ΥΠ.ΕΣ/17587/2022

Καθορισμός συντελεστών αναθεώρησης τιμών δημοσίων έργων, σύμφωνα με την παρ. 23 του άρθρου 153 του ν. 4412/2016 και αναπροσαρμογή του συντελεστή σ1 σύμφωνα με την παρ. 7 του άρθρου 153 του ν. 4412/2016.

ΓΝΩΜΗ Γ 19/2021: Διατύπωση σύμφωνης γνώμης της Αρχής, σύμφωνα με το άρθρο 2, παρ. 2, περ. γ’ υποπερ. (γγ) του ν.4013/2011, επί σχεδίου Απόφασης του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών με τίτλο «Καθορισμός συντελεστών αναθεώρησης τιμών δημοσίων έργων, σύμφωνα με την παρ. 23 του άρθρου 153 του Ν. 4412/2016 και αναπροσαρμογή του συντελεστή σ1 σύμφωνα με την παρ. 7 του άρθρου 153 του Ν. 4412/2016.».

Καθορισμός συντελεστών αναθεώρησης τιμών δημοσίων έργων Δ’ Τριμήνου 2021, σύμφωνα με την παρ. 23 του άρθρου 153 του ν. 4412/2016

Καθορισμός συντελεστών αναθεώρησης τιμών δημοσίων έργων Α’ Τριμήνου 2022, σύμφωνα με την παρ. 23 του άρθρου 153 του ν. 4412/2016.

Το έγγραφο αφορά τη γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) σχετικά με σχέδιο Υπουργικής Απόφασης του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών. Η απόφαση αποσκοπεί στον καθορισμό συντελεστών αναθεώρησης τιμών για δημόσια έργα, λόγω των μεγάλων αποκλίσεων στις τιμές υλικών κατασκευής (όπως χάλυβας, χαλκός, αλουμίνιο, άσφαλτος κ.λπ.) σε σχέση με το τρίμηνο δημοπράτησης, εξαιτίας της πανδημίας COVID-19 και των διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα. Παράλληλα, προβλέπεται η αναπροσαρμογή του σταθερού συντελεστή «σ1» από 0,12 σε 0,07, ώστε να μειωθεί η περικοπή της αναθεώρησης και να ανταποκρίνονται οι συντελεστές καλύτερα στις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς και το πραγματικό κόστος των συμβάσεων. Η Αρχή παρέχει ομόφωνα τη σύμφωνη γνώμη της, τονίζοντας παράλληλα την ανάγκη για αποσαφήνιση του πεδίου εφαρμογής και τη διασφάλιση της διαφάνειας κατά την υλοποίηση της απόφασης στις εκκρεμείς συμβάσεις.

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Να ελέγξει τη νομιμότητα της διαδικασίας του διαγωνισμού και του σχεδίου σύμβασης για την υπηρεσία με αντικείμενο τη «Λειτουργία εξοπλισμού επεξεργασίας απορριμμάτων …», προϋπολογιζόμενης δαπάνης 2.299.849,08 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α. (συμβατικού τιμήματος 1.844.960,00 ευρώ, άνευ Φ.Π.Α.).(....)Τούτο διότι, από τις διέπουσες την επίμαχη διαδικασία διατάξεις του ν.4412/2016 αναθεώρηση τιμών χωρεί μόνο στις συμβάσεις εκτέλεσης δημοσίων έργων, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 153, οι οποίες ωστόσο δεν δύνανται να εφαρμοστούν αναλογικά στις συμβάσεις υπηρεσιών των συνδέσμων Ο.Τ.Α., καθώς προσιδιάζουν μόνο σε συμβάσεις εκτέλεσης έργων και όχι σε συμβάσεις παροχής υπηρεσιών(....)Δεν κωλύεται η υπογραφή του του υποβληθέντος ... σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Νομού … και της εταιρείας «… ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΤΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», με το διακριτικό τίτλο «… Α.Ε.»,για την ανάθεση των υπηρεσιών με αντικείμενο τη «Λειτουργία εξοπλισμού επεξεργασίας απορριμμάτων …», υπό τους όρους που τέθηκαν στη σκέψη 5 της παρούσας.

Ερωτάται αν για το έργο «Μελέτη και Κατασκευή…..» είναι επιτρεπτή, ενόψει των ρυθμίσεων του άρθρου 153 του ν.4412/2016 και της κατ’ εξουσιοδότηση της παρ. 23 του άρθρου αυτού εκδοθείσης με αρ. 359881/2021 απόφασης του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, η πρόσθετη χρηματοδότησή του με το ποσό των 97.361,68 ευρώ για την κάλυψη δαπάνης αναθεώρησης εργασιών του εν λόγω έργου, λαμβανομένου υπόψη ότι το εν λόγω έργο δημοπρατήθηκε στις 4.2.2021 και περαιώθηκε στις 17.5.2021.(...)Ερωτάται αν για το έργο «Μελέτη και Κατασκευή…..» είναι επιτρεπτή, ενόψει των ρυθμίσεων του άρθρου 153 του ν.4412/2016 και της κατ’ εξουσιοδότηση της παρ. 23 του άρθρου αυτού εκδοθείσης με αρ. 359881/2021 απόφασης του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, η πρόσθετη χρηματοδότησή του με το ποσό των 97.361,68 ευρώ για την κάλυψη δαπάνης αναθεώρησης εργασιών του εν λόγω έργου, λαμβανομένου υπόψη ότι το εν λόγω έργο δημοπρατήθηκε στις 4.2.2021 και περαιώθηκε στις 17.5.2021.

Προμήθεια πετρελαίου θέρμανσης.(...)Με τα δεδομένα αυτά, πρέπει, πρωτίστως, να σημειωθεί ότι δεν συντρέχει, εν προκειμένω, υποχρέωση παράλληλης εφαρμογής των επιπλέον προϋποθέσεων που προβλέπονται στις παραγράφους 9 και 9α του άρθρου 53 του ν. 4412/2016 (όπως η πρώτη τροποποιήθηκε και η δεύτερη προστέθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 7 του ν. 4965/2022 - Α΄ 162/02.09.2022), τις οποίες οι αναθέτουσες Αρχές οφείλουν, κατ’ αρχήν, να τηρούν, μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4965/2022 (02.09.2022), για την επιτρεπτή αναπροσαρμογή των συμβατικών τιμών σε εκτελούμενες συμβάσεις (βλ. και άρθρο 7 παρ. 2 του ως άνω ν. 4965/2022, περί δυνατότητας εφαρμογής της παρ. 9α του άρθρου 53 του ν. 4412/2016 και σε ήδη ανατεθείσες συμβάσεις), ενόψει της ανάγκης υιοθέτησης αντικειμενικών κριτηρίων για την αναπροσαρμογή των τιμών και της ρητής διατύπωσης των νεότερων διατάξεων ότι οι αναπροσαρμογές υπόκεινται στους περιορισμούς του άρθρου 132 του ν. 4412/2016 (βλ. ΕλΣυν Έβδ. Τμ. απόφ. 2057/2022). Κατ’ ακολουθίαν, συντρέχει, εν προκειμένω, ουσιώδης νομική πλημμέλεια, η οποία συνίσταται στη μη συνδρομή των σωρευτικά προβλεπόμενων προϋποθέσεων του άρθρου 132 παρ. 1 περ. γ΄ του ν. 4412/2016 και κωλύει την υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου τροποποιητικής σύμβασης.

Εκτέλεση έργου...Υπό τις περιστάσεις αυτές, και σύμφωνα με όσα αναπτύχθηκαν ανωτέρω στη σκέψη 9, το Δικαστήριο, εκτιμώντας το σύνολο των ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών της ελεγχόμενης ανάθεσης, άγεται στην κρίση ότι το κύριο αντικείμενο αυτής είναι η υλοποίηση έργου οδοποιίας, κατά την έννοια της προπαρατεθείσης παρ. 1 περιπ. 6) και 7) του άρθρου 2 του ν. 4412/2016,και συγκεκριμένα η πλήρης αποκατάσταση των οριζοντιογραφικών χαρακτηριστικών, του οδοστρώματος και των συνοδών τεχνικών έργων των κατεστραμμένων από την προμνησθείσα θεομηνία αγροτικών δρόμων της Τ.Κ. .... του Δ.Λ.. Οι ανατιθέμενες εργασίες υπάγονται στην έννοια του δημοσίου έργου αφενός ενόψει του ότι συντελούν στην άρτια και λειτουργική ολοκλήρωση της αποκατάστασης του αγροτικού οδικού δικτύου και, αφετέρου, διότι ορίζεται ότι θα εκτελεστούν κατ΄εφαρμογή της 13/2021 μελέτης της Διεύθυνσης Υποδομών και Τεχνικών Έργων του Δ.Λ, στην οποία προβλέπεται, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως στη σκέψη 11, α) η υποχρέωση καθορισμού Μηχανικού Π.Ε ή ΤΕ ως υπευθύνου της Διεύθυνσης του έργου από πλευράς του αναδόχου, β) η υποχρέωση τήρησης από τον ανάδοχο των προβλεπόμενων στην μελέτη μεθόδων κατασκευής, γ) η υποχρέωση τήρησης από τον ανάδοχο των οριζόμενων στη μελέτη τεχνικών προδιαγραφών, οι οποίες εναρμονίζονται με τις προμνησθείσες ΕΤΕΠ και δ) η υποχρέωση χρήσης των προβλεπόμενων στη μελέτη προδιαγραφών ΕΛ.Ο.Τ. και I.S.O. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο προέχων χαρακτήρας της σύμβασης δεν είναι μεικτός, συγκείμενος από προμήθειες και εργασίες παρεχόμενες χωρίς ειδικές γνώσεις και μεθόδους, όπως αβασίμως αιτιάται η προσβαλλομένη, αλλά συνιστά ολοκληρωμένο έργο οδοποιίας που αποσκοπεί στην έντεχνη αποκατάσταση της λειτουργικότητας αγροτικών οδών στην οποία απέβλεψε προσφεύγων Δ.Λ. με την συγκεκριμένη ανάθεση. Συνεπώς, νομίμως η σχετική διαπραγμάτευση διενεργήθηκε για την ανάθεση δημοσίου έργου, και νομίμως προβλέφθηκαν τόσο στον προϋπολογισμό του έργου όσο και στο σχέδιο σύμβασης κονδύλια γενικών εξόδων, εργολαβικού οφέλους, απροβλέπτων και αναθεώρησης τιμών.

Κατασκευαστικές εργασίες για μονάδες επεξεργασίας απορριμμάτων(....)Το Δικαστήριο κρίνει ως προς το ζήτημα της τεκμηρίωσης των τιμών αναπροσαρμογής και της σύνδεσής τους με την επίκληση απροβλέπτων περιστάσεων ότι η προσβαλλομένη ορθώς επισήμανε ότι τα στοιχεία που επικαλείται η αναθέτουσα αρχή στην εισηγητική έκθεση για την έγκριση του 4ου ΑΠΕ δεν είναι πρόσφορα να δικαιολογήσουν την προτεινόμενη αναπροσαρμογή των συμβατικών τιμών. Ωστόσο, το Δικαστήριο κρίνει ότι στην προκειμένη περίπτωση η χρήση ως πρόσφορων συγκριτικών στοιχείων των στοιχείων της ΕΔΤΔΕ συνιστά πλημμέλεια, η οποία όμως, παρίσταται μη ουσιώδης, αφού είχε ως αποτέλεσμα -εν τέλει- τη λήψη υπόψη τιμών που παρίστανται χαμηλότερες από τις ισχύουσες στην αγορά κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα.Αβάσιμος τυγχάνει ο δεύτερος λόγος ανάκλησης που αφορά στην αναδρομική εφαρμογή των αναπροσαρμοσμένων τιμών από προγενέστερο της υπογραφής της ελεγχόμενης τροποποιητικής σύμβασης χρονικό σημείο (από την 1η .2.2023 σύμφωνα με τον σχετικό όρο του σχεδίου της ελεγχόμενης σύμβασης).Ως προς τον τρίτο λόγο ανάκλησης που προπαρατέθηκε, το Δικαστήριο κρίνει ότι ορθώς κρίθηκε με την προσβαλλομένη ότι, ενόψει της ευρύτητας των δεδομένων που λαμβάνονται υπόψη για την κατάρτισή του, η διακύμανση του Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή που δημοσιεύει η ΕΛΣΤΑΤ δεν είναι πρόσφορος τρόπος υπολογισμού του ύψους της μηνιαίας αναπροσαρμογής των συμβατικών τιμών. Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της τροποποιητικής -συμπληρωματικής σύμβασης για τη «Μελέτη, κατασκευή έργων για την α' φάση αποκατάστασης της ΟΕΔΑ Δυτικής Αττικής» μεταξύ του προσφεύγοντος και της .... , υπό τους κάτωθι όρους: (1) Να απαλειφθεί από το κείμενο αυτής οποιαδήποτε αναφορά σε αναδρομική, προ της υπογραφής του σχεδίου σύμβασης, εφαρμογής της αναπροσαρμογής των τιμών της αρχικής σύμβασης. (2) Να περιληφθεί στο συμβατικό κείμενο μηνιαία ρήτρα αναπροσαρμογής για την εφαρμογή κατά τον προσδιορισμό των τιμών ανά υπηρεσία με εφαρμογή στις ομάδες υπηρεσιών Γ1 και Γ4 της αρχικής σύμβασης και τις ομάδες Α1 και Α2 της συμπληρωματικής σύμβασης, λαμβάνοντας υπόψη τη διακύμανση των επιμέρους, ανά κατηγορία αγαθών (καυσίμων και λιπαντικών), Δείκτη Τιμών Καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ, ο οποίος θα ισχύει κατά τον προηγούμενο της παροχής των υπηρεσιών, μήνα, κατά τον λόγο εκάστου είδους στο αντικείμενο της σύμβασης, καθώς και τις με βάση αναγκαστικό δίκαιο μεταβολές του κατώτατου νόμιμου μισθού και ημερομισθίου του προσωπικού που θα απασχοληθεί στη σύμβαση. (3) Να χρησιμοποιηθεί ως βάση υπολογισμού των τιμών ο υποβληθείς ενώπιον του παρόντος Τμήματος με το από 19.1.2024 υπόμνημα (ως σχετικό υπ' αριθμ. 6) 4ος ΑΠΕ, που περιέχει μειωμένες τιμές στις αναφερόμενες στο σκεπτικό (σκ. 16 in fine) κατηγορίες τιμών και συνολικό ποσό 4.055.608,61 ευρώ (πλέον ΦΠΑ), ο οποίος πρέπει πριν από την υπογραφή της ελεγχόμενης τροποποιητικής σύμβασης μεταξύ του προσφεύγοντος και της αναδόχου ένωσης οικονομικών φορέων, να εγκριθεί από την Εκτελεστική Επιτροπή του προσφεύγοντος.Η ανωτέρω Απόφαση ανακαλεί την Πράξη 699/2023 του Ε' Κλιμακίου.