ΕΣ/ΚΛΙΜΑΚΙΟ Ε/227/2025

Η Πράξη 308/2025 του Ε΄ Κλιμακίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο της νομιμότητας του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο του Δήμου Κορινθίων "ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ ΠΑΛΑΙΟΥ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΟΥ ΣΤΑΘΜΟΥ ΚΟΡΙΝΘΟΥ". Η συμπληρωματική σύμβαση αξίας 146.304,87 ευρώ αποτελεί αύξηση 18,49% του αρχικού συμβατικού ανταλλάγματος. Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι ο φάκελος δεν ήταν πλήρης, καθώς έλειπαν κρίσιμα έγγραφα όπως τα τεύχη δημοπράτησης, οι Ανακεφαλαιωτικοί Πίνακες Εργασιών (ΑΠΕ) και τα Πρωτόκολλα Κανονισμού Τιμών Μονάδας Νέων Εργασιών (ΠΚΤΜΝΕ). Ζητήθηκαν επίσης έγγραφες διευκρινίσεις για τη μεγάλη παράταση της προθεσμίας εκτέλεσης (που ξεπέρασε τους 32 μήνες) και βεβαίωση ότι οι εργασίες δεν έχουν εκτελεστεί. Ως εκ τούτου, το Κλιμάκιο αναβάλλει την έκδοση οριστικής πράξης και διατάσσει τη συμπλήρωση του φακέλου εντός 15 ημερών.

Η Πράξη 158/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΟΔΟΥ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΜΙΝΑΚΙΑ» του Δήμου Αστυπάλαιας. Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι ο υποβληθείς φάκελος ήταν ελλιπής, καθώς έλειπαν πολλά κρίσιμα έγγραφα για τη διαμόρφωση ασφαλούς κρίσης. Μεταξύ των ζητούμενων στοιχείων ήταν το ίδιο το σχέδιο της 2ης σύμβασης, η αρχική σύμβαση, τα τεύχη δημοπράτησης, η 1η συμπληρωματική σύμβαση, αποφάσεις έγκρισης, καθώς και έγγραφες διευκρινίσεις για τη συνάφεια και την αναγκαιότητα των συμπληρωματικών εργασιών. Για τους λόγους αυτούς, το Κλιμάκιο ανέβαλε την έκδοση οριστικής Πράξης και διέταξε τη συμπλήρωση του φακέλου από την αναθέτουσα αρχή.

Η Πράξη 222/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΔΟΥ ‘ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΑ – ΦΙΛΙΑΤΡΑ – ΠΥΛΟΣ – ΜΕΘΩΝΗ’, ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΙΑΤΡΑ - ΓΑΡΓΑΛΙΑΝΟΙ» της Περιφέρειας Πελοποννήσου, με συμβατική δαπάνη 4.162.363,94 ευρώ. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι ο υποβληθείς φάκελος δεν ήταν πλήρης για τη διαμόρφωση ασφαλούς κρίσης. Ως εκ τούτου, ζητά την προσκόμιση κρίσιμων εγγράφων όπως τα τεύχη δημοπράτησης, οι σχετικές μελέτες, οι Ανακεφαλαιωτικοί Πίνακες Εργασιών (Α.Π.Ε.) 1ος, 3ος, 4ος και 5ος με τις εγκρίσεις τους, η γνωμοδότηση του Τεχνικού Συμβουλίου για τον 6ο ΑΠΕ της Κύριας Σύμβασης και τη 2η Συμπληρωματική Σύμβαση, την 1η Συμπληρωματική Σύμβαση Εργασιών και οι αποφάσεις χρηματοδότησης. Η έκδοση οριστικής πράξης αναβάλλεται μέχρι την υποβολή των ελλειπόντων στοιχείων.

Η Πράξη 335/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά στον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της διαδικασίας ανάδειξης αναδόχου για το έργο «Αγροτική Οδοποιία Δήμου Πύργου», προϋπολογισμού 2.209.672,83 ευρώ. Το Κλιμάκιο ανέβαλε την οριστική του κρίση, καθώς ζήτησε τη συμπλήρωση του φακέλου. Ειδικότερα, απαίτησε διευκρινίσεις και αιτιολόγηση από την αναθέτουσα αρχή σχετικά με την αποδοχή του προσωρινού αναδόχου, δεδομένου ότι είχε δηλώσει πρόωρη καταγγελία (έκπτωση) από προηγούμενη σύμβαση στον Δήμο Πατρέων, για να κριθεί αν συντρέχει λόγος αποκλεισμού βάσει του άρθρου 73 παρ. 4 περ. στ΄ του ν. 4412/2016. Ζητήθηκε επίσης η συμπληρωματική αιτιολόγηση της προσφοράς της αναδόχου εταιρείας, βεβαίωση για ασκηθείσες ενστάσεις/προσφυγές και η νόμιμη συμπλήρωση του ποσού της εγγυητικής επιστολής καλής εκτέλεσης στο σχέδιο σύμβασης.

Η Πράξη 214/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 2ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΛΑΜΙΑΣ», με αναθέτουσα αρχή τον ΟΣΕ Α.Ε. και ανάδοχο την «ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ ΡΗΓΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε.». Το Κλιμάκιο διαπίστωσε ότι ο φάκελος δεν είναι πλήρης και ως εκ τούτου αποφάσισε να αναβάλει την έκδοση οριστικής κρίσης, διατάσσοντας την συμπλήρωση των στοιχείων του φακέλου. Μεταξύ άλλων, ζητούνται έγγραφες διευκρινίσεις σχετικά με τη χρηματοδότηση, τις αποφάσεις ΔΣ για παράταση προθεσμίας, τους 1ο και 2ο Ανακεφαλαιωτικούς Πίνακες Εργασιών (ΑΠΕ), την 1η συμπληρωματική σύμβαση, και εκθέσεις αυτοψίας για ζημιές από την κακοκαιρία «Bora» που δικαιολογούν τις συμπληρωματικές εργασίες.

Η Πράξη 209/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο «Αποχέτευση και μεταφορά λυμάτων στην ΕΕΛ Λίμνης, Οικισμού Ροβιών Δήμου Μαντουδίου-Λίμνης-Αγίας Άννας», συμβατικής δαπάνης 1.530.414,40 ευρώ. Το Κλιμάκιο αναβάλλει την έκδοση οριστικής Πράξης, διατάσσοντας τη συμπλήρωση του φακέλου. Οι αλλαγές, που οδήγησαν στη συμπληρωματική σύμβαση, προέκυψαν κυρίως λόγω των απρόβλεπτων πλημμυρικών φαινομένων "Daniel" και "Elias" και της ανάγκης τροποποίησης της υδραυλικής διατομής ρεμάτων, καθώς και λόγω συγκρούσεων με το αντιπλημμυρικό έργο (μελέτη 64/2021). Ζητούνται 11 ελλείποντα στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων αποφάσεων έγκρισης τροποποιητικών μελετών, διευκρινίσεων για την αναγκαιότητα των νέων εργασιών και βεβαίωσης για το στάδιο εκτέλεσης της αρχικής σύμβασης.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:επιδιώκεται η ανάκληση της 228/2015 πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη νομική σκέψη, το Τμήμα κρίνει ότι εν προκειμένω δεν συντρέχουν οι εκ του νόμου τιθέμενες προϋποθέσεις για τη νόμιμη σύναψη συμπληρωματικής σύμβασης. Ειδικότερα, οι εργασίες που περιλαμβάνονται στο αντικείμενο της επίμαχης σύμβασης δεν έχουν συμπληρωματικό χαρακτήρα σε σχέση με το αρχικό συμβατικό αντικείμενο, καθόσον δεν σχετίζονται τεχνικώς με την κατασκευή και τη λειτουργικότητα του αρχικού έργου. Τούτο δε, διότι: α) αφενός αφορούν σε άλλη περιοχή (Λεωφόρο Φανερωμένης), επί της οποίας δεν προβλεπόταν, όπως και ο αιτών Δήμος συνομολογεί με την κρινόμενη αίτηση, η κατασκευή εξωτερικών διακλαδώσεων για τη σύνδεση ακινήτων με το διερχόμενο από αυτή ήδη κατασκευασμένο δευτερεύον δίκτυο αποχέτευσης λυμάτων, δοθέντος ότι το εν λόγω δίκτυο δεν είχε ακόμα συνδεθεί με το κεντρικό αντλιοστάσιο προώθησης λυμάτων προς την Ψυτάλλεια και, ως εκ τούτου, ήταν μη λειτουργικό και β) στο τεχνικό αντικείμενο της επίμαχης σύμβασης περιλαμβάνονται και εργασίες κατασκευής δευτερεύοντος δικτύου ακαθάρτων υδάτων, οι οποίες διαφέρουν ουσιωδώς από τις εργασίες που ανατέθηκαν με την αρχική σύμβαση. Όπως δε προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, η ανάγκη εκτέλεσης των επίμαχων εργασιών ανέκυψε στο πλαίσιο άλλης εν εξελίξει εργολαβίας στην ως άνω περιοχή («Κατασκευή Συλλεκτήρων Ομβρίων στην περιοχή Φανερωμένης της νήσου ......ς»), γεγονός που καταδεικνύει ότι οι εργασίες της επίμαχης συμπληρωματικής σύμβασης δεν είναι κατά οποιοδήποτε τρόπο αναγκαίες για την ολοκλήρωση του αρχικού συμβατικού αντικειμένου. Τούτων δοθέντων, στην προκειμένη περίπτωση, οι εργασίες που περιλαμβάνονται στην επίμαχη συμπληρωματική σύμβαση συνιστούν μη επιτρεπόμενη επέκταση του τεχνικού αντικειμένου της αρχικής σύμβασης. Πέραν δε τούτου, λόγω του γεγονότος ότι δεν συμπίπτουν χωρικά με τις εργασίες της αρχικής σύμβασης ο διαχωρισμός τους από αυτές και η ανάθεσή τους με ξεχωριστή εργολαβική σύμβαση δεν μπορεί να προκαλέσει μείζονα προβλήματα στην αναθέτουσα αρχή, όπως αβασίμως προβάλλεται με την κρινόμενη αίτηση και την υπέρ αυτής παρέμβαση. Εξάλλου, σε κάθε περίπτωση, η ύπαρξη παντορροϊκού αγωγού μη χαρτογραφημένου, σύμφωνα με όσα διαλαμβάνονται στην αιτιολογική έκθεση του 3ου Α.Π.Ε., είναι ένα δεδομένο που έπρεπε να έχει ληφθεί υπόψη κατά την εκπόνηση της μελέτης του έργου, αφού σε αυτόν (αγωγό) ήταν συνδεδεμένο το σύνολο των ακινήτων της προαναφερόμενης λεωφόρου, γεγονός που επιτείνει την ευθύνη των αρμοδίων για τη διενέργεια των απαραίτητων εξειδικευμένων ερευνών για τη διάγνωση των ειδικών συνθηκών εκτέλεσης του έργου και την εξεύρεση των προσηκόντων τρόπων αντιμετώπισης της κατάστασης, η δε αναφερόμενη στο 16220/22.7.2015 έγγραφο του Διευθυντή Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου ......ς απουσία επιφανειακών ενδείξεων (φρεάτια, εσχάρες κ.λπ.) επί της συγκεκριμένης οδού, δεν αποτελεί επαρκές δικαιολογητικό στοιχείο της επικαλούμενης αδυναμίας έγκαιρου εντοπισμού του ως άνω παντορροϊκού αγωγού. Απορρίπτει  την  αίτηση  ανάκλησης  του  νομικού  προσώπου  

Βελτίωση δημοτικού οδικού δικτύου...ζητείται η ανάκληση της 314/2019 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου...Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη ΙΙ της παρούσας το Τμήμα κρίνει ότι, κατά τα ορθώς κριθέντα από το Κλιμάκιο, δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις σύναψης της επίμαχης 2ης συμπληρωματικής σύμβασης. Τούτο, διότι ούτε στην εγκριτική της ελεγχόμενης σύμβασης απόφαση, ούτε στην συνοδεύουσα τον 10ο ΑΠΕ αιτιολογική έκθεση αλλά ούτε και στην αποτελούσα έρεισμα αυτών γεωτεχνική μελέτη, που εκπονήθηκε με μέριμνα του αναδόχου τον Μάρτιο 2018, γίνεται επίκληση ή αναφορά σε απρόβλεπτες περιστάσεις, που επεσυνέβησαν μετά τη σύναψη της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του έργου και κατέστησαν αναγκαία την εκτέλεση των εργασιών της 2ης συμπληρωματικής αυτής σύμβασης. Αντιθέτως, όπως σαφώς προκύπτει από όλα τα ανωτέρω έγγραφα και ιδίως από την κρίσιμη αιτιολογική έκθεση που την συνοδεύει, οι εργασίες που αποτελούν αντικείμενο αυτής, προβλέφθηκαν από την ως άνω εκπονηθείσα μετά την υπογραφή της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης γεωτεχνική μελέτη, η οποία, όπως ρητώς αναφέρεται στα έγγραφα αυτά, συντάχθηκε για την αντιμετώπιση του συγκεκριμένου προβλήματος των καταπτώσεων βράχων στις δύο εντοπισθείσες (ήδη από το χρόνο δημοπράτησης του έργου) θέσεις του οδικού δικτύου, επί του οποίου εκτελείτο το έργο, ήτοι από ΧΘ 3+200 έως 3+330 και ΧΘ 3+500 και προκειμένου να οριστικοποιήσει τόσο το είδος των εξειδικευμένων παρεμβάσεων, που έπρεπε να λάβουν χώρα όσο και τις ακριβείς ποσότητες των εργασιών, που έπρεπε να εκτελεσθούν, προκειμένου να στερεωθούν με ασφάλεια τα βραχώδη πρανή και να εξασφαλισθεί η προστασία των χρηστών της οδού. Επομένως με τις εργασίες της επίμαχης συμπληρωματικής σύμβασης ουσιαστικά επιδιώκεται η με διαφορετική τεχνική μέθοδο αντιμετώπιση των ίδιων κατολισθητικών φαινομένων, τα οποία είχε ήδη επιχειρήσει να αντιμετωπίσει (αρχικώς η κύρια σύμβαση με τις προτάσεις που είχαν διατυπωθεί στην εκπονηθείσα το 2013 γεωτεχνική μελέτη) και ακολούθως η 1η συμπληρωματική σύμβαση κατ΄επίκληση των ακραίων καιρικών φαινομένων που έλαβαν χώρα τον Μάρτιο 2011, χωρίς βεβαίως τα καιρικά αυτά φαινόμενα - οι συνέπειες των οποίων έχουν ήδη αντιμετωπιστεί με την εν λόγω 1η σσε - να δύνανται να θεωρηθούν ως απρόβλεπτα γεγονότα, που μετέβαλαν τις συνθήκες της περιοχής εκτέλεσης του έργου και δικαιολογούν τη σύναψη και της ελεγχόμενης συμπληρωματικής σύμβασης. Κατόπιν αυτών, τα ίδια αφού δέχθηκε το Κλιμάκιο με την προσβαλλόμενη Πράξη του, ορθώς το νόμο εφάρμοσε, όλοι δε οι περί του αντιθέτου προβαλλόμενοι με την αίτηση ανάκλησης και την υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση λόγοι είναι απορριπτέοι. Ειδικότερα ο προβαλλόμενος ισχυρισμός ότι η σύναψη της ελεγχόμενης 2ης συμπληρωματικής σύμβασης υπαγορεύθηκε από την απρόβλεπτη περίσταση της πτώσεως ογκολίθων από την κορυφή και τις παρυφές του βουνού, συνεπεία των ραγδαίων βροχοπτώσεων που σημειώθηκαν τον Οκτώβριο και Νοέμβριο 2017 αλλά και τον Φεβρουάριο και Μάρτιο 2018, φαινόμενο που κατά τα υποστηριζόμενα ούτε είχε συμβεί ποτέ κατά τη φάση δημοπράτησης του έργου αλλά ούτε και ήταν δυνατόν να προβλεφθεί κατά τον χρόνο συνάψεως της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης καθώς η τελευταία, κατά τα υποστηριζόμενα με την αίτηση, αντιμετώπισε μόνο το φαινόμενο της επίτασης κατολισθήσεως κορημάτων (αμμοχάλικων και μικρών βράχων) από τα πρανή και όχι της πτώσεως ογκολίθων, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Και τούτο διότι πέραν του ότι επίκληση των ως άνω ραγδαίων βροχοπτώσεων των μηνών Οκτωβρίου και Νοεμβρίου 2017 και Φεβρουαρίου και Μαρτίου 2018 γίνεται για πρώτη φορά με την αίτηση ανάκλησης και δεν αναφέρονται αυτές σε κανένα από τα έγγραφα, που συνοδεύουν την ελεγχόμενη συμπληρωματική σύμβαση, σε κάθε περίπτωση τα καιρικά αυτά φαινόμενα, δεν θα ηδύναντο να αποτελέσουν έρεισμα για τη σύναψη αυτής, καθώς ήδη από το χρόνο σύναψης της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης είχαν επισυμβεί καταπτώσεις μεγάλων ογκολίθων και είχε διαφανεί ο κίνδυνος να συνεχισθούν τα φαινόμενα αυτά – ως εκ τούτου δεν συντρέχει η προϋπόθεση του απροβλέπτου-, η δε αντιμετώπιση αυτού με τη λύση που προκρίθηκε ως κατάλληλη με την 1η συμπληρωματική σύμβαση και με τις περιληφθείσες σε αυτήν εργασίες προφανώς απέβη ανεπαρκής. Συναφώς απορριπτέος ως προφανώς αβάσιμος είναι και ο ισχυρισμός ότι με τις εργασίες της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης επιδιώχθηκε μόνο η αντιμετώπιση κατολισθήσεων κορημάτων, ήτοι αμμοχάλικων και μικρών βράχων και όχι η πτώση ογκολίθων, δοθέντος ότι από τα στοιχεία του φακέλου και ιδίως από την από 20.6.2017 αιτιολογική έκθεση που την συνοδεύει, προκύπτει ακριβώς το αντίθετο, καθώς σε αυτή αναφέρεται ρητώς ότι λόγω της ραγδαίας βροχόπτωσης της 11ης και 12ης Μαρτίου 2017 κατέπεσαν βράχοι 4-5 τόνων ο καθένας, επειδή δε ακριβώς θεωρήθηκε πιθανό να υπάρξει και νέα κατάπτωση βράχων, κρίθηκε αναγκαίο να εκτελεσθούν με αυτή συμπληρωματικές εργασίες προστασίας της οδού. Τέλος, απορριπτέοι είναι και οι ισχυρισμοί περί συγγνωστής πλάνης της αναθέτουσας αρχής και συνδρομής δημοσίου συμφέροντος για τη σύναψη της ελεγχόμενης σύμβασης, καθόσον υπάρχει από μακρού χρόνου σταθερότητα του νομικού πλαισίου και της νομολογίας ως προς τις προϋποθέσεις κατάρτισης συμπληρωματικών συμβάσεων, μόνη δε η επίκληση λόγων δημοσίου συμφέροντος δεν αρκεί για να θεωρηθεί συγγνωστή η έλλειψη συνδρομής των προϋποθέσεων κατάρτισης συμπληρωματικής σύμβασης (Ε.Σ. Τμ. Μείζονος-Επταμ. Σύνθεσης Ελ. Συν. 2490/2015, 3998/2013, 3009, 3008/2012, 3053/2011 κ.ά.).

Δεν ανακαλεί την 314/2019 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Παροχή υπηρεσιών  ειδικού συμβούλου υποστήριξης :ζητείται η ανάκληση της 3/2012 πράξης της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου (...) όσον αφορά τη νομιμότητα ανάθεσης των υπηρεσιών της ενότητας Α σε τρίτο σύμβουλο, κατ’ ουσία ο Δήμος δεν αντικρούει τον προβαλλόμενο από την Επίτροπο διακωλυτικό λόγο υπογραφής της σύμβασης, σύμφωνα με τον οποίο οι επίμαχες υπηρεσίες μη νομίμως ανατίθενται σε εξωτερικό συνεργάτη αφού  αντίστοιχες συμβουλευτικές υπηρεσίες έχουν ήδη ανατεθεί από το Δήμο κατά το παρελθόν  (βλ. Πράξη VII Τμ. 316/2011).  Και τούτο διότι ο ίδιος ο Δήμος συνομολογεί ρητά ότι η πρόσληψη του αρχικού συμβούλου έγινε για «το ίδιο αντικείμενο» (σελ. 25 δικογράφου κρινόμενης αίτησης) ενώ  ο  ισχυρισμός  πως  η  πρώτη  σύμβαση έχει ήδη περαιωθεί  δεν   ανατρέπει την επιμέρους  κρίση της Επιτρόπου ότι με την αρχική ανάθεση  υπάρχει πλέον στον Δήμο ουσιώδης εκπαίδευση και τεχνογνωσία που  καθιστά μη νόμιμη την ελεγχόμενη διαδικασία.  Σε κάθε περίπτωση,  το γεγονός  ότι οι συγκεκριμένες υπηρεσίες έχουν ήδη καταστεί άνευ αντικειμένου και δεν πρόκειται να ανατεθούν στο πλαίσιο εκτέλεσης της παρούσας σύμβασης, όπως ρητά αποδέχεται ο Δήμος ......, δεν αίρει τον προβαλλόμενο από την Επίτροπο διακωλυτικό λόγο υπογραφής της σύμβασης αλλά τουναντίον  καθιστά πλημμελή την ελεγχόμενη διαγωνιστική διαδικασία στο σύνολό της, διότι παρόλο που  επιφυλάσσεται  ρητά  στη διακήρυξη   η δυνατότητα της αναθέτουσας αρχής  να εξαντλήσει το συνολικό ύψος της σύμβασης και από μία μόνο ενότητα υπηρεσιών, η απλή δυνατότητα ανάθεσης των υπηρεσιών αυτών  έχει ήδη συνεκτιμηθεί από τους ενδιαφερόμενους τόσο κατά το στάδιο εκδήλωσης ενδιαφέροντος συμμετοχής στο διαγωνισμό όσο και κατά τη διαμόρφωση της προσφοράς, με συνέπεια η κατ’ ουσία απάλειψη  των υπηρεσιών αυτών από την επίμαχη διακήρυξη να αλλοιώνει ουσιωδώς το αντικείμενο του ελεγχόμενου διαγωνισμού.  Τέλος,  επισημαίνεται ότι η ανάθεση συναφών υπηρεσιών παροχής τεχνικού συμβούλου σε εξωτερικό συνεργάτη  που επικαλείται η Επίτροπος και δεν αντικρούει ο Δήμος  προκηρύχθηκε κατά τα κοινώς γνωστά στο Δικαστήριο (βλ. Πράξη VII Τμ. 316/2011) με την 126/1.6.2010 απόφαση της Δημαρχικής Επιτροπής ......  σε χρόνο πολύ προγενέστερο του χρόνου δημοσίευσης της διακήρυξης του ελεγχόμενου διαγωνισμού.  Ενόψει των ανωτέρω παρίσταται αλυσιτελής ο έλεγχος  νομιμότητας ανάθεσης των λοιπών ενοτήτων, καθόσον, όπως ήδη εκτέθηκε, πρόκειται για ένα ενιαίο διαγωνισμό και οι υπηρεσίες της ενότητας Α έχει συνεκτιμηθεί από τους ενδιαφερόμενους για τη συμμετοχή στο διαγωνισμό και την υποβολή προσφοράς.   Β) Όσον αφορά τη νομιμότητα του αντικείμενου της ελεγχόμενης σύμβασης,   με τα τεύχη της διακήρυξης του ελεγχόμενου διαγωνισμού δεν  καθορίζεται  η ποσότητα,  η  τιμή μονάδος και η επιμέρους προϋπολογισθείσα δαπάνη για κάθε μία από τις επτά ενότητες  υπηρεσιών Ειδικού Συμβούλου που ζητούνται,  αν και τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται στο ελάχιστο ουσιώδες περιεχόμενο διακήρυξης ανοικτού διαγωνισμού, αλλά τιμολογούνται αορίστως ανθρωποώρες απασχόλησης για οκτώ κατηγορίες προσωπικού (τεύχος Ε’)  χωρίς  αυτές να  συσχετίζονται με συγκεκριμένα είδη (ενότητες) εργασιών. Πέραν τούτου, το δικαίωμα που επιφυλάσσει η διακήρυξη στη δημοτική αρχή να εξαντλήσει το συνολικό ύψος του ποσού της σύμβασης που θα υπογραφεί με τον Σύμβουλο ακόμα και από μία μόνο κατηγορία προσωπικού και όχι σύμφωνα με τις επιμέρους ποσότητες  που  καθορίζονται  στον προϋπολογισμό της μελέτης (τεύχος Ε’), καθιστά επίσης αόριστη την επιμέρους προϋπολογισθείσα δαπάνη κάθε κατηγορίας προσωπικού,  καθόσον η δαπάνη αυτή, έστω και αν καθορίζεται ως  ενδεικτική στη διακήρυξη, αποτελεί βάση για την υποβολή οικονομικής προσφοράς εκ μέρους των διαγωνιζομένων (βλ. και υποδείγματα εντύπων προσφοράς στο Παράρτημα ΙΙΙ της διακήρυξης) και δεν επιτρέπεται να ανατρέπεται ουσιωδώς  κατά την εκτέλεση της σύμβασης (πρβλ. Πράξη VII Τμ. 391/2009). Οι ανωτέρω ελλείψεις και ασάφειες καθιστούν προδήλως αόριστο και το φυσικό αντικείμενο της ελεγχόμενης διακήρυξης, αφού δεν είναι καθορισμένες, έστω και ενδεικτικά, οι επιμέρους ποσότητες των ζητούμενων εργασιών και  τελικά  είναι άγνωστο ποιες ακριβώς υπηρεσίες θα εκτελεστούν, από ποια κατηγορία προσωπικού και σε τι  ύψος. Συνέπεια της ανωτέρω αναφερόμενης αοριστίας είναι το γεγονός, ότι με την κατακύρωση του διαγωνισμού δεν είναι καθορισμένο πλήρως το συμβατικό αντικείμενο του αναδόχου αλλά   προβλέπεται κατά την εκτέλεση της σύμβασης στάδιο διαπραγμάτευσης μεταξύ της αναθέτουσας αρχής και του αναδόχου όσον αφορά τις ακριβείς ποσότητες εργασιών και τα είδη του προσωπικού που απαιτείται για την παραγωγή κάθε παραδοτέου αντικειμένου.    Ως εκ τούτου,  το γεγονός ότι  με την επίμαχη διακήρυξη καθορίζονται οι επιμέρους ενότητες εργασιών και διευκρινίζεται ρητά ήδη κατά το στάδιο της διαγωνιστικής διαδικασίας  ότι όλες ή ορισμένες από αυτές  θα εκτελεστούν από μία ή περισσότερες  προβλεπόμενες  κατηγορίες προσωπικού με μόνο περιορισμό την μη υπέρβαση του συνολικού οικονομικού αντικειμένου της σύμβασης,  ουδόλως καθιστά ορισμένο το φυσικό και οικονομικό αντικείμενο της επίμαχης διακήρυξης, και συνακόλουθα της κατακυρωτικής απόφασης και του   σχεδίου σύμβασης  που ερείδονται στους όρους της διακήρυξης αυτής, όπως αβασίμως προβάλλεται. Περαιτέρω, ο ισχυρισμός του αιτούντος Δήμου, ότι η  υπό κρίση σύμβαση   δεν προσιδιάζει  με σύμβαση  προμήθειας αγαθών,  στην οποία   απαιτείται να αναγράφεται η ποσότητα κάθε επιμέρους κατηγορίας ειδών, είναι  αβάσιμος, διότι η αναφορά της ζητούμενης ποσότητας εντάσσεται στο ελάχιστο απαιτούμενο περιεχόμενο διακήρυξης παροχής υπηρεσιών (βλ. Παράρτημα VII Α οδηγίας 2004/18/ΕΚ και π.δ. 60/2007, VI Tμ. 23, 800/2012, 141/2008 κ.α.) και στην προκειμένη περίπτωση από το γεγονός ότι στον προϋπολογισμό της  μελέτης προβλέπονται συγκεκριμένες ποσότητες παροχής υπηρεσιών συμβούλου για κάθε μία επιμέρους κατηγορία προσωπικού συνάγεται ότι δεν είναι πάντως αντικειμενικά απολύτως αδύνατος ο καθορισμός έστω και ενδεικτικά, των αντίστοιχων ποσοτήτων για κάθε ενότητα ζητούμενων υπηρεσιών. Τέλος, ενόψει των ως άνω κριθέντων ουσιωδών πλημμελειών της διακήρυξης ο προβαλλόμενος ισχυρισμός περί συγγνωστής πλάνης είναι απορριπτέος.Απορρίπτει την αίτηση  ανάκλησης 

Εκτέλεση έργου:..Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στην προηγούμενη σκέψη, το Κλιμάκιο κρίνει τα ακόλουθα:Α. Οι εργασίες της Ομάδας Α «Χωματουργικά» της συμπληρωματικής σύμβασης οφείλονται σε επιδείνωση των συνθηκών του έργου λόγω καιρικών φαινομένων, που δεν ήταν δυνατό να αποτραπούν ακόμα και με μέτρα άκρας επιμέλειας. Ειδικότερα, οφείλονται σε εκτεταμένες ζημιές που προκλήθηκαν λόγω έντονων βροχοπτώσεων κατά τη διάρκεια εκτέλεσης των συμβατικών εργασιών, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την επιδείνωση των κατολισθήσεων, ασυνεχειών και γενικά αστοχιών σε θέσεις του αρχικού φυσικού αντικειμένου του έργου, η αποκατάσταση των οποίων είναι απολύτως αναγκαία για την ολοκλήρωση του έργου.Β. ι) Αναφορικά προς τις εργασίες της Ομάδας Β, «Τεχνικά Έργα» «Επένδυση πρανών με ελεύθερο πλέγμα», δεν προβάλλεται οποιαδήποτε αιτιολογία σχετικά με την ένταξή τους στη συμπληρωματική σύμβαση, ενώ, και από την παρατήρηση που διαλαμβάνεται στο ΠΡ/ΦΚΠΡ.ΕΠΚ/ΣΛ/ΜΕ/289/ 1.12.2017 έγγραφο ΤΚΕ Πρέβεζας του Υπουργείου ΥΠΟΜΕΔΙ, με θέμα «Διαβίβαση αναθεωρημένων μελετών εφαρμογής», ότι «2. Δεν έχουν συμπεριληφθεί μέτρα προστασίας των πρανών του άνω χώρου στάθμευσης … 3. Δεν συμπεριλαμβάνονται τα μέτρα προστασίας της κατολίσθησης στην περιοχή», δεν συνάγεται οποιαδήποτε απρόβλεπτη περίσταση που κατέστησε τις εργασίες αυτές ειδικώς αιφνιδίως αναγκαίες, ενώ, λαμβανομένου υπόψη ότι το έργο εκτελούνταν σε περιοχή που χαρακτηριζόταν από απότομα πρανή, στα οποία από την επίδραση του σεισμού της 17ης.11.2015 το γεωυλικό μετατράπηκε σε λιθοσύντριμμα, ισορροπούσε σε οριακές κλίσεις και το ανάγλυφο ήταν ασταθές, τα προαναφερόμενα μέτρα, εύλογα και κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, εντάσσονται στα μέτρα της αρχικής σύμβασης, που υπαγόρευε η έκταση της βλάβης, που είχε ήδη επέλθει από τον προαναφερόμενο ισχυρό σεισμό, και της πρόνοιας που συνεπαγόταν η προσπάθεια να αποτραπεί κατά το δυνατό η επιδείνωση της κατάστασης. ιι) Αναφορικά προς την κλίμακα πρόσβασης στην παραλία ..., οι εργασίες της συμπληρωματικής σύμβασης δεν δικαιολογούνται από απρόβλεπτες περιστάσεις. Από τα στοιχεία που παρατίθενται στην προηγούμενη σκέψη, προκύπτει ότι η κλίμακα δεν συμπεριλήφθηκε στη μελέτη και τεχνική έκθεση (Φεβρουαρίου 2016) επί των συνθηκών του έργου που προηγήθηκε της δημοπράτησης. Επιπλέον, οι ρυθμίσεις των τευχών δημοπράτησης (Ιουνίου 2016) σχετικά με την κλίμακα αναφέρονταν σε κατασκευή κλίμακας από σκυρόδεμα, το οποίο έγινε χωρίς εκτίμηση του υποβάθρου και χωρίς γεωλογική τεκμηρίωση της πρότασης πρόσβασης με κλίμακα στην ακτή .., ενώ ερχόταν σε πλήρη αντίθεση και προς τη γενική παραδοχή και παρεπόμενη σύσταση της τεχνικής έκθεσης της μελέτης δημοπράτησης του έργου (Φεβρουαρίου 2016) ότι η περιοχή διέλευσης της οδού προς την παραλία … ήταν ασταθής, το γεωυλικό είχε μετατραπεί σε λιθοσύντριμμα και οι μετακινήσεις και παραμορφώσεις του εδάφους θεμελίωσης των έργων, ακόμη και σε πολύ μικρούς σεισμούς, ήταν αναμενόμενες, συνεπώς τα προτεινόμενα έργα έπρεπε να είναι εύκαμπτα, παράλληλα δε τα ίδια χαρακτηριστικά συνιστούσαν αντενδείξεις για έργα αντιστήριξης με πασσάλους ή άλλα άκαμπτα στοιχεία από οπλισμένο σκυρόδεμα. Η διατύπωση των παραδοχών αυτών, σε αναφορά κυρίως προς τις εργασίες αποκατάστασης της οδού και όχι ειδικά προς τις εργασίες κατασκευής της κλίμακας, δεν ασκεί επιρροή, διότι οι παραδοχές αυτές αφορούσαν την περιοχή του έργου γενικά και αντιστοιχούσαν σε φυσικά χαρακτηριστικά και αστοχίες τέτοιας κλίμακας και έντασης, η αντιστροφή και εμφανής διαφοροποίηση των οποίων στην κατάληξη του έργου προς την ακτή ... έπρεπε να εκτίθεται σαφώς σε οποιοδήποτε έγγραφο που αφορούσε τη δημοπράτηση του έργου, αν συνέτρεχε περίπτωση που μπορούσε να δικαιολογήσει και να υποστηρίξει ασφαλώς θεμελιωμένη και σταθερή κατασκευή κλίμακας από σκυρόδεμα, δηλαδή της τεχνικής λύσης που επιλέχθηκε αρχικά. Η έλλειψη πλήρους και ακριβούς μελέτης και, γενικά, πρόβλεψης σχετικά με την κλίμακα προκύπτει και από το γεγονός ότι ζητήθηκε από την ανάδοχο κατά την εκτέλεση του έργου, αφότου προηγήθηκαν τα έντονα καιρικά φαινόμενα εξαιτίας των οποίων φέρεται η 1η συμπληρωματική σύμβαση, να υποβάλει κοστολογημένη πρόταση κλιμάκων, εναλλακτικές λύσεις, καθώς και γεωλογική τεκμηρίωση της πρότασης. Η έλλειψη της αναγκαίας μέριμνας και επιμέλειας συνάγεται και από το γεγονός ότι ο προϋπολογισμός της αρχικής σύμβασης συμπεριέλαβε συνολική δαπάνη 62.000 ευρώ, για την κατασκευή των δύο κλιμάκων, στις παραλίες ...και …, μήκους 200 μέτρων, δαπάνη από την οποία στην κλίμακα στην παραλία … αντιστοιχούσε ποσό 49.600 ευρώ, η δε μεταλλική κατασκευή που συμπεριλαμβάνεται στον 1ο ΑΠΕ ως αντικείμενο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για την κατασκευή κλίμακας μόνο στην παραλία ... ανέρχεται σε 340.000 ευρώ. Επομένως, οι εργασίες της Ομάδας Β της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης του 1ου ΑΠΕ «μεταλλική κλίμακα ..¨» (340.000 ευρώ), αλλά και οι σχετικές μελέτες (δαπάνη 90.000 ευρώ), δεν προκύπτει ότι οφείλονται σε απρόβλεπτες περιστάσεις, για τις οποίες, μάλιστα, ο φορέας κατασκευής του έργου δεν φέρει ευθύνη, διότι μελέτη πλήρης και ακριβής σχετική με την κλίμακα πρόσβασης στην παραλία ..., με βάση την οποία προσδιορίστηκε το τεχνικό αντικείμενο της αρχικής σύμβασης, δεν υπήρξε, ως εκ τούτου δεν προκύπτει ότι αντικειμενικά δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθούν, σύμφωνα με τους κανόνες της ανθρώπινης εμπειρίας και λογικής, οι εργασίες κατασκευής κατάλληλης κλίμακας ενόψει των εκτεταμένων παραμορφώσεων του εδάφους και του ανάγλυφου στην περιοχή, λόγω του σεισμού της 17ης.11.2015, οι δε σχετικές ρυθμίσεις της διακήρυξης δεν ήταν κατά το δυνατόν, ομοίως, πλήρεις και ακριβείς. Επομένως, οι εργασίες της Ομάδας Β «Τεχνικά Έργα» «Επένδυση πρανών με ελεύθερο πλέγμα», «μεταλλική σκάλα ...», η σύνταξη των οικείων μελετών και οι αντίστοιχες δαπάνες μη νομίμως φέρονται ως περιεχόμενο της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης εργασιών.Κατ’ ακολουθία των προεκτιθέμενων, το Κλιμάκιο κρίνει ότι συντρέχει νομική πλημμέλεια που κωλύει την υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου συμπληρωματικής σύμβασης.

ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.6/1880/2018