ΓΝΩΜΗ/Α-ΕΑΔΗΣΥ/18/2020

Η απόφαση αποτελεί τη σύμφωνη γνώμη της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) επί του σχεδίου Κανονισμού της ΕΥΑΘ Α.Ε. για τις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων έργων, μελετών και παροχής συναφών τεχνικών υπηρεσιών εκτιμώμενης αξίας άνω των ορίων. Η ΕΑΔΗΣΥ παραθέτει λεπτομερείς παρατηρήσεις επί των επιμέρους άρθρων του Κανονισμού, τονίζοντας την ανάγκη για σαφή νομική κείμενα, την τήρηση των γενικών αρχών του δικαίου των δημοσίων συμβάσεων (διαφάνεια, ίση μεταχείριση, ανταγωνισμός) και την επιβεβλημένη συμβατότητα με το ενωσιακό δίκαιο και τον ν. 4412/2016, λαμβάνοντας υπόψη τον μονοπωλιακό χαρακτήρα της ΕΥΑΘ.

Η παρούσα γνώμη (Α 36/2020) της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά την τροποποίηση του άρθρου 73 του ν. 4412/2016 σχετικά με τον αποκλεισμό οικονομικών φορέων λόγω μη καταβολής φόρων ή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης. Η Αρχή εξετάζει προτεινόμενες διατάξεις που ορίζουν ότι η υπαγωγή σε δεσμευτικό διακανονισμό δεν συνιστά αθέτηση υποχρεώσεων. Στις παρατηρήσεις της, η Αρχή επισημαίνει ότι η ρύθμιση πρέπει να συνάδει με το ενωσιακό δίκαιο (Οδηγία 2014/24/ΕΕ), τονίζοντας ότι ο διακανονισμός αποτελεί λόγο παύσης αποκλεισμού και όχι έλλειψη παραβίασης, ενώ υπογραμμίζει την υποχρέωση των φορέων να δηλώνουν ειλικρινώς τις οφειλές τους στο ΕΕΕΣ/ΤΕΥΔ για τη διασφάλιση της διαφάνειας.

ΘΕΜΑ: Δημιουργία μηχανισμού για τη διασφάλιση έγκαιρης παροχής οικονομικών στοιχείων που σχετίζονται με δαπάνες μεταναστευτικών-προσφυγικών ροών.

ΣΧΕΤ: Η υπ’αριθμ.2/67851/ΔΠΔΣΜ/22-10-15 εγκύκλιος του Υπουργείου Οικονομικών.

Η απόφαση αφορά τη διατύπωση σύμφωνης γνώμης της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) επί του σχεδίου Κανονισμού Συμβάσεων Προμήθειας Προϊόντων, Παροχής Υπηρεσιών, Εκπόνησης Μελετών και Εκτέλεσης Έργων της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ Α.Ε.). Η Αρχή παρέχει ομόφωνα τη σύμφωνη γνώμη της, υπό την προϋπόθεση ότι η ΕΤΑΔ θα ενσωματώσει τις αναγκαίες βελτιώσεις, διορθώσεις και παρατηρήσεις που παρατίθενται αναλυτικά στο κείμενο. Οι παρατηρήσεις αυτές αφορούν κυρίως την ευθυγράμμιση του Κανονισμού με τον ν. 4412/2016, τις διατάξεις της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ, τη διασφάλιση της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης, του αποτελεσματικού δικαστικού ελέγχου και της αποφυγής συγκρούσεων συμφερόντων. Η Αρχή επισημαίνει ότι ο Κανονισμός δεν πρέπει να περιλαμβάνει παρεκκλίσεις από κομβικές θεσμικές πολιτικές επιλογές της Πολιτείας που αποσκοπούν στον εκσυγχρονισμό και τον εξορθολογισμό των διοικητικών διαδικασιών στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων.

Η παρούσα γνωμοδότηση της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) αφορά το σχέδιο απόφασης του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών για την έγκριση ογδόντα (80) νέων Ελληνικών Τεχνικών Προδιαγραφών (ΕΤΕΠ) με υποχρεωτική εφαρμογή σε όλα τα δημόσια έργα και μελέτες. Η Επιτροπή εξέτασε τη νομιμότητα και το περιεχόμενο του σχεδίου, τονίζοντας τη σημασία της εναρμόνισης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και της διασφάλισης του ανταγωνισμού μέσω της πρόβλεψης ρήτρας περί ισοδυνάμου. Η Αρχή παρείχε ομόφωνα σύμφωνη γνώμη για την έκδοση της απόφασης, διατυπώνοντας παράλληλα παρατηρήσεις για την ανάγκη περαιτέρω διευκρινίσεων σχετικά με τον χρόνο και τον τρόπο εφαρμογής των προδιαγραφών σε εκκρεμείς ή εν εξελίξει συμβάσεις έργων, καθώς και για την ανάγκη άμεσης ενημέρωσης των περιγραφικών τιμολογίων εργασιών για την αποφυγή νομικών και τεχνικών συγχύσεων.

Η απόφαση αφορά τη Γνώμη υπ' αριθμ. Γ11/2019 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) επί του σχεδίου Κανονισμού Ανάθεσης και Εκτέλεσης Συμβάσεων του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ). Η Αρχή εξέτασε το σχέδιο, διατυπώνοντας παρατηρήσεις για τη βελτίωση της σαφήνειας των διαδικασιών, τη συμμόρφωση με τις γενικές αρχές του ενωσιακού δικαίου και τις παραπομπές στις διατάξεις του ν. 4412/2016. Μετά από ομόφωνη απόφαση, η Αρχή παρείχε τη σύμφωνη γνώμη της για το εν λόγω σχέδιο Κανονισμού, λαμβάνοντας υπόψη τις επισημάνσεις που διατυπώθηκαν στο κείμενο της γνωμοδότησης για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της ορθής τήρησης των κανόνων δημοσίων συμβάσεων.

Περίληψη της αποφάσεως.Προσέγγιση των νομοθεσιών – Διαδικασίες προσφυγής στον τομέα της σύναψης συμβάσεων κρατικών προμηθειών και δημοσίων έργων – Οδηγία 89/665 – Αρχή της εκατέρωθεν ακροάσεως – Συγκερασμός με την αρχή της προστασίας των επιχειρηματικών απορρήτων – Αρμόδια για τις διαδικασίες προσφυγής αρχή (Οδηγίες του Συμβουλίου 89/665, άρθρο 1 § 1, και 93/36, άρθρο 15 § 2) Το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 89/665 για τον συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων περί της εφαρμογής των διαδικασιών προσφυγής στον τομέα της σύναψης συμβάσεων κρατικών προμηθειών και δημοσίων έργων, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 92/50 για τον συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων υπηρεσιών, σε συνδυασμό με το άρθρο 15, παράγραφος 2, της οδηγίας 93/36 περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων προμηθειών, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 97/52, έχει την έννοια ότι η αρμόδια για τις προσφυγές του εν λόγω άρθρου αρχή οφείλει να εγγυάται τον εμπιστευτικό χαρακτήρα και το δικαίωμα για σεβασμό των επιχειρηματικών απορρήτων όσον αφορά τα στοιχεία που περιέχονται στους φακέλους τους οποίους της διαβιβάζουν οι διάδικοι και, ιδίως, η αναθέτουσα αρχή, χωρίς η ίδια να εμποδίζεται να λαμβάνει γνώση αυτών των πληροφοριών και να τις συνεκτιμά. Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο προσφυγής που ασκείται κατά αποφάσεως ληφθείσας από αναθέτουσα αρχή σχετικά με διαδικασία συνάψεως δημοσίας συμβάσεως, η αρχή της εκατέρωθεν ακροάσεως δεν σημαίνει ότι οι διάδικοι έχουν απόλυτο και απεριόριστο δικαίωμα πρόσβασης στο σύνολο των σχετικών με την εν λόγω διαδικασία συνάψεως στοιχείων που κατατέθηκαν ενώπιον της αρμόδιας για την προσφυγή αρχής. Αντιθέτως, το εν λόγω δικαίωμα πρόσβασης πρέπει να σταθμίζεται με το δικαίωμα άλλων επιχειρηματιών για προστασία των εμπιστευτικών πληροφοριών και των επιχειρηματικών απορρήτων τους. Εναπόκειται στην εν λόγω αρχή να αποφασίσει κατά πόσον και με ποιο τρόπο πρέπει να διασφαλιστεί ο εμπιστευτικός χαρακτήρας και το απόρρητο των στοιχείων αυτών, λαμβανομένων υπόψη των απαιτήσεων της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας και του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας των διαδίκων και, σε περίπτωση ένδικης προσφυγής ή προσφυγής ενώπιον αρχής η οποία θεωρείται δικαιοδοτικό όργανο κατά την έννοια του άρθρου 234 ΕΚ, έτσι ώστε η όλη διαδικασία να μη θίγει το δικαίωμα για δίκαιη δίκη. (βλ. σκέψεις 51, 55 και διατακτ.)

Η Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) εξέτασε το σχέδιο Κοινής Υπουργικής Απόφασης για την τροποποίηση της αριθ. 98979ΕΞ2021/10.8.2021 σχετικά με την Ηλεκτρονική Τιμολόγηση στο πλαίσιο των Δημοσίων Συμβάσεων. Η τροποποίηση περιλαμβάνει ρυθμίσεις για την Εφαρμογή Διάθεσης Ηλεκτρονικών Τιμολογίων (ΕΔΗΤ), τις διαδικασίες διασύνδεσης των αποστολέων τιμολογίων, καθώς και την παροχή δυνατότητας χρησιμοποίησης της ΕΔΗΤ από αναθέτουσες αρχές που δεν διαθέτουν πληροφοριακά συστήματα ή δεν έχουν ολοκληρώσει τις απαιτούμενες τεχνικές προσαρμογές τους. Η Αρχή, ασκώντας τη γνωμοδοτική της αρμοδιότητα, αποφάσισε ομόφωνα την παροχή σύμφωνης γνώμης επί του σχεδίου, διατυπώνοντας παράλληλα ορισμένες νομοτεχνικές παρατηρήσεις και επισημάνσεις προς βελτίωση του κειμένου.

Με την προδικαστική προσφυγή, η προσφεύγουσα εταιρεία ζητά την ακύρωση της απόφασης της αναθέτουσας αρχής που κύρωσε τον διαγωνισμό στην εταιρεία «...» και επικουρικά την επαναβαθμολόγηση των προσφορών ως προς την πλήρωση των παραγράφων 2.1 και 9.1.1 της τεχνικής προδιαγραφής. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την προμήθεια ειδικού εξοπλισμού (εξαρτύσεων) για τις μονάδες..., προς κάλυψη κατεπείγουσας ανάγκης λόγω αυξημένων προσφυγικών ροών, με προϋπολογισμένη αξία 327.750 € χωρίς ΦΠΑ. Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η αναθέτουσα αρχή παρέβη τους όρους της διακήρυξης, ιδίως ως προς την τεχνική ικανότητα των διαγωνιζομένων και την αξιολόγηση των προσφορών.

Η γνώμη Α 7/2021 της ΕΑΑΔΗΣΥ αφορά την εξέταση διατάξεων του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Εργασίας για την ασφαλιστική μεταρρύθμιση της νέας γενιάς και την ίδρυση του ΤΕΚΑ. Η Αρχή προβαίνει σε παρατηρήσεις σχετικά με το άρθρο 38, τονίζοντας ότι η έκδοση Κανονισμού Προμηθειών κατά παρέκκλιση της γενικής νομοθεσίας (ν. 4412/2016) για συμβάσεις κάτω των ορίων πρέπει να είναι ρητά προσδιορισμένη και αιτιολογημένη. Επίσης, αναλύει το καθεστώς του θεματοφύλακα και του συμβούλου προσλήψεων, επισημαίνοντας την ανάγκη τήρησης των θεμελιωδών αρχών του ενωσιακού δικαίου, της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης, καθώς και την υποχρεωτική χρήση του ΚΗΜΔΗΣ για την ανάρτηση των συμβάσεων.