ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/1167/2025

Η Πράξη 13/2025 του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου έκρινε απαράδεκτη την εισαγωγή του σχεδίου της 1ης συμπληρωματικής σύμβασης για το έργο «Αποπεράτωση κτηρίου Δημοτικού Καταστήματος» του Δήμου Βέλου-Βόχας, διότι υπάγεται στις τροποποιήσεις ήσσονος σημασίας («de minimis»). Συγκεκριμένα, η δαπάνη των συμπληρωματικών εργασιών, χωρίς αναθεώρηση και Φ.Π.Α., ανέρχεται σε 256.004,35 ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε 12,91% της αξίας της αρχικής σύμβασης. Καθώς το ποσοστό αυτό υπολείπεται του ορίου 15% που ορίζεται στο άρθρο 132 παρ. 2 του ν. 4412/2016, η τροποποίηση εξαιρείται του προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας, σύμφωνα με το άρθρο 324 παρ. 5 περ. α΄ του ν. 4700/2020.

Προμήθεια ειδών σίτισης...ζητείται η ανάκληση της 143/2020 Πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου,Με την προσβαλλόμενη Πράξη, το ΣΤ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, αποδεχόμενο ως νόμιμες τις συμβάσεις με τους λοιπούς αναδόχους (για άλλα τμήματα της δημοπρασίας), έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης με την αιτούσα για το προαναφερθέν Τμήμα, με την αιτιολογία ότι η προσφορά της έπρεπε να έχει απορριφθεί ως απαράδεκτη, αφού δεν πληρούσε τα προβλεπόμενα κριτήρια ποιοτικής επιλογής (άρθρο 2.2.4 περ. Β2, διάθεση αδειοδοτημένης μονάδας ημερήσιας παραγωγικής δυναμικότητας 25.000 μερίδων).  Κατά της Πράξης αυτής προσέφυγε η αιτούσα με την ήδη κρινόμενη αίτηση ανάκλησης.  Ωστόσο, πριν από τη δημόσια συνεδρίαση για την εκδίκαση της υπόθεσης, η Οικονομική Επιτροπή της Περιφέρειας, με την 906/7.5.2020 απόφασή της, θεωρώντας  επιτακτική την ανάγκη άμεσης υλοποίησης της προμήθειας και σε συμμόρφωση με την ανωτέρω Πράξη του Κλιμακίου, ανακάλεσε (σιωπηρώς) την προηγούμενη 816/2020 απόφασή της και κάλεσε σε περαιτέρω διαπραγμάτευση και έλεγχο των δικαιολογητικών του, τον δεύτερο κατά σειρά μειοδοσίας για το Τμήμα Γ της πρόσκλησης οικονομικό φορέα, ήτοι την ήδη παρεμβαίνουσα εταιρεία «...».  Όπως δε προκύπτει από τα προσκομιζόμενα με το υπόμνημα της τελευταίας στοιχεία, με την 912/12.5.2020 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής της Περιφέρειας ..., η προμήθεια  κατακυρώθηκε τελικώς σε αυτήν.   Επομένως, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω και γενομένου δεκτού του σχετικού ισχυρισμού της παρεμβαίνουσας, κατά το χρόνο συζήτησης της υπόθεσης είχε εκλείψει το έννομο συμφέρον της αιτούσας και για τον λόγο αυτόν η αίτησή της πρέπει να απορριφθεί.  Ωστόσο, συνεκτιμώντας τις περιστάσεις, το Τμήμα κρίνει ότι πρέπει να αποδοθεί στην αιτούσα το υπέρ του Δημοσίου κατατεθέν παράβολο (άρθρο 73 παρ. 5 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο).Απορρίπτει την αίτηση ανάκλησης.

Προμήθεια ειδών σίτισης..Στην προκειμένη περίπτωση, από τα στοιχεία του φακέλου, στα οποία περιλαμβάνονται και εκείνα που προσκομίσθηκαν στο Κλιμάκιο σε εκτέλεση της 253/2020 Πράξης του, προκύπτουν τα ακόλουθα:  Η Περιφέρεια .., κατ’ εφαρμογή των ως άνω διατάξεων του άρθρου εικοστού τέταρτου παρ. 10 της από 14.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου, με την 244693/6.4.2020 πρόσκληση, κάλεσε σε διαπραγμάτευση κάθε ενδιαφερόμενο οικονομικό φορέα για την εκτέλεση της προμήθειας «ειδών σίτισης (ετοίμων γευμάτων) για ευπαθείς κοινωνικές ομάδες των Δήμων της Περιφέρειας … λόγω πανδημίας covid-19», συνολικής προϋπολογιζόμενης δαπάνης 4.417.860,00 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Με την 816/15.4.2020 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής της Περιφέρειας, κατακυρώθηκε το αποτέλεσμα της δημοπρασίας στους αναδειχθέντες αναδόχους, για κάθε τμήμα αυτής, και συγκεκριμένα, το τμήμα Γ (ΠΕ Κεντρικού Τομέα Αθηνών) κατακυρώθηκε στην εταιρεία «...». Στη συνέχεια, το ΣΤ΄ Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την 143/2020 πράξη του, κρίνοντας ως νόμιμες τις συμβάσεις με τους λοιπούς αναδόχους (για τα λοιπά τμήματα της δημοπρασίας), έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης με την ως άνω εταιρεία για το προαναφερθέν τμήμα, με την αιτιολογία ότι η προσφορά της έπρεπε να έχει απορριφθεί ως απαράδεκτη, αφού δεν πληρούσε τα προβλεπόμενα κριτήρια ποιοτικής επιλογής (άρθρο 2.2.4 περ. Β2 της πρόσκλησης σε διαπραγμάτευση, αποδεικτικό αδειοδοτημένης μονάδας ημερήσιας παραγωγικής δυναμικότητας 25.000 μερίδων). Κατά της πράξης αυτής του Κλιμακίου η εταιρεία «...» άσκησε αίτηση ανάκλησης, η οποία απορρίφθηκε ως απαράδεκτη λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος με την 1085/2020 απόφαση του VI Τμήματος, καθώς πριν από τη δημόσια συνεδρίαση για την εκδίκαση της υπόθεσης ενώπιον του Τμήματος, η Οικονομική Επιτροπή της Περιφέρειας, με την 906/7.5.2020 απόφασή της, θεωρώντας επιτακτική την ανάγκη άμεσης υλοποίησης της προμήθειας και σε συμμόρφωση με την ανωτέρω πράξη του Κλιμακίου, ανακάλεσε (σιωπηρώς) την προηγούμενη 816/2020 απόφασή της και κάλεσε τον δεύτερο κατά σειρά μειοδοσίας για το τμήμα Γ της 244693/6.4.2020 πρόσκλησης οικονομικό φορέα, ήτοι την εταιρεία «...», σε περαιτέρω διαπραγμάτευση και έλεγχο των δικαιολογητικών. Στη συνέχεια, με την 912/12.5.2020 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής της Περιφέρειας ..., η προμήθεια για το τμήμα Γ της πρόσκλησης κατακυρώθηκε τελικώς στην εν λόγω εταιρεία. Τέλος, με την 1640/2020 απόφαση της Ολομέλειας του Δικαστηρίου απορρίφθηκε ως απαράδεκτη λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος η προσφυγή αναθεώρησης της εταιρείας «...» κατά της ως άνω 1085/2020 απόφασης του VI Τμήματος του Δικαστηρίου, καθόσον κρίθηκε ότι δεδομένου ότι: α) έχουν εκλείψει οι κατεπείγουσες ανάγκες, που καθιστούσαν επιτακτική τη σύναψη της ελεγχόμενης σύμβασης σίτισης για το τμήμα Γ της 244693/6.4.2020 πρόσκλησης σε διαπραγμάτευση και β) έχει παρέλθει το απώτατο χρονικό σημείο, κατά το οποίο η Περιφέρεια … όφειλε να έχει αναθέσει την εκτέλεσή της, σύμφωνα με την κατ’ εξαίρεση και χρονικώς περιορισμένη αρμοδιότητα που της είχε νομοθετικά παρασχεθεί, η σύμβαση αυτή δεν μπορεί πλέον νομίμως να ανατεθεί ούτε στην «...» ούτε σε οποιονδήποτε άλλο συμμετέχοντα στην οικεία διαγωνιστική διαδικασία.

ΕΡΓΑ:Με την αίτηση αυτή επιδιώκεται η ανάκληση της 339/2016 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.(...)Ακολούθως, κατόπιν των αναλυτικών διευκρινίσεων της αναθέτουσας αρχής σε εκτέλεση της 264/2016 αναβλητικής Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου (βλ. ΔΟΥ/ο/5265/16.9.2016 έγγραφο του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Οδικών Υποδομών, με το οποίο η αναθέτουσα αρχή δήλωσε, μεταξύ άλλων, ότι θα αφαιρέσει από το αντικείμενο του έργου τις εργασίες επέκτασης του ανοικτού οχετού Ο7 του παράπλευρου Sra3a) με την ήδη προσβαλλομένη Πράξη κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου σύμβασης, με την αιτιολογία ότι μη νομίμως συμπεριλήφθηκε στο αντικείμενο του δημοπρατηθέντος έργου η υποβολή προτάσεων σχετικώς με την εκπόνηση συμπληρωματικών, τροποποιητικών ή νέων μελετών σημάνσεως – ασφαλίσεως, καθώς επίσης και η εκπόνηση τέτοιων μελετών από τον ανάδοχο και τον συμπράττοντα με αυτόν μελετητή. Τούτο δε, διότι δεν συντρέχει καμία από τις εξαιρετικές περιπτώσεις επιτρεπτής, σύμφωνα με το νόμο, αναθέσεως της μελέτης του έργου που πρόκειται να κατασκευασθεί ή επιμέρους εργασιών του στην εργοληπτική επιχείρηση που έχει αναλάβει την κατασκευή του. Ειδικότερα, η ελεγχόμενη σύμβαση δεν δύναται να αντιμετωπισθεί ως σύμβαση μελέτης-κατασκευής, αφού η προηγηθείσα διαγωνιστική διαδικασία δεν έχει διεξαχθεί με τους όρους και τη διαδικασία που περιγράφονται αναλυτικώς στις διατάξεις του άρθρου 8 του Κ.Δ.Ε.. Επίσης, δεν συντρέχει περίπτωση επιτρεπτής τροποποιήσεως της μελέτης του εκτελούμενου έργου, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 45 του Κ.Δ.Ε., καθόσον η διάταξη αυτή αφορά περιπτώσεις που η ανάγκη τροποποιήσεως της ήδη εγκεκριμένης μελέτης ανακύπτει κατά το στάδιο της εκτελέσεως του έργου, για τη διόρθωση σφαλμάτων ή την συμπλήρωση ελλείψεων της μελέτης ή για λόγους που υπαγορεύονται από απρόβλεπτες περιστάσεις, δεν αφορά, δε, και περιπτώσεις όπου η «τροποποιητική» ή «συμπληρωματική» μελέτη ανατίθεται στο στάδιο της δημοπρατήσεως του έργου και αποσκοπεί στη βελτιστοποίηση του έργου ή στην επικαιροποίηση της ήδη υπάρχουσας μελέτης λόγω παρόδου μακρού χρόνου, όπως εν προκειμένω. Επομένως, έπρεπε η ανάθεση των ως άνω προτάσεων-μελετών να γίνει σε ανεξάρτητους μελετητές, πριν από τη δημοπράτηση του ελεγχόμενου έργου, με τη διαδικασία που διαγράφεται στις διατάξεις του ν.3316/2005, εν συνεχεία, δε, με βάση τις ήδη εκπονημένες μελέτες, να ακολουθήσει η δημοπράτηση του έργου της συντηρήσεως των επίμαχων οδικών τμημάτων. Περαιτέρω, το Κλιμάκιο έκρινε ότι λόγω της μη νόμιμης κατά τα ανωτέρω ανάθεσης των επίμαχων μελετών και συναφών υπηρεσιών i) ο τρόπος υποβολής των οικονομικών προσφορών των υποψηφίων που προβλέφθηκε από τη διακήρυξη γι’ αυτές, δεν ευρίσκει έρεισμα σε καμία διάταξη του Κ.Δ.Ε.. Ειδικότερα, ο υπολογισμός της αμοιβής της αναδόχου με βάση την εφαρμογή της μέσης τεκμαρτής εκπτώσεως της εργολαβίας επί του κατ’ αποκοπή τιμήματος των 40.000 ευρώ του Προϋπολογισμού Μελέτης, καθώς και επί του ποσού που θα προκύψει σύμφωνα με τον κώδικα αμοιβών των μελετών, δεν εμπίπτει σε κανένα από τα συστήματα υποβολής προσφορών που περιγράφονται στις διατάξεις του άρθρου 4 του Κ.Δ.Ε., όπως αυτά εξειδικεύονται στα άρθρα 5 έως 12 του ως άνω κώδικα. Επίσης, η επιλογή του συστήματος αυτού δεν συνάδει ούτε με τις διατάξεις του ν. 3316/2005, οι οποίες προβλέπουν την εφαρμογή του κριτηρίου της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς και όχι της χαμηλότερης τιμής, ώστε να εξασφαλίζεται το ποιοτικό αποτέλεσμα της μελέτης σε συνδυασμό με την καλύτερη δυνατή τιμή, ii) το αντικείμενο της σύμβασης όσον αφορά στις μελέτες σημάνσεως – ασφαλίσεως που θα εκπονηθούν είναι αόριστο, αφού δεν προσδιορίζεται επακριβώς ο αριθμός και το αντικείμενο των μελετών και iii) οι νέες αυτές μελέτες δεν συνδέονται απολύτως με τις εργασίες του δημοπρατηθέντος έργου, αφού δεν είναι βέβαιο ότι θα αξιοποιηθούν στο πλαίσιο της παρούσας εργολαβίας, ενώ, ακόμη και αν αξιοποιηθούν, δεν θα υπάρχει πλήρης αντιστοίχιση των περιλαμβανομένων στα συμβατικά τεύχη εργασιών και των ποσοτήτων τους με τις νέες μελέτες και τις εργασίες που θα προκύψουν με βάση αυτές. Περαιτέρω, το Κλιμάκιο, λαμβάνοντας υπ’ όψιν την ανάγκη εκπονήσεως επίκαιρων μελετών σημάνσεως – ασφαλίσεως λόγω παρόδου είκοσι και πλέον ετών από την εκπόνηση των ήδη υπαρχουσών (μελετών), έκρινε ότι δεν αιτιολογήθηκε επαρκώς από την αναθέτουσα αρχή η μη ανάθεση των εν λόγω μελετών πριν από τη δημοπράτηση του ελεγχόμενου έργου, με τη διαδικασία του ν. 3316/2005, καθόσον α) ούτε η τυχόν μεταβολή των αρμοδίων για τη συντήρηση των συγκεκριμένων οδών φορέων δύναται να αιτιολογήσει τη μη έγκαιρη ανάθεση των ως άνω μελετών δεδομένου ότι η σχετική διαγωνιστική διαδικασία μπορούσε να ανατεθεί από τον εκάστοτε αρμόδιο φορέα, β) ούτε η ψήφιση των νόμων 4281/2014 και 4412/2016 επηρέασε τη δυνατότητα της αναθέτουσας αρχής να προβεί στη διενέργεια διαγωνισμού για την ανάθεση της εν λόγω μελέτης, δεδομένου ότι ουδέποτε υπήρξε νομοθετικό κενό σχετικώς με τις διαδικασίες αναθέσεως των μελετών. Κατόπιν των ανωτέρω και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη ΙΙ της παρούσας, το Τμήμα άγεται στην κρίση ότι ορθώς το Κλιμάκιο έκρινε με την προσβαλλομένη ότι κωλύεται εκ του λόγου τούτου η υπογραφή της οικείας σύμβασης, απορριπτομένων όλων των περί του αντιθέτου ισχυρισμών του αιτούντος και της υπέρ αυτού παρεμβαίνουσας εταιρίας. Πλην όμως, ενόψει του ιδιαίτερα χαμηλού ύψους των προϋπολογισθέντων κατ’ αποκοπή τιμημάτων για τις επίμαχες μελέτες (40.000 ευρώ και 35.000 χωρίς Φ.Π.Α.) σε σχέση με το συνολικό προϋπολογισμό του ελεγχόμενου έργου (2.620.000 ευρώ με αναθεώρηση και Φ.Π.Α.) καθώς και της στενής συνάφειας των ως άνω αντικειμένων και λαμβανομένης υπόψη της επιτακτικής ανάγκης συντήρησης-βελτίωσης του οδικού δικτύου και άμεσης επέμβασης για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων και επειγουσών αναγκών που αφορούν στην ασφάλεια της οδικής κυκλοφορίας και την αποφυγή τροχαίων ατυχημάτων, το Τμήμα αποφαίνεται ότι η κρινόμενη αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή λόγω συγγνωστής πλάνης στο πρόσωπο των οργάνων της αναθέτουσας αρχής.Ανακαλεί την 339/2016 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.