Αριθμός Πρωτοκόλλου: Ο.3059/2024

Ρυθμίσεις για τον εκσυγχρονισμό της διαχείρισης αποβλήτων, τη βελτίωση του πλαισίου εξοικονόμησης ενέργειας, την ανάπτυξη των έργων ενέργειας και την αντιμετώπιση πολεοδομικών ζητημάτων.

Ρυθμίσεις για τον εκσυγχρονισμό της διαχείρισης αποβλήτων, τη βελτίωση του πλαισίου εξοικονόμησης ενέργειας, την ανάπτυξη των έργων ενέργειας και την αντιμετώπιση πολεοδομικών ζητημάτων.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ:
Παράρτημα Α΄ Άρθρου 71
Παράρτημα Β΄ Άρθρου 72
Παράρτημα Γ΄ Άρθρου 74
Παράρτημα Δ΄ Άρθρου 77 

Μεταρρύθμιση του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης - Εμβάθυνση της Δημοκρατίας - Ενίσχυση της Συμμετοχής - Βελτίωση της οικονομικής και αναπτυξιακής λειτουργίας των Ο.Τ.Α. [Πρόγραμμα «ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ Ι»]  Ρυθμίσεις για τον εκσυγχρονισμό του πλαισίου οργάνωσης και λειτουργίας των ΦΟΔΣΑ-Ρυθμίσεις για την αποτελεσματικότερη, ταχύτερη και ενιαία άσκηση των αρμοδιοτήτων σχετικά με την απονομή ιθαγένειας και την πολιτογράφηση - Λοιπές διατάξεις αρμοδιότητας Υπουργείου Εσωτερικών και άλλες διατάξεις.

Η Πράξη 173/2025 του ΣΤ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας της διαγωνιστικής διαδικασίας και του σχεδίου σύμβασης για την προμήθεια με τίτλο «Αναβάθμιση συστήματος φωτισμού με την προμήθεια και εγκατάσταση φωτιστικών σωμάτων τύπου LED και προμήθεια λαμπτήρων τύπου LED εξοικονόμησης ενέργειας στο Περιφερειακό οδικό δίκτυο» για την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Η προϋπολογιζόμενη δαπάνη ανερχόταν σε 10.312.567,00€ (άνευ ΦΠΑ), με κριτήριο κατακύρωσης την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει κόστους κύκλου ζωής. Το Κλιμάκιο έκρινε ότι η μη υποδιαίρεση της 10ετούς σύμβασης αιτιολογείται επαρκώς λόγω της ανάγκης διασφάλισης της προσήκουσας εκτέλεσης και της εγγυημένης λειτουργίας. Μετά την επιβεβαίωση εκ μέρους της αναθέτουσας αρχής της επικαιρότητας και της οικονομικότητας της μελέτης (προσδοκώμενο όφελος >30 εκατ. ευρώ σε 10 έτη), το Κλιμάκιο αποφάνθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης, υπό την προϋπόθεση ότι θα πραγματοποιηθούν συγκεκριμένες επισημάνσεις και διορθώσεις στο υποβληθέν σχέδιο σύμβασης.

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας – Εκτέλεση ή μη έργων Α.Π.Ε. σε αναδασωτέες εκτάσεις.(..)Κατάσταση : Εκκρεμεί αποδοχή 
Από τις διατάξεις του Ν. 998/1979 και κυρίως αυτές των άρθρων 45 και 58, όπως τροποποιήθηκαν και ισχύουν, από το σύνολο των διατάξεων του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης (Ε.Π.Χ.Σ.Α.Α.) και των ειδικών διατάξεων των άρθρων 6,14 και 17 αυτού, δεδομένης δε και της συνταγματικά επιβαλλόμενης διατήρησης, άλλως «μη αποβολής» του χαρακτήρα, που είχαν οι κηρυχθείσες ως αναδασωτέες εκτάσεις πριν καταστραφούν, κριτήριο για τον προσδιορισμό του επιτρεπτού της εκτέλεσης έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (Α.Π.Ε.) και των συνοδών αυτών έργων, και ειδικότερα των έργων εκμεταλλεύσεως της ηλιακής ενέργειας σε αναδασωτέες εκτάσεις και πριν την ανάκτηση της δασικής βλαστήσεως, είναι η φύση της εκτάσεως πριν την κήρυξή της ως αναδασωτέας. Έτσι, αν η κηρυχθείσα ως αναδασωτέα έκταση αποτελούσε (πριν την κήρυξή της) δάσος σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, τότε δεν επιτρέπεται η εκτέλεση έργων εκμετάλλευσης της ηλιακής ενέργειας και των συνοδών αυτών έργων, ενώ αν η κηρυχθείσα ως αναδασωτέα έκταση αποτελούσε πριν από την κήρυξή της δασική έκταση, τότε επιτρέπεται η εκτέλεση τέτοιων έργων. (πλειοψ.) Λόγω της μείζονος σπουδαιότητας των πλείστων όσων νομικών ζητημάτων ανέκυψαν, σε συνδυασμό και προς το γεγονός ότι ως προς ένα εκ των ζητημάτων αυτών το Συμβούλιο της Επικρατείας με την υπ’ αριθμ. 2474/2011 απόφασή του υπό επταμελή σύνθεση, παρέπεμψε το θέμα στην Ολομέλεια του Δικαστηρίου, το Τμήμα αποφάσισε ομοφώνως την παραπομπή του ερωτήματος στην Ολομέλεια του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους. (ομοφ.)

Τοκοφόρο της οφειλής, κατόπιν ενεργειών ανάκτησης αχρεωστήτως καταβληθείσας δημόσιας χρηματοδότησης, υπό το πρίσμα των αρχών της χρηστής διοίκησης και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης.Με την, κατόπιν ανάκλησης της υπ’ αρ. πρωτ. Φ/Β.6/7437/463/6.6.2014 απόφασης του Υφυπουργού Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, αναβίωση της υπ’ αρ. πρωτ. Φ/Β.6/3671/339/9.4.2010 απόφασης της Υπουργού Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας περί απένταξης του επενδυτικού σχεδίου εταιρείας από τη Δράση 2.9.4 «Ενίσχυση της δημιουργίας / επέκτασης μονάδων για τη διαχείριση ή / και αξιοποίηση αποβλήτων» του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα» του Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης (2000 - 2006) και περί έντοκης επιστροφής του κεφαλαίου της δημόσιας επιχορήγησης που αχρεώστητα καταβλήθηκε, οφείλονται τόκοι για το χρονικό διάστημα από 9.4.2010 έως 6.6.2014, καθώς και για το χρονικό διάστημα από 18.1.2018 και εφεξής, με το ισχύον, κατά το χρόνο έκδοσης της υπ’ αρ. πρωτ. Φ/Β.6/3671/339/9.4.2010 απόφασης της Υπουργού Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, επιτόκιο. Δεν οφείλονται τόκοι για το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ των δύο ανακλητικών υπουργικών αποφάσεων υπ’ αρ. πρωτ. Φ/Β.6/7437/463/6.6.2014 (Υφυπουργού Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας) και Φ/Β.6/οικ.5512/70/17.1.2018 (Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομίας και Ανάπτυξης), δηλαδή για το χρονικό διάστημα από 6.6.2014 έως 17.1.2018, εκτός αν ήθελε κριθεί από την αρμόδια προς ανάκτηση υπηρεσία, ότι η έκδοση της υπ’ αρ. πρωτ. Φ/Β.6/7437/463/6.6.2014 απόφασης του Υφυπουργού Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας ήταν αποτέλεσμα δόλιας ή παραπλανητικής ενέργειας του χρηματοδοτηθέντος οικονομικού φορέα (εταιρείας) (πλειοψ.).

Παροχή  υπηρεσιών «Ψηφιοποίηση – Αποτύπωση – Καταχώρηση Γεωγραφικών και Περιγραφικών Δεδομένων του Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας ​ (...)Επιδιώκεται η ανάκληση της 139/2021 πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου (...)Με τον πέμπτο λόγο προβάλλεται ότι η υπογραφή των επίμαχων συμβάσεων καθίσταται επιτακτική για λόγους δημοσίου συμφέροντος καθόσον (i) συνδέονται άρρηκτα με την προσήκουσα άσκηση των αρμοδιοτήτων του ....,  (ii) ο αναθέτων φορέας έχει προμηθευθεί τον απαιτούμενο κεντρικό και περιφερειακό μηχανογραφικό εξοπλισμό για τη λειτουργία του Συστήματος στις Περιοχές Μεσογείων και Δυτικής Θεσσαλονίκης, 35 άδειες χρήσης του βασικού λογισμικού GIS [Μηχανογραφικό Γεωγραφικό Σύστημα  -Geographic Information System), το λοιπό λογισμικό που είναι απαραίτητο για την ομαλή λειτουργία του Συστήματος, ανέπτυξε διάφορες τεχνικές εφαρμογών και διασυνδέσεων με άλλα μηχανογραφικά συστήματά του  και εκπαίδευσε το προσωπικό του στη χρήση του Συστήματος,  (iii) το έργο είναι σημαντικό, διότι το μηχανογραφικό σύστημα υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, τον εντοπισμό των τμημάτων του δικτύου στα οποία απαιτείται ενίσχυση ή ανακαίνιση και παρέχεται ενημέρωση για τη συχνότητα και τη θέση των βλαβών, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση της αξιοπιστίας του ....,  (iv) το στρατηγικό έργο της Δ...«Εισαγωγή Γεωγραφικού συστήματος Πληροφοριών σε πενήντα επτά (57) περιοχές του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας» (Στρατηγικό Έργο 5), υποέργο του οποίου αποτελεί και η επίμαχη διαδικασία ανάθεσης, έχει ενταχθεί στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα & Καινοτομία» και πρόκειται να συγχρηματοδοτηθεί από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2014 – 2020.  Η τυχόν καθυστέρηση ολοκλήρωσης του αντικειμένου του Διαγωνισμού Ψηφιοποίησης – Αποτύπωσης – Καταχώρησης του δικτύου διανομής (ΜΤ [Μέσης Τάσης] και ΧΤ [Χαμηλής Τάσης]) στις 57 περιοχές της .... θα θέσει σε μεγάλο κίνδυνο την προγραμματισμένη χρηματοδότηση του έργου και  (v)  Η καθυστέρηση ή η μη σύναψη των υπό κρίση συμβάσεων θα δυσχεράνει τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της...καθώς δεν θα είναι σε θέση να εκτελέσει το Σχέδιο Ανάπτυξης Δικτύου (ΣΑΔ), το οποίο έχει εγκριθεί από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (βλ. σχετ. ΦΕΚ Β΄4069/8.11.2019).(....) 63.  Η επίκληση λόγων δημοσίου συμφέροντος, και αληθής υποτιθέμενη, δεν δύναται να νομιμοποιήσει πλημμέλειες στη διαγωνιστική διαδικασία, διότι το δημόσιο συμφέρον εξυπηρετείται προεχόντως με την τήρηση της νομιμότητας κατά τη διαδικασία ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων. Εν προκειμένω δε, ως συνομολογείται,  το έργο πρόκειται να συγχρηματοδοτηθεί από εθνικούς και ενωσιακούς πόρους μέσω της ένταξής του στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα & Καινοτομία» του ΕΣΠΑ 2014 - 2020   και αφενός η καταβολή της χρηματοδότησης συναρτάται με την τήρηση των εθνικών και ενωσιακών διατάξεων περί δημοσίων συμβάσεων, αφετέρου η αναγνώριση συγγνωστής πλάνης θα έθιγε την πρακτική αποτελεσματικότητα του εφαρμοστέου δικαίου.

ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΙΣ ΕλΣυν/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/310/2022 ΚΑΙ ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1362/2022.

Προμήθεια εξοπλισμού...Κατόπιν των ανωτέρω και σύμφωνα με όσα παρατίθενται στις σκέψεις υπό στοιχείο ΙΙ και ΙΙΙ της παρούσας, το Τμήμα, λαμβάνοντας υπόψη το αντικείμενο της συγκεκριμένης προμήθειας, κρίνει ότι μη νόμιμα η ελεγχόμενη διαδικασία διενεργείται από την αιτούσα, παρά τα όσα αβάσιμα περί του αντιθέτου προβάλλονται με την υπό κρίση αίτηση και τις ασκηθείσες υπέρ αυτής παρεμβάσεις. Και τούτο, διότι η προμήθεια εξοπλισμού για το χιονοδρομικό κέντρο ...., όπως περιγράφεται στην εν λόγω διακήρυξη (βλ. άρθρο 1.3 αυτής), αφενός μεν δεν περιλαμβάνεται στις προβλεπόμενες από το άρθρο 186 του ν. 3852/2010 αρμοδιότητες της Περιφέρειας, αφού δεν πρόκειται για αθλητική εγκατάσταση, η οποία να ανήκει, κατά κυριότητα ή κατά χρήση, σε ερασιτεχνικό αθλητικό σωματείο ή σε σύλλογο μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα (βλ. άρθρο 186 ΙΙ. Η. περ. 22 του ν. 3852/2010), αφετέρου δε από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει μεταβίβαση της σχετικής αρμοδιότητας στην Περιφέρεια ..... με την έκδοση προεδρικού διατάγματος, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 187 του ν. 3852/2010 (βλ. Ε.Σ. VI Τμ. 2968/2014). Εξάλλου, εφόσον η ειδική αυτή αθλητική εγκατάσταση (βλ. άρθρο 56Α παρ. 1 β΄ ββ΄ του ν. 2725/1999, Α΄ 121, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει) του χιονοδρομικού κέντρου .... έχει διαμορφωθεί σε δημόσια δασική έκταση 1.604 στρεμμάτων, η οποία είχε παραχωρηθεί κατά χρήση στη δημοτική επιχείρηση με την επωνυμία "....." (βλ. την 159707/4637/16.7.1984 απόφαση του Υφυπουργού Γεωργίας και την 85095/1001/11.3.1986 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Γεωργίας), η ανάθεση της συγκεκριμένης προμήθειας δεν αποβαίνει εις όφελος της αιτούσας Περιφέρειας, ως όφειλε (βλ. Ε.Σ. VI Τμ. 667/2017, 728/2019), αλλά εις όφελος τρίτων, αφού εξυπηρετεί τη βελτίωση αλλότριας περιουσίας. Περαιτέρω, η διενέργεια του ελεγχόμενου διαγωνισμού, του οποίου το αντικείμενο εξυπηρετεί την εκπλήρωση των σκοπών της "......" (βλ. άρθρο 4 του Καταστατικού της), από την αιτούσα και με δέσμευση σχετικής πίστωσης σε βάρος του προϋπολογισμού της αντίκειται στη διάταξη του άρθρου 265 παρ. 3 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, η οποία ρητά απαγορεύει την άμεση ή έμμεση επιχορήγηση ανώνυμης εταιρείας Ο.Τ.Α. από Ο.Τ.Α. (βλ. Ε.Σ. VI Τμ. 637/2020). Το γεγονός δε, όπως προβάλλεται, ότι η ελεγχόμενη προμήθεια χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύσεων δεν αίρει την ως άνω διαπίστωση, αφού, όπως προκύπτει από το κείμενο της διακήρυξης (βλ. άρθρο 1.2 αυτής), η σχετική δαπάνη βαρύνει τον προϋπολογισμό εξόδων, οικονομικού έτους 2019, της Περιφέρειας ..... και συγκεκριμένα τον Κ.Α.Ε. 02.01.071.9454.01.2034 (βλ. και τις 211288/13324/11.7.2019 και 228151/14280/25.7.2019 αποφάσεις δέσμευσης πίστωσης ποσού 1.000.000,00 ευρώ και 240.000,00 ευρώ, αντίστοιχα). Κατά συνέπεια, συντρέχουν λόγοι που κωλύουν την υπογραφή της ελεγχόμενης σύμβασης, όπως ορθά κρίθηκε με την προσβαλλόμενη Πράξη, στο πλαίσιο του διενεργούμενου, σύμφωνα με τα άρθρα 98 του Συντάγματος και 36 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο (ν. 4129/2013), προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας των δημοσίων συμβάσεων, ο οποίος πλήρης, καθολικός, αυτεπάγγελτος, ανεξάρτητος από τις ενέργειες των συμμετεχόντων στην οικεία διαγωνιστική διαδικασία και εκτείνεται στο σύνολο της διαδικασίας σύναψής τους, για τη διαπίστωση της αντικειμενικής νομιμότητας της ανάθεσης (βλ. Ε.Σ. Τμ. Μείζ. – Επταμ. Συνθ. 1354/2018, 763/2019, VI Τμ. 1068, 1334/2018, 123, 299, 734, 824, 1058, 1254, 1874/2019). Οι προβαλλόμενοι δε ισχυρισμοί ότι η Περιφέρεια ανέλαβε τη διενέργεια της επίμαχης προμήθειας στο πλαίσιο της πληρεξουσιότητας που παρασχέθηκε με το 13677/12.4.2019 συμβολαιογραφικό έγγραφο και έγινε αποδεκτή από το Περιφερειακό Συμβούλιο ...... με την 50/22.4.2019 απόφασή του, ουδεμία έννομη επιρροή ασκούν στην κρίση ότι υφίστανται, κατά τα ανωτέρω, νόμιμοι διακωλυτικοί της υπογραφής της ελεγχόμενης σύμβασης λόγοι. Και τούτο, διότι αφενός μεν η δράση των Ο.Τ.Α. διέπεται από την αρχή της νομιμότητας και της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης (βλ. άρθρο 33 α΄ του ν. 4270/2014, Α΄ 143, βλ. και Ε.Σ. Τμ. Μείζ. – Επταμ. Συνθ. 763/2019, VI Tμ. 735, 1541/2019, 637/2020), αφετέρου δε στην υπό κρίση περίπτωση το πλαίσιο αρμοδιοτήτων της αιτούσας, ως νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου β΄ βαθμού τοπικής αυτοδιοίκησης, οριοθετείται από τους προβλεπόμενους στα άρθρα 186 – 187 του ν. 3852/2010 και 265 παρ. 3 του ν. 3463/2006 κανόνες. Περαιτέρω, ο ισχυρισμός περί συνδρομής συγγνωστής πλάνης των οργάνων της Περιφέρειας, τα οποία έδρασαν, όπως υποστηρίζεται στα υπό κρίση δικόγραφα, με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και με την πεποίθηση ότι ενεργούν σύννομα, κατά το μέρος που προβάλλεται από τις παρεμβαίνουσες εταιρείες είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, καθόσον σε επίκληση της συγγνωστής πλάνης νομιμοποιείται μόνο η αναθέτουσα αρχή (βλ. Ε.Σ. VI Τμ. 1334/2018, 1254/2019), ενώ κατά το μέρος που προβάλλεται από την αιτούσα είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, ενόψει της σαφήνειας του εφαρμοστέου εν προκειμένω νομοθετικού πλαισίου, καθώς και της πάγιας νομολογίας του Δικαστηρίου επί των τεθέντων ζητημάτων (βλ. Ε.Σ. VI Τμ. 2968/2014, 667/2017, 728/2019, 637/2020). Εξάλλου, ο ισχυρισμός ότι συντρέχουν λόγοι δημοσίου συμφέροντος για τη σύναψη της ελεγχόμενης σύμβασης, όπως αυτοί παρατίθενται στα υπό κρίση δικόγραφα, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, δοθέντος ότι το δημόσιο συμφέρον εξυπηρετείται προεχόντως με την τήρηση της νομιμότητας στις διαδικασίες ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων (Ε.Σ. Τμ. Μείζ. – Επταμ. Συνθ. 763, 1264/2019, VI Τμ. 1605, 2227/2016, 668/2017, 482/2018, 824, 979, 1254/2019). Τέλος, σύμφωνα με την επισήμανση του Κλιμακίου (βλ. σκέψη 7 της προσβαλλόμενης Πράξης), προς την οποία η αιτούσα προτίθεται, όπως αναφέρει στο υπό κρίση δικόγραφο, να συμμορφωθεί, πρέπει να αναδιατυπωθεί ο σχετικός με τη δυνατότητα τροποποίησης της σύμβασης όρος του άρθρου 6 του υποβληθέντος σχεδίου αυτής, ώστε να συμπεριληφθεί ρητή παραπομπή στις διατάξεις του άρθρου 132 του ν. 4412/2016, υπό τις προϋποθέσεις των οποίων είναι επιτρεπτή η τροποποίηση σύμβασης. Εξάλλου, και υπό την εκδοχή τροποποίησης του ως άνω όρου, η υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης κωλύεται λόγω της συνδρομής των προαναφερόμενων πλημμελειών. Κατ΄ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει η κρινόμενη αίτηση και οι ασκηθείσες υπέρ αυτής παρεμβάσεις να απορριφθούν και να μην ανακληθεί η προσβαλλόμενη 79/2020 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1637/2020