Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΣτΕ/433/2011

Δημόσια έργα. Διακήρυξη . Διαγωνισμός. Ανάθεση . Παράνομη παράλειψη ανάθεσης του δημοσίου έργου .Αίτηση αναιρέσεως..Επειδή, η διακήρυξη του διαγωνισμού αποτελεί το κανονιστικό πλαίσιο που δεσμεύει τόσο την Αρχή που διενεργεί το διαγωνισμό όσο και τους διαγωνιζομένους ....η εργοληπτική επιχείρηση που συμμετέχει ανεπιφυλάκτως σ’ ένα διαγωνισμό αποδέχεται πλήρως τη νομιμότητα της διακηρύξεως, με βάση την οποία διενεργείται η δημοπρασία για την ανάθεση της κατασκευής του έργου και επομένως δεν είναι επιτρεπτή η εκ μέρους της παρεμπίπτουσα, εκ των υστέρων αμφισβήτηση του κύρους των όρων της διακηρύξεως, με την ευκαιρία της προσβολής, ανάλογα με την έκβαση του διαγωνισμού για την εργοληπτική επιχείρηση, πράξεων που ανάγονται στη διεξαγωγή και τα αποτελέσματά του ..Ειδικώτερα, ως εκ της γενικότητος της διατυπώσεως του όρου 12 της διακηρύξεως του επιδίκου διαγωνισμού, όπως αυτός περιγράφεται από την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση.., ο όρος αυτός της διακηρύξεως,οι ειδικές ρήτρες της οποίας υπερισχύουν των γενικών διατάξεων, έχει την έννοια ότι επί ακυρώσεως ή μη εγκρίσεως του αποτελέσματος του διαγωνισμού δεν γεννάται αξίωση αποζημιώσεως των συμμετασχόντων σε αυτόν, τούτο δε ανεξαρτήτως του λόγου για τον οποίο χωρεί η ακύρωση ή η μη έγκριση του αποτελέσματος του διαγωνισμού. ... ο όρος αυτός της διακηρύξεως δεν είχε αμφισβητηθή επικαίρως από την αναιρεσείουσα, η οποία συμμετέσχε στον διαγωνισμό ανεπιφυλάκτως. Υπό τα δεδομένα αυτά, δεν εγεννήθη εν προκειμένω αξίωση της αναιρεσειούσης προς αποζημίωση λόγω της μη εγκρίσεως του αποτελέσματος του διαγωνισμού αυτού. Είναι, συνεπώς, απορριπτέα όλα τα περί του αντιθέτου προβαλλόμενα με την κρινομένη αίτηση,

Προμήθεια ειδών ιματισμού-ένδυσης-υπόδησης...Με βάση τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, το Τμήμα κρίνει ότι οι δαπάνες για την προμήθεια ειδών ιματισμού-ένδυσης-υπόδησης, μέσω του ανοικτού διαγωνισμού, της 31.8.2000 και στολών εργασίας μέσω της διενέργειας του κλειστού διαγωνισμού της 14.11.2000 δεν είναι νόμιμες, εφόσον δεν ήταν νόμιμη η κατακύρωση των συγκεκριμένων ως άνω ειδών, αφού η επιτροπή του διαγωνισμού είχε δέσμια αρμοδιότητα να προτείνει την κατακύρωση του αποτελέσματος των διαγωνισμών στις εταιρίες των οποίων οι προσφορές αξιολογήθηκαν ως τεχνικώς αποδεκτές και τα είδη παρέχονταν με τη χαμηλότερη τιμή. Αξιολογήσεις δε ή συγκρίσεις ως προς το τεχνικώς αποδεκτό, ποιοτικό από επόψεως κατασκευής και άρτιο των προσφερόμενων ειδών δεν μπορούσαν να γίνουν από την επιτροπή του διαγωνισμού μετά την αποσφράγιση και των οικονομικών προσφορών των συμμετεχουσών εταιριών. Κατ’ επέκταση και οι αποφάσεις του Δ.Σ. του Νοσοκομείου … περί κατακυρώσεως του αποτελέσματος των εν λόγω διαγωνισμών ως προς τα συγκεκριμένα είδη σε προμηθευτές - μη μειοδότες είναι ομοίως νομικά πλημμελείς με συνέπεια να είναι μη νόμιμες, εκ του λόγου τούτου, οι υπό κρίση δαπάνες. Περαιτέρω ο προβαλλόμενος ισχυρισμός περί κατακυρώσεως των αποτελεσμάτων των διαγωνισμών σε μη μειοδότες, λόγω της μικρής αποκλίσεως, που εμφανίζουν οι τιμές των προμηθευτών σε σύγκριση με εκείνες των πραγματικών μειοδοτών και της ποιοτικής ανωτερότητας των πρώτων έναντι των τελευταίων, είναι αβάσιμος, διότι το κριτήριο της χαμηλότερης τιμής επιβάλλεται από τη διακήρυξη ως αποκλειστικό και υποχρεωτικό μέτρο για την κατακύρωση με μόνη τη σύγκριση της προσφερόμενης από κάθε συμμετέχοντα τιμής. Πρέπει να σημειωθεί ότι, οι σχετικές αποκλίσεις των τιμών ενός εκάστου των ειδών (στον ανοικτό διαγωνισμό ανέρχονται συνολικά στο ποσό των 3.184.407 δρχ. και στον κλειστό διαγωνισμό στο ποσό των 315.400 δρχ. + Φ.Π.Α.) και είναι ιδιαίτερα μεγάλες. Συνακόλουθα, τα κρινόμενα χρηματικά εντάλματα δεν πρέπει για τους λόγους αυτούς να θεωρηθούν, ενώ παρέλκει ως αλυσιτελής η εξέταση του έτερου λόγου διαφωνίας της Επιτρόπου.

Νόμιμη η διαδικασία διενέργειας ανοικτού διαγωνισμού με κριτήριο κατακύρωσης τη συμφερότερη προσφορά για την προμήθεια απορριμματοφόρων οχημάτων τύπου πρέσσας από Σύνδεσμο Διαχείρισης Απορριμμάτων, δεδομένου ότι η υποβολή εναλλακτικών προσφορών, η οποία δεν προβλεπόταν ρητώς στη διακήρυξη, δεν ασκεί επιρροή στη νομιμότητα της διαγωνιστικής διαδικασίας και στην κατακύρωση του αποτελέσματος του διαγωνισμού, αφού όλες οι συμμετέχουσες στο διαγωνισμό εταιρείες υπέβαλλαν εναλλακτικές προσφορές, οι οποίες αξιολογήθηκαν αυτοτελώς σε σχέση με τις υποβληθείσες βασικές προσφορές, από τεχνική και οικονομική άποψη αλλά ως συμφερότερη κρίθηκε η βασική προσφορά της αναδόχου και επομένως δεν πλήττεται η αρχή της ίσης μεταχείρισης των προσφερόντων.

Δικαστική προστασία.Η εξ αιτίας δικαστικής εμπλοκής, μη έγκαιρη περαίωση του σχετικώς διενεργηθέντος διαγωνισμού συνιστά εξαιρετική περίσταση δυνάμενη να δικαιολογήσει την επίμαχη απευθείας ανάθεση, αφού ούτε γνωστή στην Αναθέτουσα Αρχή θα μπορούσε να είναι, ούτε στη σφαίρα της επιρροής της αναγόταν.

Βελτίωση λιμένος...Επειδή, σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 1.2 της διακήρυξης του διαγωνισμού, αρμόδια προϊσταμένη αρχή, κατά τις διατάξεις του ν. 1418/84 για έγκριση του αποτελέσματος της δημοπρασίας, καθώς και για λήψη αποφάσεως επί υποβαλλομένων κατά τη διάρκεια του διαγωνισμού αντιρρήσεων (άρ. 14.3 διακηρύξεως), είναι η Διεύθυνση Δημοσίων έργων της Περιφέρειας .... Εξάλλου, σύμφωνα με την παρ. 1.1 του αυτού άρθρου 1, ο ανάδοχος που θα αναδειχθεί από τον επίδικο διαγωνισμό θα συνάψει τη σύμβαση με τη Διεύθυνση Ελέγχου Κατασκευής Έργων (Δ.Ε.Κ.Ε.) της Διευθύνσεως Δημοσίων Έργων Περιφέρειας .... Στην προκειμένη όμως περίπτωση, τόσον η απόφαση επί των αντιρρήσεων που υπέβαλε η καταθέσασα υπόμνημα εταιρεία ..., όσον και η απόφαση περί κατακυρώσεως σε αυτήν του αποτελέσματος του διαγωνισμού εξεδόθησαν από το Γενικό Γραμματέα Περιφέρειας ... και όχι από τον κατά τη διακήρυξη αρμόδιο προϊστάμενο της Διεύθυνσης Δημοσίων Έργων της Περιφέρειας αυτής. Εξάλλου, η 5872/97 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας ..., με την οποία μεταβιβάστηκε δικαίωμα υπογραφής στους Προϊσταμένους Διευθύνσεων της Περιφέρειας ως προς ορισμένες αρμοδιότητες εκάστης Διευθύνσεως, εξαιρουμένης ρητώς της αρμοδιότητας εγκρίσεως πρακτικών δημοπρασίας και απαντήσεως επί προσφυγών και ενστάσεων, δεν είναι εν προκειμένω εφαρμοστέα, διότι εφαρμοστέες είναι οι παρατεθείσες ειδικές διατάξεις της διακηρύξεως, που διέπουν τον επίδικο διαγωνισμό (πρβλ. ΣτΕ 1502/03) Συνεπώς, ο προβαλλόμενος αυτός περί αναρμοδιότητας λόγος ακυρώσεως είναι προδήλως βάσιμος και η αίτηση αναστολής πρέπει να γίνει δεκτή, κατ΄ άρ. 52 παρ. 7 π.δ. 18/89 (Α΄ 8), όπως αντικαταστάθηκε με το άρ. 35 ν. 2721/99 (Α΄ 112), χωρίς να ερευνάται αν η βλάβη της αιτούσης από την άμεση εκτέλεση της προσβαλλομένης πράξεως είναι ανεπανόρθωτη ή δυσχερώς επανορθώσιμη. (βλ. Ε.Α, 145/2004 κ.ά.). Οίκοθεν νοείται ότι η Διοίκηση μπορεί να επανέλθει επί της διαδικασίας του διαγωνισμού δια των αρμοδίων οργάνων.

Διαχείριση επικίνδυνων ιατρικών αποβλήτων.(..)Με τα δεδομένα αυτά, και όσα έγιναν δεκτά στην σκέψη ΙΙ.Β, το Κλιμάκιο κρίνει ότι, όπως βασίμως προβάλλεται από τη διαφωνούσα Επίτροπο, η κατακύρωση του αποτελέσματος του διαγωνισμού στη μοναδική εταιρεία που υπέβαλε προσφορά, χωρίς να ληφθούν υπ’ όψιν πρόσφορα συγκριτικά στοιχεία για την αιτιολόγηση του συμφέροντος χαρακτήρα της προσφοράς της δεν ήταν νόμιμη. Ειδικότερα, δοθέντος ότι κριτήριο κατακυρώσεως του διενεργηθέντος πρόχειρου διαγωνισμού ήταν η χαμηλότερη τιμή και ότι στον διαγωνισμό αυτόν υποβλήθηκε μόνο μία προσφορά, ήταν επιβεβλημένη – σύμφωνα με τη σχετική πρόβλεψη στη δημοσιευθείσα διακήρυξη, αλλά και ενόψει των αρχών της διαφάνειας και της χρηστής δημοσιονομικής διαχειρίσεως, που διέπουν όλες τις διαδικασίες συνάψεως δημοσίων συμβάσεων – η τήρηση της διαδικασίας του άρθρου 21 περ. η΄ του π.δ. 118/2007, ήτοι η αιτιολόγηση του συμφέροντος χαρακτήρα της προσφοράς της μοναδικής υποψηφίας αναδόχου βάσει συγκριτικών στοιχείων τιμών, είτε από προηγούμενους διαγωνισμούς, είτε από την αγορά εν γένει, που να επιβεβαιώνονται με παραστατικά. Τέτοια, δε, στοιχεία δεν αποτελούν εν προκειμένω οι τιμές που προσέφερε η ίδια εταιρεία στον πρόχειρο διαγωνισμό που διενεργήθηκε το προηγούμενο έτος (2015), αφού και σε αυτόν τον διαγωνισμό η φερόμενη ως δικαιούχος ήταν η μοναδική υποψήφια ανάδοχος (βλ. σχ. το 1/30.9.2015 Πρακτικό της Επιτροπής Διαγωνισμού), με συνέπεια να μην υπάρχει ούτε και σε αυτήν την περίπτωση σύγκριση της προσφοράς της με προσφορές άλλων υποψηφίων...Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω η ελεγχόμενη δαπάνη δεν είναι νόμιμη και το επίμαχο χρηματικό ένταλμα πληρωμής δεν πρέπει να θεωρηθεί.

Αγορά υπό κατασκευή ακινήτου.(..)Κατάσταση : Εκκρεμεί αποδοχή 
1) Στην έννοια του όρου «αγορά ακινήτων» του άρθρου 50 του ΠΔ 715/1979 περιλαμβάνεται και η δυνατότητα αγοράς μέλλοντος κτιρίου ή άλλως αγοράς οικοπέδου και κτιρίου από τα σχέδια και τις προδιαγραφές με μελέτη και κατασκευή από τον πωλητή, με την προϋπόθεση ότι τόσο από το περιεχόμενο της διακηρύξεως όσο και από το περιεχόμενο της συμβάσεως προκύπτει ότι τα συμβαλλόμενα μέρη απέβλεψαν στην εφαρμογή των διατάξεων της πωλήσεως και όχι εκείνων περί μισθώσεως έργου. 2) Στην κρίση του οργάνου διοίκησης του Ν.Π.Δ.Δ. εναπόκειται ή η επανάληψη του διαγωνισμού ή η κατακύρωση του αποτελέσματος αυτού όταν από την επιτροπή διαγωνισμού κριθεί κατάλληλο ένα και μόνο ακίνητο. Στην περίπτωση της κατακυρώσεως του διαγωνισμού η σχετική απόφαση του οργάνου εγκρίνεται μόνον από τον εποπτεύοντα το Ν.Π.Δ.Δ. Υπουργό. 3) Εφόσον η διακήρυξη της δημοπρασίας και η σχετική σύμβαση αφορούν αμιγώς πώληση κατ’ άρθρο 50 του ΠΔ 715/79 και η σχετική πράξη ένταξης του έργου στο ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ πρέπει να περιέχει τη νομοθεσία που θα τηρηθεί για την απόκτησή του και να μην παραπέμπει στη νομοθεσία περί μισθώσεως δημοσίων έργων.

Ο προσφεύγων ζητεί την ακύρωση της απόφασης κατακύρωσης της σύμβασης για την 'Προμήθεια ...', ειδικά στο σκέλος που εγκρίθηκε η εισηγητική έκθεση και η αναγνώριση του οριστικού αναδόχου. Καταγγέλει τη μη συμμόρφωση των διαγωνιζόμενων με τα κριτήρια επιλογής, ιδιαίτερα την έλλειψη απαραίτητων πιστοποιητικών ποιότητας (π.χ. ISO ...) και ελλιπή δικαιολογητικά. Επιδιώκει να κριθούν απορριπτέας οι προσφορές του οριστικού αναδόχου και άλλων δύο συμμετεχόντων, για λόγους που περιλαμβάνουν ασάφεια δηλώσεων, ελλείψεις στα Φύλλα Συμμόρφωσης και μη έγκαιρη απόδειξη φορολογικής/ασφαλιστικής ενημερότητας. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά προμήθεια ... με κριτήριο κατακύρωσης την οικονομικά συμφέρουσα προσφορά.

Κατασκευή αποχετευτικού δικτύου...Επειδή, εν προκειμένω, αρμοδιότητα αναθέτουσας αρχής ασκεί ο Δήμος ..., δια των οργάνων του, λόγω του ότι εξουσία κατακυρώσεως του αποτελέσματος του διαγωνισμού ανατίθεται, σύμφωνα με το άρθρο 4.2 της διακηρύξεως, στην Οικονομική Επιτροπή του Δήμου ... η οποία έχει οριστεί, σύμφωνα με το άρθρο 1.3 της διακηρύξεως, ως Προϊσταμένη Αρχή (βλ. ΕΑ 536/2011, 855/2011, 857/2011). Όμως ο Δήμος ... δεν ενεργεί ως «αναθέτων φορέας», κατά τα οριζόμενα στις διατάξεις των άρθρων 2 παρ.1 και 2, και 4 της Οδηγίας 2004/17/ΕΚ, δεδομένου ότι δεν ασκεί, κατά νόμο, δραστηριότητα σε σχέση με την αποχέτευση λυμάτων, αφού, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στην προηγούμενη σκέψη, τέτοια δραστηριότητα ασκεί η ΔΕΥΑ ... ( κύριος του έργου σύμφωνα με το άρθρο 1 της διακηρύξεως). Συνεπώς, ο επίδικος διαγωνισμός εκφεύγει του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 2004/17/ΕΚ και εμπίπτει, εξ απόψεως αντικειμένου αλλά και ύψους προϋπολογισμού, στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/18/ΕΚ, και ως εκ τούτου η υπό κρίση διαφορά διέπεται από τις διατάξεις του ν.3886/2010 (βλ. ΕΑ 855/2011, 857/2011, 536/2011, 404/2011). Κατά τη διάταξη δε του άρθρου 3 παρ.3 του νόμου αυτού, που καθιδρύει εξαιρετική αρμοδιότητα του Συμβουλίου Επικρατείας για την εκδίκαση αιτήσεων ασφαλιστικών μέτρων, αρμόδιο για την εκδίκαση της υπό κρίση αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων είναι, ενόψει του ύψους του προϋπολογισμού της υπό ανάθεση σύμβασης (9.680.000 ευρώ με ΦΠΑ), το Διοικητικό Εφετείο της έδρας της αναθέτουσας αρχής, ήτοι το Διοικητικό Εφετείο Θεσσαλονίκης ( βλ. ΕΑ 384/2011, 536/2011).

Παροχή υπηρεσιών...Με τα δεδομένα αυτά, πιθανολογείται ότι, εφ’ όσον ο αναθέτων φορέας παρέλειψε να ζητήσει από την παρεμβαίνουσα να συμπληρώσει την έλλειψη των υποβληθέντων δικαιολογητικών κατακύρωσης, όπως προβλέπεται στην παρ. Β.3.4 της διακήρυξης, νομίμως έλαβε υπ’ όψιν το ως άνω μεταγενεστέρως προσκομισθέν από την παρεμβαίνουσα δικαιολογητικό, το οποίο, σε κάθε περίπτωση, έφερε ημερομηνία προγενέστερη τόσο της ημερομηνίας υποβολής των δικαιολογητικών κατακύρωσης, όσο και της ημερομηνίας διενέργειας του διαγωνισμού, η δε διάρκεια ισχύος του κάλυπτε τον ως άνω κρίσιμο κατά τη διακήρυξη χρόνο [τον χρόνο, δηλαδή, της διενέργειας του διαγωνισμού]. Τούτο διότι, κατά την έννοια του ως άνω όρου της διακηρύξεως, ερμηνευομένου σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 103 του ν.4412/2016, στο οποίο ο όρος αυτός παραπέμπει, πιθανολογείται ότι η κλήση του αναδειχθέντος προσωρινού μειοδότη για την συμπλήρωση τυχόν ελλείψεων των υποβληθέντων δικαιολογητικών κατακύρωσης είναι υποχρεωτική, σε περίπτωση κατά την οποία οι ελλείψεις αυτές οδηγούν στη ματαίωση της κατακυρώσεως σε αυτόν του αποτελέσματος του διαγωνισμού. Μολονότι δε η συμπλήρωση ή διευκρίνιση υποβληθέντων δικαιολογητικών προϋποθέτει, κατ’ αρχήν, σχετική κλήση εκ μέρους των αρμοδίων οργάνων του διαγωνισμού, πιθανολογείται ότι, σε περίπτωση κατά την οποία, όπως εν προκειμένω, ο αναθέτων φορέας παραλείπει την υποχρέωσή του να καλέσει την προσωρινή ανάδοχο να συμπληρώσει τα ελλείποντα δικαιολογητικά κατακύρωσης και δεδομένου ότι, κατά την ανωτέρω δοθείσα ερμηνεία των όρων της διακηρύξεως, δεν θα μπορούσε να προβεί στην απόρριψη του φακέλου των δικαιολογητικών κατακύρωσης λόγω ελλείψεων, πριν καλέσει την προσωρινή ανάδοχο για τη συμπλήρωση των ελλείψεων αυτών, νομίμως λαμβάνει υπ' όψιν δικαιολογητικά, τα οποία προσκομίζονται από την προσωρινή ανάδοχο με υπόμνημα που κατατίθεται για την αντίκρουση προδικαστικής προσφυγής συνδιαγωνιζομένου οικονομικού φορέα που βάλλει κατά της αποδοχής του φακέλου των υποβληθέντων δικαιολογητικών κατακύρωσης και τα οποία [δικαιολογητικά] έχουν εκδοθεί σε χρόνο προγενέστερο του χρόνου ελέγχου των δικαιολογητικών κατακύρωσης, ανάγονται δε στον κρίσιμο κατά τη διακήρυξη χρόνο για την απόδειξη της συνδρομής της συγκεκριμένης προϋποθέσεως συμμετοχής στον διαγωνισμό (πρβλ. Ε.Α. 268/2016). Εξ άλλου, η αιτούσα δεν προβάλλει ειδικούς ισχυρισμούς για την αμφισβήτηση της εμπεριεχομένης στο έγγραφο των απόψεων του αναθέτοντος φορέα κρίσεως περί της επάρκειας του εν λόγω μεταγενεστέρως υποβληθέντος πιστοποιητικού για την απόδειξη της ασφαλιστικής ενημερότητας της εταιρείας «.....», όπως θα μπορούσε να κάνει με την κατάθεση υπομνήματος προ της συζητήσεως της αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων (βλ. Ε.Α. 298/2016, 107/2016, 108/2014 κ.ά). Συνεπώς, δεν πιθανολογείται σοβαρά ότι η απόρριψη της προδικαστικής προσφυγής της αιτούσης, με την αιτιολογία που παρατίθεται στο έγγραφο των απόψεων του αναθέτοντος φορέα, εχώρησε κατά παράβαση των σχετικών όρων της διακηρύξεως. Κατόπιν των ανωτέρω, η υπό κρίση αίτηση πρέπει να απορριφθεί και να γίνει δεκτή η παρέμβαση.