ΓΝΩΜΗ/Α-ΕΑΔΗΣΥ/19/2020

Η απόφαση Α 1/2022 της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά τη διατύπωση γνώμης επί σχεδίου νόμου του Υπουργείου Εργασίας για τον εκσυγχρονισμό του e-ΕΦΚΑ. Η Αρχή εξετάζει τη νομιμότητα διατάξεων που προβλέπουν παρεκκλίσεις από τον ν. 4412/2016 μέσω ειδικών κανονισμών για την ανάθεση έργων και προμηθειών. Επισημαίνονται κίνδυνοι για την ασφάλεια δικαίου, τονίζεται η ανάγκη συμμόρφωσης με το ενωσιακό δίκαιο και η υποχρέωση λήψης σύμφωνης γνώμης της Αρχής για τους προβλεπόμενους κανονισμούς.

Το παρόν έγγραφο αποτελεί γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) σχετικά με διατάξεις του νομοσχεδίου με τίτλο «Αναπτυξιακό Πολυνομοσχέδιο». Η Αρχή εξετάζει διάφορες ρυθμίσεις που αφορούν δημόσιες συμβάσεις έργων, συμβάσεις παραχώρησης, συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ), καθώς και θέματα κυβερνοασφάλειας, στελέχωσης και προμηθειών φορέων όπως η «Enterprise Greece» και ο ΕΦΚΑ. Η Αρχή διατυπώνει παρατηρήσεις και νομικές εκτιμήσεις για κάθε διάταξη, επισημαίνοντας την έλλειψη αιτιολογικής έκθεσης και έκθεσης αξιολόγησης συνεπειών στο αρχικό σχέδιο. Τονίζεται η ανάγκη ευθυγράμμισης με το ενωσιακό δίκαιο (Οδηγίες 2014/23/ΕΕ και 2014/24/ΕΕ) και τις διατάξεις του ν. 4412/2016, υπογραμμίζοντας ότι οι όποιες παρεκκλίσεις πρέπει να είναι αιτιολογημένες και να μην παραβιάζουν τις αρχές της διαφάνειας, του ανταγωνισμού και της ίσης μεταχείρισης.

Η απόφαση αποτελεί γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) σχετικά με προτεινόμενη νομοθετική διάταξη του Υπουργείου Τουρισμού. Η προτεινόμενη ρύθμιση αφορά τη δυνατότητα απευθείας σύναψης συμβάσεων μίσθωσης χώρου ή χρόνου σε μέσα μαζικής επικοινωνίας από τον ΕΟΤ για την τουριστική προβολή της Ελλάδας, καθώς και τη διαδικασία ανάθεσης συμβάσεων σε τρίτες χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω αναλογικής εφαρμογής των διατάξεων του Υπουργείου Εξωτερικών. Η Αρχή εκτιμά τη νομιμότητα και τη σκοπιμότητα των προτεινόμενων ρυθμίσεων, υπογραμμίζοντας ότι οι συμφωνίες αυτές πρέπει να συνάδουν με τις αρχές του δικαίου των δημοσίων συμβάσεων και να μην εισάγουν αποσπασματικές ή αόριστες εξαιρέσεις. Τονίζεται επίσης η ανάγκη σαφήνειας στο ρυθμιστικό πεδίο των συμβάσεων και η ορθή τήρηση των κανόνων ανταγωνισμού και διαφάνειας, ειδικά όταν πρόκειται για αναθέσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του νόμου 4412/2016.

Η παρούσα γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) αφορά στη νομιμότητα του άρθρου 23 σχεδίου νόμου του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Η διάταξη προβλέπει τη δυνατότητα της «Κοινωνίας της Πληροφορίας Α.Ε.» να συνάπτει προγραμματικές συμφωνίες με Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και ερευνητικούς φορείς για την εκτέλεση έργων. Η Αρχή επισημαίνει ότι η διάταξη χρήζει αναδιατύπωσης ώστε να εναρμονίζεται με το άρθρο 12 του ν. 4412/2016 και το ενωσιακό δίκαιο. Συγκεκριμένα, τονίζεται ότι οι συμφωνίες πρέπει να αποτελούν προϊόν αληθούς οριζόντιας συνεργασίας για κοινούς στόχους δημοσίου συμφέροντος και να μην προκαλούν στρέβλωση του ανταγωνισμού μέσω της ανάθεσης έργων σε τρίτους.

Η απόφαση αφορά τη διατύπωση γνώμης της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) επί διάταξης σχεδίου νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η διάταξη προέβλεπε τη δυνατότητα της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ) να συνάπτει συμβάσεις παροχής υπηρεσιών και ανάπτυξης πληροφοριακών συστημάτων για το έτος 2020 με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, κατά παρέκκλιση των εθνικών διατάξεων του ν. 4412/2016, για ποσά έως 150.000 ευρώ. Η Αρχή επισήμανε ότι οποιαδήποτε παρέκκλιση είναι επιτρεπτή μόνο εφόσον η αξία των συμβάσεων δεν υπερβαίνει τα κατώτατα ενωσιακά όρια, τονίζοντας την ανάγκη τήρησης των αρχών της διαφάνειας και του ανταγωνισμού, καθώς και τη σημασία του έγκαιρου προγραμματισμού των δημοσίων συμβάσεων.

Η υπ' αριθμόν 5/2017 γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) αφορά το αίτημα του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης σχετικά με σχέδιο τροπολογίας για το πρόγραμμα «Σχολικά Γεύματα». Το πρόγραμμα αποσκοπεί στην καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας και επισιτιστικής ανασφάλειας σε μαθητές της πρωτοβάθμιας δημόσιας εκπαίδευσης. Η Αρχή εξέτασε τη νομιμότητα της πρόβλεψης για προσφυγή στη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης για χρονικό διάστημα τριών μηνών, προκειμένου να καλυφθούν άμεσες διατροφικές ανάγκες, κρίνοντας ότι η προτεινόμενη ρύθμιση δεν προσκρούει στο ενωσιακό δίκαιο περί δημοσίων συμβάσεων. Η γνωμοδότηση επισημαίνει τη σημασία της τήρησης των αρχών της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης κατά την ανάθεση των συγκεκριμένων υπηρεσιών.

Η υπ' αριθμόν Α6/2019 γνωμοδότηση της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ) αφορά το προτεινόμενο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης με τίτλο 'Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα και προσέλκυση Στρατηγικών Επενδύσεων'. Η Αρχή εξετάζει τα άρθρα 3 και 5 του σχεδίου, τα οποία αφορούν τον τρόπο ανάθεσης συμβάσεων και την έκδοση κανονισμών από την εταιρεία. Παρά το γεγονός ότι η Αρχή διατυπώνει ομόφωνα θετική γνώμη, επισημαίνει κινδύνους και ασάφειες στη διατύπωση των διατάξεων, κυρίως όσον αφορά την τήρηση του ν. 4412/2016, την έννομη προστασία και τη χρήση των εθνικών βάσεων δεδομένων (ΕΣΗΔΗΣ, ΚΗΜΔΗΣ). Τονίζεται ότι η εταιρεία, ως αναθέτουσα αρχή, οφείλει να συμμορφώνεται πλήρως με το ενωσιακό και εθνικό δίκαιο περί δημοσίων συμβάσεων, διασφαλίζοντας την ασφάλεια δικαίου, ακόμα και στις διαδικασίες κάτω του ορίου.

Οι αιτούσες με την προδικαστική προσφυγή αίτησαν την ακύρωση της Απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου της αναθέτουσας αρχής, ειδικά για το μέρος που έγινε αποδεκτός ο (υπο-)φάκελος Δικαιολογητικών Συμμετοχής και Τεχνικής Προσφοράς ανταγωνιστικών εταιρειών κατά παράβαση των Γενικών Τεχνικών Προδιαγραφών. Το αντικείμενο της σύμβασης είναι η προμήθεια 'Σάκων Αίματος' με συγκεκριμένα τεχνικά χαρακτηριστικά, όπως διπλοί και τριπλοί ασκοί αίματος, κλειστά συστήματα τετραπλών ασκών με ενσωματωμένα φίλτρα, και εργαστηριακά φίλτρα λευκαφαίρεσης, όλα μελετημένα για να πληρούν αυστηρές προδιαγραφές και απαιτήσεις.

Η Γνώμη Α13/2021 της Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ. αφορά σχέδιο τροπολογίας του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη για την αυτοδίκαιη παράταση των συμβάσεων καθαριότητας των Υπηρεσιών της Ελληνικής Αστυνομίας, των οποίων οι διαγωνισμοί για το 2022 εκκρεμούν. Η Αρχή επισημαίνει ότι η ρύθμιση εγείρει ζητήματα συμβατότητας με το ενωσιακό και εθνικό δίκαιο (ν. 4412/2016), καθώς συνιστά ουσιώδη τροποποίηση χωρίς πρόβλεψη στις αρχικές συμβάσεις, η οποία ισοδυναμεί με απευθείας ανάθεση. Τονίζεται η ανάγκη για έγκαιρο προγραμματισμό και τήρηση των αρχών της διαφάνειας και του ελεύθερου ανταγωνισμού, καθώς η πανδημία δεν μπορεί πλέον να δικαιολογεί διαρκώς εξαιρετικές διαδικασίες.

Η απόφαση αποτελεί γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ.) σχετικά με προτεινόμενη τροπολογία του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη για τον ν. 4332/2015. Η τροπολογία αφορά την παράταση έως τις 31.12.2020 της δυνατότητας σύναψης συμβάσεων με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση για την κάλυψη έκτακτων αναγκών που σχετίζονται με την υποδοχή και φιλοξενία προσφύγων. Η Αρχή διατυπώνει επιφυλάξεις για τη συμβατότητα του «τεκμηρίου» κατεπείγουσας ανάγκης με το ενωσιακό δίκαιο, υπογραμμίζοντας ότι οι σχετικές ανάγκες είναι πλέον διαρκείς και απαιτούν προγραμματισμό μέσω ανοικτών διαγωνιστικών διαδικασιών. Επίσης, επισημαίνει ότι η προτεινόμενη ρύθμιση στερείται σαφήνειας και ενέχει κινδύνους για τη διαφάνεια των δημόσιων συμβάσεων, καθώς οι εξαιρετικές διαδικασίες πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικά και να αιτιολογούνται ειδικά ανά περίπτωση, αντί να δημιουργούνται γενικά τεκμήρια που καταργούν τον έλεγχο νομιμότητας.