ΓΝΩΜΗ/Γ-ΕΑΔΗΣΥ/1/2025

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) γνωμοδοτεί επί προτεινόμενης νομοθετικής ρύθμισης του Υπουργείου Εργασίας, η οποία προβλέπει την αυτοδίκαιη παράταση της σύμβασης συντήρησης του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (ΟΠΣ-ΣΕΠΕ) έως την 31.12.2019. Η Αρχή επισημαίνει ότι η εν λόγω παράταση αποτελεί ουσιώδη τροποποίηση των όρων της αρχικής σύμβασης, η οποία δεν προέβλεπε τέτοιο δικαίωμα, εγείροντας ζητήματα συμβατότητας με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις εθνικές διατάξεις του ν. 4412/2016. Η Αρχή τονίζει ότι η απευθείας παράταση ισοδυναμεί με καθ’ υπέρβαση απευθείας ανάθεση, η οποία παρακάμπτει τους κανόνες του ελεύθερου ανταγωνισμού, και προτείνει την εξέταση εναλλακτικών διαγωνιστικών διαδικασιών, όπως η σύντμηση προθεσμιών ή η διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση προκήρυξης, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες εξαιρετικές προϋποθέσεις.

Η παρούσα απόφαση (Γνώμη Α8/2019) της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά στη γνωμοδότηση επί σχεδίου νόμου για την ενσωμάτωση ευρωπαϊκών οδηγιών στο ελληνικό δίκαιο και άλλες διατάξεις που αφορούν τις δημόσιες συμβάσεις. Η Αρχή εξετάζει αναλυτικά 17 παραγράφους με προτεινόμενες τροποποιήσεις του ν. 4412/2016, οι οποίες στοχεύουν στην απλούστευση και συντόμευση των διοικητικών διαδικασιών, όπως η διαγραφή της λέξης "ιδίως" από τον ορισμό του έργου, η κατάργηση της σύμφωνης γνώμης τεχνικών συμβουλίων και η εισαγωγή νέων κανονιστικών πλαισίων για τη συντήρηση γεφυρών. Η Αρχή διατυπώνει ειδικές νομικές εκτιμήσεις και προτείνει αναδιατυπώσεις σε αρκετές διατάξεις, επισημαίνοντας την ανάγκη διασφάλισης της συμμόρφωσης με το ενωσιακό δίκαιο και της ασφάλειας δικαίου, εκδίδοντας τελικά ομόφωνη γνώμη υπό την επιφύλαξη των επισημάνσεών της.

Περίληψη Το άρθρο 9, περίπτωση δ', της οδηγίας 71/305, περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων έργων, επιτρέπει, σε εξαιρετικές περιστάσεις, παρεκκλίσεις από τους κοινούς κανόνες και ιδίως αυτούς που αφορούν τη δημοσιότητα. Οι παρεκκλίσεις αυτές, ωστόσο, δεν μπορούν να ισχύσουν όταν οι αναθέτουσες αρχές διαθέτουν επαρκή χρόνο για την τήρηση της ταχείας διαδικασίας διαγωνισμού, η οποία προβλέπεται από το άρθρο 15 της οδηγίας.

Η απόφαση αφορά τη διατύπωση γνώμης της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) επί διάταξης του Υπουργείου Τουρισμού για την αντιμετώπιση επειγουσών αναγκών έως το τέλος του 2020. Η ρύθμιση εισάγει παρεκκλίσεις από τις τακτικές διαδικασίες ανάθεσης για συμβάσεις κάτω των ορίων, με σκοπό την προβολή του ελληνικού τουρισμού έναντι των συνεπειών των μεταναστευτικών ροών και της πανδημίας COVID-19. Η Αρχή προτείνει τη διασφάλιση της διαφάνειας μέσω του ΚΗΜΔΗΣ και την ειδική αιτιολόγηση των προσφυγών, ζητώντας παράλληλα σαφέστερο προσδιορισμό του πεδίου εφαρμογής και των οργάνων που αφορά η διάταξη.

Η παρούσα γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά τη διατύπωση παρατηρήσεων επί διατάξεων σχεδίου νόμου για την κύρωση της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου της 20.3.2020. Η Π.Ν.Π. περιλαμβάνει κατεπείγοντα μέτρα για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19, προβλέποντας εξαιρετικές διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων, όπως απευθείας αναθέσεις κατά παρέκκλιση της κείμενης εθνικής νομοθεσίας, για διάφορα Υπουργεία και φορείς όπως ο Ε.Ο.Δ.Υ. και ο Ε.Ο.Π.Υ.Υ. Η Αρχή επισημαίνει την ανάγκη ορθής ερμηνείας των παρεκκλίσεων ώστε να συνάδουν με το ενωσιακό δίκαιο (άρθρο 32 της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ) και τονίζει ότι οι παρεκκλίσεις πρέπει να περιορίζονται στο απολύτως αναγκαίο μέτρο, διασφαλίζοντας παράλληλα τις θεμελιώδεις αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης.

Το παρόν έγγραφο αποτελεί γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) σχετικά με διατάξεις του νομοσχεδίου με τίτλο «Αναπτυξιακό Πολυνομοσχέδιο». Η Αρχή εξετάζει διάφορες ρυθμίσεις που αφορούν δημόσιες συμβάσεις έργων, συμβάσεις παραχώρησης, συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ), καθώς και θέματα κυβερνοασφάλειας, στελέχωσης και προμηθειών φορέων όπως η «Enterprise Greece» και ο ΕΦΚΑ. Η Αρχή διατυπώνει παρατηρήσεις και νομικές εκτιμήσεις για κάθε διάταξη, επισημαίνοντας την έλλειψη αιτιολογικής έκθεσης και έκθεσης αξιολόγησης συνεπειών στο αρχικό σχέδιο. Τονίζεται η ανάγκη ευθυγράμμισης με το ενωσιακό δίκαιο (Οδηγίες 2014/23/ΕΕ και 2014/24/ΕΕ) και τις διατάξεις του ν. 4412/2016, υπογραμμίζοντας ότι οι όποιες παρεκκλίσεις πρέπει να είναι αιτιολογημένες και να μην παραβιάζουν τις αρχές της διαφάνειας, του ανταγωνισμού και της ίσης μεταχείρισης.

Η υπ' αριθμ. Α 2/2025 Γνώμη της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) αφορά τη νομιμότητα σχεδίου νόμου του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας σχετικά με την κοινωνική αντιπαροχή και τη στέγαση. Η Αρχή επισημαίνει ότι το σχέδιο νόμου, με την κατάργηση παραπομπών στον ν. 4413/2016 και στο Βιβλίο IV του ν. 4412/2016, δημιουργεί σοβαρά ζητήματα ανασφάλειας δικαίου και ερμηνευτικής επισφάλειας σχετικά με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο ανάθεσης και την έννομη προστασία. Η Επιτροπή τονίζει τον αμφοτεροβαρή και επαχθή χαρακτήρα των συμβάσεων κοινωνικής αντιπαροχής, προτείνοντας ρητή υπαγωγή τους στο κατάλληλο νομικό καθεστώς των δημοσίων συμβάσεων, καθώς και τη διατήρηση των κανόνων προδικαστικής προστασίας του ν. 4412/2016, προκειμένου να διασφαλιστεί η διαφάνεια και η αποτελεσματικότητα των διαδικασιών ανάθεσης.

Η υπ' αριθμόν Α43/2020 γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά σε αίτημα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας σχετικά με τροπολογία για τον εκσυγχρονισμό της χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας. Η Αρχή εξετάζει διατάξεις που αφορούν τη σύναψη προγραμματικών συμβάσεων μεταξύ του Υπουργείου και της ΔΕΗ Α.Ε. για τη διαχείριση των Ζωνών Απολιγνιτοποίησης, καθώς και τη δυνατότητα απευθείας αναθέσεων συμβάσεων από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) και τη ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε. κατά παρέκκλιση του ν. 4412/2016. Η Αρχή επισημαίνει την ανάγκη τήρησης των ενωσιακών κανόνων και των αρχών της διαφάνειας, υπογραμμίζοντας ότι οι εξαιρετικές ρυθμίσεις πρέπει να πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις για να διασφαλίζεται ο ανταγωνισμός και η νομιμότητα των διαδικασιών, ενώ τονίζει την υποχρέωση προσυμβατικού ελέγχου από το Ελεγκτικό Συνέδριο όπου αυτό απαιτείται.

Το άρθρο 9, στοιχείο δ, της οδηγίας 71/305, περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων έργων, επιτρέπει, υπό εξαιρετικές περιστάσεις, παρεκκλίσεις από τους κοινούς κανόνες, ιδίως εκείνους που αφορούν τη δημοσιότητα. Πάντως, το άρθρο αυτό δεν έχει εφαρμογή αν οι αναθέτουσες αρχές διαθέτουν επαρκή χρόνο για τη διοργάνωση της ταχείας διαδικασίας διαγωνισμού, όπως αυτή προβλέπεται στο άρθρο 15 της οδηγίας.

Η παρούσα απόφαση (Γνώμη Α1 ΕΑΔΗΣΥ/2025) αφορά τη διατύπωση γνώμης της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων επί σχεδίου νόμου για την αναμόρφωση του πλαισίου επαγγελματικής κατάρτισης υπαλλήλων που χειρίζονται δημόσιες συμβάσεις, καθώς και τη βελτίωση του πλαισίου προετοιμασίας, ανάθεσης και έννομης προστασίας. Η Αρχή αξιολογεί τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, προτείνοντας συγκεκριμένες νομοτεχνικές βελτιώσεις και επισημαίνοντας κινδύνους σχετικά με την εφαρμογή του επερχόμενου Μητρώου Επαγγελματιών Δημοσίων Συμβάσεων, την υποστελέχωση των οργάνων εξέτασης μέτρων αυτοκάθαρσης, καθώς και την αναγκαιότητα διασφάλισης αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας. Επίσης, παρέχει παρατηρήσεις για την απλούστευση των διαδικασιών, την ενίσχυση του ανταγωνισμού και την ανάγκη ορθολογικής διαβάθμισης των προθεσμιών για την έκδοση σύμφωνης γνώμης, διασφαλίζοντας τη συμμόρφωση με το ενωσιακό δίκαιο και τις αρχές της ίσης μεταχείρισης στα δημόσια έργα.