Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΚΛ.Ε/43/2017

Συμπληρωματικές εργασίες δεν κατέστησαν κατά την εκτέλεση του έργου αναγκαίες λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων δεν είναι νόμιμες.

Συμπληρωματικές εργασίες που δεν αποδείχθηκε ότι κατέστησαν αναγκαίες λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων.

Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι οι περιλαμβανόμενες στην ελεγχόμενη συμπληρωματική σύμβαση εργασίες πληρούν τις προϋποθέσεις που θέτουν οι διατάξεις των άρθρων 132 και 156 του ν. 4412/2016. Τούτο δε, διότι πρόκειται για εργασίες που συνέχονται με το τεχνικό αντικείμενο της αρχικής σύμβασης και δεν αλλάζουν τη φύση αυτής. Περαιτέρω, δεν ήταν δυνατό να προβλεφθούν κατά τη σύναψη της αρχικής σύμβασης, ούτε προέκυψαν από αστοχία ή έλλειψη επιμέλειας της αναθέτουσας αρχής, καθώς κατέστησαν αναγκαίες λόγω διαπιστώσεων κατά την έναρξη των εργασιών υλοποίησης του έργου. Εξάλλου, οι εργασίες αυτές είναι αναγκαίες για την άρτια ολοκλήρωση και λειτουργικότητα του αρχικού έργου αποκατάστασης του Τεμένους Βαγιαζήτ. Πρόκειται για εργασίες που δεν μπορούν να διαχωρισθούν από εκείνες της αρχικής σύμβασης, αποσκοπώντας να καταστήσουν το έργο ολοκληρωμένο και πλήρως λειτουργικό

Επέκταση ΧΥΤΑ...Με δεδομένα τα ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι οι περιστάσεις που επικαλείται η αναθέτουσα αρχή, εξ αιτίας των οποίων φέρεται ότι κατέστησαν αναγκαίες οι εργασίες που περιλαμβάνονται στη συμπληρωματική σύμβαση, δεν δικαιολογούν τη σύναψη συμπληρωματικής σύμβασης.  Και τούτο, πρωτίστως διότι, προϋπόθεση για τη νόμιμη ανάθεση συμπληρωματικών εργασιών, κατά το άρθρο 57 της Κωδικοποίησης της Νομοθεσίας Δημοσίων Έργων, αποτελεί οι συμπληρωματικές εργασίες να κατέστησαν αναγκαίες λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων «κατά την εκτέλεση του έργου», επομένως, κρίσιμος χρόνος για τη συνδρομή των απρόβλεπτων περιστάσεων είναι ο χρόνος ανάθεσης της αρχικής σύμβασης, όπως προσδιορίζεται από την ημερομηνία της σχετικής κατακυρωτικής απόφασης.  Εντούτοις, στην προκειμένη περίπτωση, οι ζημίες στον ΧΥΤΑ … από τα ακραία καιρικά φαινόμενα που έπληξαν την περιοχή στις 21-22.10.2016 (η συνδρομή των οποίων διαπιστώθηκε από τις αποφάσεις του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας που αναφέρονται στην Αιτιολογική Έκθεση και δεν αμφισβητούνται), προκλήθηκαν και διαπιστώθηκαν σε χρόνο πριν από την ανάθεση της από 15.6.2017 αρχικής σύμβασης, η οποία κατακυρώθηκε στον ανάδοχο με την 21/10.2.2017 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής (βλ. την προαναφερθείσα 114/2017 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου).  Περαιτέρω, η αναθέτουσα αρχή επικαλείται μεν την επέλευση ακραίων καιρικών φαινομένων την 1.12.2017 (η συνδρομή των οποίων διαπιστώθηκε από τις αποφάσεις που αναφέρονται στην Αιτιολογική Έκθεση του Α.Π.Ε. και δεν αμφισβητούνται), ήτοι σε χρόνο κατά την εκτέλεση της εργολαβίας, πλην όμως δεν συνδέει την επέλευση των φαινομένων αυτών με συγκεκριμένες ζημίες, στην αποκατάσταση των οποίων αποσκοπούν οι εργασίες που ήδη περιλαμβάνονται στη συμπληρωματική σύμβαση (δηλαδή δεν προκύπτει ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ των απρόβλεπτων περιστάσεων και των ανατιθέμενων εργασιών). 

Η Πράξη 212/2026 του Ε' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Αποκατάσταση Φθορών στο Κτίριο Επικοινωνιών της ΒΕΝ», συμβατικού τιμήματος 346.008,22 ευρώ, το οποίο αποτελεί παρακολούθημα της αρχικής σύμβασης που είχε ελεγχθεί με την 242/2025 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες (όπως η τοποθέτηση θερμοπρόσοψης, η πλήρης αντικατάσταση καλωδίων ισχύος και η ανακατασκευή του Κεντρικού Πίνακα Χαμηλής Τάσης) πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν. 4412/2016, καθώς κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση του έργου λόγω απρόβλεπτων εκτεταμένων φθορών από ακραία καιρικά φαινόμενα, είναι απαραίτητες για την άρτια ολοκλήρωση του έργου, δεν μεταβάλλουν τη φύση του, και η ανάθεσή τους σε νέο ανάδοχο θα προκαλούσε σημαντικές τεχνικές δυσχέρειες και οικονομική επιβάρυνση. Κατόπιν αυτών, το Κλιμάκιο αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του ελεγχθέντος σχεδίου συμπληρωματικής σύμβασης.

Η Πράξη αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Ανάπλαση της Λεωφόρου Βασιλίσσης Όλγας του Δήμου Αθηναίων», συμβατικής δαπάνης 1.237.424,43 ευρώ. Η αρχική σύμβαση είχε ελεγχθεί με την 43/2023 Πράξη του ίδιου Κλιμακίου. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι προτεινόμενες συμπληρωματικές εργασίες, που κατέστησαν αναγκαίες κυρίως λόγω της ανεύρεσης σημαντικών αρχαιοτήτων κατά την εκτέλεση του έργου, πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν.4412/2016. Κατά συνέπεια, το διατακτικό της Πράξης αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης.

1η συμπληρωματική σύμβαση του έργου Αντικατάσταση δικτύου ύδρευσης.(...)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις 2-6 της παρούσας, το Κλιμάκιο κρίνει ότι α) δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου συμπληρωματικής σύμβασης ως προς τις εργασίες κατασκευής των ιδιωτικών παροχών και β) κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου συμπληρωματικής σύμβασης ως προς τις εργασίες που κατέστησαν αναγκαίες λόγω της αποκάλυψης του πλακοσκεπούς οχετού. Οι δύο αυτές ομάδες εργασιών δεν μπορούν να προσδιοριστούν ως προς το ποσό τους από το Κλιμάκιο, καθότι, όπως έγινε δεκτό ανωτέρω (σκέψη 7.11), δεν προσκομίστηκε ακριβής ανάλυση του ποσού της ελεγχόμενης συμπληρωματικής σύμβασης από την αναθέτουσα αρχή, παρότι ζητήθηκε σχετικώς με τις προηγηθείσες δύο αναβλητικές Πράξεις αυτού.Για τους λόγους αυτούς Δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Αντικατάσταση δικτύου ύδρευσης Μοιρών», ως προς τις εργασίες της κατασκευής των ιδιωτικών παροχών.Κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Αντικατάσταση δικτύου ύδρευσης ...», ως προς τις εργασίες που κατέστησαν αναγκαίες λόγω της αποκάλυψης του πλακοσκεπούς οχετού

Το Ε΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε το σχέδιο της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «ΕΠΕΚΤΑΣΗ, ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΚΑΡΥΣΤΟΥ», συμβατικής δαπάνης 696.753,48 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ και αναθεώρηση). Δεδομένου ότι η 1η συμπληρωματική σύμβαση είχε ήδη υποβληθεί σε προσυμβατικό έλεγχο (ΕλΣυν Ε΄ Κλ. 798/2022 και Έβδ. Τμ. 2049/2022), η υπό κρίση σύμβαση εισήχθη παραδεκτώς. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι συμπληρωματικές εργασίες (αναβάθμιση του τελικού αντλιοστασίου για αύξηση της παροχετευτικότητας και εκτέλεση δοκιμαστικής λειτουργίας) πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 132 και 156 του ν.4412/2016, καθώς κατέστησαν αναγκαίες κατά την εκτέλεση, είναι τεχνικά αδιαχώριστες από την αρχική σύμβαση και απαραίτητες για την άρτια ολοκλήρωση του έργου. Αποφάσισε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου, με την επισήμανση διόρθωσης ενός εκ παραδρομής αναγραφόμενου ποσού αναθεώρησης.

Μη νόμιμα και κατά παράβαση των οικείων διατάξεων ανατέθηκε η εκτέλεση συμπληρωματικών εργασιών στον αρχικό ανάδοχο του έργου, αφού δεν συντρέχουν οι από την παράγραφο 1 του άρθρου 8 απαιτούμενες προϋποθέσεις και ειδικότερα δεν αποδεικνύεται ότι οι εν λόγω συμπληρωματικές εργασίες κατέστησαν αναγκαίες λόγω απρόβλεπτων περιστάσεων.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ-ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ:Το Κλιμάκιο κρίνει ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 8 παρ. 3 δ του π.δ. 334/2000 (και οι αντίστοιχες των άρθρων 8 παρ. 1 του ν. 1418/1984, όπως ισχύει και 43 του π.δ./τος 609/1985), καθόσον οι πρόσθετες εργασίες, που αποτελούν το συμβατικό αντικείμενο της ελεγχόμενης 1ης συμπληρωματικής σύμβασης α)είναι πράγματι συμπληρωματικές, σύμφωνα με όσα ήδη εκτέθηκαν και δεν περιλαμβάνονται στο αρχικό συμβατικό αντικείμενο του έργο (βλ. αρχική σύμβαση και συμβατικό τεύχος τεχνικής περιγραφής), β) κατέστησαν αναγκαίες λόγω απροβλέπτων περιστάσεων .., γ) δεν μπορούν από τη φύση τους να διαχωρισθούν από την εκτέλεση της κύριας σύμβασης χωρίς να δημιουργήσουν προβλήματα στην αναθέτουσα αρχή, δ) η δε συνολική δαπάνη τους, η οποία ανέρχεται σε 1.370.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ δεν υπερβαίνει το 50% του ποσού (2.945.000 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α.) της κύριας σύμβασης.Με τα δεδομένα αυτά, το Κλιμάκιο κρίνει ότι οι πρόσθετες εργασίες που περιλαμβάνονται στην ελεγχόμενη 1η συμπληρωματική σύμβαση, αποτελούν συμπληρωματικές εργασίες κατά την έννοια των διατάξεων που προαναφέρθηκαν και ως εκ τούτου δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της σύμβασης αυτής.