ΕΣ/ΤΜΗΜΑ ΕΒΔΟΜΟ/124/2025

Αποπεράτωση ημιτελούς 1ου ορόφου κτιρίου.(...)	Ωστόσο, λαμβανομένων υπόψη ότι: α. κατά της απόφασης της αναθέτουσας αρχής περί εκκίνησης νέας κατ’ ουσίαν διαγωνιστικής διαδικασίας δεν ασκήθηκαν προδικαστικές και ένδικες προσφυγές από τους, ευλόγως ενημερωμένους και επιδεικνύοντες τη συνήθη επιμέλεια (βλ. συναφώς ΔΕΕ, 17.6.2021, C-23/20, Simonsen & Weel A/S σκ. 61, 71 και ΔΕΕ, 7.4.2016, C-324/14, Partner Apelski Dariusz σκ. 61), οικονομικούς φορείς που συμμετείχαν στην αρχική διαδικασία (πρβλ. ΕλΣυν Ολ. 376/2024 σκ. 33, Έβδομο Τμ. 535/2024 σκ. 9.4, VI Τμ. 19/2019 σκ. 5) β. αναπτύχθηκε επαρκής ανταγωνισμός στη νέα διαδικασία, με τη συμμετοχή 9 οικονομικών φορέων (πρβλ. ΕλΣυν Έβδομο Τμ. 535/2024 σκ. 9.4, Στ΄ Κλιμ. 371/2021 σκ. 4.6) γ. ενόψει των ανωτέρω, δεν προκύπτει ότι κάποιος ενδιαφερόμενος οικονομικός φορέας περιήλθε, σε μη αμελητέο βαθμό, σε μειονεκτική θέση έναντι των υπολοίπων (πρβλ. ΔΕΕ, 20.9.2018, C-518/17, Stefan Rudigier, σκ. 69) δ. η ελεγχόμενη διαδικασία εγκρίθηκε εκ νέου με τις αντίστοιχες αποφάσεις της αναθέτουσας αρχής και επικυρώθηκε με την τελική έκδοση κατακυρωτικής απόφασης και ε. κατά τη νέα διαδικασία επιτεύχθηκε έκπτωση 25,33%, ήτοι υψηλότερη αυτής που είχε επιτευχθεί στην αρχική διαδικασία και ανερχόταν σε 23,55%, αποτέλεσμα που συνάδει με τη - ρητώς θεσπιζόμενη στο άρθρο 18 παρ. 1 του ν. 4412/2016 αλλά και στο άρθρο 33 περ. α΄ και δη αα΄ του ν. 4270/2014 - αρχή της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, με ειδικότερη έκφανση την αρχή της οικονομικότητας, σύμφωνα με την οποία ο δημόσιος σκοπός που επιτελείται μέσω κάθε δημόσιας σύμβασης και δη με κριτήριο ανάθεσης τη χαμηλότερη τιμή, όπως η ελεγχόμενη, πρέπει να επιτυγχάνεται με τη μικρότερη δυνατή οικονομική (δημοσιονομική) επιβάρυνση (βλ. ΕλΣυν VI Τμ. 821/2019 σκ. ΙΙ.i.f., 1271/2016 σκ. V-VI, Στ΄ Κλιμ. 190/2023 σκ. 4), το Τμήμα κρίνει ότι η κατά τα ανωτέρω διαπιστωθείσα πλημμέλεια δεν παρίσταται, εν προκειμένω, ουσιώδης.Κατ’ ακολουθία, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη προσφυγή, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη 87/2024 Πράξη προσυμβατικού ελέγχου του Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Υπηρεσία Επιτρόπου 

Δημοσιονομική διόρθωση.Ύδρευση Δήμου..ζητείται η ακύρωση της 54763/Α. Πλ. 5980/24.10.2014 απόφασης δημοσιονομικής διόρθωσης ..Με τα δεδομένα αυτά, λόγω της σοβαρότητας της διαπιστωθείσας παρατυπίας, νομίμως αιτιολογήθηκε από την άποψη τήρησης της αρχής της αναλογικότητας, η ανάκτηση του συνόλου της σχετικής χρηματοδότησης, κατ’ άρθρο 2 του Κανονισμού 448/2001 (πρβ. απόφ. Πρωτοδικείου της 9.9.2008, Τ-349/06, Τ-371/06, Τ-14/07, Τ-332/07, Γερμανία κατά Επιτροπής, σκ. 77, απόφ. του Γενικού Δικαστηρίου της 13.7.2011, Τ-81/09, «Ελληνική Δημοκρατία κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής», σκ. 68, ΕΣ Ι Τμ. 1823/2017, 3719/2014). Εξάλλου, η ευθύνη της ΔΕΥΑ ...., σε βάρος της οποίας εξεδόθη η προσβαλλόμενη πράξη, προκύπτει από την ιδιότητά της ως οιονεί καθολικού οιονεί διαδόχου της ΔΕΥΑ .... δυνάμει του άρθρου 107 παρ. 1 του ν. 3852/2010, υπεισερχόμενη στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της τελευταίας (πρβλ. ΕΣ Ι Τμ. 1416/2017), ενώ, δεν ασκεί ουδεμία επιρροή η ύπαρξη ή μη υπαιτιότητάς της στην υλοποίηση του έργου, εφόσον, στο πλαίσιο των καθεστώτων ενίσχυσης, η δημοσιονομική διόρθωση αποτελεί διοικητικό μέτρο με αμιγώς αποκαταστατικό και όχι κυρωτικό χαρακτήρα και είναι ανεξάρτητη από τη συνδρομή πταίσματος εκ μέρους του τελικού δικαιούχου (Ε.Σ. Ι Τμ. 820/2018, 1994/2017, 1711, 1721, 1904/2016, ΔΕΕ της 18.11.1987, C-137/85, Maizena κ.λπ., σκ. 19-20). Επίσης, δεν νοείται απαλλαγή του τελικού αποδέκτη κοινοτικής ενίσχυσης αποκλειστικά και μόνο για λόγους προσωπικής επιείκειας που ανάγονται στην οικονομική αδυναμία επιστροφής του αναζητούμενου ποσού (πρβλ. απόφαση του Δικαστηρίου της 27ης Μαΐου 1993, C-290/91, Peter, σκέψεις 14-15), καθόσον, σε διαφορετική περίπτωση, θα αναιρείτο η ενιαία εφαρμογή και η πρακτική αποτελεσματικότητα του κοινοτικού δικαίου (αποφ. Ι Τμ. Ε.Σ. 3368, 4992/2015, 1212, 2322, 2672/2014, πρβλ. Δ.Ε.Ε. C-290/91, Peter, αποφ. της 27ης Μαΐου 1993,  σκ. 8 και C-205/82 ως 215/82, Deutsche Milchkontor, απόφ. της 21ης Σεπτεμβρίου 1983,σκ. 17 και 19). Με τα δεδομένα αυτά, τα περί του αντιθέτου προβαλλόμενα περί παραβάσεως της αρχής της αναλογικότητας, της επιείκειας καθώς και περί οικονομικής καταστροφής της ΔΕΥΑ .... από την υποχρέωση επιστροφής του υπέρογκου ποσού της δημοσιονομικής διόρθωσης πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμα.Κατ΄ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει η έφεση να απορριφθεί και να διαταχθεί η κατάπτωση του καταβληθέντος παραβόλου υπέρ του Δημοσίου (άρθρο 73 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 4129/2013).

Ενόψει όλων των ανωτέρω, το Τμήμα κρίνει τα ακόλουθα: α) το αντικείμενο των ελεγχόμενων συμβάσεων προμήθειας παρέχεται από αποκλειστικό προμηθευτή και σε περιβάλλον απουσίας εναλλακτικών λύσεων (πρβλ. ΕλΣυν Έβδομο Τμ. 2444/2020 σκ. 5, 7-10, 19-20), με αποτέλεσμα να μην τίθεται εν προκειμένω ζήτημα εφαρμογής της αρχής του ελεύθερου ανταγωνισμού, έννοιας θεμελιώδους στο δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων (βλ. συναφώς ΔΕΕ, 2.6.2016, C-410/14, Dr. Falk Pharma GmbH, σκ. 35-40) β) προκύπτει και αποδεικνύεται η τεχνική μοναδικότητα της εταιρείας «….ΑΕ» για την παραγωγή και προμήθεια του αντιικού φαρμάκου, γ) οι ελεγχόμενες συμβάσεις έχουν υπογραφεί και εκτελεσθεί πλήρως από τον προμηθευτή (πρβλ. ΕλΣυν Έβδομο Τμ. 1698/2022 σκ. 21, 1602/2022 σκ. 22), δ) οι ελεγχόμενες συμβάσεις καταρτίστηκαν ενόψει κατεπειγόντων και επιτακτικών λόγων δημοσίου συμφέροντος, συνιστάμενων στην προστασία της δημόσιας υγείας, δοθείσης και της προαναφερθείσας ευρείας εξουσίας εκτίμησης των δημοσίων αρχών στον τομέα αυτό, ελεγχόμενης οριακά κατά την άσκηση του προσυμβατικού ελέγχου, ε) οι πλημμέλειες, που θεωρούνται, σύμφωνα με την προσβαλλόμενη Πράξη, ουσιώδεις, αφορούν σε παρεκκλίσεις από εθνικές διατάξεις και όχι διατάξεις ενωσιακής προέλευσης και δη διατάξεις που ενσωματώθηκαν στο ελληνικό δίκαιο λόγω μεταφοράς της Οδηγίας 2014/2024 στην εθνική έννομη τάξη, στ) σε κάθε περίπτωση, η από 29.7.2022 τροποποιητική σύμβαση, κατά το μέρος που υπερβαίνει το 50% της αξίας της αρχικής από 11.3.2022 σύμβασης, συνιστά επιτρεπτή απευθείας ανάθεση, ενόψει όσων προπαρατέθηκαν και δη των επιτακτικών σκοπών δημοσίου συμφέροντος (πρβλ. ΕλΣυν Έβδομο Τμ. 1222/2022 σκ. 13-14, 765/2021 σκ. 8.4-9.2, 603/2021 σκ. 21.5-24). Επομένως, οι ελεγχόμενες συμβάσεις εμπίπτουν στο εξαιρετικό πεδίο εφαρμογής της διάταξης του άρθρου 3 παρ. 2 της από 25.2.2020 ΠΝΠ (Α΄ 42), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4682/2020, όπως ισχύει, ερμηνευόμενης ενόψει του ιστορικού της υποβάθρου, των κανόνων της λογικής και των διδαγμάτων της κοινής πείρας. Συνεπώς, ο δεύτερος λόγος προσφυγής πρέπει να γίνει δεκτός και η προσβαλλόμενη Πράξη να ανακληθεί.Για τους λόγους αυτούς Δέχεται την προσφυγή ανάκλησης..Ανακαλεί την 509/2023 Πράξη του Στ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ:..ζητείται η ανάκληση της 22/2018 πράξης του Κλιμακίου Προληπτικού Ελέγχου Δαπανών στο IV Τμήμα..Με αυτά τα δεδομένα, το Τμήμα κρίνει ότι, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα, τόσο το σύστημα μεταφοράς εικόνας και ήχου όσο και το απαραίτητο για τη λειτουργία του λογισμικό δεν αποτελούν ομοειδή με τα λοιπά αναφερόμενα στην προσβαλλόμενη πράξη είδη [μηχανικά μέρη (hardware) Η/Υ και περιφερειακές συσκευές που συνδέονται με Η/Υ, καθώς και άλλες συσκευές που έχουν παρακολουθηματικό χαρακτήρα σε σχέση με τα εν λόγω είδη αλλά και το λογισμικό (software)]. Και τούτο, διότι οι δύο αυτές κατηγορίες αγαθών, καίτοι αποτελούν ηλεκτρονικά/ψηφιακά είδη, κατατείνουν σε διαφορετικό λειτουργικό σκοπό και εξυπηρετούν διαφορετικές ανάγκες. Ειδικότερα, η μεν πρώτη κατηγορία αγαθών επιτελεί το σκοπό της μεταφοράς ήχου και εικόνας και εμφάνισης με σήμα αναλογικό ή/και ψηφιακό (εν προκειμένω, το εν λόγω σύστημα διευρύνει την οπτικοακουστική προσβασιμότητα στα εκάστοτε τεκταινόμενα εντός του αμφιθεάτρου του Συνεδριακού Κέντρου), η δε δεύτερη κατηγορία (Η/Υ και περιφερειακές συσκευές, λογισμικό) αγαθών αναφέρεται σε είδη πληροφορικής, που επιτελούν τον σκοπό της επεξεργασίας και αποθήκευσης δεδομένων και πληροφοριών. Το συνεκτιμηθέν δε από το Κλιμάκιο κριτήριο της δυνατότητας μιας επιχείρησης ενός τομέα να παρέχει ένα ευρύ φάσμα προϊόντων, όπως εν προκειμένω, που η φερόμενη ως δικαιούχος εταιρεία προμήθευσε και τις δύο κατηγορίες αγαθών, είναι απλώς ενδεικτικό και όχι καθοριστικό για τον χαρακτηρισμό αγαθών ως ομοειδών ή μη (πρβλ. ΔΕΕ απόφαση της 5.10.2000 επί τη υπόθεσης C-16/98, σκ. 42 επ.). Επομένως, πρόκειται για μη ομοειδή είδη, κατά τη φύση τους και την αντίληψη των συναλλαγών, χωρίς να δύναται να υποστηριχθεί το αντίθετο επειδή εντάσσονται σε μια ευρύτατη κατηγορία, αυτή των ηλεκτρονικών-ψηφιακών ειδών. Και τούτο ανεξαρτήτως του ότι η προμήθεια του συστήματος εικόνας και ήχου εντάσσεται σε διαφορετικό Κ.Α.Ε. σε σχέση με τα είδη πληροφορικής, ενώ καταχωρίζεται και σε διαφορετική γενική ομάδα CPV .. Ενόψει τούτων, η δαπάνη του, απορροφηθέντος στο αιτούν, Τ.Ε.Ι. ... για προμήθεια ηλεκτρονικών υπολογιστών και συναφών ειδών ανήλθε, κατά το έτος 2017, σύμφωνα με τα προσκομισθέντα ενώπιον του Κλιμακίου στοιχεία, στο ποσό των 52.357,56 ευρώ, άνευ ΦΠΑ [βλ. επίμαχη προμήθεια αθροιστικά με τις προμήθειες υπό α), β), γ), δ), ε), η), θ), ι), ια)] και συνεπώς, ήταν νόμιμη η ανάθεση των επίμαχων ειδών κατόπιν διενέργειας συνοπτικού διαγωνισμού, καθόσον δεν προκύπτει υπέρβαση του χρηματικού ορίου των 60.000 ευρώ, μέχρι του οποίου είναι επιτρεπτή η προσφυγή στην εν λόγω διαγωνιστική διαδικασία. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτή η υπό κρίση αίτηση και να ανακληθεί η 22/2018 πράξη του Κλιμακίου Προληπτικού Ελέγχου Δαπανών στο IV Τμήμα​

Προμήθεια Αντιδραστηρίων με Συνοδό Εξοπλισμό.(...)	Από τις διατάξεις των άρθρων 18 παρ. 1, 75 παρ. 1γ΄,4 και 5, και 80 παρ. 1 και 5 σε συνδυασμό με τα στοιχεία που αναφέρονται στο Παράρτημα XII «Αποδεικτικά μέσα για τα κριτήρια επιλογής» του Προσαρτήματος A' του ιδίου νόμου για την απόδειξη της τεχνικής ικανότητας συνάγονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: (i) Κατά τη διαδικασία ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων, οι όροι του διαγωνισμού πρέπει να διατυπώνονται κατά τρόπο τελούντα σε συνάρτηση με την ανάγκη, την οποία η αναθέτουσα αρχή επιδιώκει να ικανοποιήσει, όπως απαιτείται από την αρχή της αναλογικότητας, η οποία διέπει τις σχετικές ρυθμίσεις του νόμου ως εγγενές στοιχείο αυτών, αλλά και ως ερμηνευτικός κανόνας για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει οι ρυθμίσεις αυτές να εφαρμόζονται. Συνακόλουθα, όροι υπερβολικά περιοριστικοί, και συνεπώς μη αναλογικοί, πλήττουν τον ανταγωνισμό, διότι, περιορίζοντας, χωρίς την επίκληση λόγου δημοσίου συμφέροντος, τον κύκλο των δικαιουμένων να υποβάλουν προσφορά, δημιουργούν συνθήκες αθέμιτης εύνοιας υπέρ ορισμένων μόνον ή και μεμονωμένων οικονομικών φορέων (ΕλΣυν. Ολ. 180/2022 σκ. 6, 1832/2021 σκ. 9, 505/2021 σκ. 9, Εβδ. 1279/2023 σκ.3,4). (ii) Στο πλαίσιο αυτό οι αναθέτουσες αρχές διαμορφώνουν, κατά διακριτική ευχέρεια, ως επιμέρους κριτήριο καταλληλότητας των διαγωνιζομένων, τους όρους τεχνικής και επαγγελματικής επάρκειας, οι οποίοι πρέπει να αποβλέπουν στην αποτελεσματική εκτέλεση της σύμβασης και να είναι συναφείς ποσοτικά και ποιοτικά με το αντικείμενο αυτής, ώστε να καθίστανται πρόσφοροι για τη διακρίβωση της καταλληλότητας των υποψηφίων (ΕλΣυν. Ολ. 180/2022 σκ. 9, 1832/2021 σκ. 12, 505/2021 σκ.12, Τμ. Μείζ. - Επτάμ. Σύνθ. 1265, 1563/2019, 6022/2015, 3065/2014, πρβλ. ΔΕΕ αποφ. της 13.7.2017, INGSTEEL και Metrostav, C-76/16, σκ. 33, και της 18.10.2012, Edukozivig - Hochtief Construction AG, C-218/11, σκ. 29). Ειδικότερα, για την απόδειξη της τεχνικής και επαγγελματικής επάρκειας των διαγωνιζομένων, οι αναθέτουσες αρχές μπορεί να απαιτούν από τους οικονομικούς φορείς να διαθέτουν ικανοποιητικό επίπεδο εμπειρίας, ζητώντας από τους ενδιαφερόμενους οικονομικούς φορείς την υποβολή καταλόγου των κυριότερων υπηρεσιών που παρασχέθηκαν από αυτούς την τελευταία τριετία στο πλαίσιο συμβάσεων που είτε έχουν περατωθεί είτε εκτελούνται ακόμη (ΕλΣυν. Ολ. 505/2021 σκ. 12, Έβδ. Τμ. 1279/2023 σκ. 4, 1400/2022 σκ. 5, 1274/2021 σκ. 7).Για τους λόγους αυτούς.Απορρίπτει την προσφυγή ανάκλησης και την υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση. Δεν ανακαλεί την 299/2024 Πράξη του Στ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. 

Ζητείται η ανάκληση της 417/2024 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου σύμβασης μεταξύ του προσφεύγοντος και της παρεμβαίνουσας για την ανάθεση της σύμβασης με τίτλο -Υπηρεσίες Καθαρισμού Κτιρίων-.Με τα δεδομένα αυτά και όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις 4 και 5, το Δικαστήριο λαμβάνει κατ’ αρχήν υπ’ όψιν τα εξής (βλ. και ΕλΣυν Έβδ. Τμ. 1209/2923): α) ότι η αναθέτουσα αρχή διαθέτει εξουσία εκτίμησης ως προς το εάν συντρέχει στο πρόσωπο υποψηφίου ο προβλεπόμενος στο άρθρο 73 παρ. 4 περ. στ΄ του ν. 4412/2016 λόγος αποκλεισμού, η άσκηση της οποίας υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο μόνο ως προς την υπέρβαση των άκρων ορίων της ευχέρειας αυτής, β) ότι μόνη η επιβολή συμβατικών κυρώσεων σε έναν οικονομικό φορέα δεν δύναται να στοιχειοθετήσει τον αυτόματο αποκλεισμό του, κατά την έννοια των άνω διατάξεων, αλλά απαιτείται, η αναθέτουσα αρχή να προβεί σε δική της κρίση όσον αφορά την ακεραιότητα και την αξιοπιστία του οικονομικού φορέα καθώς και σε δική της αξιολόγηση της συμπεριφοράς του, προκειμένου να διαπιστώσει εάν αυτή επιφέρει τον κλονισμό της σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ αυτής και του συγκεκριμένου διαγωνιζόμενου (βλ. αποφ. ΔΕΕ της 19ης Ιουνίου 2019, Meca Srl, C- 41/18 σκ. 30 και 32, της 3ης Οκτωβρίου 2019, Delta Antrepriză de Construcţii şi Montaj 93 SA, C- 267/18 ιδίως σκ. 25-34 και 38, και της 23ης Ιανουαρίου 2023, «HSC Baltic» UAB κλπ., C-682/21 σκ. 47) και γ) ότι η αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 18 παρ. 1 του ν. 4412/2016) επιβάλλει συγκεκριμένη και εξατομικευμένη εκτίμηση της συμπεριφοράς του οικείου φορέα, βάσει όλων των στοιχείων που ασκούν επιρροή.	Για τους λόγους αυτούς.Δέχεται την προσφυγή ανάκλησης και την υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση.Ανακαλεί την 417/2024 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Από τις ανωτέρω διατάξεις (3316/2005,2690/1999)διατάξεις , σε συνδυασμό με το άρθρο 20 παρ. 1 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του ν.2690/1999, ΦΕΚ Α΄ 45), που ορίζει ότι: «Όπου ο νόμος, για την έκδοση διοικητικής πράξης, προβλέπει προηγούμενη γνώμη (απλή ή σύμφωνη) (…) άλλου οργάνου (…) η γνώμη (…) πρέπει να είναι έγγραφη, αιτιολογημένη και επίκαιρη κατά το περιεχόμενό της» αλλά και με τη γενική αρχή του δικαίου των δημοσίων συμβάσεων, η οποία απορρέει από τις αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης των συμμετεχόντων στους δημόσιους διαγωνισμούς, συνάγεται, πλην άλλων, ότι η αξιολόγηση των προσφορών των υποψηφίων για την ανάληψη δημοσίας συμβάσεως μελετών πρέπει να είναι ειδικώς και εμπεριστατωμένως αιτιολογημένη, με την παράθεση, στο οικείο πρακτικό, των στοιχείων που ελήφθησαν υπ' όψιν για την επιλογή του αναδόχου (βλ. Πρ. VI Tμ. 168/2008, 253/2007). Η επιλογή αυτή λαμβάνει χώρα κατόπιν αξιολογήσεως, κατ' εκτίμηση των οριζομένων στο νόμο και τη διακήρυξη κριτηρίων, των τεχνικών προσφορών των διαγωνιζομένων, η δε βαθμολόγηση, ερειδομένη επί συγκριτικής εκτιμήσεως των τεχνικών προσφορών των διαγωνιζομένων, πρέπει να αιτιολογείται ειδικώς, με αναφορά σε συγκεκριμένα στοιχεία, ανταποκρινόμενα στα προμνησθέντα νόμιμα κριτήρια (βλ. ΣτΕ 2321/2009, Ε.Α. ΣτΕ 541/2009 και πρβλ. ΕΑ ΣτΕ 1073/2008, 944/2007). Τέλος, από τις προδιαληφθείσες διατάξεις του ν. 3316/2005 σε συνδυασμό με τις ρυθμίσεις της οικείας διακηρύξεως, ερμηνευόμενες υπό το πρίσμα του Δικαίου της Ευρωπαϊκής Ενώσεως (οδηγίες 2004/18 και 2004/17) και των εξ αυτού απορρεουσών αρχών της ίσης μεταχειρίσεως και της διαφάνειας, συνάγεται ότι α) η αναθέτουσα αρχή έχει υποχρέωση να αναφέρει στην προκήρυξη, όλα τα κριτήρια για την ανάθεση του έργου τα οποία πρόκειται να χρησιμοποιήσει προς τον σκοπό όπως καταστήσει γνωστό στους εν δυνάμει προσφέροντες, πριν από την υποβολή των προσφορών τους, τα κριτήρια αναθέσεως στα οποία πρέπει αυτές να ανταποκρίνονται, καθώς και τη σχετική τους σημασία (βλ. αποφάσεις ΔΕΚ της 12ης Δεκεμβρίου 2002, Universale – Bau AG κ.λ.π. κατά Entsorgungsbetriebe Simmering Gmbh, C-470/99, σκ. 97 και 98), β) η αναθέτουσα αρχή δεν δύναται να εφαρμόζει υποκριτήρια για τα κριτήρια αναθέσεως που δεν είχαν προηγουμένως γνωστοποιηθεί στους υποψηφίους (βλ. απόφαση ΔΕΚ της 24ης Ιανουαρίου 2008, Λιανάκης κ.λ.π.. κατά Δήμου Αλεξανδρουπόλεως, C- 532/06, σκ. 34 έως 38 και πρβλ. ΣτΕ 798/2009, 4024, 1794/2008, ΣτΕ 3497/2006) και γ) τα κριτήρια αναθέσεως πρέπει να διατυπώνονται, στην προκήρυξη του διαγωνισμού, κατά τρόπο που να επιτρέπει σε όλους τους προσφέροντες οι οποίοι είναι καλώς πληροφορημένοι και επιμελείς να τα ερμηνεύουν κατά τον αυτό τρόπο, τα κριτήρια δε αυτά πρέπει να εφαρμόζονται κατά τρόπο αντικειμενικό και ενιαίο για όλους τους προσφέροντες (βλ. αποφάσεις ΔΕΚ της 17ης Σεπτεμβρίου 2002 Concordia Bus Finland Oy Ab και Ηelsingin Kaupunki,HKL –Bussiliikenne, C-513/99, σκ. 81 έως 83, της 18ης. 10.2001, SIAC Construction Ltd κατά County Council of the County of Mayo, C-19/00, σκ . 41 έως 44). Τεχνική αξιολόγηση.Μη νομίμως βαθμολογήθηκαν η γνώση των δεδομένων της περιοχής και η εμπειρία των συμπράξεων ως κριτήρια αξιολογήσεως, καθόσον αυτά δεν συγκαταλέγονται στα βαθμολογικά κριτήρια της διακηρύξεως, ενώ σε κάθε περίπτωση η εμπειρία δεν αποτελεί επιτρεπόμενο κριτήριο αναθέσεως

Βιοκλιματική Ανάπλαση του Παραλιακού Μετώπου.(...) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 14 της παρούσας, το Δικαστήριο κρίνει ότι η πρόβλεψη του τελευταίου εδαφίου του άρθρου 22.ΣΤ της ως άνω διακήρυξης, που προβλέπει ότι «η εκτέλεση του συνόλου του έργου γίνεται υποχρεωτικά από τον προσφέροντα ή, αν η προσφορά υποβάλλεται από ένωση οικονομικών φορέων, από έναν από τους συμμετέχοντες στην ένωση αυτή» είναι μη νόμιμη, διότι τέθηκε κατά παράβαση της παραγράφου 2 του άρθρου 78 του ν. 4412/2016, που επιτρέπει στις αναθέτουσες αρχές να απαιτήσουν την αυτοδύναμη, χωρίς δηλαδή την στήριξη στην τεχνική ικανότητα τρίτων, εκτέλεση ορισμένων μόνο κρίσιμων καθηκόντων και, πάντως, όχι του συνόλου του έργου από τον προσφέροντα ή έναν από τους συμμετέχοντες σε προσφέρουσα ένωση.Ειδικότερα, οι ρυθμίσεις του εδαφίου β΄ της παραγράφου 1 και στην παράγραφο 2 του άρθρου 78, οι οποίες ρυθμίζουν την περίπτωση στήριξης στην τεχνική [και όχι στην οικονομική ικανότητα τρίτων (βλ. απόφαση ΔΕΕ της 28.4.2022, C-642/20 «Caruter Srl», σκ. 40)] αποτελούν ακριβή μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των αντίστοιχων προβλέψεων του εδαφίου β΄ της παραγράφου 1 και της παραγράφου 2 του άρθρου 63 της οδηγίας 2014/24/ΕΕ. Οι ρυθμίσεις αυτές εισάγουν νέες προϋποθέσεις, οι οποίες δεν περιλαμβάνονταν στο προγενέστερο νομικό καθεστώς, ήτοι στις προϊσχύουσες διατάξεις του άρθρου 48 παρ. 3 και 4 της οδηγίας 2004/18/ΕΚ (βλ. απόφαση ΔΕΕ της 7.4.2016 «Partner Apelski Dariusz», C‑324/14, σκ. 91), αλλά προστέθηκαν κατόπιν σχετικών περιπτώσεων που απασχόλησαν τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ένωσης. Κι ενώ η ρύθμιση του εδαφίου β΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 78 αποβλέπει στη διασφάλιση, όπως προαναφέρθηκε, της πραγματικής και ενεργού συμμετοχής του τρίτου δανείζοντος τεχνική ικανότητα φορέα στην υλοποίηση της σύμβασης με τους πόρους και τα μέσα που του ανήκουν και τα οποία αποτελούν αντικείμενο δανεισμού, χωρίς τούτο να συνεπάγεται κατ’ ανάγκην την υπεργολαβική ανάθεση τμήματος της σύμβασης σε αυτόν (βλ. ανωτέρω σκ. 14(iv) και 14(v) της παρούσας, απόφαση ΔΕΕ της 7.4.2016 «Partner Apelski Dariusz», C-324/14, σκ. 49, ΕλΣυν Ολ. 375/2024, σκ. 21, 23), η ρύθμιση της παραγράφου 2 του άρθρου 78 του ν. 4412/2016 (βλ. και παρ. 2 του άρθρου 63 της οδηγίας 2014/24/ΕΕ) ρυθμίζει διαφορετική και όχι «αντίστροφη» περίπτωση, όπως λανθασμένα υπολαμβάνει η προσφεύγουσα. Στην υπό κρίση περίπτωση, η αναθέτουσα αρχή ορίζοντας ότι «η εκτέλεση του συνόλου των εργασιών γίνεται υποχρεωτικά από τον προσφέροντα», συμπλήρωσε το συγκεκριμένο πεδίο κατά τρόπο προδήλως εσφαλμένο και καθ’ υπέρβαση των άκρων ορίων της διακριτικής της ευχέρειας, αφού από τη διάταξη του άρθρου 78 παρ. 2 του ν. 4412/2016 και της αντίστοιχης ενωσιακής ρύθμισης του άρθρου 63 παρ.2 της οδηγίας 2014/24/ΕΕ δεν επιτρέπεται σε καμία περίπτωση και υπό οποιεσδήποτε περιστάσεις η εκτέλεση του συνόλου του έργου να απαιτηθεί να γίνει από τον προσφέροντα ή από έναν από τους συμμετέχοντες σε ένωση οικονομικών φορέων. Μετά και τις ανωτέρω παραδοχές, είναι απορριπτέοι ως αλυσιτελώς προβαλλόμενοι οι ισχυρισμοί περί ιδιαίτερων συνθηκών και πρακτικών δυσχερειών κατά την υλοποίηση του έργου, που επιβάλλουν τον ενιαίο συντονισμό από τον ανάδοχο του συνόλου των εργασιών. Για τους λόγους αυτούς Απορρίπτει την προσφυγή ανάκλησης της ανώνυμης εταιρείας ειδικού σκοπού με την επωνυμία «…».Απορρίπτει την παρέμβαση της εταιρείας με την επωνυμία «….».Δεν ανακαλεί την 422/2024 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. 
ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/A΄ ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/101/2025

Καθαρισμός ρεμάτων.(...) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 5 της παρούσας, το Δικαστήριο, αξιολογώντας το σύνολο των στοιχείων του φακέλου, τα τεύχη δημοπράτησης, τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των υπό ανάθεση εργασιών και τους ισχυρισμούς της προσφεύγουσας αρχής, κρίνει ότι η ελεγχόμενη σύμβαση αποτελεί μικτή σύμβαση, που περιλαμβάνει την κατασκευή έργου και την παροχή υπηρεσιών, με προέχοντα τον χαρακτήρα του έργου. Επομένως, η κατασκευή τους δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ως απλή εργασία, αφού προϋποθέτει μηχανολογικό εξοπλισμό, τεχνογνωσία και κατάλληλο τεχνικό και επιστημονικό προσωπικό, που θα επιβλέπει (το τελευταίο) την ορθή, κατά τους κανόνες της τέχνης και της επιστήμης, εκτέλεση των εργασιών και θα διενεργήσει και τις σχετικές επιμετρήσεις για την πληρωμή του αναδόχου. Με τα δεδομένα αυτά και μολονότι η αξία των εργασιών της σύμβασης που εμπίπτουν στην κατηγορία του έργου υπολείπεται, αν και όχι σημαντικά, της αξίας των καθαρισμών, που ανήκουν στην κατηγορία των υπηρεσιών, στοιχείο που, όπως προαναφέρθηκε (βλ. ανωτέρω σκ. 5, στοιχείο δ΄), απλώς συνεκτιμάται, όταν στο αντικείμενο μίας μεικτής σύμβασης περιλαμβάνεται σύμβαση έργου, θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι, εν προκειμένω, κύριο στοιχείο της σύμβασης, ήτοι κεντρικός άξονας γύρω από τον οποίο αυτή διαρθρώνεται, είναι η κατασκευή έργου, που, ως σύνολο, εξυπηρετεί τον επιδιωκόμενο σκοπό της αποκατάστασης της υδραυλικής διατομής των ρεμάτων της Π.Ε. Πέλλας, της έντεχνης διαμόρφωσης της κοίτης και των πρανών τους, της διασφάλισης της απρόσκοπτης ροής και απορροής των υδάτων και της εν γένει αντιπλημμυρικής προστασίας της περιοχής. Ως εκ τούτου, ορθά εφαρμόστηκαν από την αναθέτουσα αρχή για την ανάθεση της σύμβασης οι περί δημοσίων συμβάσεων έργων διατάξεις του ν. 4412/2016, και επομένως ορθά, παρά τα περί του αντιθέτου προβαλλόμενα από τον Επίτροπο και κατά παραδοχή του πρώτου λόγου της ένδικης προσφυγής, δημοπρατήθηκε αυτή ως σύμβαση έργου κάτω των ορίων, χωρίς να απαιτείται δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με πρόσκληση αποκλειστικά εργοληπτικών επιχειρήσεων και με συνυπολογισμό στον προϋπολογισμό του έργου και το συμβατικό τίμημα γενικών εξόδων και εργολαβικού οφέλους, αναθεώρησης και απρόβλεπτων δαπανών. 	Ο χαρακτηρισμός μιας σύμβασης δεν μπορεί να προκύπτει από την εκ μέρους της αναθέτουσας αρχής επιλογή των κωδικών CPV που μνημονεύονται στα έγγραφα της σύμβασης, καθώς οι κωδικοί αυτοί, μολονότι αποβλέπουν στο να διευκολύνουν τους οικονομικούς φορείς να λάβουν γνώση των προκηρύξεων διαγωνισμών που εμπίπτουν στον τομέα δραστηριότητάς τους, αποτελούν απλώς ένα από τα στοιχεία της περιγραφής του αντικειμένου της σύμβασης και, επομένως, η μνεία εσφαλμένου κωδικού CPV δεν έχει ιδιαίτερη σημασία (απόφαση ΔΕΕ της 10.11.2022, Sharengo najem in zakup vozil d.o.o., C-486/2021, σκ. 70, 72-73) (πρβλ. ΕλΣυν Ολ 1200/2024 σκ. 6, Έβδ. Τμ. 765/2024 σκ. 7, 257/2024 σκ. 8 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η κρινόμενη προσφυγή πρέπει να γίνει δεκτή και να ανακληθεί η 69/2024 Πράξη του Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Υπηρεσία ΟΤΑ Θεσσαλονίκης ΙΙ (Καλαμαριάς).Για τους λόγους αυτούς.Δέχεται την προσφυγή ανάκλησης του δευτεροβάθμιου οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης με την επωνυμία «..».Ανακαλεί την 69/2024 Πράξη του Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Προμήθεια (10) πολυκέντρων ανακύκλωσης υλικών για Διαλογή στην Πηγή.(...)	Με την προσφυγή αυτή επιδιώκεται η ανάκληση της 246/2024 πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.Με τα δεδομένα αυτά, λαμβάνοντας υπόψη τις προαναφερόμενες τεχνικές απαιτήσεις, οι οποίες έχουν τεθεί επί ποινή αποκλεισμού (άρθρα 2.4.1., 2.4.4., 2.4.6 εδ. ι της διακήρυξης) και είναι λεπτομερείς ως προς τα τεχνικά χαρακτηριστικά και τον τρόπο κατασκευής, καθώς και την απαιτούμενη ελάχιστη ταχύτητα λειτουργίας (ιδίως σε τουλάχιστον 100 τεμάχια πλαστικών και μεταλλικών υλικών αλλά και 40 τεμάχια γυάλινων υλικών ανά λεπτό) και τον υπολογισμό της ελάχιστης χωρητικότητας αποθήκευσης με βάση συγκεκριμένο μέσο όγκο (τουλάχιστον 10.000 τεμαχίων μεταλλικών υλικών μέσου μεγέθους 0,33lt, ενώ για τα πλαστικά προβλέπεται τουλάχιστον 2.500 τεμάχια πλαστικών υλικών μέσου μεγέθους 0,5lt), σε συνδυασμό με τα φυλλάδια (Leaflets) της τεχνικής προσφοράς της αναδόχου, τα οποία μάλιστα ταυτίζονται ως προς την συγκεκριμένη ταχύτητα λειτουργίας και τον τρόπο υπολογισμού της χωρητικότητας ανάλογα με το είδος και μέσο όγκο των πλαστικών, μεταλλικών και γυάλινων υλικών, το Τμήμα κρίνει ότι οι εν λόγω απαιτήσεις τέθηκαν από την αναθέτουσα αρχή καθ’ υπέρβαση του περιθωρίου εκτιμήσεως που διαθέτει αυτή κατά το στάδιο της διατύπωσης των τεχνικών προδιαγραφών, στο πλαίσιο του άρθρου 54 του ν. 4412/2016 (άρθρο 42 Οδηγίας 2014/24) σε συνδυασμό και με το Παράρτημα VI του Προσαρτήματος Α, όπως ορθά έκρινε το Κλιμάκιο σύμφωνα με όσα αναλυτικά έγιναν δεκτά στην προσβαλλόμενη πράξη. Ειδικότερα, δεν προκύπτει σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά προηγουμένως (σκέψη 5) στην προκειμένη περίπτωση, όπως ορθά έκρινε το Κλιμάκιο, αιτιολόγηση της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας των συγκεκριμένων αυτών τεχνικών απαιτήσεων, οι οποίες έχουν τεθεί σε συνδυασμό, τούτο δε κατά μείζονα λόγο διότι στην προκειμένη περίπτωση υποβλήθηκαν μόνο δύο προσφορές, εκ των οποίων αξιολογήθηκε μόνο η τεχνική προσφορά της αναδόχου, ενώ η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης αυτής υπερβαίνει τα όρια εφαρμογής του δικαίου της ΕΕ (ΔΕΕ αποφ. της 31.3.2022, υποθ. C-195/2021, σκέψη 52, αποφ.7ης Σεπτεμβρίου 2021, υποθ. C- 927/19, σκ , 87 ). Τέλος, επισημαίνεται ότι οι ανωτέρω απαιτήσεις, οι οποίες αναφέρονται σε συγκεκριμένο τρόπο κατασκευής των ειδών της προμήθειας, δεν συνοδεύονται από τον όρο «ή ισοδύναμο» (άρθρο 54 παρ. 4 ν. 4412/2016, απόφ. ΔΕΕ της 25.10.2018, C-413/2017, «Roche Lietuva» UVA, σκ. 37- 41).	Για τους λόγους αυτούς Απορρίπτει την από 19.7.2024 (Α.Β.Δ. 5555/19.7.2024) προσφυγή της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «…Α.Β.Ε.Ε.» και το διακριτικό τίτλο «..ΑΒΕΕ» καθώς και την παρέμβαση του ΟΤΑ α΄ βαθμού με την επωνυμία «...».
ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/Α΄ ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1345/2024