Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/214/2026

Η Πράξη 30/2025 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Ανέγερση Λυκείου» του Δήμου Θεσσαλονίκης. Η αρχική σύμβαση, που υπογράφηκε το 2023, διαλύθηκε στις 22.4.2024 κατόπιν αίτησης του αρχικού αναδόχου, λόγω υπαιτιότητας του Δήμου (καθυστέρηση έναρξης εργασιών πέραν των τριών μηνών), σύμφωνα με το άρθρο 161 παρ. 2 περ. α του ν.4412/2016. Κατόπιν της διάλυσης, ο Δήμος ενεργοποίησε τη διαδικασία του άρθρου 160 παρ. 13, καλώντας τους επόμενους μειοδότες. Ο δεύτερος μειοδότης απέρριψε την πρόσκληση. Ο τρίτος κατά σειρά μειοδότης, η εταιρεία «...», αποδέχθηκε την πρόταση για την εκτέλεση του έργου με το αρχικό του ποσοστό έκπτωσης (21,17%) έναντι συμβατικού τιμήματος 4.587.753,98 ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 160 του ν.4412/2016 και ως εκ τούτου δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης με τον τρίτο μειοδότη.

Το Ε' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Έργο δημιουργίας νέων ταφικών τμημάτων και έργων υποδομής στα Κοιμητήρια Ευόσμου». Η αρχική σύμβαση, που είχε ελεγχθεί με την 429/2023 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου, διαλύθηκε με υπαιτιότητα του κυρίου του έργου, χωρίς να εκτελεστεί καμία εργασία. Ακολούθως, η αναθέτουσα αρχή ενεργοποίησε τη διαδικασία του άρθρου 160 παρ. 13 του ν.4412/2016, καλώντας τον δεύτερο μειοδότη του αρχικού διαγωνισμού, ο οποίος αποδέχθηκε την εκτέλεση του έργου με τους ίδιους όρους. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις και αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου σύμβασης.

Το Ε' Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, συνεδριάζοντας στις 20 Απριλίου και 4 Μαΐου 2026, άσκησε προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας στο σχέδιο σύμβασης για τη συνέχιση και ολοκλήρωση του έργου «Βελτίωση δημοτικών οδών και κατασκευή πεζοδρομίων στον Δήμο Κιλελέρ». Η διαδικασία ανάθεσης αφορούσε την πρόσκληση του δεύτερου μειοδότη του αρχικού διαγωνισμού, κατόπιν διάλυσης της αρχικής σύμβασης με υπαιτιότητα του κυρίου του έργου, σύμφωνα με το άρθρο 160 παρ. 13 του ν. 4412/2016. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις και αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης με τον οικονομικό φορέα «... Α.Τ.Ε.», συμβατικού τιμήματος 856.351,60 ευρώ (πλέον Φ.Π.Α.).

Η απόφαση Πράξη 61/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Ανάπλαση – ανάδειξη της πλατείας Τζαβελλαίων» του Δήμου Ναυπακτίας. Η αρχική σύμβαση με τον πρώτο ανάδοχο διαλύθηκε λόγω υπαιτιότητας του κυρίου του έργου. Ο Δήμος κάλεσε τον δεύτερο μειοδότη, ο οποίος ήταν μια ένωση οικονομικών φορέων. Μετά την αποχώρηση των άλλων μελών της ένωσης, η σύμβαση επιχειρήθηκε να ανατεθεί αποκλειστικά στην εταιρεία «.. Ε.Ε.». Το Κλιμάκιο έκρινε ότι αυτή η διαδικασία δεν είναι νόμιμη, καθώς η συγκεκριμένη εταιρεία δεν πληρούσε αυτοτελώς τα κριτήρια επιλογής κατά τον χρόνο της αρχικής υποβολής της προσφοράς. Η ανάθεση συνιστά τροποποίηση της αρχικής προσφοράς της ένωσης, παραβιάζοντας το άρθρο 160 του ν.4412/2016 και τις αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης. Συνεπώς, κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου σύμβασης.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Σχέδιο σύμβασης που αφορά στην εκτέλεση, μετά τη διάλυση της αρχικής εργολαβίας, (...) Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγεται ότι σε περίπτωση διάλυσης της σύμβασης με υπαιτιότητα του φορέα κατασκευής ή του κυρίου του έργου, η προϊσταμένη αρχή, εφόσον αποφασίσει την ολοκλήρωση του έργου, προσκαλεί τον επόμενο κατά σειρά μειοδότη του διενεργηθέντος διαγωνισμού, στον οποίο αναδείχθηκε ο αρχικός ανάδοχος, και του προτείνει να αναλάβει αυτός το έργο ολοκλήρωσης της εργολαβίας που διαλύθηκε, με τους ίδιους όρους και προϋποθέσεις και με βάση την προσφορά που υπέβαλε στο διενεργηθέντα διαγωνισμό. Η διαδικασία αυτή αποτελεί συνέχεια της προηγηθείσας διαγωνιστικής διαδικασίας και εντάσσεται σ’ αυτήν, με πρόσκληση του επόμενου κατά σειρά μειοδότη (και, αν αυτός αρνηθεί με πρόσκληση του αμέσως επόμενου μειοδότη), καθίσταται δε αναγκαία για την ολοκλήρωση του έργου, για την εκτέλεση του οποίου έχει ήδη υπογραφεί η οικεία σύμβαση, πλην όμως αυτή διαλύθηκε κατόπιν αιτήσεως του αρχικού αναδόχου, λόγω υπαιτιότητας του φορέα κατασκευής ή του κυρίου του έργου (βλ. Ελ.Συν. VI Τμ. αποφ. 804/2012, 3137/2010).(...) Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι από τον έλεγχο των υποβληθέντων σ’ αυτό στοιχείων δεν συντρέχει λόγος που να κωλύει την υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης.

Πράξεις εκκαθάρισης διαλυθείσας δημοτικής επιχείρησης.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
Αφορά τη δυνατότητα ή μη είσπραξης από τον Οργανισμό Εργατικής Εστίας απαιτήσεων εκ συμβάσεως έργου δημοτικής επιχείρησης που διαλύθηκε και τέθηκε υπό εκκαθάριση.

Η Πράξη 277/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου προγραμματικής σύμβασης μεταξύ της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης Αποχέτευσης Κιλελέρ (Δ.Ε.Υ.Α. Κιλελέρ) και του Αναπτυξιακού Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης Νομού Λάρισας («Α.Ε.ΝΟ.Λ. Α.Ε.»). Αντικείμενο της σύμβασης είναι η υλοποίηση του έργου «Αντικατάσταση εσωτερικού δικτύου ύδρευσης Τ.Κ. Χάλκης Δήμου Κιλελέρ», συνολικού προϋπολογισμού 2.235.000,00 ευρώ (με Φ.Π.Α.). Η σύμβαση κρίθηκε αναγκαία λόγω αντικειμενικής αδυναμίας (έλλειψη διαχειριστικής επάρκειας και τεχνικής υπηρεσίας) της Δ.Ε.Υ.Α. Κιλελέρ να υλοποιήσει το έργο με ίδια μέσα. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η σύμβαση συνάγεται νομίμως, καθώς και τα δύο μέρη είναι δημόσιοι φορείς που συνεργάζονται για την υλοποίηση δημοσίου σκοπού, η «Α.Ε.ΝΟ.Λ. Α.Ε.» αποτελεί οργανισμό δημοσίου δικαίου, και το οικονομικό αντάλλαγμα περιορίζεται στην κάλυψη του αναγκαίου κόστους (36.435,17 ευρώ) χωρίς πλεόνασμα κέρδους. Συνεπώς, δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου.

Εκτέλεση έργου από τον ανάδοχο με προσωπικό που δανείστηκε από τρίτο.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
Η εκτέλεση έργου από τον ανάδοχο με προσωπικό που δανείστηκε από τρίτο δεν αντιβαίνει προς όρο της σύμβασης έργου που ορίζει ότι το έργο θα εκτελεσθεί με προσωπικό του αναδόχου. (πλειοψ.)

Με την προδικαστική προσφυγή η προσφεύγουσα αιτείται την ακύρωση της παράλειψης οφειλόμενης ενέργειας της αναθέτουσας αρχής να απορρίψει την προσφορά της παρεμβαίνουσας και, πάντως, να καλέσει την τελευταία να αντικαταστήσει τον τρίτο οικονομικό φορέα στις ικανότητες του οποίου στηρίχθηκε για την πλήρωση του κριτηρίου της Οικονομικής και Χρηματοοικονομικής Επάρκειας του άρθρου 22.Γ της Διακήρυξης, όπως αυτή (η παράλειψη) συντελέστηκε διά της με αρ. πρωτ. … πρόσκλησης της αναθέτουσας αρχής, με την οποία η τελευταία κάλεσε την παρεμβαίνουσα όπως αντικαταστήσει αποκλειστικά και μόνο τον τρίτο οικονομικό φορέα στις ικανότητες του οποίου στηρίχθηκε για την πλήρωση του κριτηρίου της Τεχνικής και Επαγγελματικής Ικανότητας του άρθρου 22.Δ.γ της Διακήρυξης. 

Δημόσιο έργο «ΕΡΓΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΠΕΜΣ ΑΠΟ ΘΕΟΜΗΝΙΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2018 (ΤΜΗΜΑ ΑΝΗΛΙΟ – ΤΣΑΓΚΑΡΑΔΑ)» (...) Από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγεται ότι, σε περίπτωση διάλυσης της σύμβασης με υπαιτιότητα του φορέα κατασκευής ή του κυρίου του έργου, η προϊσταμένη αρχή, εφόσον αποφασίσει την ολοκλήρωση του έργου, προσκαλεί τον επόμενο κατά σειρά μειοδότη του διενεργηθέντος διαγωνισμού, στον οποίο αναδείχθηκε ο αρχικός ανάδοχος, και του προτείνει να αναλάβει αυτός το έργο ολοκλήρωσης της εργολαβίας που διαλύθηκε, με τους ίδιους όρους και προϋποθέσεις και με βάση την προσφορά που υπέβαλε στον διενεργηθέντα διαγωνισμό. Η διαδικασία αυτή αποτελεί συνέχεια της προηγηθείσας διαγωνιστικής διαδικασίας και εντάσσεται σ’ αυτήν, με πρόσκληση του επόμενου κατά σειρά μειοδότη (και, αν αυτός αρνηθεί με πρόσκληση του αμέσως επόμενου μειοδότη), καθίσταται δε αναγκαία για την ολοκλήρωση του έργου, για την εκτέλεση του οποίου έχει ήδη υπογραφεί η οικεία σύμβαση, πλην όμως αυτή διαλύθηκε κατόπιν αίτησης του αρχικού αναδόχου, λόγω υπαιτιότητας του φορέα κατασκευής ή του κυρίου του έργου. Σε περίπτωση που η ανωτέρω διαδικασία δεν αποφέρει αποτέλεσμα, η αναθέτουσα αρχή έχει τη δυνατότητα να προσφύγει για την ολοκλήρωση του έργου είτε στην ανοικτή δημοπρασία είτε στη διαδικασία με διαπραγμάτευση, εφόσον συντρέχουν, στην τελευταία περίπτωση, οι προϋποθέσεις προσφυγής στη συγκεκριμένη διαδικασία.(...)το Κλιμάκιο κρίνει ότι στην κρινόμενη υπόθεση συντρέχουν σωρευτικά οι προϋποθέσεις της διάταξης της περ. γ της παρ. 2 του άρθρου 32 του ν. 4412/2016 για την προσφυγή στη εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης. Ειδικότερα, η ανάγκη άμεσης αποκατάστασης των ζημιών που έχει υποστεί το οδόστρωμα από έκτακτα καιρικά φαινόμενα, αλλά και ολοκλήρωσης των ημιτελών εργασιών συνεπεία της αρχικής εργολαβίας που διαλύθηκε, ώστε να αποκατασταθεί η ασφαλής κυκλοφορία των συγκεκριμένων οδών, συνιστά κατεπείγουσα ανάγκη, η ικανοποίηση της οποίας νομίμως κρίθηκε από την αναθέτουσα αρχή ότι δεν επιτρέπει την τήρηση των χρονικών προθεσμιών που απαιτούν οι κοινοί κανόνες περί διεξαγωγής ανοικτού διαγωνισμού και, συνεπώς, δικαιολογεί την ανάθεση του έργου με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση διακήρυξης. Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης ..., με την επισήμανση που αναφέρεται στη σκέψη 6 της παρούσας.