ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/1387/2025

Η Πράξη 326/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου κωλύει την υπογραφή του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Επεμβάσεις για αποκατάσταση πρανών και τεχνικών επί της οδού Ερυθραίας του Δήμου Αχαρνών», προϋπολογισμού 2.298.387,10 ευρώ. Η Περιφέρεια Αττικής προσέφυγε στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη λόγω απρόβλεπτων γεγονότων από τη θεομηνία 'Atena' (Σεπτέμβριος 2024). Το Κλιμάκιο έκρινε την επιλογή αυτή μη νόμιμη, διότι α) δεν αποδείχθηκε ότι οι βροχοπτώσεις συνιστούσαν πράγματι απρόβλεπτο γεγονός και β) η ανάγκη κατέστη κατεπείγουσα εξαιτίας αδικαιολόγητης καθυστέρησης (δέκα μηνών) της αναθέτουσας αρχής να δρομολογήσει έγκαιρα τη διαδικασία. Υπήρχε επαρκής χρόνος για προσφυγή σε επισπευσμένη ανοικτή διαδικασία.ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/1387/2025

Η Πράξη 273/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο της νομιμότητας του σχεδίου σύμβασης για το υποέργο «Έργα πρόληψης και μετριασμού των συνεπειών της πυρκαγιάς του Αυγούστου 2023 στην πεδινή κοίτη του ρέματος Κακόρεμα». Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης προσέφυγε στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016) επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη λόγω των συνεπειών της πυρκαγιάς. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης. Ο λόγος ήταν ότι η παρέλευση άνω των 22 μηνών από το απρόβλεπτο γεγονός της πυρκαγιάς μέχρι τη λήψη της απόφασης ανάθεσης κατέδειξε ότι η ανάγκη εκτέλεσης του έργου δεν είχε τόσο κατεπείγοντα χαρακτήρα, ώστε να καθίσταται αδύνατη η τήρηση των προθεσμιών διαγωνιστικής διαδικασίας, έστω και με συντετμημένες προθεσμίες, θίγοντας τις θεμελιώδεις αρχές διαφάνειας και ανταγωνισμού.

Η απόφαση 1289/2025 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει την προσφυγή ανάκλησης της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας κατά της Πράξης 320/2025, η οποία έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή συγκεκριμένης σύμβασης έργου. Το έργο αφορούσε καθαρισμούς και αποκατάσταση βλαβών ρεμάτων στην περιοχή Θεσσαλιώτιδας μετά τις πλημμύρες Daniel και Elias του Σεπτεμβρίου 2023. Η Περιφέρεια είχε προσφύγει στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη. Το Τμήμα έκρινε ότι η μεγάλη χρονική καθυστέρηση (περίπου 20 μήνες) από την εκδήλωση των φαινομένων μέχρι την κατακύρωση της σύμβασης, καθώς και η μεγάλη διάρκεια εκτέλεσης του έργου (32 μήνες), αποδυνάμωσαν τον κατεπείγοντα χαρακτήρα, καθιστώντας μη νόμιμη την επιλογή της συγκεκριμένης εξαιρετικής διαδικασίας.

Η Aπόφαση 1353/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει την προσφυγή αναθεώρησης της Περιφέρειας Κρήτης. Η Περιφέρεια ζητούσε την αναθεώρηση προηγούμενης απόφασης που έκρινε παράνομη την ανάθεση σύμβασης για καθαρισμούς ρεμάτων, ύψους 2,9 εκατ. ευρώ, χρησιμοποιώντας την εξαιρετική διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016), επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη λόγω θεομηνιών (Οκτώβριος 2022 και Σεπτέμβριος 2024). Το Δικαστήριο έκρινε (κατά πλειοψηφία) ότι η επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη αποδυναμώθηκε λόγω σημαντικών καθυστερήσεων (έως 32 μήνες) και αδράνειας της αναθέτουσας αρχής, η οποία δεν απέδειξε ότι δεν μπορούσε να διενεργήσει τακτική διαδικασία με συντετμημένες προθεσμίες. Ως εκ τούτου, η προσφυγή απορρίφθηκε.

Η απόφαση αφορά την έγκριση της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων για τη χρήση της διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση από τη Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας. Στόχος ήταν η σύναψη σύμβασης για την καταπολέμηση κωνωπωειδών το 2025, με προϋπολογισμό 1.256.840 ευρώ. Η επιτροπή κρίνει ότι υπάρχει κατεπείγουσα ανάγκη λόγω δημόσιας υγείας, με κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών όπως ο ιός του Δυτικού Νείλου. Η διαδικασία κρίθηκε νόμιμη επειδή η καθυστέρηση οφείλεται σε απρόβλεπτες δικαστικές διαδικασίες και όχι σε λάθη της ίδιας της Περιφέρειας.

Οι προσφεύγουσες (1η και 2η) αίτουνται την ακύρωση της Διακήρυξης με ΑΔΑΜ ...2024-02-22, η οποία προκήρυξε με διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση προκήρυξης (άρθρο 32 παρ. 2γ Ν.4412/2016) τη σύναψη σύμβασης για το έργο «...». Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά την εκτέλεση εργασιών αντικατάστασης σάπιων/τρακαρισμένων ιστών, αποκατάστασης βραχυκυκλωμάτων, αντικατάστασης καλωδίων και φωτιστικών, αποκατάστασης ερμαρίων και ηλεκτρικών διανομών, κ.λπ., για την άρση βλαβών των δικτύων ηλεκτροφωτισμού στο Πρωτεύον Αστικό Οδικό Δίκτυο. Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την εξαιρετική διαδικασία, καθώς η «κατεπείγουσα ανάγκη» προέκυψε από ελλιπή προγραμματισμό της Αναθέτουσας Αρχής.

Η απόφαση αφορά την άρνηση παροχής σύμφωνης γνώμης από την Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) για την προσφυγή της Περιφέρειας Πελοποννήσου στη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, σύμφωνα με το άρθρο 32 παρ. 2 περ. γ' του ν. 4412/2016. Η Περιφέρεια ζητούσε την ανάθεση σύμβασης υπηρεσιών για καταπολέμηση κουνουπιών και τον Ιό του Δυτικού Νείλου, με προϋπολογισμό 1.550.554,84€. Η Επιτροπή απέρριψε το αίτημα λόγω έλλειψης απρόβλεπτων γεγονότων που δεν απορρέουν από ευθύνη της Περιφέρειας και μη συνδρομής των προϋποθέσεων για την κατεπείγουσα ανάγκη.

Η Επιτροπή της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) απέρριψε το αίτημα της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης για παροχή σύμφωνης γνώμης προκειμένου να καταφύγει στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκειμένου για την ανάθεση σύμβασης με τίτλο «Προμήθεια - Αντικατάσταση Εξοπλισμού Αντλιοστασίων Ανατολικού Αναχώματος Βιστωνίδας» και εκτιμώμενης αξίας 806.000 ευρώ (συν ΦΠΑ). Η Επιτροπή κρίνει ότι οι συνθήκες που επικαλείται η Περιφέρεια για την κατεπείγουσα ανάγκη (λόγω πυρκαγιών του Αυγούστου 2023) δεν δικαιολογούν την εξαιρετική διαδικασία, καθώς τα προβλήματα συντήρησης και λειτουργίας των αντλιοστασίων προϋπήρχαν και οφείλονταν σε έλλειψη προγραμματισμού και αβελτηρία της Περιφέρειας.

Εργασίες αποκατάστασης βλαβών δικτύου:..Με τα δεδομένα αυτά, η εντελλόμενη δαπάνη είναι νόμιμη, διότι συνέτρεχε κατεπείγουσα ανάγκη να επισκευαστούν αμέσως οι βλάβες που είχαν προκληθεί λόγω των έντονων καιρικών φαινομένων που εκδηλώθηκαν χωρίς υπαιτιότητα της υπηρεσίας στην περιοχή του Δήμου ... την 1.12.2017 (βλ. ενδεικτικά το 4/29.1.2018 έγγραφο του Προέδρου της Τοπικής Κοινότητας ... της Δημοτικής Ενότητας ..., σύμφωνα με το οποίο «Οι πλημμύρες του Δεκεμβρίου του 2017 κατέστρεψαν ολοκληρωτικά το κεντρικό δίκτυο υδροδότησης του οικισμού (…) είναι απαραίτητο άμεσα (…) να αποκατασταθεί το δίκτυο (…) γιατί οι κάτοικοι πίνουν νερό μη χλωριωμένο και αυτό εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία τους (…)»).Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πρέπει να θεωρηθεί.

Η Πράξη 271/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Καθαρισμοί, άρση προσχώσεων ρεμάτων...» της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, συνολικού τιμήματος 1.628.975,69 ευρώ. Το έργο ανατέθηκε μέσω διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, επικαλούμενη κατεπείγουσα ανάγκη λόγω των θεομηνιών Daniel και Elias. Το Κλιμάκιο ανέβαλε την έκδοση οριστικής κρίσης, διατάσσοντας τη συμπλήρωση του φακέλου με αναγκαία στοιχεία. Ζητούνται ειδικότερες διευκρινίσεις σχετικά με την τεχνική αιτιολόγηση των βλαβών, την επιλογή της εξαιρετικής διαδικασίας ανάθεσης (λαμβάνοντας υπόψη τη μακρά προθεσμία εκτέλεσης των 32 μηνών) και την τεκμηρίωση ότι το έργο δεν καλύπτει πάγιες ανάγκες.