ΣΤΕ 1544/2016
Τύπος: ΔΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ
Προμήθεια στρατιωτικού εξοπλισμού- διαγωνισμός: Επειδή, περαιτέρω, απορριπτέος, προεχόντως ως αναπόδεικτος, είναι και ο λόγος περί καταχρήσεως εξουσίας της αναθέτουσας αρχής, ανεξαρτήτως του ότι, πάντως, τέτοιος ισχυρισμός προϋποθέτει πράξη εκδιδόμενη κατά διακριτική ευχέρεια, ενώ εν προκειμένω ο αποκλεισμός της προσφοράς της αιτούσας εχώρησε κατ’ ενάσκηση δεσμίας αρμοδιότητας, λόγω μη συμμόρφωσης αυτής προς απαράβατο όρο της διακηρύξεως, (πρβλ. ΣτΕ 2904/2006), ο οποίος, μάλιστα, κατά τα εκτεθέντα στις σκέψεις 11-12, ορθώς εφαρμόστηκε από την αναθέτουσα αρχή (πρβλ. ΕΑ 505/2009). Τέλος, ο λόγος περί παραβιάσεως των θεμελιωδών αρχών της χρηστής Διοίκησης, και ειδικότερα, της αρχής της αποτελεσματικότητας, της εμπιστευτικότητας του πολίτη προς τη Διοίκηση και της καλής πίστης είναι απορριπτέος ενόψει της αρκούντως σαφούς διατυπώσεως και εννοίας του ένδικου όρου υπ’ αριθμ. 31 παρ. 4 του τεύχους των Γενικών Όρων της διακηρύξεως, σε συνδυασμό με τους λοιπούς αναφερόμενους στη σκέψη 8 όρους αυτής, ιδίως από την άποψη της προβλεψιμότητας των συνεπειών της παραβιάσεως αυτού εκ μέρους της αιτούσας ως συμμετέχουσας στον ένδικο διαγωνισμό. Επειδή, ενόψει των ανωτέρω, η κρινόμενη αίτηση είναι απορριπτέα στο σύνολό της.
Ιστορικό Αναθεωρήσεων (Πιλοτική Εφαρμογή)
Σχετικά Έγγραφα
ΣτΕ/2013/2010
Επειδή, προβάλλεται ότι η αναθέτουσα αρχή, «εάν τυχόν… έκρινε ως απαράδεκτη την προσφορά της [αιτούσας], είχε υποχρέωση, αφ’ ενός…να εκδώσει σχετικό πρακτικό προ του ανοίγματος των οικονομικών προσφορών, αφ’ ετέρου…να είχε επιστρέψει σφραγισμένη την οικονομική της προσφορά» και ότι, συνεπώς, τίθεται ζήτημα παραβιάσεως της προαναφερθείσης διατάξεως του π.δ/τος 394/1996 περί υποχρεωτικής επιστροφής, χωρίς ν’ αποσφραγισθούν, όσων προσφορών δεν κρίθηκαν αποδεκτές. Ο λόγος αυτός, καθ’ ό μέρος επικαλείται αδυναμία της αναθέτουσας αρχής να απορρίψει ως απαράδεκτη την προσφορά της αιτούσας μετά το άνοιγμα των οικονομικών προσφορών, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος δεδομένου ότι στις διαδικασίες των δημοσίων προμηθειών η αναθέτουσα αρχή δεν κωλύεται ακόμα και κατά την κατακύρωση να απορρίψει προσφορά ως απαράδεκτη λόγω μη τηρήσεως απαράβατου όρου της διακηρύξεως, εφ’ όσον η νομιμότητα της κατακυρωτικής πράξεως, με την οποία ολοκληρώνεται η σύνθετη διοικητική ενέργεια του διαγωνισμού, εξαρτάται από τη νομιμότητα των προηγουμένων πράξεων της οικείας διοικητικής διαδικασίας (ΣτΕ 4166/1996 επταμ., 3335/1998, 1262/1999, 2662/2004, 810, 1580, 4025/2008). Κατά τα λοιπά, ο λόγος προβάλλεται αλυσιτελώς, δεδομένου ότι η κατά την αιτούσα παράνομη αποσφράγιση της οικονομικής προσφοράς της δεν επάγεται, πάντως, την ακυρότητα της κατακυρωτικής πράξεως.
ΣΤΕ/ΕΑ/74/2010
Προμήθεια χειρουργικών ειδών....Επειδή, ο λόγος περί του ότι «οι συγκεκριμένες προδιαγραφές…έχουν τεθεί για να ευνοηθούν οι ως άνω συγκεκριμένες εταιρείες…[ήτοι] φωτογραφίζουν τα εργαλεία [αυτών], ευνοώντας…το ολιγοπώλιο», ανεξαρτήτως της αοριστίας του και του ότι βάλλει ανεπικαίρως κατά της διακηρύξεως, είναι απορριπτέος προεχόντως ως απαραδέκτως προβαλλόμενος το πρώτον με το δικόγραφο της υπό κρίση αιτήσεως. Επειδή, το πρώτον με το κατατεθέν πριν από την συζήτηση της υποθέσεως υπόμνημα της αιτούσας προβάλλεται απαραδέκτως ότι τα είδη της «είναι δοκιμασμένα, αποδεκτά και αξιόπιστα και δεν επηρεάζουν αρνητικά κατά τη διάρκεια των χειρουργείων» κατ’επίκληση προηγουμένων συμβάσεων της αιτούσας με διάφορα νοσοκομεία. Επειδή, ενόψει των ανωτέρω, πρέπει η υπό κρίση αίτηση ν’απορριφθεί και να γίνει δεκτή η παρέμβαση.
ΣΤΕ/ΕΑ/200/2015
Προμήθεια- ανάδειξη αναδόχου....Επειδή, η αιτούσα ισχυρίζεται ότι κατά την ακολουθούμενη κατά τα έτη 2009-2015 πρακτική του, το ΥΠΕΘΑ, ως αναθέτουσα αρχή ερμηνεύει τις σχετικές με τις εγγυητικές επιστολές διατάξεις κατά τρόπο ώστε να επιτρέπεται η αποδοχή εγγυητικών επιστολών που έχουν εκδοθεί από το .... Επικαλείται δε συναφώς έξι (6) προηγούμενους διαγωνισμούς που μετείχε η ίδια (4 του Πολεμικού Ναυτικού, 1 του Στρατού Ξηράς και 1 της Πολεμικής Αεροπορίας) στους οποίους, κατά τους ισχυρισμούς της, έγιναν δεκτές εγγυητικές επιστολές του ... που προσκόμισε για τη συμμετοχή της. Προβάλλει δε, ότι η αναθέτουσα αρχή δεν αιτιολογεί εν προκειμένω ειδικώς την διαφοροποίηση της ως άνω συμπεριφοράς της. Ο λόγος αυτός, ανεξαρτήτως του ότι είναι απορριπτέος ενόψει της αρχής της αυτοτέλειας κάθε διαγωνιστικής διαδικασίας (ΕΑ 72/2015, 269/2014, 416/2013, 215/2013, κ.ά.), σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να πιθανολογηθεί σοβαρώς ως βάσιμος ενόψει του ότι από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει κατεστημένη διοικητική πρακτική, ως αναποδείκτως ισχυρίζεται η αιτούσα, δεδομένου ότι, όπως βεβαιώνει η αναθέτουσα αρχή με την από 17.7.2015 έκθεση των απόψεών της προς το Δικαστήριο, από τους έξι διαγωνισμούς που επικαλείται η αιτούσα οι τρεις δεν αφορούν προμήθεια αμυντικού υλικού, ενώ ο τέταρτος ματαιώθηκε πριν το άνοιγμα των οικονομικών προσφορών. Περαιτέρω και ο ειδικότερος ισχυρισμός της αιτούσας περί καταχρήσεως εξουσίας είναι απορριπτέος, προεχόντως, ως προβαλλόμενος αναποδείκτως (ΕΑ 750/2007, 356/2004).
ΣΤΕ/ΕΑ/1319/2007
Επειδή, τέλος, προβάλλεται ότι, κατά παράβαση του ενιαίου μέτρου κρίσεως, η αναθέτουσα αρχή, παρ’ότι διεπίστωσε ότι η εταιρεία «…» δεν προσκόμισε τα απαραίτητα έγγραφα των «ειδικών όρων», αρκέσθηκε στην υπεύθυνη δήλωσή της περί τηρήσεως των όρων της διακηρύξεως, ενώ, αντιθέτως, απέκλεισε την αιτούσα, η οποία υπέβαλε αντίστοιχη υπεύθυνη δήλωση. Ο λόγος, όμως, αυτός δεν πιθανολογείται σοβαρώς ως βάσιμος, δεδομένου ότι η αιτούσα δεν επικαλείται πλημμέλεια της προσφοράς της ως άνω εταιρείας όμοια με αυτήν ένεκα της οποίας εχώρησε ο αποκλεισμός της δικής της προσφοράς και η οποία προβλεπόταν, όπως αναφέρθηκε στην σκέψη 7, από τους «γενικούς», και όχι από τους «ειδικούς», όρους της διακηρύξεως. Επειδή, ενόψει των ανωτέρω, πιθανολογείται σοβαρώς ότι η αναθέτουσα αρχή νομίμως απέρριψε την προσφορά της αιτούσας, η δε υπό κρίση αίτηση είναι απορριπτέα.
ΣΤΕ/ΕΑ/867/2009
Προμήθεια μεταλλικών ενδοαρτηριακών προσθέσεων...Επειδή, προβάλλεται επικουρικώς ότι ακόμη και αν ήθελε θεωρηθεί ότι η ημερομηνία επικύρωσης των αντιγράφων του βιβλίου μετόχων δεν κάλυπτε τις απαιτήσεις της προκήρυξης, πάντως η Διοίκηση όφειλε, δυνάμει του άρθρου 14 παρ. 11 του π.δ. 370/1995, να καλέσει την αιτούσα να συμπληρώσει τη σχετική έλλειψη. Ο λόγος αυτός δεν πιθανολογείται σοβαρά ότι είναι βάσιμος, διότι σύμφωνα με την πράγματι διέπουσα τον ένδικο διαγωνισμό διάταξη του άρθρου 49 του π.δ. 60/2007, η Διοίκηση δεν είχε εν προκειμένω τέτοια εξουσία, διότι το επίμαχο δικαιολογητικό που προσκόμισε η αιτούσα δεν ήταν νόμιμο κατά περιεχόμενο, αφού έλλειπε το κρίσιμο στοιχείο του χρόνου ισχύος του, αλλά ήταν υποχρεωμένη να απορρίψει την προσφορά της αιτούσας (πρβλ. ΣτΕ 1095/2009, ΕΑ 457/2009, 349, 584, 593, 1147, 1200, 1282/2008, 717, 1319, 1382/2007 κ.α.). Επειδή, μετά την απόρριψη των λόγων που βάλλουν κατά της πρώτης επάλληλης αιτιολογικής βάσης απόρριψης της προσφοράς της αιτούσας, καθίσταται αλυσιτελής η έρευνα των λόγων που βάλλουν κατά της δεύτερης επάλληλης αιτιολογικής βάσης (πρβλ. ΕΑ 1122/2007 κ.α.). Συνεπώς, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση και να γίνει δεκτή η παρέμβαση.
ΣΤΕ 2738/2010
ΠΡΟΣΛΗΨΕΙΣ:Επειδή, προβάλλεται ότι η εγγραφή του συνυποψηφίου της αιτούσας, ... στον πίνακα διοριστέων αντ’ αυτής είναι αναιτιολόγητη, εφ’ όσον δεν αναφέρονται ο βαθμός του πτυχίου της και ο βαθμός του πτυχίου του συνυποψηφίου της, ούτε τα προσκομισθέντα δικαιολογητικά, βάσει των οποίων ο ανωτέρω κρίθηκε ως διοριστέος στον οριστικό πίνακα αντ’ αυτής. Ο προβαλλόμενος λόγος είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, εφ’ όσον, κατά τα ανωτέρω, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου στην ΔΕ κατηγορία, στην οποία ανήκουν οι δύο υποψήφιοι, λαμβάνεται υπ’ όψη ο βαθμός του τίτλου σπουδών, εν προκειμένω δε η αιτούσα είχε 13, ενώ ο .... 17,63. Εξ άλλου, το γεγονός ότι η αιτούσα είναι πολύτεκνη, ενώ ο .... είναι τέκνο πολυτέκνων, αλλά δεν έχει τέκνα, στερείται σημασίας, εφ’ όσον δεν συμπίπτει ο βαθμός των δύο τίτλων σπουδών.
ΣΤΕ 2551/2013
Δημόσια έργα. Διακήρυξη . Διαγωνισμός. Ανάθεση . Παράνομη παράλειψη ανάθεσης του δημοσίου έργου .Αίτηση αναιρέσεως..Επειδή, η διακήρυξη του διαγωνισμού αποτελεί το κανονιστικό πλαίσιο που δεσμεύει τόσο την Αρχή που διενεργεί το διαγωνισμό όσο και τους διαγωνιζομένους ....η εργοληπτική επιχείρηση που συμμετέχει ανεπιφυλάκτως σ’ ένα διαγωνισμό αποδέχεται πλήρως τη νομιμότητα της διακηρύξεως, με βάση την οποία διενεργείται η δημοπρασία για την ανάθεση της κατασκευής του έργου και επομένως δεν είναι επιτρεπτή η εκ μέρους της παρεμπίπτουσα, εκ των υστέρων αμφισβήτηση του κύρους των όρων της διακηρύξεως, με την ευκαιρία της προσβολής, ανάλογα με την έκβαση του διαγωνισμού για την εργοληπτική επιχείρηση, πράξεων που ανάγονται στη διεξαγωγή και τα αποτελέσματά του ..Ειδικώτερα, ως εκ της γενικότητος της διατυπώσεως του όρου 12 της διακηρύξεως του επιδίκου διαγωνισμού, όπως αυτός περιγράφεται από την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση.., ο όρος αυτός της διακηρύξεως,οι ειδικές ρήτρες της οποίας υπερισχύουν των γενικών διατάξεων, έχει την έννοια ότι επί ακυρώσεως ή μη εγκρίσεως του αποτελέσματος του διαγωνισμού δεν γεννάται αξίωση αποζημιώσεως των συμμετασχόντων σε αυτόν, τούτο δε ανεξαρτήτως του λόγου για τον οποίο χωρεί η ακύρωση ή η μη έγκριση του αποτελέσματος του διαγωνισμού. ... ο όρος αυτός της διακηρύξεως δεν είχε αμφισβητηθή επικαίρως από την αναιρεσείουσα, η οποία συμμετέσχε στον διαγωνισμό ανεπιφυλάκτως. Υπό τα δεδομένα αυτά, δεν εγεννήθη εν προκειμένω αξίωση της αναιρεσειούσης προς αποζημίωση λόγω της μη εγκρίσεως του αποτελέσματος του διαγωνισμού αυτού. Είναι, συνεπώς, απορριπτέα όλα τα περί του αντιθέτου προβαλλόμενα με την κρινομένη αίτηση,
ΣΤΕ/286/2012
Επειδή, προβάλλεται εν πρώτοις, ότι κατά την έκδοση της προσβαλλομένης πράξεως συνέτρεξε παράβαση του δικαιώματος προηγουμένης ακροάσεως του αιτούντος, το οποίο κατοχυρώνεται από το άρθρο 20 παρ. 2 του Συντάγματος και το άρθρο 6 του Κώδικος Διοικητικής Διαδικασίας. Ο λόγος είναι απορριπτέος ως νόμω αβάσιμος σύμφωνα με τα εκτεθέντα σε προηγουμένη σκέψη, διότι η ανάκληση εχώρησε κατά δεσμίαν αρμοδιότητα, με μόνη την συνδρομή της αντικειμενικής προϋποθέσεως του νόμου, να έχει παραμείνει, ως εν προκειμένω, κλειστό το φαρμακείο για χρόνο μείζονα του τριμήνου άνευ αδείας της Αρχής. Είναι, ομοίως, απορριπτέοι οι λόγοι ακυρώσεως ότι συνέτρεξε παράβαση της αρχής της αναλογικότητας και κακή χρήση της διακριτικής ευχέρειας υπό την έννοια ότι δεν ελήφθησαν υπ’ όψιν οι ισχυρισμοί του αιτούντος για έλλειψη υπαιτιότητάς του όσον αφορά την μη λειτουργία του φαρμακείου υπό τις προεκτεθείσες περιστάσεις. Τούτο δε, διότι στηρίζονται σ’ εσφαλμένη εκδοχή για την έννοια του νόμου, που προβλέπει ότι οι σχετικές διοικητικές πράξεις εκδίδονται μετά από άσκηση δεσμίας αρμοδιότητος και όχι διακριτικής ευχερείας.
ΣτΕ ΕΑ 1239/2009
ΣΤΕ –αίτηση ασφαλιστικών μέτρων – προσφορές (....).Επειδή, στη διακήρυξη προβλέπονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: «…Γενικοί όροι Αρθρο 1ο …Αρθρο 2ο Δικαιολογητικά συμμετοχής Α) Οι συμμετέχοντες υποβάλλουν μαζί με την προσφορά τους…τα παρακάτω δικαιολογητικά (επί ποινή απόρριψης): 1…7.Υπεύθυνη δήλωση…όπου θα δηλώνεται ο κύκλος εργασιών της επιχείρησης στον τομέα δραστηριότητας που αφορά ειδικότερα τα υπό προμήθεια είδη, κατά τις τρεις (3) προηγούμενες του έτους του διαγωνισμού οικονομικές χρήσεις ή, άλλως, για όσο χρόνο λειτουργίας έχει συμπληρωθεί από την σύσταση της επιχείρησης…Σε περίπτωση μη υποβολής των αναφερομένων πιο πάνω δικαιολογητικών, η προσφορά απορρίπτεται ως απαράδεκτη. Όλα τα δικαιολογητικά θα κατατεθούν στην τεχνική προσφορά…». Κατά την έννοια των όρων αυτών της διακηρύξεως, επιχείρηση, η οποία δεν διαθέτει ακόμη κύκλο εργασιών για συγκεκριμένα προϊόντα και για τις τρεις προηγούμενες του έτους του διαγωνισμού οικονομικές χρήσεις, μπορεί να συμμετάσχει σ’αυτόν. Συνεπώς, δεν αποκλείεται ούτε η συμμετοχή της ως προς προϊόντα, τα οποία προσφέρει το πρώτον στον εν λόγω διαγωνισμό (πρβλ.ΕΑ 491/2006).(…) Επειδή, ενόψει της ως άνω εννοίας της διακηρύξεως και του προεκτεθέντος περιεχομένου του κατατεθέντα ενώπιον της αναθέτουσας αρχής πίνακα, η Επιτροπή Αναστολών του Συμβουλίου της Επικρατείας κρίνει ότι πιθανολογείται σοβαρώς ως βάσιμος ο λόγος, με τον οποίο επαναλαμβάνεται αντίστοιχη αιτίαση προβληθείσα με την προδικαστική προσφυγή, περί του ότι η προσφορά της αιτούσας πληρούσε τον όρο της διακηρύξεως περί δηλώσεως του κύκλου εργασιών της επιχειρήσεως, δεδομένου ότι επρόκειτο για είδη προσφερόμενα απ’αυτήν το πρώτον στα πλαίσια του ενδίκου διαγωνισμού, το πραγματικό δε αυτό γεγονός δεν χρειαζόταν να λάβει τη μορφή πανηγυρικής δηλώσεως αλλά προέκυπτε αμέσως και σαφώς από τον προαναφερθέντα πίνακα. Δια ταύτα Δέχεται την αίτηση. Αναστέλλει την εκτέλεση της 13/18-9-2009 πράξεως του ΔΣ του καθ’ού νοσοκομείου ως προς τον αποκλεισμό της αιτούσας και την απόρριψη της σχετικής προδικαστικής της προσφυγής, αντιστοίχως, κατά τα εκτιθέμενα στο αιτιολογικό.
ΣΤΕ/ΕΑ/354/2014
Παροχή υπηρεσιών ασφάλειας αερομεταφορών..Επειδή, οι ως άνω ισχυρισμοί της .... δεν αρκούν για να θεωρηθεί ότι συντρέχει εν προκειμένω επιτακτικός λόγος δημοσίου συμφέροντος, ο οποίος, σταθμιζόμενος προς την βλάβη της αιτούσης, θα επέβαλλε την απόρριψη της κρινομένης αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων. Τούτο δε διότι –ανεξαρτήτως της δυνατότητος της .... να συνεχίσει (μέχρι 24.5.2015, ήτοι ένα έτος μετά την λήξη της αρχικής συμβάσεως με την αιτούσα) την ακολουθουμένη μέχρι σήμερα πρακτική της μονομερούς παρατάσεως των συναφθεισών συμβάσεων (πρβλ. Ε.Α. 222/2013) – τυχόν καθυστερήσεις κατά την εξέλιξη του προκηρυχθέντος διαγωνισμού μετά τον Απρίλιο του 2015 δεν θα οφείλονται στην ζητούμενη αναστολή εκτελέσεως της διακηρύξεως, αλλά σε αβέβαια και μελλοντικά γεγονότα (υποβολή ενστάσεων και προσφυγών στα επόμενα στάδια της διαγωνιστικής διαδικασίας). Επειδή, πρέπει κατόπιν αυτών να ανασταλεί η εκτέλεση της προσβαλλόμενης υπ’ αριθμ. Δ11/Ε/26887/17399/1.9.2014 πράξεως του Υπουργού Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, με την οποίαν απορρίφθηκε η προσφυγή της αιτούσης κατά της διακηρύξεως, καθώς επίσης και ν΄ ανασταλεί η περαιτέρω πρόοδος της διαγωνιστικής διαδικασίας για την ανάθεση της συμβάσεως, που προκηρύχθηκε με την 5/2014 διακήρυξη της Υπηρεσίας ... [υπ’ αρ. πρωτ. Δ11/Ε/ 19991/13041/ 30.6.2014 απόφαση του Υπουργού Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων]. Οίκοθεν νοείται ότι, κατά το άρθρο 5 παρ. 8 του ν. 3886/2010, η αναθέτουσα Αρχή μπορεί να επαναλάβει την διαγωνιστική διαδικασία, αναμορφώνοντας καταλλήλως τους ως άνω επιμάχους όρους της διακηρύξεως.