Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/1562/2025

Η απόφαση (Πράξη 224/2025) του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά στον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης και του σχεδίου σύμβασης για την προμήθεια 25 αμφίβιων μονοκινητήριων αεροσκαφών πυρόσβεσης, προϋπολογισμού 154.858.600 ευρώ, από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι υφίστανται ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες, καθώς η αναθέτουσα αρχή δεν αξιολόγησε νομίμως και επαρκώς τα στοιχεία που προέκυψαν από πρωτόδικη απόφαση ισπανικού ποινικού δικαστηρίου. Η απόφαση αφορούσε την καταδίκη του πρώην διευθυντή της τρίτης δανείζουσας ικανότητα - υπεργολάβου για συνέργεια σε καθορισμό τιμών και στρέβλωση του ανταγωνισμού. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η αναθέτουσα αρχή εσφαλμένα απέρριψε τους λόγους αποκλεισμού βασιζόμενη στο τεκμήριο αθωότητας και στη μη τελεσιδικία της απόφασης, αντί να εξετάσει τις επαρκείς ενδείξεις στρέβλωσης του ανταγωνισμού. Ως εκ τούτου, κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης.
ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/1562/2025

Η προσφεύγουσα ένωση οικονομικών φορέων ζητά την ακύρωση της απόφασης που αφορά την ανάδειξη της ένωσης «…………….» ως προσωρινού αναδόχου του έργου «Κατασκευή Δικτύου Αποχέτευσης Ακαθάρτων Υδάτων του Δήμου ……………», υποστηρίζοντας ότι η απόφαση εκδόθηκε χωρίς να έχει προηγηθεί η σύμφωνη γνώμη της επιτροπής για την επάρκεια των επανορθωτικών μέτρων του μέλους της. Επιπλέον, ισχυρίζεται ότι η ανάδειξη «υπό όρο» είναι παράνομη και ότι το μέλος της αντιπάλης ένωσης έπρεπε να αποκλειστεί λόγω ψευδούς δήλωσης και απόκρυψης ουσιωδών πληροφοριών σχετικά με συμφωνίες στρέβλωσης του ανταγωνισμού.

«Παροχή Υπηρεσιών παρασκευής – συσκευασίας και διανομής ζεστών γευμάτων σε μαθητές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης κατά τις σχολικές χρονιές 2021-2022, 2022-2023 με δικαίωμα προαιρέσεως για το σχολικό έτος 2023-2024»(...)Δοθέντος ότι ο σχετικός λόγος στοιχειοθετείται ήδη με την ύπαρξη επαρκών ενδείξεων όχι αποδείξεων, επομένως δεν προϋποτίθεται η έκδοση σχετικής πράξης ή δικαστικής απόφασης, παρέπεται ότι στο οικείο πεδίο του ΕΕΕΣ ο οικονομικός φορέας οφείλει να αναφέρει κάθε πραγματικό γεγονός σχετιζόμενο με το συγκεκριμένο ζήτημα, ως τέτοιου νοουμένου και της τυχόν εν εξελίξει έρευνας της Επιτροπής Ανταγωνισμού που ο οικονομικός φορέας γνωρίζει ότι διενεργείται στο πλαίσιο διερεύνησης τυχόν αθέμιτων συμπράξεων μεταξύ επιχειρήσεων, στις οποίες εμπλέκεται και ο ίδιος. Καθόσον, άλλωστε, όπως εκτέθηκε (σκ. 16), στην έννοια των συμφωνιών με στόχο τη στρέβλωση του ανταγωνισμού περιλαμβάνεται κάθε μορφή συμπαιγνίας μεταξύ οικονομικών φορέων με αντικείμενο ή αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού, επομένως αρκεί το αντικειμενικά ενδεχόμενο αντιανταγωνιστικό αποτέλεσμα της μεταξύ τους συνεννόησης, ενώ η έλλειψη αντίστοιχης πρόθεσης αυτών είναι αδιάφορη, παρέπεται ότι η διενέργεια σχετικής έρευνας από την Επιτροπή Ανταγωνισμού χρήζει αναφοράς στο οικείο ερώτημα του ΕΕΕΣ σε κάθε περίπτωση. Συνεπακόλουθο τούτων είναι ότι η παράλειψη του οικονομικού φορέα να αναφέρει τα εν λόγω πραγματικά περιστατικά στοιχειοθετεί τον λόγο αποκλεισμού περί απόκρυψης πληροφοριών σχετικών με λόγους αποκλεισμού(...)Η εν λόγω εταιρεία τελούσε σε γνώση του πραγματικού αυτού γεγονότος, καθώς επίσης -προφανώς- της σύναψης των διερευνώμενων συμφωνιών, καθώς τα όργανα της Επιτροπής Ανταγωνισμού ήδη είχαν αναζητήσει πληροφορίες και από την ίδια, εντούτοις αφενός απάντησε αρνητικά στη σχετική ερώτηση του υποβληθέντος ΕΕΕΣ, αφετέρου παρέλειψε να προβεί σε σχετική επισήμανση κατά την υποβολή της υπεύθυνης δήλωσης αυτής στο πλαίσιο κατακύρωσης των αρχικών τμημάτων του διαγωνισμού, ενώ προέβη το πρώτον σε σχετική δήλωση προς την αναθέτουσα Αρχή με την κοινοποίηση του δελτίου τύπου της Επιτροπής Ανταγωνισμού αναφορικά με την έκδοση της 767/2022 απόφασης περί ολοκλήρωσης της απλοποιημένης διαδικασίας διευθέτησης της σχετικής διαφοράς.(...)Κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου σύμβασης μεταξύ του ΟΠΕΚΑ και της ένωσης «… – … ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ – … ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» για τα τμήματα 1, 16, 41, 53 και 75, αντί συνολικού αντιτίμου 8.331.024,00 ευρώ πλέον ΦΠΑ.

ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΕΝ ΜΕΡΕΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/450/2023.

Παροχή υπηρεσιών παρασκευής-συσκευασίας και διανομής ζεστών γευμάτων σε μαθητές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, για το σχολικό έτος 2021-2022 και το σχολικό έτος 2022-2023, με δικαίωμα προαίρεσης για 158 διδακτικές ημέρες κατά το επόμενο σχολικό έτος 2023-2024(...)Και τούτο αφενός μεν διότι, όπως έγινε παραπάνω δεκτό, ο συμμετέχων όφειλε να δηλώσει στο οικείο πεδίο του ΕΕΕΣ τα πραγματικά δεδομένα που αντιστοιχούν στις προϋποθέσεις θεμελίωσης του οικείου λόγου αποκλεισμού, παραθέτοντας, αν το επιθυμούσε, τη νομική του θέση περί της έννοιας των εφαρμοζόμενων ρυθμίσεων, αλλά όχι, προκαταλαμβάνοντας την κρίση της αναθέτουσας, να παραλείψει την έκθεση κρίσιμων σχετικών πληροφοριών. Αφετέρου διότι, εν πάση περιπτώσει, η παραπάνω κρίση της ΕΑΔΗΣΥ βασίζεται σε εσφαλμένη νομική προϋπόθεση, καθότι από τη διατύπωση που επιλέχθηκε για τη μεταφορά του αρ. 57 παρ.4 περιπτ. δ΄ της Οδηγίας 2014/24 στην εσωτερική έννομη τάξη, [συμφωνίες «με στόχο τη στρέβλωση» του ανταγωνισμού] ουδόλως συνάγεται ότι εσκοπήθη η εισαγωγή του βουλητικού, υποκειμενικού στοιχείου για τη θεμελίωση του κρίσιμου λόγου αποκλεισμού, αλλά ότι αντιθέτως επιδιώχθηκε ο με ευρύ τρόπο προσδιορισμός των οικείων συμφωνιών, ώστε ο απαγορευμένος χαρακτήρας τους να ταυτίζεται με εκείνον που απορρέει από το ρυθμιστικό πεδίο του άρθρου 1 του ν.3959/2011  και διαγιγνώσκεται αρμοδίως από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, για τη στοιχειοθέτηση του οποίου στην προκείμενη περίπτωση αρκεί το αντικειμενικά ενδεχόμενο αντι-ανταγωνιστικό αποτέλεσμα. Κατόπιν τούτων, εφόσον ο αποκλεισμός της παρεμβαίνουσας στηρίζεται αυτοτελώς  στον κατά τα ανωτέρω συντρέχοντα στο πρόσωπό της λόγο αποκλεισμού (περί ανακριβούς δηλώσεως/απόκρυψης στοιχείων απαραίτητων για την εξακρίβωση της απουσίας λόγου αποκλεισμού), κατ΄ακύρωση της αντίστοιχης κρίσης της προσβαλλόμενης απόφασης της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ., παρέλκει ως αλυσιτελής η εξέταση των λοιπών λόγων ακύρωσης κατά των υπολοίπων κρίσεων της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ.,  με τις οποίες απορρίφθηκαν έτερες, αυτοτελείς αιτιάσεις της προδικαστικής προσφυγής κατά της κατακυρωτικής απόφασης.Δέχεται την αίτηση.Ακυρώνει την με αριθμό ..../2022 απόφαση της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. καθώς και την ..../....2022 απόφαση του Δ.Σ. του Ο.Π.Ε.Κ.Α., καθ’ό μέρος αφορά την παρεμβαίνουσα.

ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/450/2023.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:«Ασφαλτοστρώσεις δρόμων Δήμου Ηρακλείου»(...)με την ... πρόσκληση κλήθηκε το μέλος της εν ως άνω ένωσης «… Α.Τ.Ε.» να υποβάλει τα επανορθωτικά μέτρα που έχει λάβει μετά την επιβολή προστίμου σε βάρος του, με την ... απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, που δημοσιεύτηκε ..., για τη σύναψη συμφωνιών στρέβλωσης του ανταγωνισμού. Η εν λόγω εταιρεία προσκόμισε τα ζητηθέντα στοιχεία, μεταξύ των οποίων και πράξη εξόφλησης του επιβληθέντος προστίμου, τα οποία κρίθηκαν επαρκή(...)Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου Ηρακλείου και του οικονομικού φορέα «… Α.Ε. – … Α.Τ.Ε.» για την εκτέλεση του έργου «Ασφαλτοστρώσεις δρόμων Δήμου Ηρακλείου».

Ενόψει των προεκτεθέντων, η αναφορά στα ληφθέντα επανορθωτικά μέτρα και τη σύγχρονη δραστηριότητα των ως άνω φορέων δεν επαρκεί, με βάση την αρχή της αναλογικότητας, για να θεραπεύσει τον κρίσιμο λόγο αποκλεισμού αναφορικά με την απόκρυψη στον συγκεκριμένο διαγωνισμό της έκδοσης της ως άνω δικαστικής απόφασης και να άρει τη βαρύτητα της συγκεκριμένης συμπεριφοράς που επιδείχθηκε στην υπό κρίση διαδικασία ανάθεσης, η οποία όπως προαναφέρθηκε, πέραν της παραβίασης των εφαρμοστέων διατάξεων και όρων των διακήρυξης, καθώς και των αρχών που διέπουν τον διαγωνισμό, ενείχε επιπροσθέτως δυνητικές σοβαρές δυσμενείς προεκτάσεις και στον έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Κατόπιν αυτών, η κατά τα ανωτέρω πλημμελής αιτιολόγηση της διενεργούσας αρχής κατά την εκτίμηση της συνδρομής του αυτοτελούς λόγου αποκλεισμού του άρθρου 73 παρ. 4 περ. ζ΄ του ν. 4412/2016, που αφορά στην απόκρυψη πληροφοριών, αποτελεί κατά την πλειοψηφούσα άποψη ουσιώδη πλημμέλεια της ελεγχόμενης διαγωνιστικής διαδικασίας, με συνέπεια να καθίσταται απορριπτέα η υπό κρίση προσφυγή..Για τους λόγους αυτούς.Απορρίπτει την προσφυγή αναθεώρησης.Απορρίπτει την παρέμβαση. Δεν αναθεωρεί τη 1562/2025 απόφαση του Εβδόμου Τμήματος.Αποφαίνεται ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και της εταιρείας …SL για την ανάθεση της προμήθειας με τίτλο «Προμήθεια είκοσι πέντε (25) Αμφιβίων Μονοκινητήριων Αεροσκαφών Πυρόσβεσης για τα νησιωτικά συμπλέγματα».

Η προδικαστική προσφυγή αίτεται την ακύρωση της απόφασης της Οικονομικής Επιτροπής της Περιφέρειας που κατακύρωσε το έργο «ΑΝΕΓΕΡΣΗ ΝΕΟΥ ΔΗΜΑΡΧΙΑΚΟΥ ΜΕΓΑΡΟΥ ΔΗΜΟΥ» στην Ένωση Οικονομικών Φορέων «...». Το αντικείμενο της σύμβασης ήταν η ανέγερση νέου δημαρχιακού μεγάρου με προϋπολογισμό 17.000.000 ευρώ. Η προσφυγή επικαλείται ότι τα μέλη της ένωσης απέκρυψαν κρίσιμες πληροφορίες για συμφωνίες στρέβλωσης του ανταγωνισμού κατά την υποβολή του ΕΕΕΠ, γεγονός που συνιστά λόγο αποκλεισμού κατά τον νόμο.

Ανάδειξη αναδόχου έργου....Δεδομένου ότι σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω: α) τόσο στη διακήρυξη όσο και στο ΕΕΕΣ του ελεγχόμενου διαγωνισμού δεν περιλαμβάνεται ως λόγος αποκλεισμού η περ. γ της παρ. 4 του άρθρου 73 του ν.4412/2016 («εάν η αναθέτουσα αρχή διαθέτει επαρκώς εύλογες ενδείξεις που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο οικονομικός φορέας συνήψε συμφωνίες με άλλους οικονομικούς φορείς με στόχο τη στρέβλωση του ανταγωνισμού»), β) η έννοια του σοβαρού επαγγελματικού παραπτώματος, το οποίο συνιστά εν προκειμένω σύμφωνα με την οικεία διακήρυξη υποχρεωτικό λόγο αποκλεισμού, ερμηνεύεται ευρέως, ειδικά δε όταν δεν περιλαμβάνονται στη διακήρυξη ειδικότερες εκφάνσεις του, όπως η αποφυγή στρέβλωσης του ανταγωνισμού, καλύπτοντας κάθε παραπτωματική συμπεριφορά που έχει αντίκτυπο στην επαγγελματική αξιοπιστία και το κύρος του οικονομικού φορέα, όπως η παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού, γ) ως δικαιολογητικά απόδειξης μη συνδρομής του σοβαρού επαγγελματικού παραπτώματος απαιτούνται, σύμφωνα με την οικεία διακήρυξη, πιστοποιητικά χορηγούμενα από τα αρμόδια επιμελητήρια και φορείς (ΤΕΕ, ΓΕΩΤΕΕ, ΕΕΤΕΜ), από τα οποία αποδεικνύεται ότι τα πρόσωπα με βεβαίωση του Μ.Ε.Κ., που στελεχώνουν την εργοληπτική επιχείρηση, δεν έχουν διαπράξει σοβαρό επαγγελματικό παράπτωμα, τα οποία και προσκομίστηκαν από την προσωρινή ανάδοχο, δ) στην προσωρινή ανάδοχο έχει επιβληθεί πρόστιμο από την Επιτροπή Ανταγωνισμού, η δε σχετική απόφαση έχει δημοσιευτεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως από 8.12.2017 (ΦΕΚ Β΄ 3104), ε) η ύπαρξη και μόνο απόφασης της Αρχής Ανταγωνισμού, με την οποία διαπιστώθηκε η παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού, δεν δύναται να οδηγήσει άνευ ετέρου στον αποκλεισμό του συμμετέχοντα οικονομικού φορέα και στ) η αναθέτουσα αρχή οφείλει να αξιολογεί τους κινδύνους που θα μπορούσε να διατρέξει, στην περίπτωση που αναθέσει τη σύμβαση σε προσφέροντα, του οποίου η ακεραιότητα ή η αξιοπιστία είναι αμφίβολη, το Κλιμάκιο κρίνει ότι πρέπει να παρασχεθούν έγγραφες διευκρινίσεις ως προς την τήρηση της διαδικασίας που προβλέπεται στις παρ. 7 έως 9 του άρθρου 73 του ν.4412/2016, και, ειδικότερα, ως προς την κλήση της ως άνω εταιρείας να προσκομίσει στοιχεία, προκειμένου να αποδείξει ότι έλαβε επανορθωτικά μέτρα επαρκή για την απόδειξη της αξιοπιστίας της (όπως διακοπή όλων των δεσμών με πρόσωπα ή οργανισμούς που εμπλέκονται στην παράνομη συμπεριφορά, μέτρα αναδιοργάνωσης προσωπικού, εφαρμογή συστημάτων υποβολής εκθέσεων και ελέγχου, δημιουργία δομής εσωτερικού ελέγχου για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης, έγκριση εσωτερικών κανόνων ευθύνης και αποζημίωσης – βλ. σημείο 102 του Προοιμίου της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ), ώστε να μην καταλείπεται αμφιβολία ως προς την ακεραιότητα και αξιοπιστία αυτής. Ενόψει των ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι, πρέπει να αναβάλει την οριστική του κρίση, προκειμένου η αναθέτουσα αρχή να προσκομίσει τα, αναφερόμενα στην προηγούμενη σκέψη, στοιχεία.

Έναρξη της υποβολής των αιτημάτων για την έκδοση Δελτίων Κοινοποίησης Έγκρισης Τύπου οχημάτων κατηγοριών Μ1 και Ν1 σύμφωνα με την  191277/2025 (Β΄ 6872/19-12-2025) κυα, στις αρμόδιες Τεχνικές Υπηρεσίες». 9ΣΒΣ465ΧΘΞ-ΤΝΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ: α) Η  191277/2025 (Β΄ 6872/19-12-2025) κυα με θέμα «Τροποποίηση της υπό στοιχεία ΣΤ/29900/10.12. 1977  υπουργικής απόφασης «Περί της διαδικασίας εκδόσεως των εγκρίσεων, για την κυκλοφορία στην Ελλάδα αυτοκινήτων οχημάτων κ.λπ.» (Β’ 1318)». 
β) Η8185/2026(ΑΔΑ: 6Ζ61465ΧΘΞ-ΜΦΖ) εγκύκλιος του Αναπληρωτή Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών.

Περιγραφή διαδικασιών ελέγχου αιτημάτων «άρσης επικάλυψης» αγροτεμαχίων στην ΕΑΕ2025

Η ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΘΗΚΕ ΕΞ ΟΛΟΚΛΗΡΟΥ ΜΕ ΤΗΝ Α.1106/2026 ΦΕΚ: 2849/Β/21.1. 2026