ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/248/2026

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ:Με την 109/2022 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου (στο εξής: προσβαλλόμενη Πράξη) έγινε δεκτό ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης, με την οποία η εταιρεία με την επωνυμία «… Ανώνυμη Βιομηχανική και Εμπορική Εταιρεία» (… ΑΒΕΕ) και δ.τ. «…» (....) αναθέτει, στην εταιρεία με την επωνυμία «…» (στο εξής ανάδοχος εταιρεία), την προμήθεια 41.000 kg πυρίτιδας για πυρομαχικά 5,56 mm, συνολικής συμβατικής δαπάνης 1.168.500,00 ευρώ (στο εξής: ελεγχόμενη σύμβαση), η οποία αποτελεί προαπαιτούμενο για την υλοποίηση της σύμβασης 001Α/2006 που η … ΑΒΕΕ έχει συνάψει με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας (ΥΠ.ΕΘ.Α.)(....)Επομένως, εφόσον ουδεμία εκ των προαναφερόμενων περιπτώσεων συντρέχει εν προκειμένω δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι νομίμως προσκομίζεται υπεύθυνη δήλωση της αναδόχου της ελεγχόμενης σύμβασης για την απόδειξη της προσωπικής κατάστασής της.(....)Ανακαλεί την 109/2022 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.Αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της ελεγχόμενης σύμβασης, υπό τον όρο ότι πριν την υπογραφή της θα διενεργηθεί ο παραλειφθείς έλεγχος περί συνδρομής ή μη στο πρόσωπο του αναδόχου των προβλεπόμενων στο άρθρο 57 παρ. 1 του ν. 3978/2011 λόγων αποκλεισμού.

Η απόφαση του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου με αριθμό 213/2024 αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης και των σχεδίων συμβάσεων για την προμήθεια βηματοδοτών στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «… - …», προϋπολογισμού 2.072.391,16 ευρώ πλέον Φ.Π.Α. Το Κλιμάκιο, μετά από εξέταση του φακέλου, κρίνει ότι η διαδικασία διενεργήθηκε σύμφωνα με τον ν. 4412/2016, με συμμετοχή πέντε οικονομικών φορέων. Κατακυρώθηκαν είδη σε τέσσερις εταιρείες ( …), με τιμές κάτω από το Παρατηρητήριο Τιμών. Ωστόσο, κωλύεται η υπογραφή μέρους της σύμβασης με την «… » για το είδος Α.14 (βηματοδότες χωρίς ηλεκτρόδιο), καθώς η προσφορά υπερβαίνει την προϋπολογισθείσα δαπάνη. Επίσης, απαιτείται διαγραφή ρητρών περί διαιτησίας, παράταση ισχύος προσφορών και επανυπολογισμός τιμήματος και εγγυητικής. Η απόφαση εκδόθηκε στις 11.6.2024, επιτρέποντας την υπογραφή των λοιπών συμβάσεων υπό τους ορισθέντες όρους, διασφαλίζοντας διαφάνεια, ίση μεταχείριση και υγιή ανταγωνισμό.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΚΑΙ ΛΙΠΑΝΤΙΚΩΝ:.ζητείται η ανάκληση της 266/2017 Πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου.. Με τα δεδομένα αυτά, και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω, το Τμήμα κρίνει κατά πλειοψηφία ότι η ομαδοποίηση των δύο ειδών (καύσιμα και λιπαντικά), η οποία αφορά σε προϊόντα που παγίως κρίνονται από το Δικαστήριο τούτο ως ομοειδή .., και η θέσπιση υποχρέωσης των υποψηφίων προμηθευτών να υποβάλουν προσφορά για όλα τα είδη της Ομάδας, δεν εισήγαγε στη διαγωνιστική διαδικασία αθέμιτο περιορισμό του ανταγωνισμού, αλλά θεσπίστηκε προς εξυπηρέτηση των συμφερόντων του Δήμου, ο οποίος επικαλείται λόγους που ανάγονται στην αποτελεσματικότερη παροχή των αιτούμενων  υπηρεσιών και στην αποφυγή τεχνικών δυσκολιών κατά την εκτέλεση της σύμβασης.  Εξάλλου, ο κρίσιμος όρος δεν επιφέρει αυτόματο αποκλεισμό συγκεκριμένης κατηγορίας οικονομικών φορέων, ήτοι αυτών που δραστηριοποιούνται στην εμπορεία του ενός μόνο είδους, αφού αυτοί δύνανται να συμπράξουν με άλλους προμηθευτές για την υποβολή προσφοράς. Επομένως, ο σχετικός όρος δεν κατέστησε πλημμελή την ελεγχόμενη διαγωνιστική διαδικασία. .(..).Ανακαλεί την 266/2017 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Ανάπλαση ρέματος (....)Με την ως άνω προσφυγή ζητείται η ανάκληση της 511/2024 πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου(...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 3 της παρούσας, το Δικαστήριο κρίνει ότι, κατά τα ορθώς κριθέντα από το Κλιμάκιο, η αναθέτουσα αρχή όφειλε πράγματι να καλέσει τον μη νομίμως αποκλεισθέντα οικονομικό φορέα για την παράταση της προσφοράς και της εγγυητικής επιστολής του. Τούτο δε ως συνέπεια της καθολικότητας του ελέγχου του Ελεγκτικού Συνεδρίου που αφορά στην ωριμότητα του φακέλου της σύμβασης, στους όρους της διακήρυξης και σε κάθε στάδιο της σύνθετης διοικητικής ενέργειας του διαγωνισμού, μεταξύ των οποίων και στη συμφωνία της προσφοράς των συμμετεχόντων με τις απαιτήσεις της διακήρυξης. Ουδεμία δε ασκεί επιρροή το γεγονός ότι μετά τις ενέργειες του Δήμου, στις οποίες εντοπίσθηκαν πλημμέλειες, εκδόθηκαν άλλες (νέες) διοικητικές πράξεις. Εξάλλου, το Δικαστήριο κρίνει αντικειμενικά, δεσμευόμενο μόνο από το δεδικασμένο. Εν προκειμένω, όμως, τούτο δεν υφίσταται καθώς η απόφαση 756/2024 του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών ουδέν διαλαμβάνει ως προς την προσφορά της αποκλεισθείσας εταιρείας. 	Συνακόλουθα, και μη προβαλλόμενου άλλου λόγου, η κρινόμενη προσφυγή πρέπει να απορριφθεί, η προσβαλλόμενη πράξη δεν πρέπει να ανακληθεί, και πρέπει να καταπέσει το κατατεθέν από την προσφεύγουσα παράβολο υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου (άρθρα 310 παρ. 1 και 336 παρ. 1 του ν. 4700/2020).Για τους λόγους αυτούς Απορρίπτει την από 10.12.2024 (ΑΒΔ 6639/2024) προσφυγή ανάκλησης.Δεν ανακαλεί την 511/2024 πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/694/2025

Προμήθεια πληροφοριακού συστήματος...ζητείται η αναθεώρηση της 1072/2020 απόφασης του VI Τμήματος...Κατά την κρίση της Ολομέλειας του Δικαστηρίου, η επίμαχη προμήθεια εντύπων ασφαλείας (ταυτότητες/κάρτα του πολίτη, διαβατήρια και άδειες διαμονής), που εκδίδονται από το Αρχηγείο της Ελληνικής Αστυνομίας και ενσωματώνουν ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα των Ελλήνων πολιτών καθώς και των διαμενόντων στην ελληνική επικράτεια, εμπίπτει καταρχήν στο πεδίο εφαρμογής του ν. 3978/2011. Τούτο δε διότι αφορά σε προμήθεια ευαίσθητου υλικού ή εξοπλισμού, ευθέως και αμέσως συνδεομένου με την εξυπηρέτηση αναγκών της δημόσιας και κρατικής ασφάλειας, δοθέντος ότι, όπως εκτίθεται στη σκέψη 8 της παρούσας, οι διατάξεις του πρωτογενούς και του παραγώγου ενωσιακού δικαίου, που επιτρέπουν αποκλίσεις από τους γενικούς κανόνες της εσωτερικής αγοράς, δεν εφαρμόζονται μόνο κατά την προμήθεια αμιγώς στρατιωτικού εξοπλισμού, αλλά τυγχάνουν εφαρμογής και σε δημόσιες συμβάσεις μη στρατιωτικού αντικειμένου, εφόσον αυτές άπτονται ζωτικών ζητημάτων ασφαλείας του κράτους μέλους.(...)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η υπό κρίση προσφυγή αναθεώρησης πρέπει να γίνει δεκτή, να αναθεωρηθεί η 1072/2020 προσβαλλόμενη απόφαση του VI Τμήματος και να ανακληθεί η 128/2020 πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου. Κατόπιν δε της ανάκλησης αυτής, η Ολομέλεια αποφαίνεται ότι ο έλεγχος της επιμέρους φάσης της διαδικασίας ανάθεσης της επίμαχης προμήθειας σχετικά με τη νομιμότητα της 8030/16/6-ε΄/20.12.2019 πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος του Αρχηγείου της Ελληνικής Αστυνομίας, απέβη θετικός.

Η απόφαση αφορά αίτηση αναστολής εκτέλεσης πράξεων κατά τις οποίες καταλογίστηκε σε βάρος του αιτούντος, ως διατελέσαντος μέλους του Δ.Σ. της Ελληνικής Ομοσπονδίας Φιλάθλων Πάλης, ποσό 458.039,01 ευρώ. Η αίτηση στρεφόταν κατά της καταλογιστικής Πράξης 12/2017 του Β΄ Κλιμακίου και κατά πράξεων διοικητικής εκτέλεσης (ταμειακή βεβαίωση 2197/13.5.2024 και εκθέσεις αναγκαστικής κατάσχεσης 08248136/26.7.2024 και 08248139/26.7.2024). Το Δικαστήριο απέρριψε το αίτημα αναστολής της Πράξης 12/2017, καθώς κρίθηκε ότι αυτή είχε ήδη εκτελεστεί. Ωστόσο, δέχθηκε την αναστολή των πράξεων διοικητικής εκτέλεσης (ταμειακή βεβαίωση και κατασχέσεις, κατά το μέρος που δεν έχουν εκτελεστεί), καθώς πιθανολογήθηκε δυσχερώς επανορθώσιμη οικονομική βλάβη στον αιτούντα. Η αναστολή ισχύει μέχρι την οριστική απόφαση επί της εκκρεμούς ανακοπής.

Η Απόφαση 549/2025 του Πρώτου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την έφεση κατά της 12/2017 Πράξης του Β΄ Κλιμακίου. Οι εκκαλούντες ζητούσαν την ακύρωση του καταλογισμού ποσού 47.299,90 ευρώ σε βάρος του μεταποβιώσαντος πατρός τους, Αναστασίου Κυριακόπουλου, ως διατελέσαντος μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου της «Ελληνικής Ομοσπονδίας Φιλάθλων Πάλης», για ισόποσο έλλειμμα διαχείρισης. Κατά τη δημόσια συνεδρίαση της υπόθεσης (18.2.2025), οι εκκαλούντες δεν παραστάθηκαν. Το Δικαστήριο έκρινε αυτεπαγγέλτως ότι η κλήτευση των εκκαλούντων πάσχει νομιμότητα, διότι έγινε με θυροκόλληση, παρά τον ορισμό αντικλήτου (του δικηγόρου τους). Επιπλέον, ο φερόμενος ως πληρεξούσιος δικηγόρος και αντίκλητος δεν είχε νομιμοποιηθεί, καθώς δεν προσκομίστηκαν τα προβλεπόμενα έγγραφα (άρθρο 36 ν. 4700/2020). Συνεπώς, η συζήτηση της έφεσης κηρύχθηκε απαράδεκτη και διατάχθηκε ο ορισμός νέας δικασίμου και η νόμιμη κλήτευση όλων των διαδίκων.

Η απόφαση 4/2025 του Πρώτου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά δύο αιτήσεις αναστολής εκτέλεσης που υπέβαλε ο αιτών. Η πρώτη ζητούσε την αναστολή εκτέλεσης της καταλογιστικής Πράξης 12/2017 του Β΄ Κλιμακίου, με την οποία καταλογίστηκε σε βάρος του ποσό 1.169.140,36 ευρώ ως πρώην μέλος του ΔΣ της Ελληνικής Ομοσπονδίας Πάλης. Η δεύτερη αίτηση ζητούσε την αναστολή της ταμειακής βεβαίωσης του ίδιου ποσού. Το Δικαστήριο δέχθηκε τις αιτήσεις αναστολής, καθώς πιθανολογήθηκε ότι η άμεση εκτέλεση θα προκαλούσε δυσχερώς επανορθώσιμη οικονομική βλάβη στον αιτούντα, λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική του κατάσταση (χαμηλά ή μηδενικά εισοδήματα, ένταξη σε πρόγραμμα Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος). Η εκτέλεση αναστέλλεται μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης επί της εκκρεμούς έφεσης και ανακοπής του. Απορρίφθηκαν μέρη των αιτήσεων που αφορούσαν αόριστες συναφείς πράξεις και την ατομική ειδοποίηση χρεών, καθώς δεν συνιστά εκτελεστή πράξη.

Προμήθεια τροφίμων. Με αυτά τα δεδομένα, λαμβανομένης υπόψη της ετήσιας επιβάρυνσης του προϋπολογισμού του Νοσοκομείου για το έτος 2017 (87.800 ευρώ με ΦΠΑ ή 77.699 ευρώ περίπου, άνευ ΦΠΑ) για προμήθεια σε οπωρολαχανικά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι μη νομίμως τα επίμαχα αγαθά ανατέθηκαν κατόπιν συνοπτικού διαγωνισμού, διότι η σε ετήσια βάση προϋπολογιζόμενη δαπάνη της εν λόγω προμήθειας υπερβαίνει το ποσό των 60.000 ευρώ μέχρι το οποίο επιτρέπεται η ανάθεση προμηθειών κατόπιν διενέργειας πρόχειρου διαγωνισμού. Περαιτέρω, από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει ότι συνέτρεξαν λόγοι επείγοντες, οφειλόμενοι σε αυταπόδεικτα απρόβλεπτες περιστάσεις, οι οποίοι κατέστησαν αδύνατη τη διενέργεια νόμιμης διαγωνιστικής διαδικασίας...Ωστόσο, το Κλιμάκιο, συνεκτιμώντας: 1) προεχόντως την αδήριτη ανάγκη για τη συνέχιση της προμήθειας του Νοσοκομείου στα απαραίτητα για τη σίτιση των ασθενών του επίμαχα αγαθά μέσω της ενεργούς ακόμη επίμαχης σύμβασης και 2) ότι ο οικείος διαγωνισμός για προμήθεια τροφίμων είχε ενταχθεί στο Πρόγραμμα Προμηθειών Υπηρεσιών Υγείας του 2014 ως ενιαίος για όλα τα νοσοκομεία της 1ης Υ.Πε. και με φορέα διενέργειας έτερο νοσοκομείο, 3) ότι το επόμενο Πρόγραμμα Προμηθειών του 2015 στο πλαίσιο του οποίου, κατά τα γνωστά στο Δικαστήριο, φορέας διενέργειας είναι το κάθε νοσοκομείο για τις δικές του ανάγκες, εγκρίθηκε μόλις στις 15.9.2016 (βλ. κυα  έγκρισης 4658/69.2016, Β΄ 2937/15.9.2017), 4) τα αναφερόμενα περί δημιουργίας μεγάλων καθυστερήσεων σε όλες τις διαγωνιστικές διαδικασίες εξαιτίας του νέου καθεστώτος του ν. 4412/2016 και ιδίως της καθυστερημένης -μόλις στα τέλη του 2016- έκδοσης από την ΕΑΑΔΗΣΥ των βάσει του νέου νόμου πρότυπων τευχών δημοπράτησης, 5) τα προβαλλόμενα ενώπιον του Κλιμακίου στο πλαίσιο έτερων εκθέσεων διαφωνίας για συναφείς δαπάνες του Νοσοκομείου ...., κρίνει ότι τα όργανα του Νοσοκομείου δεν λειτούργησαν με πρόθεση καταστρατήγησης της κείμενης νομοθεσίας για την ανάθεση δημόσιων συμβάσεων, αλλά προκειμένου να καλύψουν την επιτακτική ανάγκη για σίτιση των ασθενών του Νοσοκομείου. (Συγγνωστή πλάνη)

Ανάδειξη προµηθευτών/χορηγητών υγρών καυσίµων και φυσικού αερίου κίνησης:ζητείται η ανάκληση της 113/2024 Πράξης του ΣΤ′ Κλιμακίου του Ελεγκτικού ΣυνεδρίουΕπί του λόγου αυτού, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι, κατά τα νομίμως κριθέντα με την προσβαλλόμενη Πράξη, η ένδικη διακήρυξη, στον όρο 7.3.8 του Άρθρου 3 των Τεχνικών Προδιαγραφών (Παράρτημα Ι), απαιτούσε «Συμμόρφωση με τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 2006 (REACH) και ιδίως με τις διατάξεις περί καταχώρισης και περί αδειοδότησης των χημικών ουσιών, μη εξαιρουμένων των λοιπών διατάξεων του Κανονισμού», χωρίς ουδόλως να γίνεται αναφορά σε επικαιροποίηση του σχετικού αποδεικτικού συμμόρφωσης (Δελτίου Δεδομένων Ασφαλείας), σύμφωνα με την τελευταία τροποποίηση του Κανονισμού 1907/2006. Η αντίστοιχη δε έλλειψη της τεχνικής προσφοράς του αρχικού μειοδότη «…..» μπορούσε νομίμως να συμπληρωθεί, με κλήση αυτού σε παροχή διευκρινίσεων κατ’ άρθρο 102 του ν.4412/2016, καθόσον τούτο δεν θα είχε ως αποτέλεσμα την υποβολή νέας προσφοράς από τον ως άνω υποψήφιο, ούτε τη θεραπεία, κατά τον τρόπο αυτό, της παράλειψης προσκόμισης δικαιολογητικών, των οποίων η υποβολή επιβαλλόταν από τη διακήρυξη επί ποινή απαραδέκτου. Αναφορικά, όμως, με τον όρο 7.1 του ίδιου ως άνω Άρθρου 3 των Τεχνικών Προδιαγραφών, όπως βασίμως προβάλλεται με την ένδικη προσφυγή, δεν θα μπορούσε, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 102 του ν. 4412/2016, να κληθεί ο ανωτέρω αρχικός μειοδότης να προσκομίσει, το πρώτον, το απαιτούμενο από τη διακήρυξη, μηδέποτε υποβληθέν, Πιστοποιητικό ISO του οικείου κατασκευαστή/παραγωγού, διότι τούτο θα συνιστούσε παροχή δυνατότητας να προσκομιστεί μεταγενέστερα ουσιώδες στοιχείο, απαιτούμενο επί ποινή αποκλεισμού, και όχι απλώς κλήση προς διευκρίνιση επουσιώδους ασάφειας ή προς διόρθωση τυπικού σφάλματος ή επουσιώδους πλημμέλειας, παρέχοντας στον ως άνω φορέα αθέμιτο πλεονέκτημα έναντι του άλλου συμμετέχοντος στη ένδικη διαγωνιστική διαδικασία. Η υποβολή δε από τον εν λόγω φορέα αντίστοιχου Πιστοποιητικού ISO του οικείου μεταφορέα (……..), στο οποίο αναγράφεται ότι αυτός πιστοποιείται στην «ΠΑΡΑΛΑΒΗ, ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΝΟΜΗ ΥΓΡΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ, ΕΜΠΟΡΙΑ ΚΑΥΣΙΜΩΝ Η/ΚΑΙ ΒΙΟΡΕΥΣΤΩΝ», δεν δύναται να θεωρηθεί απλώς ασάφεια της τεχνικής προσφοράς του, καθότι το εν λόγω πιστοποιητικό διαφέρει ουσιώδως, κατά περιεχόμενο, από το αντιστοίχως νομίμως υποβληθέν, από τον ήδη ανάδοχο οικονομικό φορέα, πιστοποιητικό ISO του κατασκευαστή/παραγωγού («…….»), στο οποίο αναγράφεται ότι ο τελευταίος πιστοποιείται στην «ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΚΑΙ ΔΙΥΛΙΣΗ ΑΡΓΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ. ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ». Η εν λόγω δε διαπιστούμενη απόκλιση της προσφοράς του ως άνω οικονομικού φορέα από απαράβατο όρο της διακήρυξης, η οποία δεν θα μπορούσε, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 102 του ν. 4412/2016, να συμπληρωθεί-αποσαφηνιστεί, παρέχει αυτοτελές νόμιμο έρεισμα για τον αποκλεισμό του από τη διαδικασία ανάθεσης της ελεγχόμενης σύμβασης (βλ. ΕλΣυν Έβδ. Τμ. 2055/2022, σκ. 16).
Ανακαλεί την 113/2024 Πράξη του ΣΤ′ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.