ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/6/2026

Η απόφαση 1719/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Έβδομο Τμήμα) δέχεται την προσφυγή της Διοίκησης 3ης Υγειονομικής Περιφέρειας Μακεδονίας και ανακαλεί την Πράξη 59/2025, η οποία είχε κρίνει ότι κωλυόταν η υπογραφή σύμβασης παροχής υπηρεσιών καθαρισμού για την Πολυδύναμη Νοσηλευτική Μονάδα Ψυχικής Υγείας Θεσσαλονίκης. Το Δικαστήριο έκρινε ότι συνέτρεχαν οι νόμιμες προϋποθέσεις για την προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016), λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων (καθυστέρηση του ανοικτού διαγωνισμού) και επιτακτικής ανάγκης δημόσιου συμφέροντος (προστασία δημόσιας υγείας). Οι αρχικές πλημμέλειες, συμπεριλαμβανομένης της ελλιπούς τεκμηρίωσης του προϋπολογισμού και της μη επαρκούς δέσμευσης πίστωσης, θεωρήθηκε ότι είχαν θεραπευθεί με συμπληρωματικά στοιχεία και αποφάσεις. Κατόπιν τούτου, επιτρέπεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.

Η απόφαση 1278/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει την προσφυγή της εταιρείας «...» και την παρέμβαση της «5ης Υ.ΠΕ. Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας» και δεν ανακαλεί την πράξη της Επιτρόπου. Η Επίτροπος είχε κρίνει ότι κωλυόταν η υπογραφή σχεδίου σύμβασης για υπηρεσίες αποκομιδής μολυσματικών αποβλήτων (Τμήμα Β΄) λόγω ουσιωδούς πλημμέλειας στη τεκμηρίωση της σκοπιμότητας των ποσοτήτων αποβλήτων και του προϋπολογισμού κόστους μεταφοράς. Το Δικαστήριο έθεσε ότι η αύξηση του προϋπολογιζόμενου κόστους μεταφοράς πλέον του διπλάσιου (από 301€ σε 650€ ανά δρομολόγιο) δεν αιτιολογήθηκε με συγκεκριμένα και ελέγξιμα συγκριτικά στοιχεία, παραβιάζοντας τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και της οικονομικότητας.

Το Εβδόμο Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε προσφυγές ανάκλησης κατά της Πράξης 291/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου, η οποία είχε κρίνει ως διακωλυτικό της υπογραφής σχεδίων συμβάσεων τον αποκλεισμό της εταιρείας «...SRL» από διαγωνισμό προμήθειας πυροσβεστικών οχημάτων. Το Δικαστήριο δικαίωσε τις προσφεύγουσες εταιρείες, κρίνοντας ότι ο αποκλεισμός της εταιρείας οφειλόταν σε παραβίαση ουσιωδών όρων της διακήρυξης σχετικά με την υποβολή ΕΕΕΣ για τους υπεργολάβους. Η έλλειψη αυτή δεν μπορούσε να θεραπευτεί με τη διαδικασία συμπλήρωσης του άρθρου 102 του ν. 4412/2016, διότι η τήρηση των όρων της διακήρυξης επιβάλλει στο συγκεκριμένο στάδιο την απόρριψη της προσφοράς. Κατά συνέπεια, ανακλήθηκε η Πράξη του Κλιμακίου και κρίθηκε ότι δεν υφίσταται κώλυμα για την υπογραφή των σχεδίων συμβάσεων.

Η απόφαση 1282/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Έβδομο Τμήμα) αφορά την προσφυγή του «Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος» (ΔΙ.ΠΑ.Ε.) κατά της πράξης 7/2025, η οποία κώλυε την υπογραφή σύμβασης για «παροχή υπηρεσιών εξειδικευμένων συμβούλων» διάρκειας 36 μηνών. Η αρχική πράξη είχε απορρίψει τη σύμβαση (συμβατικό τίμημα €238.896 πλέον ΦΠΑ) λόγω μη εξειδικευμένου χαρακτήρα των εργασιών και ελλιπούς τεκμηρίωσης του προϋπολογισμού. Το Δικαστήριο έκανε δεκτή την προσφυγή και την παρέμβαση, κρίνοντας ότι το υπηρετούν προσωπικό (μόλις 9 υπάλληλοι σε 20 οργανικές θέσεις στα κρίσιμα Τμήματα) είναι ανεπαρκές. Επίσης, έκρινε ότι ο προϋπολογισμός τεκμηριώνεται επαρκώς με συγκριτική ανάλυση κόστους. Κατά συνέπεια, ανακλήθηκε η προσβαλλόμενη πράξη και αποφαίνεται υπέρ της υπογραφής του σχεδίου σύμβασης.

Το Έβδομο Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου έκανε δεκτή την προσφυγή του Εθνικού Οργανισμού Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ) και ανέτρεψε την Πράξη 13/2025 της Επιτρόπου που κώλυε την υπογραφή σύμβασης για την παροχή υπηρεσιών κατάρτισης Εγχειριδίου Διαδικασιών και Έκθεσης βαθμολόγησης κινδύνων (Risk Assessment), αξίας 1.650.000,00 ευρώ. Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο προϋπολογισμός της σύμβασης τεκμηριώθηκε επαρκώς με ανάλυση κόστους. Επίσης, έκρινε νόμιμο τον περιορισμό της απαιτούμενης εμπειρίας αποκλειστικά στον δημόσιο τομέα, λόγω της ιδιαιτερότητας του αντικειμένου που απαιτεί γνώση ειδικού κανονιστικού πλαισίου (π.χ. ν. 4795/2021, Δημόσιο Λογιστικό). Τέλος, έκρινε νόμιμο το κριτήριο ανάθεσης που αφορούσε την αξιολόγηση των προσόντων της Ομάδας Έργου, καθώς πρόκειται για σύμβαση διανοητικής φύσης, και ότι δεν συντρέχουν λόγοι αποκλεισμού του αναδόχου παρά τη δήλωση ποινικής ρήτρας ήσσονος σημασίας.

Ελληνικές Έξυπνες Πόλεις: Επενδύσεις σε υποδομές και συστήματα SSC για ένα βιώσιμο & πράσινο αστικό μέλλον.(....)Εν προκειμένω, με την 390/11.6.2024 απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής του Δήμου Τρικκαίων (ΑΔΑ: ΡΠΕΩΩΗ9-ΚΩΚ) εγκρίθηκε το Παράρτημα του Πρακτικού 1 της επιτροπής διαγωνισμού της ελεγχόμενης συμφωνίας-πλαίσιο, περί λεκτικής αιτιολόγησης της βαθμολόγησης της τεχνικής προσφοράς της μοναδικής προσφέρουσας και ήδη αναδόχου ένωσης οικονομικών φορέων. Η απόφαση αυτή, μετά του οικείου παραρτήματος λεκτικής αιτιολόγησης, προσκομίστηκε ενώπιον του παρόντος Τμήματος. Περαιτέρω, νομίμως, κατά τα ανωτέρω, το εσωτερικό έγγραφο της Ε.Δ. περί της μεθοδολογίας βαθμολόγησης των επιμέρους κριτηρίων ανάθεσης δεν περιλήφθηκε στη διακήρυξη ή σε άλλα δημοσιευμένα τεύχη του διαγωνισμού, δοθέντος άλλωστε ότι σχετικές επεξηγήσεις επί των κριτηρίων ανάθεσης είχαν περιληφθεί στη διακήρυξη (βλ. ιδίως άρθρα 2.3.1 και 2.3.2 της διακήρυξης). Τέλος, από την επισκόπηση του εσωτερικού εγγράφου αυτού δεν προκύπτει προδήλως ότι η αναθέτουσα αρχή προέβη σε απαγορευμένη εκ των υστέρων μεταβολή των κριτηρίων ανάθεσης και της σχετικής στάθμισής τους, μη δυναμένου του παρόντος Τμήματος να προβεί σε έλεγχο ουσιαστικών τεχνικών κρίσεων της διοίκησης (βλ., υπό την έννοια αυτή, ΕλΣυν Έβδομο Τμ. 535/2024 σκ. 8.3). Τούτων δοθέντων, ο έκτος διακωλυτικός λόγος πρέπει να ανακληθεί.Κατ’ ακολουθία των προεκτεθέντων, αφού δεν συντρέχει κανένας από τους διαπιστωθέντες με την προσβαλλομένη διακωλυτικούς λόγους, πρέπει να γίνουν δεκτές οι κρινόμενες προσφυγές, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη 170/2024 Πράξη του Στ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου και να γίνει δεκτό ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου συμφωνίας-πλαίσιο. 

Προμήθεια εργαστηριακού εξοπλισμού:Ζητείται η ανάκληση της 323/2021 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου(...)Ενόψει των αναφερόμενων στην προηγούμενη σκέψη, προσκομισθέντων κατά την παρούσα διαδικασία, νεότερων στοιχείων, τα οποία, παρόλο που δεν διαβιβάστηκαν στο Κλιμάκιο, περιλαμβάνονταν εξ αρχής στον φάκελο της ελεγχόμενης προμήθειας, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η προσφεύγουσα Α.Α. έχει τηρήσει την απαίτηση, κατ’ άρθρο 45 παρ. 3 περ. α και β του ν. 4412/2016, τεκμηρίωσης της σκοπιμότητας και του προϋπολογισμού αυτής. Επομένως, δεν συντρέχει πλέον η διαπιστωθείσα με την προσβαλλόμενη Πράξη πλημμέλεια, μοναδικός διακωλυτικός της υπογραφής των σχεδίων των ελεγχόμενων συμβάσεων λόγος. Μετά ταύτα, καθίσταται αλυσιτελής η εξέταση και των λοιπών προβαλλόμενων με την κρινόμενη προσφυγή και την υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση λόγων ανάκλησης της προσβαλλόμενης Πράξης.    Μετά από όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, πρέπει η κρινόμενη προσφυγή ανάκλησης και η υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση να γίνουν δεκτές, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη Πράξη και να υπογραφεί το οικείο σχέδιο της ελεγχόμενης σύμβασης.Ανακαλεί την 323/2021 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Η Απόφαση 1567/2025 του Έβδομου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απέρριψε την προσφυγή ανάκλησης της ανώνυμης εταιρείας «Οργανισμός Λιμένος Λαυρίου» (ΟΛΛ) και την υπέρ αυτής παρέμβαση αλλοδαπής εταιρείας. Οι εταιρείες ζητούσαν την ανάκληση Πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου που κώλυε την υπογραφή σύμβασης για την προμήθεια και εγκατάσταση πλωτών κυματοθραυστών και προβλητών (προϋπολογισμού 3.266.012,00 ευρώ). Το Τμήμα έκρινε ορθώς ότι η υπογραφή κωλυόταν λόγω δύο ουσιωδών πλημμελειών: α) πλημμελής τεκμηρίωση του προϋπολογισμού καθώς δεν περιλαμβάνονταν τιμές μονάδας στη διακήρυξη, και β) οι μη δεσμευτικές προσφορές που χρησιμοποιήθηκαν για την τεκμηρίωση ήταν μη επίκαιρες, χρονολογούμενες από το 2022, για διαγωνισμό του 2025, πλήττοντας τη χρηστή διαχείριση. Δεν ανακαλεί την 262/2025 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου (ΣΤ΄ Θερινό) του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Συμφωνία πλαίσιο, «Γωνιών Ανακύκλωσης για Διαλογή στην Πηγή με διαχωρισμό των ανακυκλώσιμων υλικών.(...)Εκδήλωση της αρχής της δημοσιονομικής βιωσιμότητας αποτελεί η αρχή της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Η αρχή αυτή εξειδικεύεται, μεταξύ άλλων, στις αρχές της οικονομικότητας και της αποτελεσματικότητας, σύμφωνα με τις οποίες ελέγχεται, αναφορικά με την πρώτη, εάν κατά την εκπλήρωση των κατά νόμο σκοπών των δημοσίων φορέων τηρείται η, κατά το δυνατόν, ελάχιστη επιβάρυνση του προϋπολογισμού τους, αναφορικά δε με τη δεύτερη, η επίτευξη των συγκεκριμένων αντικειμενικών στόχων και των αποτελεσμάτων που έχουν εκ των προτέρων οριστεί. Όπως δε ρητά ορίζεται στο άρθρο 18 παρ. 1 του ν. 4412/2016 (βλ. και άρθρα 45 παρ. 3 περ. στ΄ και 53 παρ. 1 και 2 περ. ε΄ και ια΄ του ίδιου νόμου), οι αρχές αυτές εφαρμόζονται και στις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων ώστε να διασφαλίζεται το ωφέλιμο αποτέλεσμα των αναλαμβανόμενων δράσεων, με τις πλέον οικονομικές λύσεις. Προς τούτο η αναθέτουσα Αρχή οφείλει να μεριμνά, κατά τη συμβατική της δράση, για την κατά το δυνατόν ηπιότερη χρέωση του προϋπολογισμού της, αποφεύγοντας υπέρμετρες και αδικαιολόγητες δημοσιονομικές επιβαρύνσεις, με τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων προμήθειας αγαθών, στις ενδεδειγμένες για την κάλυψη των αναγκών της ποσότητες και σε τιμές εύλογες και ανάλογες της ποιότητας των προμηθευομένων ειδών (πρβλ. ΕλΣυν Ολ. 2137/2020, Τμ. Μειζ. Συνθ. Ελ. Συν. 2590/2016, 4112/2015, 2296/2014, 2158/2013, Έβδομο Τμ. 13/2023 και VI Τμ. 739/2019, 406/2017, 2980/2015, 243/2014, 678/2012, 2754/2011). Η αναθέτουσα Αρχή οφείλει να μεριμνά ώστε από τα έγγραφα της σύμβασης να προκύπτουν κατά τρόπο σαφή οι επιδιωκόμενοι αντικειμενικοί στόχοι και τα λαμβανόμενα μέτρα προς επίτευξη των στόχων αυτών. Πρέπει, επίσης, να περιγράφεται με σαφήνεια ή έστω να προκύπτει επαρκώς το σχέδιο και ο τρόπος εκτέλεσης της σύμβασης, έτσι ώστε να διασφαλίζεται τόσο η επίτευξη των στόχων όσο και το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Κατά γενικό κανόνα, η αρχή της αποτελεσματικότητας υπό την παραπάνω έννοια ελέγχεται εκ των υστέρων (ex post), διότι μόνο μετά την έναρξη υλοποίησης και, κυρίως, μετά το πέρας εκτέλεσης της σύμβασης μπορεί εξ αντικειμένου να κριθεί με ασφάλεια η επίτευξη ή μη των στόχων που τέθηκαν και των αποτελεσμάτων που επιδιώχθηκαν. Όλως εξαιρετικώς, η αρχή της αποτελεσματικότητας μπορεί να ελεγχθεί οριακά και κατά το προσυμβατικό στάδιο (ex ante). Αυτό μπορεί να συμβεί, ιδίως, όταν ο σχεδιασμός της δράσης από άποψη στόχων, μέσων και μεθόδου υλοποίησης είναι πρόδηλα πλημμελής ή ασαφής ή περιέχει λογικά άλματα ή σφάλματα. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση που αν και έχουν τεθεί ή προκύπτουν οι σχετικοί αντικειμενικοί στόχοι, εντούτοις δεν προκύπτουν τα χρησιμοποιούμενα μέσα και η διαθεσιμότητα αυτών, καθώς και ο τρόπος που αυτά θα διασφαλίσουν το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Ο έλεγχος αυτός, λαμβανομένου υπόψη ότι τέτοιας φύσης πλημμέλειες (ασάφειες ως προς τον εν γένει σχεδιασμό) μπορούν να θεραπευθούν από την αναθέτουσα Αρχή, η οποία δεν κωλύεται, μετά την άρση αυτών, να προκηρύξει εκ νέου το έργο, δεν συνιστά κρίση σκοπιμότητας αλλά επιτρεπτό προληπτικό έλεγχο νομιμότητας, που έχει ως δικαιολογητική βάση την προστασία του δημοσίου συμφέροντος μέσω διασφάλισης της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης των διατιθέμενων δημόσιων πόρων (Ολ. ΕλΣυν 1312/2022, Έβδομο Τμ. 367/2024). (...)	Συνεπώς, οι υπό κρίση προσφυγές ανάκλησης πρέπει να γίνουν δεκτές, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη Πράξη του Στ΄ Κλιμακίου και να επιτραπεί η υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου της εκτελεστικής σύμβασης. Περαιτέρω, πρέπει να επιστραφεί το παράβολο που κατέβαλε η πρώτη κατά σειρά προσφεύγουσα για την άσκηση της προσφυγής της (βλ. άρθρα 336 παρ. 1 και 310 παρ. 1 του ν. 4700/2020).Για τους λόγους αυτούς.Δέχεται τις προσφυγές. Ανακαλεί την 129/2024 Πράξη του Στ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Το Ζ' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τη νομιμότητα της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για το έργο αποκομιδής απορριμμάτων και καθαρισμού κοινόχρηστων χώρων του Δήμου Κασσάνδρας. Η σύμβαση αφορά υπηρεσίες με συνολική προϋπολογιζόμενη δαπάνη 35.049.712,80 ευρώ. Κατά τον έλεγχο δεν διαπιστώθηκαν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες που να εμποδίζουν τη σύναψη της σύμβασης, καθώς τηρήθηκαν οι αρχές της νομιμότητας και διαφάνειας. Η Επιτροπή Διαγωνισμού αξιολόγησε ορθά την προσφορά της ανάδοχης εταιρείας, ενώ δεν υποβλήθηκαν ενστάσεις κατά της διαδικασίας. Συνεπώς, το Κλιμάκιο έκρινε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου Κασσάνδρας και της εταιρείας.