ΝΣΚ/401/2000

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Με τα δεδομένα αυτά, και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, η εκτέλεση με δαπάνες του Δήμου ..... του έργου της πλακόστρωσης του αυλείου χώρου του Ιερού Ναού Προφήτη Ηλία, ο οποίος, ως ενοριακός, έχει ιδία νομική προσωπικότητα (ΝΠΔΔ), δεν προβλέπεται από καμία διάταξη νόμου, ούτε εξυπηρετεί την αποτελεσματικότερη εκπλήρωση των σκοπών του Δήμου. Εξάλλου, η διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 262 π.δ/τος 410/1995, δεν εφαρμόζεται εν προκειμένω σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στη μείζονα πρόταση της παρούσας. Κατ’ ακολουθία το υπό κρίση χρηματικό ένταλμα που εκδόθηκε στο όνομα του αναδόχου του έργου είναι μη νόμιμο. Το Τμήμα, όμως, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι τα αρμόδια όργανα  πεπλανημένα, πλην συγγνωστώς, υπέλαβαν ότι η δαπάνη αυτή συντελεί στην αποτελεσματικότερη εκπλήρωση των σκοπών του Δήμου και ως επιχορήγηση σε ΝΠΔΔ της περιφέρειας του Δήμου, στα οποία υπάγονται και οι Ιεροί Ναοί, εμπίπτει στις διατάξεις του άρθρου 262 του π.δ/τος 410/1995, κρίνει θεωρητέο το υπό κρίση χρηματικό ένταλμα.

Η απόφαση 276/2025 της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών απορρίπτει την ενδικοφανή προσφυγή ενός Ιερού Ναού κατά πράξεων απόρριψης τροποποιητικών δηλώσεων ΕΝ.Φ.Ι.Α. (2014-2017) και κατά ρητής απόρριψης αιτήματος διαγραφής φόρου. Ο Ναός ζητούσε απαλλαγή από τον ΕΝ.Φ.Ι.Α. (€11.477,64), ισχυριζόμενος ότι τα ακίνητα (ο Ναός και το παρεκκλήσιο) ιδιοχρησιμοποιούνται αποκλειστικά για λατρευτικό, θρησκευτικό και κοινωφελή σκοπό. Η ΔΕΔ έκρινε καταρχάς απαράδεκτο το σκέλος της προσφυγής κατά της ρητής απόρριψης. Επιπλέον, επικύρωσε τις πράξεις απόρριψης των τροποποιητικών δηλώσεων του ΚΕ.ΦΟ.Κ. Αττικής, καθώς ο Ναός υπέβαλε τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για τη μείωση του φόρου (άνω των €300) στις 29.08.2024, δηλαδή αφού είχε ήδη συμπληρωθεί η πενταετής παραγραφή του δικαιώματος της Φορολογικής Διοίκησης για έλεγχο και έκδοση διορθωτικού προσδιορισμού φόρου για όλα τα επίμαχα έτη.

Κοινωφελή Ιδρύματα. Ανάκληση ιδρυτικής πράξεως. Διάλυση κοινωφελούς ιδρύματος λόγω εκπληρώσεως του σκοπού του. Μεταβίβαση - διεκδίκηση από τον ιδρυτή της αφιερωθείσας στο ίδρυμα περιουσίας.(..)Κατάσταση :  Εκκρεμεί αποδοχή 
Εν όψει της μη εκδόσεως της προβλεπόμενης από τις εσωτερικές διατάξεις του ελληνικού "ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΠΙΕΡΙΔΗ ΕΛΛΑΔΑ" αποφάσεως του διοικητικού του συμβουλίου περί διαλύσεως αυτού και περαιτέρω της από τις ίδιες ως άνω διατάξεις γενόμενης παραπομπής στους ορισμούς του νόμου ως προς το θέμα του τέλους του ιδρύματος, το ως άνω ίδρυμα συνεχίζει να υπάρχει επ άπειρο μέχρι να διαλυθεί από τη διοίκηση δι εκδόσεως σχετικού Π.Δ/τος, εφόσον συντρέξει ένας τουλάχιστον λόγος από τους περιοριστικά αναφερόμενους στο νόμο (ΑΚ 118). Η δε, από το Κυπριακό "ΙΔΡΥΜΑ ΠΙΕΡΙΔΗ", αυτοτελές νομικό πρόσωπο και τελείως διακεκριμένο από το ημεδαπό "ΙΔΡΥΜΑ ΠΙΕΡΙΔΗ ΕΛΛΑΔΑ", και το δημιουργηθέν στην Ελλάδα παράρτημά του, επιδίωξη των αυτών με ως άνω ελληνικό ίδρυμα κοινωφελών σκοπών, δεν συνιστά, εν όψει μάλιστα και της αόριστης διάρκειας και της μεγάλης ευρύτητας των σκοπών, την προβαλλόμενη από τον ιδρυτή εκπλήρωση των κοινωφελών σκοπών. Το ίδρυμα, στο οποίο η μεταβίβαση της περιουσίας του ιδρυτή δεν επήλθε αυτοδικαίως, από της εκδόσεως του εγκριτικού του Π.Δ/τος μπορεί ν απαιτήσει από τον ιδρυτή του την καταβολή της απ αυτόν ταχθείσας περιουσίας και την παράδοση των κινητών κατ αρχήν δι οχλήσεώς του και σε περίπτωση αρνήσεώς του, δια προσφυγής στο αρμόδιο δικαστήριο με ενοχική αγωγή. Τη δυνατότητα αυτή έχει και ο Υπουργός Οικονομικών κατ άρθρο 125 παρ.2 ΑΝ 2039/1939, την οποία οφείλει ν ασκήσει εφόσον το ίδρυμα αρνείται ή παραλείπει για μακρό χρονικό διάστημα την άσκησή της. (πλειοψ.)

«ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΡΙΚΟΣ ΝΤΥΝΑΝ» - Ίδρυση και λειτουργία - «Σύμπραξη» ή συνεργασία τούτου με φορείς του δημοσίου ή ιδιωτικού τομέα και ειδικότερα με την ΓΑΙΑ Α.Ε.(..)Κατάσταση : Εκκρεμεί αποδοχή 
1. Με το άρθρο 49 του Ν 2082/1992 κυρώθηκε η εκ μέρους του σωματείου «Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός (Ε.Ε.Σ.)» ενός μόνον νοσηλευτικού ιδρύματος μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, με την επωνυμία «ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΡΙΚΟΣ ΝΤΥΝΑΝ», το δε ομώνυμο νοσοκομείο δε συνιστά αυτοτελές νομικό πρόσωπο. 2. Η συμφωνηθείσα, κατά τα διαλαμβανόμενα στο υποβληθέν ερώτημα, συνεργασία μεταξύ του ιδρύματος ΕΡΡΙΚΟΣ ΝΤΥΝΑΝ και της Α.Ε. ΓΑΙΑ αντίκειται στις δημοσίας τάξεως διατάξεις των Π.Δ. 247/1991 και 517/1991, περί ιδρύσεως και λειτουργίας ιδιωτικών κλινικών, δεν συνάδει με τον κοινωφελή χαρακτήρα του, επιπλέον δε συνιστά και παραβίαση των όρων, υπό τους οποίους εκδόθηκε η υπ’ αριθ. Υ4ε/123637/16-9-2009 απόφαση του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, με την οποία τροποποιήθηκε η άδεια λειτουργίας του ιδρύματος.

Δημόσια έργα – Εξαίρεση από το δημόσιο τομέα – Οργανισμός δημοσίου δικαίου. Η ανώνυμη εταιρεία που ιδρύθηκε από το ν.π.δ.δ. με την επωνυμία Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο της Ελλάδος (Ξ.Ε.Ε.) για την εκπλήρωση των σκοπών του, δεν υπάγεται, κατά ρητή νομοθετική επιταγή, στον ευρύτερο δημόσιο τομέα και επομένως μπορεί να ενεργεί κατά παρέκκλιση των κειμένων διατάξεων περί δημόσιου λογιστικού, κρατικών προμηθειών και εκτελέσεως δημοσίων έργων, σύμφωνα, όμως, με τις παραδεδεγμένες νομικές και οικονομικές αρχές που διέπουν τη λειτουργία του Ξ.Ε.Ε. και οφείλουν να διέπουν τη λειτουργία της εταιρείας. Περαιτέρω, η εταιρεία αυτή αποτελεί αναθέτουσα αρχή κατά την έννοια του άρθρου 3 του Π.Δ/τος 334/2000 (Α’ 279). Επομένως, η προκήρυξη δημόσιου μειοδοτικού διαγωνισμού για την ανοικοδόμηση ακινήτου ιδιοκτησίας της, προϋπολογιζόμενης δαπάνης ίσης ή μεγαλύτερης των 5.924.624 ευρώ, μπορεί να γίνει κατά παρέκκλιση των εθνικών διατάξεων περί δημόσιου λογιστικού, κρατικών προμηθειών και εκτελέσεως δημοσίων έργων, σύμφωνα, όμως, με τις διατάξεις του Π.Δ/τος 334/2000 και με τις ως άνω αρχές.

Η θεσπιζόμενη με την ειδική διάταξη του άρθρου 269 παρ. 1 του π.δ/τος 410/1995 ρύθμιση (βλ. και ομοίου περιεχομένου διάταξη του άρθρου 209 παρ.3 του ν.3463/2006 «Κύρωση του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων», ΦΕΚ Α΄ 114) εισάγει μόνιμη και διαχρονική παρέκκλιση από τις ισχύουσες αλλά και τις μελλοντικές διατάξεις, οι οποίες ρυθμίζουν γενικά τις διαδικασίες ανάθεσης μελετών, υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις: 1) Ο αναθέτων φορέας έχει συγκεκριμένη ιδιότητα, πρόκειται δηλαδή περί δήμου ή κάποιου άλλου από τα περιοριστικά αναφερόμενα στη διάταξη αυτή νομικά πρόσωπα και 2) η προεκτιμώμενη και τελική αμοιβή του μελετητή δεν υπερβαίνει ένα συγκεκριμένο χρηματικό όριο. Με τη διάταξη αυτή εισάγονται παρεκκλίσεις από το ισχύον κατά τον κρίσιμο χρόνο ανάθεσης της μελέτης γενικό νομικό πλαίσιο περί ανάθεσης μελετών (ν.716/21977), όπως η δυνατότητα απευθείας ανάθεσης της εκπόνησης μελέτης, η επιλογή μελετητή χωρίς δεσμεύσεις από τις τάξεις των πτυχίων και η αποδέσμευση από την εφαρμογή του κώδικα αμοιβών μηχανικών (π.δ.696/1974), δεδομένου ότι η προεκτιμηθείσα είναι και η οριστική αμοιβή του μελετητή, η οποία δεν εξαρτάται από τις ποσότητες εργασιών που προκύπτουν από τον προϋπολογισμό του έργου. Σκοπός της ως άνω διάταξης είναι η διευκόλυνση των περιοριστικά αναφερόμενων σε αυτή φορέων, μεταξύ των οποίων και οι δήμοι, στην ανάθεση και εκπόνηση μελετών με πολύ μικρό οικονομικό αντικείμενο, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης φύσης των μελετών των εν λόγω φορέων και της αδυναμίας των τεχνικών τους υπηρεσιών να εφαρμόσουν τις πολύπλοκες και χρονοβόρες γενικές διατάξεις, οι οποίες ρυθμίζουν τις σχετικές διαδικασίες (βλ. Πράξεις VII Τμήματος Ελ.Συν. 134, 273/2007, καθώς και 1620/2007 Σ.τ.Ε.).

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ: Ζητείται η ακύρωση της 279915/2228/9.5.2006 πράξης καταλογισμού του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Με βάση τα προπαρατιθέμενα πραγματικά περιστατικά και σύμφωνα με τις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Δικαστήριο κρίνει ότι η προσβαλλόμενη πράξη στερείται νόμιμης αιτιολογίας, καθόσον κατά την έκδοσή της,  δεν εξετάστηκε το παραπάνω 7424/30.7.2004 έγγραφό της Διεύθυνσης Γεωργίας με το οποίο έγινε δεκτό, ύστερα από άσκηση αντιρρήσεων από την εκκαλούσα, ότι αυτή τηρεί τις δεσμεύσεις που ανέλαβε προκειμένου να υπαχθεί στο Πρόγραμμα  των Νέων Αγροτών. Επομένως, η προσβαλλόμενη πράξη είναι νομικά πλημμελής αφού δεν καθίσταται βέβαιη η παραβίαση υποχρεώσεων από μέρους της εκκαλούσας, ώστε να επιβάλλεται η επιστροφή της χρηματοδότησης που είχε εισπραχθεί. Εν όψει τούτων, η προσβαλλόμενη πράξη, με την οποία καταλογίστηκε σε βάρος της εκκαλούσας το ως άνω ποσό ως αχρεστήτως καταβληθέν δεν είναι νομίμως αιτιολογημένη και για το λόγο αυτό, πρέπει να γίνει δεκτή η υπό κρίση έφεση, να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη πράξη, να αρθεί ο καταλογισμός και να διαταχθεί η επιστροφή  του κατατεθέντος παραβόλου στην εκκαλούσα, κατ’ άρθρο 61 παρ.5 του π.δ. 1225/1981. Τέλος, το Δικαστήριο εκτιμώντας τις περιστάσεις της υπόθεσης κρίνει ότι πρέπει να απαλλαγεί το Ελληνικό Δημόσιο από τα δικαστικά έξοδα της εκκαλούσας, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 123 του π.δ/τος 1225/1981, όπως ισχύει και της παρ. 1 εδάφ. 2 τελευταίο του άρθρου 275 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ν.2717/1999, Α΄97).(....)Ακυρώνει την 279915/2228/9.5.2006 πράξη καταλογισμού του Υπουργού          Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

Προμήθειας πετρελαίου κίνησης και πετρελαίου θέρμανσης:Με τα ανωτέρω πραγματικά δεδομένα, και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω στη σκέψη ΙΙ, η προμήθεια πετρελαίου κίνησης και θέρμανσης για το Γενικό Νοσοκομείο .... και τις λοιπές δομές του κατατμήθηκε τεχνητώς, κατά παράβαση του άρθρων 116 και 117 του ν. 4412/2016 περί επιλογής των διαδικασιών δημοπράτησης, και κατά συνέπεια, αναγόμενη σε δωδεκάμηνη βάση πρέπει να θεωρηθεί ως ενιαία προμήθεια, η οποία έπρεπε να ανατεθεί κατόπιν απόφασης του Δ.Σ. του Νοσοκομείου περί έγκρισης διενέργειας συνοπτικού διαγωνισμού. Ως εκ τούτου, η εντελλόμενη δαπάνη καθίσταται στο σύνολό της μη νόμιμη. Ανεξαρτήτως δε αυτού είναι και μη κανονική καθόσον, κατά τον βασίμως προβαλλόμενο λόγο διαφωνίας του αναπληρωτή Επιτρόπου, οι εκ νέου σχετικές δεσμεύσεις των πιστώσεων του προϋπολογισμού οικονομικού έτους 2017 για την πραγματοποίηση της επίμαχης προμήθειας αναρτήθηκαν στο Πρόγραμμα «Διαύγεια» στις 9.8.2017 με ΑΔΑ:7ΥΓΨ4690Β3-8ΩΡ και στις 9.1.2018 με ΑΔΑ: 66ΔΖ4690Β3-3ΚΟ αντίστοιχα, ισχύουν δε σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 4 του ν. 3861/2010, όπως αυτές τροποποιήθηκαν με τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 23 του ν. 4210/2013 από την ανάρτησή τους. Επιπροσθέτως, δεν προκύπτει από τα συνημμένα δικαιολογητικά ότι αυτές ανετράπησαν στο τέλος του έτους 2017, κατά τα προβλεπόμενα στις διατάξεις των παρ.2 και 3 του άρθρου 4 του π.δ/τος 80/2016. Λαμβανομένων όμως υπόψη α) των διαθέσιμων για καύσιμα κονδυλίων στον κωδικό 1611 των προϋπολογισμών εξόδων του Νοσοκομείου κατά τη διάρκεια των ετών 2016 και 2017, β) της προκύπτουσας μείωσης του συνολικού προϋπολογισμού του Νοσοκομείου κατά τα ίδια έτη κατά 40%, και γ) της απολύτως απαραίτητης προμήθειας καυσίμων για την κάλυψη των πάγιων αναγκών του Νοσοκομείου, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η επιλογή της μη νόμιμης απ΄ευθείας ανάθεσης της επίμαχης προμήθειας δεν έγινε με σκοπό να αποφευχθεί η επ΄αυτής εφαρμογή του νόμιμου συνοπτικού διαγωνισμού, οι νόμιμες ανατροπές των πιστώσεων και η έγκαιρη ανάρτηση των σχετικών δεσμεύσεων πίστωσης στο πρόγραμμα «Διαύγεια». Ως εκ τούτων, κρίνεται ότι τα όργανα του Γενικού Νοσοκομείου .... ενήργησαν χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των σχετικών διατάξεων και ότι συντρέχει, στην προκειμένη περίπτωση, λόγος θεώρησης του ελεγχόμενου χρηματικού εντάλματος λόγω συγγνωστής πλάνης.

Εκτέλεση εργασιών:Με δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις νομικές σκέψεις (ΙΙ και ΙΙΙ) που προηγήθηκαν, η δαπάνη που εντέλλεται με το υπό κρίση χρηματικό ένταλμα, δεν προκύπτει ότι αφορά στην εκτέλεση δημοσίου έργου, για το οποίο τυγχάνουν εφαρμογής οι διατάξεις της νομοθεσίας περί δημοσίων έργων, αλλά στην εκτέλεση εργασιών, για τις οποίες εφαρμόζονται οι διατάξεις περί υπηρεσιών, κατά τα εκτιθέμενα στον πρώτο λόγο διαφωνίας. Τούτο διότι, οι εργασίες αυτές συνίστανται στην απλή απομάκρυνση, μέσω ήπιων επεμβάσεων, των ήδη υφιστάμενων περιφράξεων των πηγών και την τοποθέτηση νέων, το αποτέλεσμα των οποίων δεν συνδέεται άμεσα με το έδαφος ή το υπέδαφος κατά τρόπο διαρκή και σταθερό, ούτε εξάλλου απαιτούνται για την εκτέλεσή τους ιδιαίτερες τεχνικές γνώσεις και μέθοδοι ή εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό, αλλά αυτές είναι δυνατό να εκτελεστούν προσηκόντως  από  επαγγελματίες  που  διαθέτουν τα  κατάλληλα  μηχανήματα και τη σχετική εμπειρία. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη ότι, στην συναφθείσα σύμβαση δεν προβλέπεται η καταβολή εργολαβικού οφέλους, η προϋπολο-γισθείσα δαπάνη έχει προσδιοριστεί, όπως αναφέρεται παρακάτω, με συγκεκριμένα και διαφανή κριτήρια και το ύψος της εμπίπτει στο όριο της απευθείας ανάθεσης των 20.000 ευρώ, που ισχύει για την ανάθεση δημοτικών εργασιών, η εν λόγω πλημμέλεια δεν είναι ουσιώδης διότι δεν επάγεται επαχθείς δημοσιονομικές συνέπειες σε βάρος του Δήμου, απορριπτομένου του πρώτου λόγου διαφωνίας. Περαιτέρω, η δαπάνη είναι μη κανονική όπως βασίμως προβάλλεται με τον δεύτερο λόγο διαφωνίας, διότι η αρχική ανάληψή της έγινε στις 31.5.2013, δηλαδή μετά την απόφαση ανάθεσης των εργασιών (25.9.2012) και αναλήφθηκε εκ νέου το έτος 2016, χωρίς να προηγηθεί απόφαση ανατροπής της κατά οικονομικά έτη 2014 και 2015. Δεδομένου όμως ότι, τελικώς, εκδόθηκε η απόφαση ανάληψης και μάλιστα πληρώθηκαν οι απαιτήσεις διαδικτυακής δημοσιότητας με την ανάρτησή της στη «Διαύγεια», τα όργανα του Δήμου ενήργησαν χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των κειμένων διατάξεων που αφορούν τη δημοσιονομική δέσμευση της δαπάνης. Επίσης, στην απόφαση ανάθεσης υπάρχει σαφής και επαρκής περιγραφή του αντικειμένου με αναγραφή των συγκεκριμένων εργασιών και του τόπου εκτέλεσής τους, ενώ αναλυτικός είναι και ο προϋπολογισμός αυτών των εργασιών με αναγραφή του είδους τους, της τιμής μονάδας, των ποσοτήτων  και της συνολικής δαπάνης που προκύπτει, απορριπτομένου ως αβασίμου του τρίτου λόγου διαφωνίας. Άλλωστε, η αναλυτική περιγραφή του αντικειμένου των εργασιών και της προϋπολογισθείσας δαπάνης πρέπει να προκύπτει  από την απόφαση ανάθεσης και τον επισυναπτόμενο σ’ αυτήν προϋπολογισμό, προϋπόθεση που, κατά τα ανωτέρω, πληρούται και δεν απαιτείται να αναφέρεται στο τιμολόγιο ή τη βεβαίωση εκτέλεσης εργασιών, απορριπτομένου του τέταρτου λόγου διαφωνίας ως ερειδόμενου επί εσφαλμένης προϋπόθεσης. Εξάλλου, στην προκειμένη περίπτωση τα ανωτέρω έγγραφα έχουν νομίμως συνταχθεί, υπό την έννοια ότι το μεν τιμολόγιο προσδιορίζει με σαφήνεια  την απαίτηση κατά βάση και ποσό και η βεβαίωση της επιτροπής παραλαβής βεβαιώνει την καλή εκτέλεση των εργασιών (βλ. άρθρα  64  και  66  του  π.δ/τος 28/1980 και Ε.Σ. Πράξη Κλιμ. Προλ. Ελ. Δαπ. στο VII Τμ. 145/2016). Τέλος,  ο πέμπτος και ο έκτος λόγος διαφωνίας είναι απορριπτέοι ως άνευ αντικειμένου διότι η ένταξη στο τεχνικό πρόγραμμα, η αναγραφή ποινικών ρητρών στο ιδιωτικό συμφωνητικό και η προσκόμιση εγγυητικής επιστολής καλής εκτέλεσης συνάπτονται με σύμβαση δημοτικού έργου και όχι με σύμβαση εργασιών, όπως στην προκειμένη περίπτωση.