ΓΝΩΜΗ/Α-ΕΑΔΗΣΥ/29/2020

Η απόφαση Γ9/2022 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) παρέχει σύμφωνη γνώμη επί του σχεδίου Υπουργικής Απόφασης του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, που αφορά τα αδρανή υλικά για δημόσια έργα. Το σχέδιο θέτει τεχνικές προδιαγραφές και υποχρεωτικά ευρωπαϊκά πρότυπα (EN) για τη σταθερότητα της επίδοσης των υλικών. Η Αρχή κρίνει ότι οι ρυθμίσεις συνάδουν με το ενωσιακό δίκαιο (Κανονισμός 305/2011), προτείνει όμως ορισμένες βελτιώσεις, όπως την ονομαστική αναφορά των προτύπων κατά τον ΕΛΟΤ για διευκόλυνση της αγοράς, την πρόβλεψη για ευρωπαϊκές τεχνικές αξιολογήσεις και την ένταξη μεταβατικών διατάξεων για συμβάσεις έργων που είναι ήδη σε εξέλιξη, ώστε να αποφευχθούν προβλήματα κατά την εφαρμογή της νέας ρύθμισης.

Η παρούσα απόφαση (Γνώμη Α8/2019) της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά στη γνωμοδότηση επί σχεδίου νόμου για την ενσωμάτωση ευρωπαϊκών οδηγιών στο ελληνικό δίκαιο και άλλες διατάξεις που αφορούν τις δημόσιες συμβάσεις. Η Αρχή εξετάζει αναλυτικά 17 παραγράφους με προτεινόμενες τροποποιήσεις του ν. 4412/2016, οι οποίες στοχεύουν στην απλούστευση και συντόμευση των διοικητικών διαδικασιών, όπως η διαγραφή της λέξης "ιδίως" από τον ορισμό του έργου, η κατάργηση της σύμφωνης γνώμης τεχνικών συμβουλίων και η εισαγωγή νέων κανονιστικών πλαισίων για τη συντήρηση γεφυρών. Η Αρχή διατυπώνει ειδικές νομικές εκτιμήσεις και προτείνει αναδιατυπώσεις σε αρκετές διατάξεις, επισημαίνοντας την ανάγκη διασφάλισης της συμμόρφωσης με το ενωσιακό δίκαιο και της ασφάλειας δικαίου, εκδίδοντας τελικά ομόφωνη γνώμη υπό την επιφύλαξη των επισημάνσεών της.

Η απόφαση αφορά τη διατύπωση γνώμης της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) επί διάταξης του Υπουργείου Τουρισμού για την αντιμετώπιση επειγουσών αναγκών έως το τέλος του 2020. Η ρύθμιση εισάγει παρεκκλίσεις από τις τακτικές διαδικασίες ανάθεσης για συμβάσεις κάτω των ορίων, με σκοπό την προβολή του ελληνικού τουρισμού έναντι των συνεπειών των μεταναστευτικών ροών και της πανδημίας COVID-19. Η Αρχή προτείνει τη διασφάλιση της διαφάνειας μέσω του ΚΗΜΔΗΣ και την ειδική αιτιολόγηση των προσφυγών, ζητώντας παράλληλα σαφέστερο προσδιορισμό του πεδίου εφαρμογής και των οργάνων που αφορά η διάταξη.

Η προσφεύγουσα με την προδικαστική προσφυγή απιτούσε την ακύρωση της απόφασης του Δ.Σ. του Νοσοκομείου που απέρριψε την προσφορά της για τα είδη του Τμήματος με α/α 15 «Σετ Εργαλείων Στεφανιαίας Χειρουργικής & Σετ Εργαλείων Βαλβιδικής Χειρουργικής». Το αντικείμενο της σύμβασης ήταν η προμήθεια ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού, συγκεκριμένα σετ εργαλείων χειρουργικής, με προϋπολογισθείσα αξία 70.000,00 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Η προσφεύγουσα υποστήριζε ότι η απόρριψη της προσφοράς της ήταν άδικη, καθώς πληρούσε τα κριτήρια τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας, όπως προαναφέρθηκε στο Ευρωπαϊκό Ενιαίο Έγγραφο Σύμβασης (ΕΕΕΣ), αν και δεν είχε προσκομίσει τις τρεις συμβάσεις με δημόσια νοσοκομεία κατά τη φάση της προσφοράς.

Η υπ' αριθμόν 5/2017 γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) αφορά το αίτημα του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης σχετικά με σχέδιο τροπολογίας για το πρόγραμμα «Σχολικά Γεύματα». Το πρόγραμμα αποσκοπεί στην καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας και επισιτιστικής ανασφάλειας σε μαθητές της πρωτοβάθμιας δημόσιας εκπαίδευσης. Η Αρχή εξέτασε τη νομιμότητα της πρόβλεψης για προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης για χρονικό διάστημα τριών μηνών, προκειμένου να καλυφθούν άμεσες διατροφικές ανάγκες, κρίνοντας ότι η προτεινόμενη ρύθμιση δεν προσκρούει στο ενωσιακό δίκαιο περί δημοσίων συμβάσεων. Η γνωμοδότηση επισημαίνει τη σημασία της τήρησης των αρχών της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης κατά την ανάθεση των συγκεκριμένων υπηρεσιών.

Το παρόν έγγραφο αφορά τη γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων σχετικά με το σχέδιο κοινής υπουργικής απόφασης για την εξαίρεση ορισμένων κατηγοριών συμβάσεων του Υπουργείου Εξωτερικών από την υποχρέωση ανάρτησης στο Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ). Η Αρχή παρέχει σύμφωνη γνώμη, επισημαίνοντας ωστόσο την ανάγκη για αναδιατύπωση του σχεδίου ώστε να αποφευχθεί η αοριστία και η κατάχρηση, προτείνοντας να περιοριστεί η εξαίρεση αποκλειστικά σε συμβάσεις που χαρακτηρίζονται ως απόρρητες ή απαιτούν ιδιαίτερα μέτρα ασφαλείας, σύμφωνα με το πλαίσιο της προγενέστερης νομοθεσίας, και να καταργηθεί η προηγούμενη παράτυπη απόφαση που είχε εκδοθεί χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της Αρχής.

Δημόσιες συμβάσεις που χαρακτηρίζονται “απόρρητες” ή η εκτέλεση των οποίων πρέπει να συνοδεύεται από “ιδιαίτερα μέτρα ασφαλείας”.Εφ’ όσον κατά την ουσιαστική και ανέλεγκτη κρίση της διοίκησης συντρέχουν πράγματι, οι ανωτέρω στις οικείες θέσεις εκτιθέμενοι και επικαλούμενοι από τη διοίκηση λόγοι λήψεως ιδιαιτέρων μέτρων ασφαλείας και λόγοι απορρήτου, δικαιολογείται ο χαρακτηρισμός της υπό σύναψη δημόσιας σύμβασης ως απόρρητης και συνοδευόμενης κατά την εκτέλεσή της από ιδιαίτερα μέτρα ασφαλείας, κατά την προσδοθείσα στην παρούσα έννοια του απορρήτου και των ιδιαιτέρων μέτρων ασφαλείας και, επομένως, η υπό σύναψη σύμβαση είναι εξαιρετέα από το πεδίο εφαρμογής του π.δ. 60/2007, σύμφωνα με το άρθρο 11 αυτού.

Η προσφεύγουσα εταιρεία ζητάει την ακύρωση των τεχνικών προδιαγραφών σε 12 συγκεκριμένα είδη (Α/Α 1, 2, 3, 4, 5, 6, 11, 15, 16, 19, 20, 22) της διακήρυξης για την προμήθεια ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού, ισχυριζόμενη ότι οι όροι παραβιάζουν το ενωσιακό δίκαιο, περιορίζουν τον ανταγωνισμό και καθιστούν αδύνατη τη συμμετοχή της. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά προμήθεια εργαλείων χειρουργικής, όπως ευθύγραμμοι και κυρτοί κοπτοράπτες, ανταλλακτικές κεφαλές, ηλεκτροκίνητοι αναστομωτές και αιμοστατικά ψαλίδια υπερήχων. Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι οι προδιαγραφές (π.χ. ορθογώνια διατομή, κλινικές μελέτες, συγκεκριμένα υλικά) υπερβαίνουν τις απαιτήσεις της σήμανσης CE, περιορίζοντας την ελεύθερη κυκλοφορία προϊόντων στην ελληνική αγορά.

Η παρούσα γνώμη της Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. αφορά σε διατάξεις τροπολογίας του Υπουργείου Εσωτερικών σχετικά με τις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων για τη μεταφορά μαθητών κατά το σχολικό έτος 2022-2023. Η Αρχή επισημαίνει ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις εισάγουν παρεκκλίσεις από τις πάγιες διατάξεις του ν. 4412/2016 και της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ, επιτρέποντας τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση και την ανάθεση σε προσωρινούς αναδόχους χωρίς την έγκριση της Αρχής. Η Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. εκφράζει προβληματισμό για την παγίωση ενός εξαιρετικού καθεστώτος που ενδέχεται να παραβιάζει το ενωσιακό δίκαιο και τις αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού, τονίζοντας ότι οι αναθέτουσες αρχές θα έπρεπε να χρησιμοποιούν έγκαιρα τα διαθέσιμα εργαλεία, όπως το Δυναμικό Σύστημα Αγορών.

Η προσφεύγουσα εταιρεία ζητεί την ακύρωση των αποφάσεων του Διοικητή της 5ης Υγειονομικής Περιφέρειας που επέτρεψαν την πρόσληψη 98 ατόμων με συμβάσεις ορισμένου χρόνου για υπηρεσίες καθαριότητας και φύλαξης, κατά το άρθρο 63 του Ν.4430/2016. Κατηγορεί παράλειψη δημόσιου διαγωνισμού και θέτει ζητήματα συνταγματικότητας και συμβατότητας με το ενωσιακό δίκαιο, ισχυριζόμενη ότι θίγονται τα συμφέροντά της ως πιθανού αναδόχου.