Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΤΜ.ΔΕΚΑΤΟ/563/2026

Η απόφαση 1062/2021 της Ελάσσονος Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά την αίτηση αναίρεσης ομόρρυθμης εταιρείας κατά της 441/2016 απόφασης του Ι Τμήματος, με την οποία είχε απορριφθεί η έφεσή της κατά δημοσιονομικής διόρθωσης ύψους 35.094,90 ευρώ. Η διόρθωση επιβλήθηκε λόγω ελλιπούς τεκμηρίωσης της προμήθειας μηχανολογικού εξοπλισμού (βυτίου και χορτοδετικής πρέσας) στο πλαίσιο συγχρηματοδοτούμενου επενδυτικού σχεδίου. Το Δικαστήριο (κατά πλειοψηφία) έκρινε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση στερείται νόμιμης βάσης, καθώς περιείχε ανεπαρκείς, ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες ως προς την ακριβή φύση και τη σοβαρότητα της διαπιστωθείσας παρατυπίας. Συνεπώς, η απόφαση 441/2016 αναιρέθηκε και η υπόθεση αναπέμπεται στο αρμόδιο Ι Τμήμα για εκ νέου εκδίκαση, με σκοπό τη διερεύνηση ουσιωδών πραγματικών ζητημάτων.

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:επιβλήθηκε δημοσιονομική διόρθωση σε βάρος της εκκαλούσας, ποσού 5.047.789,84 ευρώ, που προέρχεται από τη χρηματοδότηση του Υποέργου 1 της πράξης «ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΔΟΣ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ-Β΄ ΦΑΣΗ/ΕΤΠΑ»(...)Προβάλλεται επίσης από την εκκαλούσα ότι δεν φέρει υπαιτιότητα ως προς τη διαπιστωθείσα παρατυπία, που συνίσταται στην κατά παράβαση των διατάξεων του ν. 3669/2008 ανάθεση στην «… ΑΕ» ως υποεργολάβου,  μέρους του έργου, χωρίς προηγούμενη έγκριση από την αναθέτουσα αρχή, και σε κάθε περίπτωση αυτή δεν ανάγεται στη σφαίρα ευθύνης της. Ως προς το πρώτο σκέλος του ο λόγος είναι απορριπτέος ως νομικά αβάσιμος καθ’ ότι σύμφωνα με όσα αναφέρονται στη σκέψη 4 για την κατάφαση παρατυπίας δεν είναι απαραίτητη η συνδρομή πταίσματος του δικαιούχου και τούτο, διότι ο περιορισμός της δυνατότητας ανάκτησης της παρανόμως διατεθείσας χρηματοδοτικής συνδρομής στις περιπτώσεις παρατυπιών διαπραχθεισών από υπαιτιότητα θα έθετε σε διακινδύνευση του κοινοτικούς πόρους, διευκολύνοντας τις παρατυπίες(....)Περαιτέρω, σε σχέση με τη σοβαρότητα της παρατυπίας λαμβάνεται υπ’ όψιν ιδίως ότι ούτε προκύπτει ούτε είχε τεθεί υπ’ όψιν της εκκαλούσας κάποιο στοιχείο από το οποίο να εκκινούν τυχόν υποψίες για ανάθεση της επίμαχης υπεργολαβίας. Η ίδια εξάλλου η φύση της έννομης σχέσης, μέσω της οποίας πραγματοποιήθηκε η ανάθεση ακόμα και στην περίπτωση που γίνει δεκτό ότι πρόκειται περί αφανούς εταιρείας, καθιστά δυσχερή τον έλεγχο, εξαιτίας του γεγονότος ότι η υπεργολάβος εταίρος δεν είχε εμφανή την παρουσία της προς τους τρίτους.  Ακόμα, για την εκτίμηση της φύσης της παρατυπίας συνεκτιμάται το γεγονός ότι η υπεργολαβία εξυπηρετεί κατ’ αρχήν το άνοιγμα του ανταγωνισμού και δεν επιβάλλονται περιορισμοί από το ενωσιακό δίκαιο. Με βάση τα προαναφερόμενα κρίνεται ότι κατά παραδοχή του προβαλλόμενου λόγου, το ύψος της δημοσιονομικής διόρθωσης πρέπει να περιοριστεί σε ποσοστό 2% επί του συνόλου των δηλωθεισών στην Ε.Ε. δαπανών, περιόδου από 1.7.2015 έως 30.6.2018, ύψους (20.191.159,34 ευρώ Χ 2%=) 403.823,19 ευρώ.Δέχεται εν μέρει την έφεση.

Η απόφαση 1357/2025 της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου δέχθηκε την αίτηση αναίρεσης της ανώνυμης εταιρείας «...Α.Ε.», η οποία είχε οριστεί δικαιούχος και ενδιάμεσος φορέας διαχείρισης της Πράξης «Εναρμόνιση οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής». Η αναίρεση στρεφόταν κατά της επιβολής δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης ποσού 16.959,00 ευρώ λόγω παρατυπιών που διαπιστώθηκαν σε ανάδοχο-δομή. Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο αυτοτελής καταλογισμός του ενδιάμεσου φορέα διαχείρισης είναι μη νόμιμος, εφόσον το αδικαιολόγητο όφελος είχε περιέλθει στον λήπτη της ενίσχυσης, καθώς αυτό θα επέτρεπε στον τελευταίο να διατηρήσει το παράνομο όφελος, παραβιάζοντας το ενωσιακό δίκαιο. Η Α.Ε. μπορεί μόνο να συγκαταλογιστεί, εφόσον αποδεικνύεται δική της υπαιτιότητα. Συνεπώς, η αίτηση αναίρεσης έγινε δεκτή και η αρχική απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης ακυρώθηκε.

Η απόφαση 509/2024 του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά αίτηση αναίρεσης ανώνυμης εταιρείας κατά της 540/2017 απόφασης του Ι Τμήματος, με την οποία επιβλήθηκε δημοσιονομική διόρθωση ποσού 85.584,80 ευρώ. Το ποσό αντιστοιχεί σε χρηματοδότηση που κρίθηκε αχρεωστήτως καταβληθείσα στο πλαίσιο υλοποίησης της συγχρηματοδοτούμενης πράξης «Marketing Plan του Κ.Π.Α. στην τοπική αγορά εργασίας». Η εταιρεία προέβαλε, μεταξύ άλλων, ότι παραβιάστηκε η αρχή της αναλογικότητας, καθώς η καταλογιστική πράξη ζητούσε την επιστροφή του συνολικού ποσού, συμπεριλαμβανομένης της αμοιβής για παραδοτέα (Α και Β) που είχαν οριστικά παραληφθεί, λόγω μη ολοκλήρωσης του φυσικού αντικειμένου (Παραδοτέο Γ). Η Ελάσσων Ολομέλεια έκρινε εσφαλμένη την εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας από το Τμήμα, τονίζοντας ότι το μέτρο της ανάκτησης, παρότι διορθωτικό και αντικειμενικά επιβληθέν λόγω παρατυπίας, πρέπει να είναι σύμμετρο. Συνεπώς, αναιρεί την 540/2017 απόφαση και παραπέμπει την υπόθεση στο Έβδομο Τμήμα για επανεξέταση, ώστε να σταθμιστεί η σοβαρότητα της παρατυπίας σε σχέση με το ύψος του προς ανάκτηση ποσού. 

Με την έφεση αυτή ζητείται η ακύρωση άλλως τροποποίηση της 828/ΕΦΔ236/24.2.2017 απόφασης δημοσιονομικής διόρθωσης(...) Ενόψει τούτων προκύπτει ότι κατά την επιβολή της ένδικης διόρθωσης και ανάκτησης, δεν συνεκτιμήθηκαν, υπό το φως της αρχής της αναλογικότητας, οι συντρέχουσες περιστάσεις, η βαρύτητα της διαπιστωθείσας παράβασης και η αιτιώδης σχέση αυτής με την άρτια ή μη υλοποίηση και λειτουργικότητα της επίμαχης δράσης, ούτε αιτιολογήθηκε ειδικώς η ύπαρξη εύλογης σχέσης αναλογίας μεταξύ της επιβληθείσας διόρθωσης και της επίμαχης παρατυπίας. Λαμβάνοντας, περαιτέρω, υπ’ όψιν το μη ουσιώδες της διαπιστωθείσας παρατυπίας, ένεκα του τυπικού χαρακτήρα αυτής, αφού αφενός τα επιμέρους ποσά του καταλογισμού που αφορούν το μίσθωμα (ποσού 4.060 ευρώ) και τους παρακρατούμενους υπέρ του Δημοσίου φόρους (ποσού 18.627,84) καταβλήθηκαν/αποδόθηκαν στο Δημόσιο σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα από τη λήξη της επιλεξιμότητας των δαπανών και μάλιστα υπό τις περιστάσεις που διατείνεται το εκκαλούν, αφετέρου το χρηματοδοτηθέν έργο, όπως γίνεται δεκτό με την από ΑΠ 836/ΕΦΔ244/24.2.2017 απόφαση Ολοκλήρωσης της Πράξης του Δημάρχου..., έχει ολοκληρωθεί πλήρως και εμπροθέσμως τόσο ως προς το φυσικό όσο και ως προς το οικονομικό αντικείμενό του και το δικαιούχο εκκαλούν τήρησε τις υποχρεώσεις που ανέλαβε με την απόφαση ένταξης και συμμορφώθηκε στις τυχόν συστάσεις των ελεγκτικών οργάνων του ΕΦΔ και περαιτέρω συνεκτιμώντας ότι δεν προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου ότι το ως άνω «τυπικό εύρημα» επέφερε ουσιώδη μεταβολή του φυσικού αντικειμένου του έργου ούτε ότι είχε επίπτωση επί του οικονομικού αντικειμένου αυτού ή επί του ενωσιακού προϋπολογισμού, το Δικαστήριο κρίνει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης με ανάκτηση εκδόθηκε κατά παράβαση της αρχής της αναλογικότητας και για το λόγο αυτό, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από το εκκαλούν, είναι ακυρωτέα, ως αντιβαίνουσα στην εν λόγω αρχή. 

Πρόκειται για την υπ’ αριθμ. 1127/2026 απόφαση του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία εκδόθηκε επί προσφυγής ανάκλησης κατά της 204/2026 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου. Η πρωτοβάθμια Πράξη είχε κρίνει ότι κωλύεται η υπογραφή σύμβασης για τη δημιουργία διοικητηρίου παρακολούθησης έργων και πληροφοριακού συστήματος στην Περιφέρεια Αττικής, λόγω μη υποβολής χωριστών ΕΕΕΣ για υπεργολάβους, καθώς το ποσοστό υπεργολαβίας είχε υπολογιστεί σε 47%. Το Δικαστήριο, κάνοντας δεκτή την προσφυγή, έκρινε ότι το ορθό συνολικό ποσοστό υπεργολαβίας ανέρχεται σε 18,3% (17% + 1,3%), υπολειπόμενο του ορίου του 30% που επιβάλλει την υποχρέωση υποβολής διακριτών ΕΕΕΣ. Συνεπώς, ανακάλεσε την προσβαλλόμενη Πράξη και αποφάνθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης..(...) 

Πρόκειται για την υπ' αριθμ. 929/2026 απόφαση του Δεκάτου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία εκδόθηκε επί έφεσης ομόρρυθμης εταιρείας και των ομόρρυθμων εταίρων της. Η έφεση στρεφόταν κατά της …/…/9.10.2020 πράξης καταλογισμού του Προϊσταμένου της Γενικής Διεύθυνσης Αγροτικής Ανάπτυξης του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με την οποία είχε επιβληθεί σε βάρος της εταιρείας καταλογισμός ύψους 188.500 ευρώ. Το ποσό αντιστοιχούσε στο σύνολο ληφθείσας ενίσχυσης για επενδυτικό σχέδιο εκσυγχρονισμού ελαιοτριβείου, ενταγμένο στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Αγροτική Ανάπτυξη και Ανασυγκρότηση της Υπαίθρου 2000-2006». Το Δικαστήριο έκανε δεκτή την έφεση και ακύρωσε την προσβαλλόμενη πράξη καταλογισμού, κρίνοντας ότι η απαίτηση του Δημοσίου για επιστροφή της ενίσχυσης είχε υποπέσει σε παραγραφή, κατ' εφαρμογή του άρθρου 3 παρ. 1 του Κανονισμού 2988/1995, καθώς η απόλυτη οκταετής προθεσμία παραγραφής από την παύση των διαρκών παρατυπιών είχε συμπληρωθεί πριν από την έκδοση της καταλογιστικής πράξης. Επιπλέον, διατάχθηκε η επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στους εκκαλούντες και το Δημόσιο απαλλάχθηκε από τα δικαστικά έξοδα.

Η απόφαση αφορά την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης της ανώνυμης εταιρείας «…. Α.Ε.» κατά της απόφασης δημοσιονομικής διόρθωσης ύψους 110.769,27 ευρώ, η οποία επιβλήθηκε για αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά στο πλαίσιο υλοποίησης συγχρηματοδοτούμενου έργου στη Θεσσαλονίκη από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ). Η εταιρεία κρίθηκε ένοχη παρατυπίας καθώς χρησιμοποίησε κατ’ αποκοπή κονδύλια, που προορίζονταν για απολογιστικές εργασίες και μελέτες, για την εκτέλεση άλλων εργασιών, κατά παράβαση της εθνικής νομοθεσίας περί δημοσίων έργων (ν. 1418/1984 και π.δ. 609/1985) και των όρων της απόφασης ένταξης. Το Ελεγκτικό Συνέδριο έκρινε ότι η χρησιμοποίηση των κονδυλίων για διαφορετικό σκοπό δεν ήταν νόμιμη και απέρριψε τους λόγους αναιρέσεως.

Δημοσιονομική διόρθωση ποσού...Το Δικαστήριο παρατηρεί ότι στα συμβατικά τεύχη του επίδικου Υποέργου και δη στην Σ.Υ. αναγραφόταν ρητά και με σαφήνεια ο τρόπος καταβολής του συμβατικού τιμήματος στην ανάδοχο, οι δε σχετικές προβλέψεις δεν παρουσίαζαν ερμηνευτικές δυσχέρειες (βλ. σκ. 11). Παρά ταύτα, η εκκαλούσα, αν και υπεύθυνη για την υλοποίηση της σύμβασης σύμφωνα με τους κανόνες του ενωσιακού και εθνικού δικαίου περί δημοσίων συμβάσεων, εντούτοις υπέπεσε σε σοβαρή παρατυπία κατά την εκτέλεση αυτής, καθώς τροποποίησε τον τρόπο καταβολής του συμβατικού τιμήματος επ’ ωφελεία της αναδόχου, χωρίς τούτο να προβλέπεται από το κανονιστικό πλαίσιο του διαγωνισμού. Επομένως, λαμβάνοντας υπόψη τη φύση και τη σοβαρότητα της συγκεκριμένης παρατυπίας, σε συνδυασμό με τις Κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με αριθμό C(2013)9527 final/19.12.2013, όπου η αλλαγή των όρων πληρωμής υπέρ του αναδόχου δικαιολογεί την επιβολή κατ’ αποκοπή διόρθωσης σε ποσοστό 25% (βλ. σκ. 8), το Δικαστήριο κρίνει (βλ. σκ. 4) ότι η επιβολή εν προκειμένω κατ’ εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας ουσιωδώς μικρότερου διορθωτικού συντελεστή (5%) δεν τελεί σε δυσαναλογία με την διαπιστωθείσα παρατυπία (μεταβολή της οικονομικής ισορροπίας της σύμβασης), όπως αβασίμως προβάλλει η εκκαλούσα (βλ. αποφ. ΕλΣ Ι Τμ. 164/2016, 1513/2015, 2189/2014).
ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΝΕ ΤΗΝ ΕΣ/Γ΄ ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1650/2023 

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ Με την υπό κρίση έφεση ζητείται παραδεκτώς η ακύρωση της 641/12.2.2013 απόφασης του Γενικού Γραμματέα Δημοσίων Έργων με την οποία επιβλήθηκε σε βάρος της εκκαλούσας υπηρεσίας κατ’ αποκοπή δημοσιονομική διόρθωση ποσού 4.875.000 ευρώ, που αντιστοιχεί στο 15% των δηλωθεισών κατά το έτος 2012 δαπανών του υποέργου 2 «Κατασκευή ΛΕΑ στις σήραγγες Τ1, Τ2 και Τ3» της Πράξης «Ολοκλήρωση της Σύμβασης Παραχώρησης του έργου: Μελέτη-Κατασκευή-Χρηματοδότηση-ΛειτουργίαΣυντήρηση και Εκμετάλλευση του έργου Αυτοκινητόδρομος Μαλιακός – Κλειδί». Το υποέργο αυτό έχει ενταχθεί στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ενίσχυση της Προσπελασιμότητας» (Προγραμματική Περίοδος 2007-2013) και χρηματοδοτείται σε ποσοστό 85% από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (Ε.Τ.Π.Α.) και σε ποσοστό 15% από εθνικούς πόρους μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (Π.Δ.Ε.).(....)Περαιτέρω, ούτε στην έκθεση ελέγχου, βάσει των πορισμάτων της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση και η οποία σε κάθε περίπτωση μπορεί να συμπληρώσει και όχι να αναπληρώσει την έκθεση ελέγχου, γίνεται σαφής και συγκεκριμένη μνεία της παραβιασθείσας διάταξης και του είδους της παρατυπίας που, σύμφωνα με τις δεσμευτικές για τις ελεγκτικές αρχές κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής, δικαιολογεί την επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης σε ποσοστό 25%. Ειδικότερα, στην έκθεση ελέγχου αναφέρεται ότι η ενσωμάτωση του πρόσθετου όρου σχετικά με την επιβάρυνση του Δημοσίου από το κόστος κατασκευής της λωρίδας έκτακτης ανάγκης δεν συνάδει με το άρθρο 2 (αρχές που διέπουν τη σύναψη συμβάσεων) της Οδηγίας 2004/18, χωρίς όμως να προσδιορίζεται τόσο σ’ αυτή, όσο και σε κάποιο στοιχείο του φακέλου ποια από τις αναφερόμενες στο άρθρο αυτό αρχές παραβιάστηκε και με ποιον τρόπο. Επίσης, αναφέρεται ότι, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής, η προσήκουσα στις διαπιστωθείσες παρατυπίες δημοσιονομική διόρθωση ανέρχεται στο 25%- και όχι στο 10%, όπως είχε αρχικά επιβληθεί- χωρίς όμως να διευκρινίζεται ποια από τις απαριθμούμενες στις οδηγίες αυτές παρατυπίες στοιχειοθετήθηκε, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί η ορθότητα του επιβληθέντος ποσοστού της διόρθωσης. Δέχεται την έφεση.