ΕΣ/ΤΜ.6/3492/2012
Τύπος: Νομολογία Ελεγκ. Συνεδρίου
Παροχή υπηρεσιών ειδικού συμβούλου υποστήριξης :ζητείται η ανάκληση της 3/2012 πράξης της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου (...) όσον αφορά τη νομιμότητα ανάθεσης των υπηρεσιών της ενότητας Α σε τρίτο σύμβουλο, κατ’ ουσία ο Δήμος δεν αντικρούει τον προβαλλόμενο από την Επίτροπο διακωλυτικό λόγο υπογραφής της σύμβασης, σύμφωνα με τον οποίο οι επίμαχες υπηρεσίες μη νομίμως ανατίθενται σε εξωτερικό συνεργάτη αφού αντίστοιχες συμβουλευτικές υπηρεσίες έχουν ήδη ανατεθεί από το Δήμο κατά το παρελθόν (βλ. Πράξη VII Τμ. 316/2011). Και τούτο διότι ο ίδιος ο Δήμος συνομολογεί ρητά ότι η πρόσληψη του αρχικού συμβούλου έγινε για «το ίδιο αντικείμενο» (σελ. 25 δικογράφου κρινόμενης αίτησης) ενώ ο ισχυρισμός πως η πρώτη σύμβαση έχει ήδη περαιωθεί δεν ανατρέπει την επιμέρους κρίση της Επιτρόπου ότι με την αρχική ανάθεση υπάρχει πλέον στον Δήμο ουσιώδης εκπαίδευση και τεχνογνωσία που καθιστά μη νόμιμη την ελεγχόμενη διαδικασία. Σε κάθε περίπτωση, το γεγονός ότι οι συγκεκριμένες υπηρεσίες έχουν ήδη καταστεί άνευ αντικειμένου και δεν πρόκειται να ανατεθούν στο πλαίσιο εκτέλεσης της παρούσας σύμβασης, όπως ρητά αποδέχεται ο Δήμος ......, δεν αίρει τον προβαλλόμενο από την Επίτροπο διακωλυτικό λόγο υπογραφής της σύμβασης αλλά τουναντίον καθιστά πλημμελή την ελεγχόμενη διαγωνιστική διαδικασία στο σύνολό της, διότι παρόλο που επιφυλάσσεται ρητά στη διακήρυξη η δυνατότητα της αναθέτουσας αρχής να εξαντλήσει το συνολικό ύψος της σύμβασης και από μία μόνο ενότητα υπηρεσιών, η απλή δυνατότητα ανάθεσης των υπηρεσιών αυτών έχει ήδη συνεκτιμηθεί από τους ενδιαφερόμενους τόσο κατά το στάδιο εκδήλωσης ενδιαφέροντος συμμετοχής στο διαγωνισμό όσο και κατά τη διαμόρφωση της προσφοράς, με συνέπεια η κατ’ ουσία απάλειψη των υπηρεσιών αυτών από την επίμαχη διακήρυξη να αλλοιώνει ουσιωδώς το αντικείμενο του ελεγχόμενου διαγωνισμού. Τέλος, επισημαίνεται ότι η ανάθεση συναφών υπηρεσιών παροχής τεχνικού συμβούλου σε εξωτερικό συνεργάτη που επικαλείται η Επίτροπος και δεν αντικρούει ο Δήμος προκηρύχθηκε κατά τα κοινώς γνωστά στο Δικαστήριο (βλ. Πράξη VII Τμ. 316/2011) με την 126/1.6.2010 απόφαση της Δημαρχικής Επιτροπής ...... σε χρόνο πολύ προγενέστερο του χρόνου δημοσίευσης της διακήρυξης του ελεγχόμενου διαγωνισμού. Ενόψει των ανωτέρω παρίσταται αλυσιτελής ο έλεγχος νομιμότητας ανάθεσης των λοιπών ενοτήτων, καθόσον, όπως ήδη εκτέθηκε, πρόκειται για ένα ενιαίο διαγωνισμό και οι υπηρεσίες της ενότητας Α έχει συνεκτιμηθεί από τους ενδιαφερόμενους για τη συμμετοχή στο διαγωνισμό και την υποβολή προσφοράς. Β) Όσον αφορά τη νομιμότητα του αντικείμενου της ελεγχόμενης σύμβασης, με τα τεύχη της διακήρυξης του ελεγχόμενου διαγωνισμού δεν καθορίζεται η ποσότητα, η τιμή μονάδος και η επιμέρους προϋπολογισθείσα δαπάνη για κάθε μία από τις επτά ενότητες υπηρεσιών Ειδικού Συμβούλου που ζητούνται, αν και τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται στο ελάχιστο ουσιώδες περιεχόμενο διακήρυξης ανοικτού διαγωνισμού, αλλά τιμολογούνται αορίστως ανθρωποώρες απασχόλησης για οκτώ κατηγορίες προσωπικού (τεύχος Ε’) χωρίς αυτές να συσχετίζονται με συγκεκριμένα είδη (ενότητες) εργασιών. Πέραν τούτου, το δικαίωμα που επιφυλάσσει η διακήρυξη στη δημοτική αρχή να εξαντλήσει το συνολικό ύψος του ποσού της σύμβασης που θα υπογραφεί με τον Σύμβουλο ακόμα και από μία μόνο κατηγορία προσωπικού και όχι σύμφωνα με τις επιμέρους ποσότητες που καθορίζονται στον προϋπολογισμό της μελέτης (τεύχος Ε’), καθιστά επίσης αόριστη την επιμέρους προϋπολογισθείσα δαπάνη κάθε κατηγορίας προσωπικού, καθόσον η δαπάνη αυτή, έστω και αν καθορίζεται ως ενδεικτική στη διακήρυξη, αποτελεί βάση για την υποβολή οικονομικής προσφοράς εκ μέρους των διαγωνιζομένων (βλ. και υποδείγματα εντύπων προσφοράς στο Παράρτημα ΙΙΙ της διακήρυξης) και δεν επιτρέπεται να ανατρέπεται ουσιωδώς κατά την εκτέλεση της σύμβασης (πρβλ. Πράξη VII Τμ. 391/2009). Οι ανωτέρω ελλείψεις και ασάφειες καθιστούν προδήλως αόριστο και το φυσικό αντικείμενο της ελεγχόμενης διακήρυξης, αφού δεν είναι καθορισμένες, έστω και ενδεικτικά, οι επιμέρους ποσότητες των ζητούμενων εργασιών και τελικά είναι άγνωστο ποιες ακριβώς υπηρεσίες θα εκτελεστούν, από ποια κατηγορία προσωπικού και σε τι ύψος. Συνέπεια της ανωτέρω αναφερόμενης αοριστίας είναι το γεγονός, ότι με την κατακύρωση του διαγωνισμού δεν είναι καθορισμένο πλήρως το συμβατικό αντικείμενο του αναδόχου αλλά προβλέπεται κατά την εκτέλεση της σύμβασης στάδιο διαπραγμάτευσης μεταξύ της αναθέτουσας αρχής και του αναδόχου όσον αφορά τις ακριβείς ποσότητες εργασιών και τα είδη του προσωπικού που απαιτείται για την παραγωγή κάθε παραδοτέου αντικειμένου. Ως εκ τούτου, το γεγονός ότι με την επίμαχη διακήρυξη καθορίζονται οι επιμέρους ενότητες εργασιών και διευκρινίζεται ρητά ήδη κατά το στάδιο της διαγωνιστικής διαδικασίας ότι όλες ή ορισμένες από αυτές θα εκτελεστούν από μία ή περισσότερες προβλεπόμενες κατηγορίες προσωπικού με μόνο περιορισμό την μη υπέρβαση του συνολικού οικονομικού αντικειμένου της σύμβασης, ουδόλως καθιστά ορισμένο το φυσικό και οικονομικό αντικείμενο της επίμαχης διακήρυξης, και συνακόλουθα της κατακυρωτικής απόφασης και του σχεδίου σύμβασης που ερείδονται στους όρους της διακήρυξης αυτής, όπως αβασίμως προβάλλεται. Περαιτέρω, ο ισχυρισμός του αιτούντος Δήμου, ότι η υπό κρίση σύμβαση δεν προσιδιάζει με σύμβαση προμήθειας αγαθών, στην οποία απαιτείται να αναγράφεται η ποσότητα κάθε επιμέρους κατηγορίας ειδών, είναι αβάσιμος, διότι η αναφορά της ζητούμενης ποσότητας εντάσσεται στο ελάχιστο απαιτούμενο περιεχόμενο διακήρυξης παροχής υπηρεσιών (βλ. Παράρτημα VII Α οδηγίας 2004/18/ΕΚ και π.δ. 60/2007, VI Tμ. 23, 800/2012, 141/2008 κ.α.) και στην προκειμένη περίπτωση από το γεγονός ότι στον προϋπολογισμό της μελέτης προβλέπονται συγκεκριμένες ποσότητες παροχής υπηρεσιών συμβούλου για κάθε μία επιμέρους κατηγορία προσωπικού συνάγεται ότι δεν είναι πάντως αντικειμενικά απολύτως αδύνατος ο καθορισμός έστω και ενδεικτικά, των αντίστοιχων ποσοτήτων για κάθε ενότητα ζητούμενων υπηρεσιών. Τέλος, ενόψει των ως άνω κριθέντων ουσιωδών πλημμελειών της διακήρυξης ο προβαλλόμενος ισχυρισμός περί συγγνωστής πλάνης είναι απορριπτέος.Απορρίπτει την αίτηση ανάκλησης
Ιστορικό Αναθεωρήσεων (Πιλοτική Εφαρμογή)
Σχετικά Έγγραφα
ΕΣ/ΚΛ.Ζ/348/2011
Παροχή υπηρεσιών συμβούλου...Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στην σκέψη υπό IV, το Κλιμάκιο κρίνει ότι συνιστά ουσιώδη νομική πλημμέλεια της ελεγχόμενης διαγωνιστικής διαδικασίας η δημοσίευση στο συμπλήρωμα της Επίσημης Εφημερίδος της Ευρωπαϊκής Ενώσεως πληροφοριών διαφορετικών, τόσο σε σχέση με το κυρίως κείμενο της διακηρύξεως όσο και σε σχέση με το κείμενο των περιλήψεων που δημοσιεύθηκαν στον εθνικό τύπο, ως προς την υποχρέωση των υποψηφίων να υποβάλουν προσφορά μόνο για ένα εκ των εκτεθέντων στο σχετικό πρότυπο τεύχος τμήμα. Ειδικότερα, όπως συνάγεται από το περιεχόμενο της προεκτεθείσης διακηρύξεως, το αντικείμενο της αναθέσεως συνίσταται σε μία οικονομικώς ενιαία, ως εκ της διαμορφώσεως του προϋπολογισμού και του ύψους της εγγυήσεως συμμετοχής, μικτή σύμβαση παροχής υπηρεσιών (χρηματοοικονομικών- τεχνικών και νομικών συμβουλών), με πλείονες, ετεροειδείς παροχές- υπηρεσίες εκ μέρους του ιδίου αναδόχου - Συμβούλου (φυσικού, νομικού προσώπου, κοινοπραξίας, συμπράξεως), ο οποίος υποχρεούται να τις αναλάβει όλες και να τις εκτελέσει είτε αυτοδυνάμως είτε μέσω συνεργάτη - υπεργολάβου. Περαιτέρω, στην διακήρυξη δεν γίνεται διαχωρισμός των προς ανάθεση υπηρεσιών σε τμήματα, αλλά, στο πλαίσιο της περιγραφής του ενιαίου συμβατικού αντικειμένου, αυτό επιμερίζεται, εξ επόψεως θεματικών ενοτήτων, σε Τομείς (Χρηματοοικονομικός- Τεχνικός – Νομικός) και, εξ επόψεως εξελίξεώς τους σε χρονική βάση ανά αντικείμενο, σε Στάδια και επιμέρους Φάσεις. Επομένως, δεν προβλέπεται από την διακήρυξη υποχρέωση των υποψηφίων να υποβάλουν προσφορά μόνο για τον χρηματοοικονομικό, τον τεχνικό ή το νομικό τομέα, αλλά αντιθέτως για όλους τους τομείς αδιακρίτως, το αυτό δε προκύπτει και από τις σχετικές δημοσιεύσεις στον εθνικό τύπο, ενώ αυτό τελικώς εφαρμόσθηκε και από τον ίδιο τον αναθέτοντα φορέα κατά την αποδοχή και αξιολόγηση των προσφορών των συμμετασχόντων στον διαγωνισμό σχημάτων.
ΕλΣυν/Τμ.6/467/2011
Αίτηση ανάκλησης της 291/2010 πράξης του Z΄ Κλιμακίου με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του ΤΕΙ …και της Εταιρίας «..» που αφορά στην ανάθεση υπηρεσιών καθαρισμού των χώρων του ΤΕΙ … προϋπολογισμού 2.100.000 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.) για το λόγο ότι τέθηκε από τη διακήρυξη ως επιμέρους κριτήριο ανάθεσης η εμπειρία του αναδόχου και η καταλληλότητα των μελών της ομάδας έργου. Επίσης κρίθηκε από το Κλιμάκιο ότι είναι ασαφής ο όρος του άρθρου 6.3 της διακήρυξης σύμφωνα με τον οποίο ο ανάδοχος πρέπει επί ποινή αποκλεισμού να διαθέτει πιστοποίηση «ΕΛΟΤ 1801: 2002/OHSA 18001: 2007 στο πεδίο εφαρμογής σύστημα διαχείρισης υγείας και ασφάλειας στην εργασία καθότι δεν καθίσταται σαφές αν τα παραπάνω πιστοποιητικά απαιτούνται σωρευτικά ή διαζευκτικά. Εξάλλου κρίθηκε από το Κλιμάκιο ότι είναι μη νόμιμος ο προβλεπόμενος στο άρθρο 9 του σχεδίου σύμβασης όρος περί δυνατότητας τροποποίησης της σύμβασης «όταν συμφωνήσουν γι’ αυτό τα συμβαλλόμενα μέρη» δεδομένου ότι η όποια τροποποίηση αυτής θα πρέπει να τύχει πρώτα του ελέγχου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ενώ ο περιλαμβανόμενος στη διακήρυξη και στο άρθρο 3 παρ. 2 του σχεδίου σύμβασης όρος περί δυνατότητας παράτασης της σύμβασης μέχρι του ποσού των 630.000 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α. πάσχει αοριστίας δεδομένου ότι δεν τίθεται χρονικό όριο για την παροχή των υπηρεσιών καθαριότητας.(...)Στην προκειμένη περίπτωση από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την οικεία διακήρυξη τέθηκαν ως κριτήρια αξιολόγησης των προσφορών στην ομάδα Β των κριτηρίων υπό τον τίτλο «Καταλληλότητα αναδόχου τα ακόλουθα: Β.1 Εμπειρία/Υποδομή αναδόχου 35%. Β2 Στελέχωση της ομάδας έργου 10%. Β3 Οργάνωση διοίκηση και λειτουργία φυσικού αντικειμένου 10%. Τα παραπάνω κριτήρια δεν είναι πρόσφορα για τον εντοπισμό της πλέον συμφέρουσας προσφοράς αλλά αφορούν αποκλειστικά στην εξακρίβωση της καταλληλότητας των διαγωνιζομένων να εκτελέσουν τη σύμβαση. Επομένως μη νομίμως τέθηκαν από τη διακήρυξη ως επιμέρους κριτήρια ανάθεσης της σύμβασης και ο σχετικός περί του αντιθέτου λόγος ανάκλησης πρέπει ν’ απορριφθεί. Κατά τη γνώμη όμως του Συμβούλου ….τα κριτήρια εμπειρίας ως συναπτόμενα με την ποιότητα των συγκεκριμένων υπηρεσιών που θα παράσχει ο ανάδοχος νομίμως βαθμολογούνται κατά τα οριζόμενα στη διακήρυξη.Εξάλλου με το άρθρο 6.3 της οικείας διακήρυξης τέθηκε ως όρος, με ποινή αποκλεισμού, να διαθέτει ο ανάδοχος πιστοποίηση «ΕΛΟΤ 1801:2002/OHSAS 18001:2007 στο πεδίο εφαρμογής σύστημα διαχείρισης υγείας και ασφάλειας στην εργασία». Ο όρος όμως αυτός της διακήρυξης, λαμβανομένου υπόψη ότι με καθένα από τα ανωτέρω πρότυπα δύναται να παρέχεται αυτοτελώς πιστοποίηση στο σύστημα διαχείρισης υγείας και ασφάλειας στην εργασία, είναι ασαφής, καθότι, δεν καθίσταται ευκρινές αν τα ως άνω πιστοποιητικά απαιτούνται σωρευτικά ή διαζευκτικά. Επομένως, κατά την κρίση του Τμήματος ορθά το Κλιμάκιο απεφάνθη ότι κατά παραβίαση της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης αποκλείσθηκαν οι εταιρίες «…..», για το λόγο ότι δεν προσκόμισαν πιστοποιητικά ΕΛΟΤ 1801:2002 οι δύο πρώτες και OHSAS 18001:2007 η τελευταία, καίτοι προσκόμισαν πιστοποιητικά OHSAS 18001:2007 και ΕΛΟΤ 1801:2002, αντίστοιχα. Σε ότι αφορά το άρθρο 9 της σύμβασης αυτό αναδιατυπώθηκε σε συμμόρφωση με τα οριζόμενα στη προσβαλλόμενη πράξη και καθορίστηκε ότι οι τυχόν τροποποιήσεις της συμβάσεως θα υπόκεινται πρώτα στον έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Επίσης ο λόγος ανάκλησης για την αναδιατύπωση του άρθρου 3.2 της σύμβασης με την απάλειψη της φράσης: «…να παρατείνει τη διάρκεια της σύμβασης.» και την αντικατάστασή της με τη φράση: «… να αναθέσει μονομερώς σ’ αυτόν πρόσθετες υπηρεσίες …» πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος αφού εξακολουθεί να πάσχει αοριστίας ως προς τον τρόπο άσκησης του δικαιώματος προαίρεσης.(...)Με τα δεδομένα αυτά το Τμήμα κρίνει ότι πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση ανάκλησης.
ΕΣ/ΚΛ.Ζ/235/2015
Σίτιση φοιτητών..Η ως άνω ασάφεια δε των όρων της διακήρυξης πλήττει ουσιωδώς το κύρος αυτής, συμπαρασύροντας ολόκληρη την επακολουθήσασα διαγωνιστική διαδικασία, καθόσον ανάγεται σε πλημμέλεια αφορώσα ένα ουσιώδες στοιχείο της εκτέλεσης των επίμαχων υπηρεσιών και συγκεκριμένα της οικονομικής επιβάρυνσης που τελικά θα επωμιστεί ο ανάδοχος ή η αναθέτουσα αρχή κατά την εκτέλεση της σύμβασης. Πέραν των ανωτέρω, ο όρος 13, από την εφαρμογή του οποίου γεννάται μία πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση του φορέα, είναι μη νόμιμος για τον πρόσθετο λόγο ότι από το πλέγμα των κείμενων διατάξεων συνάγεται ότι στην ορισθείσα με την Φ.547452/Β3/9.5.2007 Κ.Υ.Α. τιμή του σιτηρεσίου ενσωματώνονται όλες οι δαπάνες που αντιστοιχούν στο κόστος παραγωγής και διάθεσης των γευμάτων..Κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου σύμβασης για την εκτέλεση της υπηρεσίας σίτισης φοιτητών του Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος … κατά το χρονικό διάστημα από 1.9.2015 έως και 31.12.2018.
ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.6/6634/2015
ΕΣ/Τμ.7(ΚΠΕ)202/2013
Kαταβολή ποσού 22.040,00 ευρώ στη φερόμενη ως δικαιούχο ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «......», σε εξόφληση μέρους της 1ης παράτασης της σύμβαση παροχής υπηρεσιών που είχε συναφθεί μεταξύ αυτής και του ως άνω Δήμου(...)Σύμφωνα με το άρ. 25 παρ. 4 εδ. β΄ του π.δ.60/2007 (ΦΕΚ Α΄64) οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να συνάπτουν δημόσιες συμβάσεις παροχής υπηρεσιών προσφεύγοντας σε διαδικασία με διαπραγμάτευση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, μεταξύ άλλων, όταν οι συμβάσεις αυτές έχουν ως αντικείμενο νέες υπηρεσίες που συνιστούν επανάληψη παρόμοιων που ανατέθηκαν στον αρχικό ανάδοχο από την ίδια αναθέτουσα αρχή, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές είναι σύμφωνες με μία βασική μελέτη που αποτέλεσε αντικείμενο αρχικής σύμβασης συναφθείσας κατόπιν ανοικτής ή κλειστής διαδικασίας. Η δυνατότητα αυτή πρέπει να επισημαίνεται ήδη κατά την αρχική προκήρυξη, ενώ επιτρέπεται μόνο για μία τριετία μετά τη σύναψη της αρχικής σύμβασης, το δε συνολικό ποσό για τις αρχικές και τις νέες υπηρεσίες λαμβάνεται υπόψη για την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου κατά τον αρχικό διαγωνισμό. Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι στην προκειμένη περίπτωση πρέπει σωρευτικά να συντρέχουν οι εξής προϋποθέσεις: α) οι αρχικές και οι νέες υπηρεσίες να είναι τεχνικά όμοιες και σύμφωνες με μία βασική μελέτη, ήτοι να εξυπηρετούν ένα ευρύτερο λειτουργικό και τεχνικό σχεδιασμό, ο οποίος έχει προηγηθεί και κατά τον οποίο έχουν προσδιοριστεί, τόσο οι βέλτιστες τεχνικά λύσεις, όσο και το είδος και τα κύρια τεχνικά χαρακτηριστικά των εντασσόμενων σε αυτόν υπηρεσιών, β) η δυνατότητα προσφυγής στη διαδικασία αυτή να προβλέπεται ήδη στην αρχική προκήρυξη, προϋπόθεση η οποία υπό το φως των αρχών του ελεύθερου ανταγωνισμού, της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης των διαγωνιζομένων, επιβάλλει τον ακριβή καθορισμό ήδη στην αρχική προκήρυξη όχι μόνο των αρχικών αλλά και των νέων παρόμοιων δυνάμενων να ανατεθούν υπηρεσιών (τεχνική περιγραφή, προϋπολογισμός), καθόσον η εν λόγω πρόβλεψη αποτυπώνει το διαπλαστικό δικαίωμα προαίρεσης της αναθέτουσας αρχής να συνάψει με μονομερή δήλωση προς την ήδη ανάδοχο νέα σύμβαση, η δε παράθεση στην αρχική διακήρυξη των καθοριστικών μεγεθών των νέων παρόμοιων νέων υπηρεσιών που δύνανται να επαναληφθούν, επιτρέπει στους συμμετέχοντες εργολήπτες να διαμορφώσουν τις οικονομοτεχνικές τους προσφορές συνεκτιμώντας και το ενδεχόμενο ενεργοποίησης της ως άνω δυνατότητας, γ) η προσφυγή στην ανωτέρω διαδικασία επιτρέπεται μόνο για μία τριετία μετά τη σύναψη της αρχικής σύμβασης (βλ. απόφ. VI Τμ. 3365/2011, 287, 1980/2012).
ΕλΣυν.Τμ.6/287/2012
ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:ζητεί την ανάκληση της 348/2011 πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, το Τμήμα: α) άγεται κατά πλειοψηφία στην κρίση ότι αποφαινόμενο ως ανωτέρω το Κλιμάκιο δεν έσφαλε, καθόσον πράγματι συνιστά ουσιώδη πλημμέλεια της ελεγχόμενης διαδικασίας η δημοσίευση στο συμπλήρωμα της Επίσημης Εφημερίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης πληροφοριών διαφορετικών, τόσο σε σχέση με το κυρίως κείμενο της διακήρυξης, όσο και με το κείμενο των περιλήψεων που δημοσιεύθηκαν στον εθνικό τύπο, ως προς το διαχωρισμό της σύμβασης σε επιμέρους τμήματα και τη ρητή υποχρέωση των υποψηφίων να υποβάλουν προσφορά μόνο για ένα τμήμα, ενώ, όπως συνάγεται από το περιεχόμενο της διακήρυξης, πρόκειται για οικονομικώς ενιαία, ως εκ της διαμόρφωσης του προϋπολογισμού και του ύψους της εγγυήσεως συμμετοχής, μικτή σύμβαση παροχής περισσότερων, ετεροειδών υπηρεσιών, εκ μέρους του ιδίου αναδόχου-συμβούλου, ο οποίος υποχρεούται να τις αναλάβει όλες και να τις εκτελέσει αυτοδυνάμως ή μέσω υπεργολάβου.(..)β) Περαιτέρω, το Τμήμα άγεται κατά πλειοψηφία στην κρίση ότι πράγματι συνιστά ουσιώδη πλημμέλεια της ελεγχόμενης διαδικασίας η μη δημοσίευση τροποποίησης ουσιώδους όρου της διακήρυξης (μετάθεση της ημερομηνίας υποβολής των προσφορών και του ίδιου του διαγωνισμού) στον εθνικό τύπο .., προκειμένου να καταστεί η πληροφορία αυτή προσιτή σε κάθε πιθανό ενδιαφερόμενο, ούτως ώστε να αναπτυχθεί υγιής και αποτελεσματικός ανταγωνισμός,(..)γ) Περαιτέρω, κατά την κρατήσασα άποψη, ορθώς το Κλιμάκιο έκρινε ότι, όπως προκύπτει από το 2ο Πρακτικό της Επιτροπής Διαγωνισμού, η βαθμολόγηση των διαγωνιζομένων στα υποκριτήρια Α.2. και Α.3. δεν είναι νομίμως και επαρκώς αιτιολογημένη, λαμβανομένης υπόψη της αντίφασης μεταξύ του ομοιόμορφου μεν λεκτικού χαρακτηρισμού όλων των τεχνικών προσφορών και της πολύ μεγάλης απόκλισης της βαθμολογίας αυτών, της τάξης των δέκα μονάδων.(..)δ) Ακολούθως, το Τμήμα κρίνει ότι ορθώς εξάλλου το Κλιμάκιο δέχθηκε ότι το κριτήριο της Δ΄ Ομάδας «Ομάδα Έργου Συμβούλου», το οποίο είχε συνδεθεί ήδη από τη διακήρυξη με την αξιολόγηση της «επάρκειας των στελεχών της Ομάδας Έργου», και αφορά τη σύνθεση της ομάδας έργου που προτείνεται από τους διαγωνιζόμενους, τόσο από πλευράς επιστημονικής εξειδίκευσης όσο και από πλευράς εμπειρίας, υποκρύπτει αξιολόγηση της τεχνικής και επαγγελματικής επάρκειας των διαγωνιζομένων και αφορά στην καταλληλότητα αυτών και άρα δεν είναι επιτρεπτό ως κριτήριο ανάθεσης της σύμβασης, πέραν της αοριστίας της αξιολόγησης αυτού, καθόσον και στην περίπτωση αυτή γίνεται καθολικός χαρακτηρισμός και ταυτόσημη βαθμολόγηση όλων των προσφορών, χωρίς εξειδίκευση των ανωτέρω κρίσεων. ε) Τέλος, κατά την ομόφωνη κρίση του Τμήματος ορθώς το Κλιμάκιο έκρινε ότι οι όροι 11.7.4. της διακήρυξης, 5.6 της συγγραφής υποχρεώσεων, 5.3 και 5.6 του σχεδίου σύμβασης, με τους οποίους επιχειρείται να συνδεθεί το δικαίωμα προαίρεσης της … για την επέκταση του αντικειμένου της σύμβασης με το άρ.25 παρ.4 εδ.β΄ του π.δ.60/2007 δεν είναι νόμιμοι, καθόσον με την παραπομπή αυτή γίνεται εξομοίωση του δικαιώματος προαίρεσης με την προβλεπόμενη στο ανωτέρω άρθρο δυνατότητα σύναψης συμβάσεων παροχής παρόμοιων υπηρεσιώνπου δεν εφαρμόζεται εν προκειμένω,(..)Κατ΄ ακολουθία των ανωτέρω, το Τμήμα αποφαίνεται ότι πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση ανάκλησης της 348/2011 πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
ΕΣ/ΤΜ.6/7384/2015
Προγραμματική σύμβαση:Ζητείται η ανάκληση της 10/2015 πράξης της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη νομική σκέψη, το Τμήμα κρίνει ότι εν προκειμένω δεν συντρέχουν οι εκ του νόμου τιθέμενες προϋποθέσεις για τη νόμιμη σύναψη προγραμματικής σύμβασης. Και τούτο, διότι, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη μείζονα σκέψη (ΙΙ), δεν προβλέπεται η εκ μέρους ΦΟ.Δ.Σ.Α., που έχει συσταθεί και παρέχει υπηρεσίες έστω και αν δεν είναι πλήρως στελεχωμένος με προσωπικό, ανάθεση με προγραμματική σύμβαση σε Δήμο της διαχείρισης στερεών αποβλήτων, για την οποία ο ίδιος είναι αρμόδιος. Ειδικότερα, ο ΦΟ.Δ.Σ.Α. Κεντρικής Μακεδονίας λειτουργεί εν τοις πράγμασι, έστω και με προσωπικό με σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου [βλ. και την ΣΟΧ 1/2015 (με αρ. πρωτ. 8214/8.10.2015 και ΑΔΑ 7Δ140ΞΝ – ΔΦΣ) ανακοίνωση του Προέδρου του ΦΟ.Δ.Σ.Α.] όπως αποδεικνύεται από το γεγονός ότι αυτός ήδη διαχειρίζεται τα στερεά απόβλητα της Περιφέρειάς του λειτουργώντας είτε ο ίδιος είτε κατόπιν ανάθεσης σε ιδιώτες 15 Χώρους Υγειονομικής Ταφής Αποβλήτων (ΧΥΤΑ στην ΠΕ ...., ....-...., Χαλκιδικής, Πιερίας κ.ά.), ενώ και τα συλλογικά του όργανα (Διοικητικό Συμβούλιο, Εκτελεστική Επιτροπή) λειτουργούν πλήρως, καθώς συνεδριάζουν και εκδίδουν αποφάσεις και εγκρίνουν προϋπολογισμό (βλ. και Απόφαση VI Τμ. 1067/2015). Κατά συνέπεια, δεν νοείται ότι νομίμως προβαίνει στη σύναψη της επίμαχης προγραμματικής σύμβασης επικαλούμενος έλλειψη προσωπικού και μάλιστα εφόσον δεν κάνει χρήση της παρεχόμενης από τις κείμενες διατάξεις δυνατότητας να προσλάβει το αναγκαίο προσωπικό έστω και με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, κρίνοντας ότι απαιτείται ένας μόνο εργαζόμενος για τη λειτουργία του συγκεκριμένου ΧΥΤΑ. Επομένως αλυσιτελώς προβάλλεται με την υπό κρίση αίτηση ότι λόγω μη ολοκλήρωσης της διαδικασίας πρόσληψης του προσωπικού, ο αιτών ΦΟ.Δ.Σ.Α. δεν είναι σε θέση να εκτελέσει τις επίμαχες υπηρεσίες. Περαιτέρω, η ανάθεση αυτή, εφόσον δεν πρόκειται περί σύνομης προγραμματικής σύμβασης, αντίκειται και στα άρθρα 22 έως 25 του π.δ. 60/2007, καθώς αποτελεί μία χωρίς τη συνδρομή των σχετικών προϋποθέσεων απευθείας ανάθεση στον ως άνω Δήμο δημόσιας σύμβασης υπηρεσιών, που δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως εσωτερική συναλλαγή (in house) μεταξύ του ως άνω ΦΟ.Δ.Σ.Α. και του Δήμου ....-..... Και τούτο, διότι ο πρώτος δεν ασκεί στον αντισυμβαλλόμενό του Δήμο έλεγχο ανάλογο με αυτόν που ασκεί επί των δικών του υπηρεσιών, δεδομένου ότι ούτε έχει συστήσει τον Δήμο ούτε τον χρηματοδοτεί ούτε τον διοικεί αμέσως ή εμμέσως, συγκροτώντας έστω και εν μέρει το Δημοτικό του Συμβούλιο ή άλλα συλλογικά του όργανα, ούτε τον εποπτεύει, καθώς δεν διαθέτει τη δυνατότητα έγκρισης των αποφάσεών του. Ως εκ τούτου αβασίμως ισχυρίζεται ο αιτών ότι λόγω έλλειψης προσωπικού, δεν έχει την πραγματική δυνατότητα ανάθεσης σε τρίτον και παρακολούθησης της εκτέλεσης από αυτόν των σχετικών υπηρεσιών, δοθέντος ότι από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι προέβη σε ανάθεση της διαχείρισης άλλου ΧΥΤΑ αρμοδιότητάς του, ήτοι του ΧΥΤΑ της 2ης ΔΕ ΠΕ ....-.... με ανοικτό διαγωνισμό σε ιδιώτη (γεγονός που και ο ίδιος ο αιτών ομολογεί). Κατά τη γνώμη της Συμβούλου Κωνσταντίνας Ζώη, από τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης δεν αποδεικνύεται ότι χωρίς υπαιτιότητά του ο αιτών δεν διαθέτει το απαραίτητο προσωπικό και συνεπώς μπορεί νόμιμα να αναλάβει ο δήμος ....-.... με την επίμαχη προγραμματική σύμβαση τη διαχείριση του ΧΥΤΑ Γιαννιτσών. Και τούτο διότι, ανεξαρτήτως αν οι προβλεπόμενες στον Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας του αιτούντος θέσεις παραμένουν κατά τους ισχυρισμούς του κενές, από τις προσκομιζόμενες ανακοινώσεις πρόσληψης προσωπικού ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου προκύπτει ότι μόνο σε μία περίπτωση [απόφαση 748/2015 (ορθή επανάληψη) της Εκτελεστικής Επιτροπής και ανακοίνωση ΣΟΧ 1/2015] ζητήθηκε για το ΧΥΤΑ Γιαννιτσών προσωπικό και συγκεκριμένα για μία θέση ΠΕ Τοπογράφων Μηχανικών. Περαιτέρω, το Τμήμα κρίνει ότι η περιεχόμενη στο άρθρο 7 παρ. 2 του σχεδίου σύμβασης εκτίμηση της αναμενόμενης ποσότητας των απορριμμάτων, σε σχέση με την αντίστοιχη του παρελθόντος έτους, παρίσταται επαρκώς αιτιολογημένη, ενόψει του ότι, όπως αναφέρεται στην 29/27.2.2015 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου ....-...., ο Δήμος Παιονίας, ο οποίος μέχρι προσφάτως εξυπηρετείτο από το ΧΥΤΑ Γιαννιτσών και κατά το έτος 2014 διέθεσε ποσότητα 1.326,660 τόνων απορριμμάτων (βλ. το χωρίς ημερομηνία έγγραφο «ΤΟΝΑΖ ΧΥΤΑ ΓΙΑΝΝΙΤΣΩΝ 2014» του αιτούντος ΦΟ.Δ.Σ.Α.), πρόκειται στο εξής να εναποθέτει τα απορρίμματά του σε άλλον ΧΥΤΑ. Επιπροσθέτως, στο ίδιο άρθρο του ελεγχόμενου σχεδίου παρατίθεται ο αναλυτικός προϋπολογισμός της σύμβασης, ο σχετικός πίνακας τεκμηρίωσης του κόστους των παρεχομένων υπηρεσιών και οι περιλαμβανόμενες στην αποζημίωση του Δήμου ....-.... επιμέρους δαπάνες. Ενόψει τούτων, ο προσδιορισμός της συμβατικής τιμής των 17 ευρώ ανά τόνο εισερχομένων απορριμμάτων αιτιολογείται επαρκώς, βασίμως δε προβάλλεται ότι η διαπιστωθείσα απόκλισή της από τη συμφωνηθείσα με τον τρίτο ιδιώτη – διαχειριστή του ΧΥΤΑ της 2ης ΔΕ ΠΕ ....-.... χαμηλότερη τιμή (15 ευρώ), οφείλεται στη διαφοροποίηση μεταξύ του επιχειρηματικού κέρδους του ιδιώτη – διαχειριστή και του βαρύνοντος το Δήμο ....-.... λειτουργικού κόστους. Επισημαίνεται, εξάλλου, ότι οι καθοριζόμενες στη 13/2013 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Συνδέσμου της 3ης ΔΕ Νομού ....-.... τιμές (κοινά αστικά απορρίμματα: 25 ευρώ ανά τόνο, απορρίμματα επαγγελματιών ιδιωτών: 38 ευρώ ανά τόνο) αφορούν στην αποζημίωση που καταβάλλεται στον τελευταίο από τους χρήστες του ΧΥΤΑ Γιαννιτσών και όχι στην αποζημίωση που καταβάλλει ο αιτών ΦΟ.Δ.Σ.Α. σε φορέα, στον οποίο αναθέτει συμβατικώς τη διαχείριση του ΧΥΤΑ. Πάντως, το Τμήμα κρίνει ότι οι ως άνω διαπιστωθείσες με την προσβαλλόμενη πράξη πλημμέλειες δεν αφορούν σε τεχνικές κρίσεις της Διοίκησης αλλά στην πληρότητα και επάρκεια της αιτιολογίας της απόκλισης των προβλεπόμενων στην ελεγχόμενη σύμβαση σε σχέση με τα αντίστοιχα συγκριτικά στοιχεία προηγούμενων ετών (πρβλ. ΕΣ VI Tμ. 2295/2014). Συνεπώς, ο λόγος αυτός πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος. Τέλος, απορριπτέος κρίνεται ο προβληθείς ισχυρισμός περί συγγνωστής πλάνης των οργάνων του αιτούντος, διότι η συγγνωστή πλάνη ως απόρροια της αρχής της επιείκειας αποτελεί γενική αρχή, η οποία δεν μπορεί να κατισχύει διατάξεων ανώτερης τυπικής ισχύος, ιδία δε να παρακάμπτει διατάξεις του κοινοτικού δικαίου περί ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών, μόνη δε η επίκληση λόγων δημοσίου συμφέροντος δεν αρκεί για να θεωρηθεί συγγνωστή η μη τήρηση της ορθής διαδικασίας (βλ. Αποφάσεις Τμ. Μειζ. - Επταμ. Σύνθεσης 3998/2013, VI Τμήματος 3631, 2270, 27, 25/2013, 3491, 2811, 2790, 1130/2012).
ΑΕΠΠ/929/2021
Η προδικαστική προσφυγή ασκήθηκε κατά της διακήρυξης διεθνούς δημόσιου ανοικτού ηλεκτρονικού διαγωνισμού για την ενίσχυση τεχνικού προσωπικού των κτιριακών εγκαταστάσεων δύο φοιτητικών εστιών για δύο έτη. Αντικείμενο της σύμβασης ήταν η παροχή υπηρεσιών συντήρησης και επισκευών ηλεκτρομηχανολογικών και οικοδομικών εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων εγκαταστάσεων ψύξης, θέρμανσης, νερού, πυρανίχνευσης, μαγειρείων κ.λπ. Η προσφυγή ζητούσε την ακύρωση της διακήρυξης στο σύνολό της ή την ακύρωση επιμέρους όρων της, επικαλούμενη παράνομη κατάτμηση του αντικειμένου, μη νόμιμη απαίτηση εμπειρίας αποκλειστικά σε φοιτητικές εστίες, μη νόμιμη απαίτηση για πιστοποιητικά ISO σε άσχετο θεματικό πεδίο και μη νόμιμα κριτήρια βαθμολόγησης.
ΕΛΣΥΝ/ΤΜ.6/3211/2013
Παροχή υπηρεσιών σίτισης:επιδιώκεται η ανάκληση της 91/2013 πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.Με δεδομένα αυτά και αφού, σύμφωνα με όσα έγιναν προηγουμένως δεκτά, για την τροποποίηση του αριθμού των παρεχομένων ανά ημέρα σιτηρεσίων από τον ανάδοχο, δεν απαιτείται η σχετική δυνατότητα να προβλέπεται ρητά και συγκεκριμένα και να προσδιορίζεται ποσοτικά και ποιοτικά στην οικεία διακήρυξη, η επίμαχη τροποποίηση της από 23.1.2013 σύμβασης, βάσει του άρθρου 13 αυτής και του άρθρου Α.5.1. της οικείας διακήρυξης, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από το αιτούν, είναι νόμιμη. Κατά συνέπεια, η κρινόμενη αίτηση και η ασκηθείσα παρέμβαση πρέπει να γίνουν δεκτές, να ανακληθεί η 91/2013 πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου, το δε οικείο σχέδιο σύμβασης μπορεί να υπογραφεί, δοθέντος ότι δεν αναδείχθηκε με την ανακαλούμενη πράξη άλλος λόγος διακωλυτικός της υπογραφής του.Ανακαλεί την 91/2013 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου
ΣτΕ/329/2007
Διάκριση σύμβασης έργου από τη σύμβαση παροχής Υπηρεσιών. Η παροχή υπηρεσιών, οι οποίες δεν έχουν ως αντικείμενο την κατασκευή, επέκταση κλπ. έργου, συνδεομένου προς το έδαφος, το υπέδαφος ή τον υποθαλάσσιο χώρο, δεν συνιστά δημόσιο έργο. Η ανάληψη υποχρέωσης παροχής τέτοιων υπηρεσιών στους ΟΤΑ δεν διέπεται από τις διατάξεις περί δημοσίων έργων. Μη νόμιμη διάταξη της οικείας διακήρυξης περί συμμετοχής στο διαγωνισμό μόνον εργοληπτικών επιχειρήσεων Γ΄ τάξεως της κατηγορίας οδοποιίας. Με έννομο συμφέρον η αιτούσα που δεν είναι εργοληπτική επιχείρηση ασκεί την αίτηση ακύρωσης. Δεκτή η αίτηση ακύρωσης.
ΕΣ/ΚΛ.Ζ/838/2019
Παροχή υπηρεσιών ανεξάρτητου συμβούλου..Κατά παράβαση των προπαρατιθέμενων διατάξεων των παρ. 11 και 13 του άρθρου 86 του ν. 4412/2016, αλλά και των σχετικών προβλέψεων των άρθρων 2.3.1 και 2.3.2 της διακήρυξης, ερμηνευόμενων υπό το πρίσμα των προαναφερόμενων διατάξεων του ν. 4412/2016 και των αρχών της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης των διαγωνιζομένων, το πρακτικό αξιολόγησης της τεχνικής προσφοράς (αριθ. πρωτ. .... Πρακτικό της Επιτροπής Διαγωνισμού) δεν έχει αιτιολογηθεί νομίμως, αφού σε αυτό παρατίθεται μόνο πίνακας βαθμολόγησης ανά προβλεπόμενο από τη διακήρυξη κριτήριο, χωρίς οποιαδήποτε λεκτική αξιολόγηση της προσφοράς, μολονότι όπως προεκτέθηκε, του νόμου μη διακρίνοντος, και στην περίπτωση υποβολής μοναδικής προσφοράς πρέπει να καθίσταται επαληθεύσιμο ότι η υποβληθείσα τεχνική προσφορά καλύπτει στα επιμέρους κριτήρια τις απαιτήσεις που τίθενται από τη διακήρυξη, χωρίς να παρουσιάζει αποκλίσεις από τα σχετικώς προβλεφθέντα σε αυτή.(...)Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω διαπιστωθεισών πλημμελειών, τις οποίες το Κλιμάκιο κρίνει ως ουσιώδεις, κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος με το .... έγγραφο της Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Δήμου ... (αρ. Πρωτ. Ε.Σ. ....) σχεδίου σύμβασης με αντικείμενο «Παροχή Υπηρεσιών Ανεξάρτητου Συμβούλου Υποστήριξης του Δήμου στο έργο: Ενεργειακή Αναβάθμιση – Αυτοματοποίηση του Συστήματος Ηλεκτροφωτισμού Κοινοχρήστων Χώρων και εφαρμογές Smart Cities, με εξοικονόμηση ενέργειας στο Δήμο ...» μεταξύ του Δήμου ... και της εταιρείας με την επωνυμία «....», καθώς επίσης των επισυναπτόμενων σε αυτή σχεδίων σύμβασης μεσεγγύησης και σύμβασης ενεχύρασης απαιτήσεων.
ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.6/1349/2020