Δαπανών στο Τμήμα τούτο...Με τα δεδομένα αυτά το Τμήμα, μετά νέα έρευνα της υπόθεσης, κρίνει ότι δεν συντρέχει νόμιμος λόγος να αποστεί από όσα δέχθηκε ως προς τη νομιμότητα της εντελλόμενης δαπάνης  το αρμόδιο Κλιμάκιο με την 80/2014 πράξη του, στις ορθές σκέψεις και ειδικές αιτιολογίες της οποίας παραπέμπει. O προβαλλόμενος από τον αιτούντα Δήμο ισχυρισμός ότι η απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου για την απευθείας ανάθεση των υπηρεσιών κρίθηκε νόμιμη με απόφαση του Γενικού Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, δεν μπορεί να αξιολογηθεί θετικώς καθόσον δεν ασκεί επιρροή στον έλεγχο νομιμότητας της σχετικής δαπάνης από το Κλιμάκιο Προληπτικού Ελέγχου δαπανών του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Επίσης,  ο ισχυρισμός του αιτούντος Δήμου ότι σε  προηγούμενες όμοιες περιπτώσεις θεωρήθηκαν ως νόμιμες οι εντελλόμενες με τα σχετικά χρηματικά εντάλματα δαπάνες και αληθής υποτιθέμενος, αφού δεν αποδεικνύεται από κανένα στοιχείο του φακέλου η ομοιότητα των περιπτώσεων και η θεώρηση των σχετικών δαπανών, δεν ασκεί επιρροή στην προκειμένη περίπτωση κατά τον έλεγχο της νομιμότητας της δαπάνης και πρέπει να απορριφθεί. Κατόπιν των ανωτέρω, η 80/2014 Πράξη του Κλιμακίου Προληπτικού Ελέγχου Δαπανών του VII Τμήματος δεν πρέπει να ανακληθεί και η κρινόμενη αίτηση πρέπει να απορριφθεί.

Η Πράξη 146/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας σχεδίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Δήμου Ζαγοράς-Μουρεσίου και της «Αναπτυξιακή Πηλίου Α.Ε.», με τίτλο «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΔΟΠΟΙΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΖΑΓΟΡΑΣ-ΜΟΥΡΕΣΙΟΥ», συνολικού προϋπολογισμού 2.995.000,00 ευρώ (με Φ.Π.Α.). Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η σύμβαση, αντικείμενο της οποίας είναι η μεταβίβαση αρμοδιότητας υλοποίησης έργων συγχρηματοδοτούμενων από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης, δεν υπάγεται στον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Αυτό συμβαίνει διότι ο προϋπολογισμός της, χωρίς Φ.Π.Α., είναι κατώτερος του ορίου των 5.000.000 ευρώ που απαιτείται για συγχρηματοδοτούμενες συμβάσεις. Ως εκ τούτου, η εισαγωγή του σχεδίου σύμβασης ενώπιον του Κλιμακίου κρίθηκε απαράδεκτη.

Σύμβαση ανάθεσης επιμέρους μελέτης , στο πλαίσιο της φερόμενης ως 2ης συμπληρωματικής σύμβασης επί της από 20.9.2006 «συμφωνίας - πλαισίου για την εκπόνηση μελετών επεξεργασίας και αξιοποίησης στερεών αποβλήτων.(...)Κατά συνέπεια και ανεξαρτήτως της νομιμότητας ή μη της επίμαχης σύμβασης, κατά τα λοιπά, επί της οποίας δεν διαφωνεί η Επίτροπος, η σύμβαση αυτή, η οποία δεν υπερβαίνει το ισχύον όριο των 200.000,00 ευρώ για την υπαγωγή στον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ως τροποποιητική της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης και ανεξαρτήτως του αν εισάγει ουσιώδεις ή μη τροποποιήσεις, σε κάθε περίπτωση, νομίμως δεν υποβλήθηκε για προσυμβατικό έλεγχο, παρά τα περί του αντιθέτου προβαλλόμενα  από  την  Επίτροπο,  δοθέντος  ότι  η  ως  άνω  από  28.11.2008 1η συμπληρωματική σύμβαση, επί της οποίας επιφέρει τροποποίηση, δεν υπερέβαινε – αυτή καθεαυτή ή συναθροιζόμενη με την προϋπολογισθείσα δαπάνη της αρχικής συμφωνίας-πλαισίου – το ισχύσαν κατά τον κρίσιμο χρόνο όριο του 1.000.000,00 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.) και για το λόγο αυτό δεν υπήχθη σε προσυμβατικό  έλεγχο,  ενώ ούτε η αρχική συμφωνία-πλαίσιο είχε υποβληθεί για έλεγχο, λόγω ποσού. Περαιτέρω, ο δεύτερος λόγος διαφωνίας της Επιτρόπου, σύμφωνα με τον οποίο μη νομίμως το άθροισμα των δύο συμπληρωματικών συμβάσεων υπερβαίνει το 50% της αρχικής συμβατικής αμοιβής, πρέπει να απορριφθεί ως ερειδόμενος επί εσφαλμένης προϋπόθεσης, δοθέντος ότι η επίμαχη σύμβαση, η οποία σε κάθε περίπτωση δεν επαυξάνει το οικονομικό αντικείμενο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης, δεν αποτελεί - κατά τα ανωτέρω αναφερόμενα - συμπληρωματική σύμβαση και, ως εκ τούτου, δεν εφαρμόζεται, εν προκειμένω, το άρθρο 29 παρ. 1 του ν. 3316/2005, που ορίζει ότι: «(…) Η συνολική αμοιβή των συμπληρωματικών συμβάσεων δεν μπορεί να υπερβεί αθροιστικά το πενήντα τοις εκατό (50%) της αρχικής συμβατικής αμοιβής».

Ανάδειξη εργολάβων για τον από εδάφους ψεκασμό ελαιοδέντρων στα πλαίσια του Προγράμματος Συλλογικής Καταπολέμησης του Δάκου της Ελιάς:  Με τα δεδομένα αυτά και ενόψει του ότι  η επίμαχη υπηρεσία ανατέθηκε στο πλαίσιο αυτοτελούς διαδικασίας κατόπιν της 35176/14.6.2019 διακήρυξης, η δε προϋπολογιζόμενη δαπάνη των ανωτέρω τμημάτων υπολείπεται του ποσού των 200.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, η προαναφερθείσα διαδικασία δεν υπόκειται, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά σε προηγούμενη σκέψη (Ι), στον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Κατόπιν αυτών, τα στοιχεία της εν λόγω διαδικασίας απαραδέκτως υποβάλλονται για προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας ενώπιον του παρόντος Κλιμακίου, το οποίο πρέπει να απέχει του ελέγχου.

Πρόκειται για την 163/2026 Πράξη του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία εξέτασε τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Αγροτική οδοποιία Δήμου Σητείας». Η αρχική σύμβαση είχε υπογραφεί κατόπιν της 165/2022 Πράξης του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η επαύξηση της δαπάνης κατά 174.431,80 ευρώ συνιστά τροποποίηση ήσσονος σημασίας (de minimis), καθώς δεν υπερβαίνει τα σωρευτικά όρια του άρθρου 5 του ν.4412/2016 και του 15% της αξίας της αρχικής σύμβασης, ούτε μεταβάλλει τη συνολική φύση της. Κατ' ακολουθίαν, αποφάσισε ότι το σχέδιο της συμπληρωματικής σύμβασης δεν υπάγεται σε προσυμβατικό έλεγχο και απαραδέκτως εισάγεται ενώπιόν του.

Αποκατάσταση και θέση σε λειτουργία του Κέντρου Υπερυψηλής Τάσης Μεταφοράς (...) Με την ανωτέρω προσφυγή ζητείται η ανάκληση της 41/2025 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.(...)Η κρίση αυτή του Κλιμακίου είναι ορθή σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 4 της παρούσας, καθόσον το γεγονός ότι η αρχική δημόσια σύμβαση ΔΕΑ 419117_2021, που δεν υπολειπόταν του χρηματικού ορίου υπαγωγής στον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, δεν διήλθε από τον έλεγχο αυτό, κωλύει τον έλεγχο νομιμότητας της τροποποιητικής σύμβασης «Συμπλήρωμα Νο3», ανεξαρτήτως του λόγου της μη υποβολής της αρχικής σύμβασης για έλεγχο. Επομένως, ο λόγος της προσφυγής με τον οποίο υποστηρίζεται ότι η αρχική σύμβαση ΔΕΑ 419117_2021 δεν υπαγόταν στον προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, διότι το έργο χρηματοδοτείτο αποκλειστικά από ίδιους πόρους της ΑΔΜΗΕ Α.Ε., που αποτελούν ιδιωτικό έσοδο της εταιρείας, και όχι από εθνικούς ή ενωσιακούς πόρους, προβάλλεται αλυσιτελώς, καθόσον το ζήτημα της νομιμότητας ή μη της υπαγωγής της αρχικής σύμβασης στον έλεγχο δεν επηρεάζει την κρίση της προσβαλλόμενης Πράξης ότι η τροποποιητική σύμβαση δεν υπάγεται στον έλεγχό του, και δεν μπορεί να οδηγήσει σε ανάκληση αυτής. Ομοίως αλυσιτελώς προβάλλεται ότι τα όργανα της προσφεύγουσας εταιρείας συγγνωστώς υπέλαβαν ότι η αρχική σύμβαση εκφεύγει του προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας, καθόσον και ο ισχυρισμός αυτός δεν επηρεάζει το διατακτικό της προσβαλλόμενης Πράξης. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η κρινόμενη προσφυγή πρέπει να απορριφθεί, να μην ανακληθεί η 41/2025 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου 

Η πράξη αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου του Ενιαίου Συνδέσμου Διαχείρισης Απορριμμάτων Κρήτης (ΕΣΔΑΚ) για την κατασκευή μονάδας μηχανικής διαλογής και κομποστοποίησης. Η αρχική σύμβαση είχε ελεγχθεί με την 504/2023 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι δεν είχε ολοκληρωθεί η διαδικασία που προηγείται της σύναψης συμπληρωματικής σύμβασης, καθώς δεν είχε εκδοθεί η απαιτούμενη απόφαση έγκρισης του 1ου Ανακεφαλαιωτικού Πίνακα Εργασιών (Α.Π.Ε.) και ανάθεσης των συμπληρωματικών εργασιών από το Δ.Σ. του ΕΣΔΑΚ. Κατά συνέπεια, το Κλιμάκιο έκρινε ότι ο φάκελος υποβάλλεται απαραδέκτως για προσυμβατικό έλεγχο, διότι το Ελεγκτικό Συνέδριο ελέγχει ολοκληρωμένες διαδικασίες και όχι προπαρασκευαστικά στάδια.

Η Πράξη 216/2026 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της 1ης Συμπληρωματικής Σύμβασης του έργου «Κατασκευή Μονάδας Ηλιακής Ξήρανσης Ιλύος ΕΕΛ Δράμας», η οποία επανεισάγεται μετά την 2/2026 αναβλητική Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Η αρχική σύμβαση είχε ελεγχθεί με την 584/2023 Πράξη του Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες για την κατασκευή ενός επιπλέον θερμοκηπίου ηλιακής ξήρανσης πληρούν τις προϋποθέσεις του ν. 4412/2016, καθώς κατέστησαν αναγκαίες λόγω διαφοροποίησης των πραγματικών λειτουργικών δεδομένων της εισερχόμενης ιλύος, δεν μεταβάλλουν τη συνολική φύση του έργου και δεν υπερβαίνουν το 50% της αξίας της αρχικής σύμβασης. Το διατακτικό αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της συμπληρωματικής σύμβασης, υπό τον όρο έκδοσης απόφασης επί του αιτήματος τροποποίησης των περιβαλλοντικών όρων.