ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ζ/268/2025

Η Πράξη 123/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Δήμου Άνδρου και του Δ.Ε.Π.ΑΝ. για το έργο «Κατασκευή Κλειστού Αθλητικού Κέντρου στο Γαύριο» (με συνολικό προϋπολογισμό 3.348.000,00 ευρώ). Η σύμβαση συνάπτεται λόγω της αιτιολογημένης αδυναμίας των τεχνικών υπηρεσιών του Δήμου να υλοποιήσουν το έργο με ίδια μέσα. Το Δ.Ε.Π.ΑΝ. αναλαμβάνει τις αρμοδιότητες Αναθέτουσας Αρχής και Διευθύνουσας Υπηρεσίας έναντι αμοιβής 30.000,00 ευρώ. Το Κλιμάκιο έκρινε τη σύμβαση νόμιμη, καθώς πληρούνται οι προϋποθέσεις για ανάθεση «ενδοϋπηρεσιακής» (in-house) σύμβασης, εξαιρώντας την από τις ανταγωνιστικές διαδικασίες (άρθρο 12 παρ. 3 και 6 του ν.4412/2016), εφόσον ο Δήμος ασκεί έλεγχο από κοινού και το Δίκτυο ασκεί δραστηριότητες προς τρίτους κάτω του 20%. Συνεπώς, δεν κωλύεται η υπογραφή της, με τις επισημάνσεις που αναφέρονται στη σκέψη 17.

Δυνατότητα υπογραφής ετήσιας ανανέωσης (επέκτασης) της Τ 35/2002 σύμβασης, που καταρτίστηκε μεταξύ Υ.Ε.Ν. και Α.Ε. για τη συντήρηση και επισκευή των πλωτών μέσων του Λ.Σ.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Μπορεί να υπογραφεί σύμβαση ετήσιας ανανέωσης (επέκτασης) της Τ 35/2002 σύμβασης, με συμφωνημένο κατ’ αρχήν χρόνο ισχύος το διάστημα από 4/10/2004 έως 31/10/2005.

Προγραμματική σύμβαση...Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι δεν συντρέχει λόγος που να κωλύει την υπογραφή των υποβληθέντων, με το …. έγγραφο του Προέδρου του διοικητικού συμβουλίου του Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Νομού …, δύο (2) σχεδίων συμβάσεων, και δη 1) του σχεδίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Νομού … και του Δήμου ... για την υλοποίηση της πράξης «Προσωρινή ενδιάμεση λύση μέχρι την υλοποίηση της πράξης με τίτλο “Μονάδα Μηχανικής Ανακύκλωσης και Κομποστοποίησης Νομού … 2018-2020”» και 2) του σχεδίου της εκτελεστικής σύμβασης μεταξύ του Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Νομού … και της εταιρείας «…..» για την ανάθεση των σχετικών υπηρεσιών, αντίγραφα των οποίων τηρούνται σε ηλεκτρονική μορφή στη Γραμματεία του παρόντος Κλιμακίου.

Η Πράξη 527/2024 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο «Δεξαμενισμός – Συντήρηση Πλωτής Γέφυρας Λευκάδας "ΑΓΙΑ ΜΑΥΡΑ" 2018-2021». Η αρχική σύμβαση είχε συνολικό συμβατικό τίμημα 1.305.447,09 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ και αναθεώρηση). Η ανάγκη για συμπληρωματικές εργασίες, κυρίως λόγω παράτασης της προθεσμίας και αποκατάστασης βλάβης στο σύστημα περιστροφής, οδήγησε σε αύξηση δαπάνης 102.624,62 ευρώ. Δεδομένου ότι η επαύξηση αυτή αντιπροσωπεύει το 7,86% της αξίας της αρχικής σύμβασης, υπολειπόμενη του ορίου του 15% που ορίζει ο ν. 4412/2016, η τροποποίηση χαρακτηρίζεται ως «de minimis» (ήσσονος σημασίας). Ως εκ τούτου, η εν λόγω συμπληρωματική σύμβαση εξαιρείται από τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας και υποβάλλεται απαραδέκτως στο Κλιμάκιο, σύμφωνα με το άρθρο 324 παρ. 5 περ. α΄ του ν. 4700/2020.

Το δίκαιο της Ένωσης στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση που επιτρέπει τη χωρίς διαγωνισμό σύναψη συμβάσεως με την οποία ορισμένοι δημόσιοι φορείς καθιερώνουν μεταξύ τους συνεργασία, εφόσον η σύμβαση αυτή δεν έχει ως αντικείμενο τη διασφάλιση της εκπληρώσεως ορισμένης αποστολής δημόσιας υπηρεσίας κοινής στους ως άνω φορείς, δεν διέπεται αποκλειστικά από εκτιμήσεις και επιταγές που προσιδιάζουν στην επιδίωξη σκοπών δημοσίου συμφέροντος ή μπορεί να περιαγάγει ορισμένη ιδιωτική επιχείρηση σε προνομιακή θέση έναντι των ανταγωνιστών της, στοιχεία τα οποία εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να ελέγξει.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ:‘‘για την ενίσχυση του μηχανισμού καθαριότητας του Δήμου … για το χρονικό διάστημα 28 Δεκεμβρίου έτους 2022 – 27 Δεκεμβρίου έτους 2023’’, προϋπολογιζόμενης δαπάνης 3.689.442,12 ευρώ πλέον ΦΠΑ (4.574.908,22 ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ).(....)Περαιτέρω, αυτή αποτελεί γνήσια προγραμματική - οριζόντιας συνεργασίας σύμβαση, η οποία εξαιρείται από το πεδίο εφαρμογής του ν. 4412/2016, καθώς συνάπτεται μεταξύ δύο αναθετουσών αρχών που αποβλέπουν στη μεταξύ τους συνεργασία προς την επίτευξη ενός σκοπού δημόσιου συμφέροντος, ήτοι της διαχείρισης των παραγόμενων στη γεωγραφική περιφέρεια αρμοδιότητάς τους στερεών αποβλήτων, ο οποίος, όπως προκύπτει από το νομοθετικό πλαίσιο που τις διέπει, συνιστά κοινό σκοπό αμφότερων αυτών, η εν λόγω δε συνεργασία υλοποιείται εν προκειμένω με την αλληλοσυμπλήρωση των αναλαμβανόμενων υποχρεώσεων από τα συμβαλλόμενα μέρη, ενώ, τέλος, οι εμπλεκόμενοι φορείς και, ιδίως, η … ΑΕ (ΟΤΑ), όπως προκύπτει από την παρεχόμενη διά του προμνησθέντος εγγράφου του Γενικού Διευθυντή βεβαίωση, δεν δραστηριοποιείται στην ελεύθερη αγορά στο πεδίο δράσεων που αφορά η συγκεκριμένη συνεργασία σε ποσοστό μεγαλύτερο του προβλεπόμενου στο άρθρο 12 παρ. 4 του ν. 4412/2016.Δεν κωλύεται η υπογραφή της προγραμματικής σύμβασης 

Το Ελεγκτικό Συνέδριο εξέτασε τη νομιμότητα της διαδικασίας και του σχεδίου συμβολαίου αγοραπωλησίας ακινήτου μεταξύ της Δ.ΥΠ.Α. και της εταιρείας «… ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε.» για τη στέγαση των υπηρεσιών κεντρικής διοίκησης της Δ.ΥΠ.Α., με συμβατικό τίμημα 35.501.000,00 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α. Η απόφαση αφορά τον έλεγχο της διαδικασίας, συμπεριλαμβάνοντας την εξέταση των τεχνικών και οικονομικών προσφορών, τις εκθέσεις εκτιμητών και τη διαπίστωση ότι η σύμβαση δεν χαρακτηρίζεται ως δημόσια σύμβαση έργου αλλά ως αγορά ακινήτου. Το Κλιμάκιο κατέληξε ότι δεν υπάρχουν ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες που να εμποδίζουν την υπογραφή του συμβολαίου.

Η Πράξη 324/2025 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας σχεδίου προγραμματικής σύμβασης πολιτισμικής ανάπτυξης μεταξύ του Δήμου Ναυπακτίας, του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας και του Δικτύου Ελληνικών Πόλεων για την Ανάπτυξη (Δ.Ε.Π.ΑΝ.). Αντικείμενο της σύμβασης ήταν η σύνταξη μελετών για το έργο «Παράκαμψη του κέντρου της Ναυπάκτου», προϋπολογισμού 2.200.000,00 ευρώ. Η απόφαση κωλύει την υπογραφή της σύμβασης λόγω ουσιωδών πλημμελειών, όπως η μη επαρκής εξειδίκευση του Υποέργου 2 (Γεωτεχνικές έρευνες), η μη τεκμηρίωση του προϋπολογισμού του Υποέργου 2, και η μη διασφάλιση της απρόσκοπτης χρηματοδότησης λόγω της επικείμενης λήξης του προγράμματος «Φιλόδημος ΙΙ» στις 31.12.2025, καθώς και η υποχρηματοδότηση του έργου.
ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/1388/2025

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ:(....)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω, η ελεγχόμενη προγραμματική σύμβαση είναι μη νόμιμη, διότι το αντικείμενό της δεν έχει αναπτυξιακό χαρακτήρα, αλλά αφορά στον καθορισμό του τρόπου χρηματοδότησης και εν γένει λειτουργίας του εισπρακτικού μηχανισμού μεταξύ των ωφελούμενων Δήμων για την υλοποίηση της εμπίπτουσας στις αρμοδιότητες του Φο.Δ.Σ.Α. Ν. ....... υπηρεσίας διαχείρισης στερεών αποβλήτων, κατά παράβαση των σχετικών με τον καθορισμό της τιμολογιακής πολιτικής των Φο.Δ.Σ.Α. νομοθετικών διατάξεων. Και τούτο, διότι το κόστος για την υλοποίηση των υπηρεσιών διαχείρισης στερεών αποβλήτων καλύπτεται από τους πόρους των εξυπηρετούμενων Δήμων με την καταβολή ετήσιας εισφοράς από αυτούς, το ύψος της οποίας καθορίζεται με απόφαση του Δ.Σ. του Φο.Δ.Σ.Α., κατά την περιγραφείσα από τις οικείες διατάξεις διαδικασία, βαρύνει δε τον προϋπολογισμό αυτού και όχι τον προϋπολογισμό των εξυπηρετούμενων Δήμων. Επομένως, η δυνατότητα που παρέχει ο νόμος για σύναψη προγραμματικής σύμβασης μεταξύ Ο.Τ.Α. και Φο.Δ.Σ.Α. για την εκτέλεση των υπηρεσιών διαχείρισης στερεών αποβλήτων δεν έχει την έννοια ότι οι Δήμοι – μέλη του Φο.Δ.Σ.Α. δύνανται να χρηματοδοτούν με βάση προγραμματική σύμβαση απευθείας μέσω του προϋπολογισμού τους τέτοιες υπηρεσίες, πέραν της υποχρεωτικής ετήσιας εισφοράς που καταβάλλουν στον Φο.Δ.Σ.Α., διότι αυτό θα συνεπαγόταν την μετατροπή του θεσμού της προγραμματικής σύμβασης σε εργαλείο παράκαμψης και καταστρατήγησης των σχετικών με την τιμολογιακή πολιτική των Φο.Δ.Σ.Α. διατάξεων. Εξάλλου, η ελεγχόμενη προγραμματική σύμβαση δεν μπορεί να θεωρηθεί ούτε τροποποίηση των όρων της ήδη υπαχθείσας στον προσυμβατικό έλεγχο του παρόντος Κλιμακίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Ν. ....... και του Δήμου ....... για την υλοποίηση της πράξης «Κινητή Μονάδα Μηχανικής Ανακύκλωσης και Κομποστοποίησης Νομού .......», δεδομένου ότι οι αντισυμβαλλόμενοι στις δύο περιπτώσεις δεν ταυτίζονται

ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.6/25/2017

Η Πράξη 4/2025 του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά στον έλεγχο νομιμότητας σχεδίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων και του Αναγκαστικού Συνδέσμου Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων ΔΕ Περιφέρειας Ηπείρου (Α.Σ.Δ.Σ.Α. ΔΕ ΠΗ). Η σύμβαση αφορά τη διάθεση των σύμμεικτων αστικών στερεών αποβλήτων του Δήμου στις εγκαταστάσεις της Ηπείρου (ΜΕΑ-ΧΥΤ) για το 2025, με προϋπολογισμό 2.520.000 ευρώ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η σύμβαση αποτελεί προγραμματική σύμβαση οριζόντιας συνεργασίας, εξαιρούμενη από τον ν. 4412/2016. Ωστόσο, κρίθηκε ότι μη νομίμως δεν επιβαρύνεται με Φόρο Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ), διότι η αντιπαροχή έχει επαχθή χαρακτήρα (άρθρο 2 ν. 5144/2024) και ο Α.Σ.Δ.Σ.Α. ΔΕ ΠΗ δεν ασκεί τη δραστηριότητα της διαχείρισης αποβλήτων κατ’ ενάσκηση δημόσιας εξουσίας. Συνεπώς, δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης, υπό τον όρο της προσθήκης του ΦΠΑ στον προϋπολογισμό της και της έκδοσης ανάληψης υποχρέωσης από τον Δήμο Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων.