Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/243/2026

Προμήθειας με τίτλο «Αναβάθμιση Ε.Ε.Λ. Ιεράπετρας με στόχο την επαναχρησιμοποίηση της τριτοβάθμιας εκροής για άρδευση».(...)Συνεπώς, με δεδομένο ότι στο ΕΕΕΣ, καθώς και στα σχετικά δικαιολογητικά κατακύρωσης, ο εν λόγω οικονομικός φορέας υπέβαλε στοιχεία σχετικά με τον ειδικό κύκλο εργασιών για το έτος 2019, παραλείποντας τα αντίστοιχα στοιχεία για το έτος 2022, που είναι το πλέον πρόσφορο για τη διακρίβωση της οικονομικής και χρηματοοικονομικής επάρκειάς του, το Κλιμάκιο κρίνει ότι μη νομίμως έγινε δεκτή η συμμετοχή του στον ελεγχόμενο διαγωνισμό και, εν συνεχεία, κατακυρώθηκε σε αυτόν το αποτέλεσμά του. Η πλημμέλεια δε αυτή κρίνεται ουσιώδης, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 10 της παρούσας, με αποτέλεσμα να κωλύεται η υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης. Αποφαίνεται ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο νομιμότητας σχεδίου σύμβασης για την ανάθεση της προμήθειας με τίτλο «Αναβάθμιση ΕΕΛ Ιεράπετρας με στόχο την επαναχρησιμοποίηση της τριτοβάθμιας εκροής για άρδευση».
ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/1640/2023

Αναβάλλει την έκδοση οριστικής Πράξης επί της νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου και του σχεδίου σύμβασης του έργου με τίτλο «Αναβάθμιση Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων (ΕΕΛ) Κρανιδίου με σκοπό την επαναχρησιμοποίηση μέρους της εκροής για επωφελείς χρήσεις».

Με τις προδικαστικές προσφυγές, οι προσφεύγοντες αιτούνται την ακύρωση της διακήρυξης του διαγωνισμού. Αντικείμενο της σύμβασης είναι η παροχή υπηρεσιών από διαπιστευμένο εργαστήριο για: (i) έλεγχο ποιότητας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης, (ii) έλεγχο ραδιενεργών ουσιών στο πόσιμο νερό, (iii) προσδιορισμό σύνθεσης, βαρέων μετάλλων, οργανικών ενώσεων και μικροοργανισμών σε δείγματα αφυδατωμένης ιλύος και εδάφους, και (iv) έλεγχο ποιότητας ανακτημένου νερού από μονάδα επαναχρησιμοποίησης υγρών αποβλήτων. Οι προσφυγές στρέφονται κατά όρων που απαγορεύουν την υπεργολαβία και τη στήριξη σε ικανότητες τρίτων, καθώς και κατά τεχνικών προδιαγραφών συμπληρωματικής παρακολούθησης.

Εγκύκλιος προδιαγραφών ετήσιου Σχεδίου Περιβαλλοντικής Διαχείρισης (εΣΠΔ) στο πλαίσιο της δράσης 70-1.3.2 «Εφαρμογή της μεθόδου παρεμπόδισης σύζευξης των εντομολογικών εχθρών των καλλιεργειών (ΚΟΜΦΟΥΖΙΟ)» της παρέμβασης Π3-70-1.3 «Εφαρμογή εναλλακτικών μεθόδων φυτοπροστασίας με στόχο τη μείωση των φυτοφαρμάκων» του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της Ελλάδας (ΣΣ ΚΑΠ) 2023-2027.   ΑΔΑ:ΨΝΧΛ4653ΠΓ-2Ψ3

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ.(...)Συνεπώς, η επιγενόμενη (συνεπεία των θυελλωδών ανέμων και των προκληθεισών μεγάλων κυματισμών) βλάβη, στη θωράκιση του υποθαλάσσιου αγωγού, καθιστά αυτονοήτως μη λειτουργικό το όλο έργο της επέκτασης και του εκσυγχρονισμού της ΕΕΛ, το οποίο σχεδιάστηκε συγκεντρωτικά και προϋπέθετε κατά το χρόνο έγκρισης της οικείας μελέτης και σύναψης της αρχικής σύμβασης την αρτιότητα και λειτουργικότητα του προϋφιστάμενου αγωγού, για τον οποίο η μόνη επέμβαση που προβλέφθηκε προκειμένου να εξασφαλίζεται η καλύτερη διάχυση της εκροής ήταν η προσθήκη στομίων στον διαχυτήρα του. Η λειτουργική αυτή ενότητα επιρρωνύεται, τόσο από την πρόβλεψη της διακήρυξης της αρχικής σύμβασης ότι στο αντικείμενο του έργου περιλαμβάνονται όλες οι απαιτούμενες εργασίες αναβάθμισης και επέκτασης της υφιστάμενης ΕΕΛ, έστω και εάν δεν αναφέρονται ρητά στα τεύχη δημοπράτησης, όσο και από την τεχνική περιγραφή των εργασιών αυτών, η οποία καταστρώθηκε με λεπτομερή παράθεση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων, μονάδων και κατασκευών, στις οποίες περιλαμβάνεται και ο υποθαλάσσιος αγωγός που μαζί με τον αντίστοιχο χερσαίο επιτελούν τη λειτουργία της διάθεσης των επεξεργασμένων λυμάτων στην θάλασσα και εντάσσονται στο έργο της επέκτασης της ΕΕΛ. Επομένως, οι συμπληρωματικές εργασίες που περιλαμβάνει η ελεγχόμενη 1η συμπληρωματική σύμβαση είναι τεχνικά αναγκαίες και συντελούν αφενός στην άρτια ολοκλήρωση του αντικειμένου της αρχικής σύμβασης χωρίς να αποτελούν ανεπίτρεπτη επέκτασή του ή μεταβολή της φύσης του, αφετέρου στην επίτευξη του σκοπού του έργου που είναι η επέκταση και αναβάθμιση της υφιστάμενης ΕΕΛ, ώστε να αποκτήσει δυναμικότητα ικανή να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις αυξημένες απαιτήσεις επεξεργασίας λυμάτων λόγω της προβλεπόμενης αύξησης του πληθυσμού κατά την επερχόμενη 20ετία και των όρων που τίθενται στην περιβαλλοντική αδειοδότηση του έργου. Για τους λόγους αυτούς Δέχεται την προσφυγή ανάκλησης τηςς  798/2022 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου και την υπέρ αυτής παρέμβαση

Οι προσφεύγοντες αίτησαν την ακύρωση της Απόφασης 166/2020 της Οικονομικής Επιτροπής της αναθέτουσας αρχής, η οποία είχε κρίνει αποδεκτές τις προσφορές άλλων οικονομικών φορέων στη διαδικασία ανάθεσης δημόσιας σύμβασης έργου για την κατασκευή επεκτάσεων και αναβαθμίσεων εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων (ΕΕΛ), με εκτιμώμενη αξία 2.394.697 ευρώ (άνευ ΦΠΑ). Το αντικείμενο της σύμβασης αφορούσε εργασίες βιολογικής επεξεργασίας, δευτεροβάθμιας καθίζησης, τριτοβάθμιας επεξεργασίας, μετααερισμού, καθώς και ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού και εγκαταστάσεων. Οι προσφεύγοντες επέκριναν ελλείψεις στις προσφορές των διαγωνιζομένων, όπως μη συμμόρφωση με τεχνικές προδιαγραφές, ελλιπή δικαιολογητικά και μη τήρηση χρονικών προθεσμιών. Η Επιτροπή εξέτασε τις ενστάσεις και έκρινε δεκτές ορισμένες, με αποτέλεσμα την αποκλεισμό ορισμένων προσφορών.

Πρόκειται για την Πράξη 57/2026 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία εκδόθηκε κατόπιν συνεδρίασης της 2ας Φεβρουαρίου 2026. Αντικείμενο του ελέγχου είναι το σχέδιο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου του Δήμου Ξηρομέρου για την αποχέτευση ακαθάρτων και την ΕΕΛ οικισμών, συμβατικής δαπάνης 3.044.895,51 ευρώ. Η σύμβαση αυτή αποτελεί παρακολούθημα της αρχικής σύμβασης, η οποία είχε ελεγχθεί με την 694/2023 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι προτεινόμενες συμπληρωματικές εργασίες (εναλλακτική κατασκευή φωτοβολταϊκού σταθμού και υποδομές για μελλοντική αρδευτική αξιοποίηση της εκροής) πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν.4412/2016, καθώς κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση του έργου, δεν μεταβάλλουν τη φύση του και δεν μπορούν να διαχωριστούν τεχνικά ή οικονομικά από την αρχική σύμβαση. Κατόπιν αυτών, το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της συμπληρωματικής σύμβασης, υπό τον όρο της διασφάλισης της χρηματοδότησης του συνόλου της δαπάνης πριν την υπογραφή.

Με την Πράξη 44/2026, το Ε' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Επέκταση και λειτουργική αναβάθμιση ΕΕΛ Βόνιτσας», ως παρακολούθημα της αρχικής σύμβασης που είχε ελεγχθεί με την 770/2023 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Οι συμπληρωματικές εργασίες, συνολικής δαπάνης 1.599.113,67 ευρώ, κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση του έργου λόγω απρόβλεπτων συνθηκών, όπως η υπερφόρτωση του υφιστάμενου αντλιοστασίου, η πλήρης απαξίωση ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού και η σοβαρή υποβάθμιση δομικών στοιχείων της εγκατάστασης. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν.4412/2016, καθώς είναι απαραίτητες για την άρτια ολοκλήρωση του έργου, δεν μπορούν να διαχωριστούν τεχνικά ή οικονομικά από την αρχική σύμβαση και η αξία τους δεν υπερβαίνει το 50% αυτής. Κατέληξε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της συμπληρωματικής σύμβασης, υπό τον όρο της ολοκλήρωσης της εκκρεμούς διαδικασίας περιβαλλοντικής αδειοδότησης που αφορά την τροποποίηση της μελέτης του έργου.

Λειτουργία κινητής μονάδας μηχανικής ανακύκλωσης και κομποστοποίησης...Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν ερμηνευτικώς δεκτά, το Κλιμάκιο κρίνει τα ακόλουθα:Α) Το κριτήριο της στελέχωσης της ομάδας έργου (άρθρο 2.2.6. περ.γ) μη νομίμως ορίστηκε, κατά σύγχυση, και ως κριτήριο ανάθεσης, κατά την έννοια του άρθρου 86 του ν. 4412/2016. Τούτο δε διότι δεν αιτιολογείται, ειδικώς στην συγκεκριμένη περίπτωση, η επίδραση που θα επιφέρει στο επίπεδο εκτέλεσης της σύμβασης η διάθεση, εκ μέρους της διαγωνιζόμενης εταιρείας, ομάδας έργου με συγκεκριμένα προσόντα. Όπως έγινε δεκτό και ανωτέρω (σκ. 3), η αναθέτουσα αρχή έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί ως κριτήριο ανάθεσης την οργάνωση, τα προσόντα και την πείρα του προσωπικού στο οποίο ανατίθεται η υπηρεσία, καθώς αυτό μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα της εκτέλεσης της σύμβασης και, κατ’ επέκταση, την οικονομική αξία της προσφοράς, πλην όμως τούτο επιτρέπεται στις περιπτώσεις όπου η επαγγελματική πείρα και η κατάρτιση των προσώπων που έχουν αναλάβει την εκτέλεση της σύμβασης συνδέεται ουσιωδώς με το αποτέλεσμα, όπως για παράδειγμα στις συμβάσεις για υπηρεσίες διανοητικής φύσεως (βλ. και 94η αιτιολογική σκέψη οδηγίας 2014/24/ΕΕ) και για τον λόγο αυτό επηρεάζει και την οικονομική προσφορά των διαγωνιζόμενων. Στην προκειμένη δε περίπτωση, ενώ τίθεται ως προαπαιτούμενο της τεχνικής και επαγγελματικής καταλληλότητας η στελέχωση ομάδας έργου με συγκεκριμένα προσόντα (άρθρο 2.2.6 περ.γ) και αναφέρεται ότι το εν λόγω οργανόγραμμα με την στελέχωση της ομάδας πρέπει να περιλαμβάνεται στην τεχνική προσφορά επί ποινή αποκλεισμού (άρθρο 2.4.3.2.), εντούτοις προβλέπεται αυτή (η στελέχωση) και ως κριτήριο ανάθεσης με συντελεστή βαρύτητας 15%, χωρίς τούτο να αιτιολογείται ειδικώς από τη διακήρυξη και χωρίς να συνδέεται με την φύση των ανατεθεισών υπηρεσιών. Σε αυτό συνηγορεί και το γεγονός ότι πρόκειται για την λειτουργία μιας υφιστάμενης μονάδας μηχανικής ανακύκλωσης και κομποστοποίησης, η οποία λειτουργεί ήδη, τουλάχιστον από το 2016 (βλ. σχετ. την από Δ/552/28.6.2016 όμοια κατά περιεχόμενο σύμβαση με την ελεγχόμενη, καθώς και τις διαδοχικώς συναφθείσες κατόπιν αυτής) και όχι σύμβαση σχετική με την αναβάθμιση, βελτίωση ή επέκταση της εν λόγω μονάδας που ενδεχομένως να δικαιολογούσε την πρόβλεψη του εν λόγω κριτηρίου, σχετικά με την επαγγελματική αξία των προσώπων που αναλαμβάνουν την εκτέλεση αυτής, και ως κριτήριο ανάθεσης.Β) Το κριτήριο ανάθεσης «πληρότητα και αρτιότητα τεχνικού φακέλου προσφοράς» (άρθρο 2.3.1) είναι γενικό και αόριστο, διότι σε κανένα σημείο της διακήρυξης δεν προσδιορίζεται σαφώς ούτε συνάγεται εμμέσως σε τι αφορά το εν λόγω κριτήριο. Ακόμα δε και αν ήθελε υποτεθεί πως με αυτό σκοπείται η βαθμολόγηση του περιεχομένου της τεχνικής προσφοράς και όχι η πληρότητα και αρτιότητα των προσκομισθέντων δικαιολογητικών αυτής, τα οποία εξάλλου τίθενται επί ποινή αποκλεισμού κατά την εξέταση της συμβατότητας της τεχνικής προσφοράς με τις τεχνικές προδιαγραφές που ορίζονται στη διακήρυξη, εντούτοις είναι άδηλο τι ακριβώς θα λάβει υπόψιν της η αναθέτουσα αρχή κατά την  βαθμολόγηση. Εξάλλου, στην διακήρυξη δεν γίνεται καμία αναφορά ως προς τον τρόπο βαθμολόγησης των κριτηρίων ανάθεσης ούτε προφανώς και του εν λόγω κριτηρίου, αρκείται δε αυτή στην απλή παράθεση του γράμματος της νομοθετικής διάταξης που ορίζει ότι η βαθμολογία κυμαίνεται από 100 βαθμούς στην περίπτωση που ικανοποιούνται ακριβώς όλοι οι όροι των τεχνικών προδιαγραφών, αυξάνεται δε μέχρι τους 120 βαθμούς όταν υπερκαλύπτονται οι απαιτήσεις του εν λόγω κριτηρίου. Τούτο έχει ως αποτέλεσμα να καταλείπεται υπέρμετρη ευχέρεια στην αναθέτουσα αρχή ως προς την βαθμολόγηση των κριτηρίων, παραβιάζοντας με τον τρόπο αυτό την αρχή της ίσης μεταχείρισης των διαγωνιζομένων και την εντεύθεν απορρέουσα υποχρέωση διαφάνειας, σύμφωνα με την οποία επιβάλλεται όπως όλα τα στοιχεία που λαμβάνει υπόψη η αναθέτουσα αρχή για τον εντοπισμό της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς και ο τρόπος βαθμολόγησης αυτών καθίστανται γνωστά στους εν δυνάμει προσφέροντες, κατά τον χρόνο προετοιμασίας των προσφορών τους. Στην προκειμένη περίπτωση, τούτο καθίσταται επιτακτικότερο και για τον πρόσθετο λόγο ότι το σύνολο των λοιπών κριτηρίων προς βαθμολόγηση, ήτοι το «Σχέδιο επεξεργασίας και υγειονομικής ταφής», το «Οργανόγραμμα και στελέχωση της Ομάδας έργου», η «Πληρότητα σχεδίου περιβαλλοντικής παρακολούθησης» και το «Πρόγραμμα διάθεσης CLO» εμπεριέχονται ήδη, ως επιμέρους αξιολογούμενα στοιχεία, στο ως άνω κριτήριο, ήτοι αποτελούν αντικείμενο και περιεχόμενο του τεχνικού φακέλου προσφοράς (βλ. σχετ. άρθρο 2.4.3.2. διακήρυξης). Τα ίδια δε κριτήρια, το  περιεχόμενο των οποίων προσδιορίζεται ειδικώς στην διακήρυξη, αξιολογούνται και αυτοτελώς, με αποτέλεσμα να τίθεται ζήτημα ανεπίτρεπτης διπλής βαθμολόγησής τους. Γ) Τέλος, όπως έγινε δεκτό και ανωτέρω (σκ. 4), κατά παράβαση της αρχής της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης των διαγωνιζομένων δεν ορίζεται στην διακήρυξη ο τρόπος βαθμολόγησης των κριτηρίων ποιοτικής επιλογής που έχει θέσει η αναθέτουσα αρχή, προκειμένου να αναδειχθεί ο ανάδοχος βάσει του επιλεγέντος από την διακήρυξη κριτηρίου της βέλτιστης σχέσης ποιότητας- τιμής. Ειδικότερα, δεν εξειδικεύεται επαρκώς τι θα λάβει υπόψιν της η αναθέτουσα αρχή κατά την βαθμολόγηση του εκάστοτε κριτηρίου, ώστε ο κάθε συμμετέχων στον διαγωνισμό να διαμορφώσει την προσφορά του, με γνωστά εκ των προτέρων κριτήρια, ώστε να λάβει τον μέγιστο δυνατό βαθμό. Εξάλλου, η εν λόγω παράλειψη, συνδυαζόμενη με την ασάφεια και τη γενικότητα των επίμαχων κριτηρίων, πέραν του ότι καταλείπει στις αναθέτουσες αρχές υπέρμετρη ευχέρεια ως προς τον τρόπο βαθμολόγησης των υποψηφίων, δεν επιτρέπει και τον εκ των υστέρων έλεγχο της νομιμότητας των επίμαχων αποφάσεων μέσω του ελέγχου της αιτιολογίας αυτών.

ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.6/1359/2020