Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΤΜΗΜ.ΕΒΔΟΜΟ/1292/2025

Η παρούσα απόφαση του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά προσφυγή εταιρείας κατά της 18/2025 Πράξης της Υπηρεσίας Επιτρόπου, με την οποία είχε κριθεί ότι κωλύεται η υπογραφή σύμβασης για την παροχή υπηρεσιών Τεχνικού Ασφαλείας και Ιατρού Εργασίας στο Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η απόφαση της αναθέτουσας Αρχής να μη διαιρέσει τη σύμβαση σε τμήματα ήταν νόμιμη και εντός των ορίων της διακριτικής της ευχέρειας, διότι αιτιολογείται επαρκώς από την ανάγκη στενής συνεργασίας των επιστημόνων, τη γεωγραφική διασπορά των εγκαταστάσεων και την εξασφάλιση ενιαίου συστήματος εποπτείας. Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο έκανε δεκτή την προσφυγή, ανακάλεσε την επίμαχη Πράξη και απεφάνθη ότι δεν υφίσταται κώλυμα για την υπογραφή της σύμβασης.

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ:Ζητείται η ανάκληση της 65/2019 Πράξης του Επιτρόπου της 2ης Υπηρεσίας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο Ν. Ηρακλείου, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας σχεδίου σύμβασης μεταξύ της Δ.Ε.Υ.Α….. και της εταιρείας «… Α.Ε.», με αντικείμενο την «Προμήθεια Υδρομέτρων και Υλικών Συντήρησης Δικτύων Ύδρευσης-Αποχέτευσης» και συμβατικό τίμημα 312.968,59 ευρώ (μη συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α.).(....)Περαιτέρω, το γεγονός ότι η Επιτροπή Διαγωνισμού προέβη η ίδια στη διόρθωση των συγκεκριμένων υπολογιστικών σφαλμάτων της οικονομικής προσφοράς της αναδόχου (...), δεν συνιστά στη συγκεκριμένη περίπτωση ουσιώδη νομική πλημμέλεια που να κωλύει την υπογραφή του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης, δοθέντος ότι η εταιρεία «… Α.Ε.», έστω κι αν δεν κλήθηκε εγγράφως να παράσχει διευκρινίσεις (...), δεν αντέλεξε στην ως άνω διόρθωση, όταν της κοινοποιήθηκε η απόφαση ανάδειξής της ως προσωρινής αναδόχου με συνολικό ποσό 312.968,59 ευρώ, χωρίς ΦΠΑ.Ανακαλεί την 65/2019 Πράξη του Επιτρόπου της 2ης Υπηρεσίας Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο Ν. Ηρακλείου.Αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ της Δ.Ε.Υ.Α…. και της εταιρείας «… Α.Ε.», με αντικείμενο την «Προμήθεια Υδρομέτρων και Υλικών Συντήρησης Δικτύων Ύδρευσης-Αποχέτευσης», αντίγραφο του οποίου τηρείται στο αρχείο της Γραμματείας του Δικαστηρίου.

Προμήθεια ηλεκτρολογικού υλικού...Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις της παρούσας, το Τμήμα κρίνει ότι ορθά με την Πράξη της οποίας ζητείται η ανάκληση κρίθηκε ότι για την προς ανάθεση προμήθεια ηλεκτρολογικού υλικού από το Δήμο ... δεν έλαβε χώρα ουσιαστική διαίρεση αυτής, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 59 του ν. 4412/2016. Και τούτο διότι, δοθέντος ότι το αντικείμενο του διαγωνισμού υποδιαιρείται μεν σε δύο τμήματα, των οποίων όμως η ποσοτική κατανομή είναι καταφανώς άνιση, με την Ομάδα Α’ να περιλαμβάνει το σύνολο σχεδόν των υπό προμήθεια ειδών (100 σε σύνολο 102), που έχουν διακριτό χαρακτήρα και θα μπορούσαν καταρχήν να διαιρεθούν σε περισσότερες ομάδες (ασφάλειες, διακόπτες, εκκινητές, καλώδια, κλέμες, λαμπτήρες, μετασχηματιστές κ.τ.λ.), και να αποτελεί το 98,3% περίπου της συνολικής προϋπολογισθείσας δαπάνης, ενώ, όσον αφορά στην Ομάδα Β’, τα είδη αυτής έπρεπε, ως εκ της φύσης τους, ν’ αποτελέσουν αντικείμενο χωριστής ομάδας, δεδομένης της περιορισμένης κυκλοφορίας τους στην αγορά (εμπορία αυτών μόνο από τις επιχειρήσεις που έχουν αποθέματα αυτών) ενόψει της απαγόρευσης κυκλοφορίας και εμπορίας αυτών μετά τον Ιούλιο του 2019 (22.7.2019, βλ. άρθρα 2 και 4 της οικ.23809/ΔΤΒΝ351/24.2.2017 απόφασης των Υπουργών Οικονομίας και Ανάπτυξης – Υγείας – Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Β’ 851/15.3.2017), η αναθέτουσα αρχή δεν προέβη σε κατ’ ουσία και σύμφωνα με το σκοπό των προαναφερόμενων διατάξεων διαίρεση της κρίσιμης προμήθειας. Όφειλε, επομένως, προκειμένου να διασφαλισθεί ο σκοπός και η πρακτική αποτελεσματικότητα του (κοινοτικού και εθνικού) δικαίου περί δημοσίων συμβάσεων, μέσω της δυνατότητας να καταστεί περισσότερο ευχερής η συμμετοχή μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο διαγωνισμό, στην προκειμένη περίπτωση ή να διαιρέσει περαιτέρω, σε περισσότερες ομάδες, τα υπό προμήθεια είδη ή να αιτιολογήσει είτε μέσω της έκθεσης του άρθρου 341 του ν. 4412/2016, είτε μέσω των εγγράφων της σύμβασης την επιλογή της να μην υποδιαιρέσει την επίμαχη προμήθεια σε περαιτέρω τμήματα. Η έλλειψη δε αιτιολογίας ως προς την υποδιαίρεση μιας σύμβασης σε τμήματα, σύμφωνα με το άρθρο 59 παρ. 1 του ν. 4412/2016, συνιστά περίπτωση υπέρβασης των άκρων ορίων της διακριτικής ευχέρειας της αναθέτουσας αρχής, που ελέγχεται από το Δικαστήριο κατά την άσκηση του προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας των δημοσίων συμβάσεων, χωρίς να αποτελεί κρίση σκοπιμότητας. Ωστόσο, το Τμήμα, λαμβάνοντας υπόψη ότι η αναθέτουσα αρχή (Δήμος ...) είχε την πεποίθηση ότι με τη διαίρεση της σύμβασης στις προαναφερόμενες Ομάδες Α’ και Β’ ορθά εφάρμοσε τις διατάξεις του άρθρου 59 του ν.4412/2016, ενώ σε κάθε περίπτωση με την υπό κρίση αίτηση αιτιολογεί επαρκώς ότι τα είδη της Ομάδας Α’ δεν μπορούσαν να ομαδοποιηθούν περαιτέρω, διότι δεν παρουσιάζουν μεταξύ τους ομοιότητες ικανές να επιτρέψουν την ομαδοποίηση, ο απόλυτος κατακερματισμός της προμήθειας σε τόσα τμήματα όσα και κάθε ένα διακριτό είδος θα διερρήγνυε τη λειτουργικότητα της σύμβασης και θα δημιουργούσε σημαντικές περιπλοκές στην υλοποίησή της, καθώς και διότι ο κατακερματισμός της σύμβασης θα αύξανε το κόστος για το Δήμο, δοθέντος ότι θα είχε ως συνέπεια την αδυναμία έκπτωσης από τους προμηθευτές, κρίνει ότι τα αρμόδια όργανα του Δήμου συγγνωστώς υπέλαβαν ότι η διενεργηθείσα διαίρεση των υπό προμήθεια ειδών σε Ομάδα Α’ και Β’ πληρούσε τις προϋποθέσεις των ανωτέρω διατάξεων.(...)Αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή των σχεδίων σύμβασης, για την «Προμήθεια ηλεκτρολογικού υλικού του Δήμου ...», μεταξύ του Δήμου ... και της εταιρείας «....» για την ανάθεση της Ομάδας Α’ της προμήθειας ηλεκτρολογικού υλικού από το Δήμο ..., καθώς και του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου ... και της εταιρείας «.....» για την Ομάδα Β’ της προαναφερόμενης προμήθειας, κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στο σκεπτικό.

Με την απόφαση 0250/2026 του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, απορρίφθηκε η προσφυγή ανάκλησης του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών κατά της 358/2025 Πράξης του Στ΄ Κλιμακίου, καθώς και η πρόσθετη παρέμβαση της αναδόχου εταιρείας. Το Δικαστήριο έκρινε ότι οι όροι της διακήρυξης σχετικά με την οικονομική, χρηματοοικονομική και τεχνική ικανότητα των υποψηφίων ήταν δυσανάλογοι προς το αντικείμενο των επιμέρους τμημάτων της σύμβασης, περιορίζοντας αθέμιτα τον ανταγωνισμό και τη συμμετοχή μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι το ασφαλιστήριο συμβόλαιο που προσκόμισε η ανάδοχος δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις κάλυψης επαγγελματικών κινδύνων που έθετε η διακήρυξη. Κατά συνέπεια, επιβεβαιώθηκε το κώλυμα υπογραφής της σύμβασης.

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Με την προσβαλλόμενη 359/2021 πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Πανεπιστημίου … και της ήδη προσφεύγουσας και προσωρινής αναδόχου «… A.E.» με αντικείμενο την παροχή «[υ]πηρεσιών φύλαξης των κτιριακών εγκαταστάσεων και των εξωτερικών χώρων του πρώην ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας στις εγκαταστάσεις του στις πόλεις Πάτρα, Μεσολόγγι, Αίγιο, Πύργο και Αμαλιάδα», συμβατικού τιμήματος 838.445,56 ευρώ χωρίς ΦΠΑ και χρονικής διάρκειας δύο ετών με δικαίωμα προαίρεσης για ένα επιπλέον έτος.(....)Δεκτού γενομένου ότι η επιλογή του Πανεπιστημίου … να μην υποδιαιρέσει τη σύμβαση κείται εντός των ορίων της διακριτικής του ευχέρειας, είναι νόμιμη και αιτιολογείται από τα έγγραφα της σύμβασης, παρέλκει η εξέταση των λόγων που αφορούν (i) στην επιβεβαιωμένη από τα πράγματα άποψη των αρμόδιων οργάνων του Ιδρύματος ότι η τμηματική ανάθεση των υπηρεσιών είναι οικονομικά ασύμφορη και μερικές φορές οδηγεί στη μη υποβολή προσφορών για τα επιμέρους τμήματα,  (ii) στην προσβολή της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, καθόσον η ουσιώδης πλημμέλεια της μη υποδιαίρεσης αναδείχθηκε το πρώτον κατά τον προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας της ελεγχόμενης σύμβασης καίτοι στο παρελθόν είχαν προκηρυχθεί όμοιες υπηρεσίες κατά ενιαίο τρόπο και  (iii)  στην επίκληση  συγγνωστής πλάνης στο πρόσωπο των αρμοδίων οργάνων της Αναθέτουσας Αρχής.Δέχεται τις ανωτέρω προσφυγές.(...)Αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Πανεπιστημίου … και της ανώνυμης εταιρείας «… A.E.» με αντικείμενο την παροχή «[υ]πηρεσιών φύλαξης των κτιριακών εγκαταστάσεων και των εξωτερικών χώρων του πρώην ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας στις εγκαταστάσεις του στις πόλεις Πάτρα, Μεσολόγγι, Αίγιο, Πύργο και Αμαλιάδα».

Η απόφαση αφορά την απόρριψη προσφυγών του Πολυτεχνείου Κρήτης και της εταιρείας «NEW ..» κατά της 25/2025 Πράξης του Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, που κώλυε την υπογραφή σύμβασης παροχής υπηρεσιών συντήρησης κτιριακών και Η/Μ εγκαταστάσεων. Το Δικαστήριο απέρριψε τις προσφυγές, κρίνοντας ότι η Πράξη νομίμως διαπίστωσε πλημμέλειες. Οι βασικοί λόγοι κωλύματος ήταν: η μη νόμιμη ενιαία δημοπράτηση της σύμβασης για υπηρεσίες και ανταλλακτικά (τα οποία έπρεπε να αποτελούν χωριστό τμήμα), η έλλειψη επαρκούς τεκμηρίωσης του συνολικού προϋπολογισμού, συμπεριλαμβανομένου του εργοδοτικού κόστους, και ο πλημμελής καθορισμός των τεχνικών προδιαγραφών για τα απαιτούμενα μέσα (φορτηγό, γερανός και κάδος απορριμμάτων). Ωστόσο, το Δικαστήριο έκρινε ότι η εναλλακτική λύση της κάλυψης των αναγκών μέσω του ΕΛΚΕ (Ειδικός Λογαριασμός Κονδυλίων Έρευνας) δεν αποτελούσε τελικά νόμιμο λόγο ακύρωσης.

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ-ΥΠΟΔΙΑΙΡΕΣΗ ΣΕ ΤΜΗΜΑΤΑ:ζητείται η αναθεώρηση της 1008/2022 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος, απορριπτικής των συνεκδικασθεισών προσφυγών ανάκλησης των αιτούντων κατά της 193/2022 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου. με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η μεταξύ τους υπογραφή σχεδίου σύμβασης με αντικείμενο την παροχή υπηρεσιών φύλαξης των κτηρίων, εγκαταστάσεων και εξωτερικών χώρων του Πανεπιστημίου στις Πόλεις Ξάνθη, Κομοτηνή, Αλεξανδρούπολη και Ορεστιάδα, προϋπολογιζόμενης δαπάνης  2.633.280,00 ευρώ πλέον Φ.Π.Α. και συμβατικού ποσού 2.080.155,86 ευρώ πλέον Φ.Π.Α..(...)Σε κάθε περίπτωση, ο πρωτεύων και υπερισχύων σκοπός της ανάθεσης των κρίσιμων υπηρεσιών φύλαξης είναι η ικανοποίηση της δημόσιας ανάγκης για ασφάλεια και ευταξία στο Δ.Π.Θ. προς προστασία του ανθρώπινου δυναμικού, των φοιτητών και των υλικοτεχνικών υποδομών του. Ο σκοπός αυτός δεν επιτρέπεται να τίθεται υπό διακινδύνευση ή να δυσχεραίνεται η επίτευξή του από την παράλληλη επιδίωξη ικανοποίησης έτερων στόχων. Συνεπώς, η επιδίωξη της ενίσχυσης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων δεν είναι δυνατόν να υπέρκειται  του ως άνω υπερέχοντος δημόσιου σκοπού ασφάλειας ..., ο οποίος εξυπηρετείται ορθολογικότερα και οικονομικότερα με την ενιαία οργάνωση και εκτέλεση των υπηρεσιών φύλαξης όλων των εγκαταστάσεών του Πανεπιστημίου από ένα και μόνον ανάδοχο καθώς και με τον κεντρικό συντονισμό και έλεγχο αυτών από το αναθέτον .... Ως εκ τούτου, το τελευταίο προέβη σε ορθή χρήση της διακριτικής του ευχέρειας αιτιολογώντας σαφώς και επαρκώς την επιλογή του.(...)Αναθεωρεί τη 1008/2022 απόφαση του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.Δέχεται τις προσφυγές ανάκλησης αμφοτέρων των ανωτέρω διαδίκων και ανακαλεί την 193/2022 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.Αποφαίνεται ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης 

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Να ελέγξει τη νομιμότητα της διαγωνιστικής διαδικασίας και του σχεδίου σύμβασης του Πανεπιστημίου … με αντικείμενο την παροχή «Υπηρεσιών φύλαξης των κτιριακών εγκαταστάσεων και των εξωτερικών χώρων του πρώην ΤΕΙ Δυτικής Ελλάδας στις εγκαταστάσεις του στις πόλεις Πάτρα, Μεσολόγγι, Αίγιο, Πύργο και Αμαλιάδα» για δύο (2) έτη, συνολικής προϋπολογισθείσας δαπάνης, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος προαίρεσης, 1.258.064,52 ευρώ πλέον Φ.Π.Α.(....)Κατόπιν τούτου, η εν λόγω πλημμέλεια της μη υποδιαίρεσης της σύμβασης κρίνεται ουσιώδης, δοθέντος ότι έχει αποτρέψει από τη συμμετοχή στον διαγωνισμό μικρομεσαίων ή και μικρών ατομικών επιχειρήσεων ή ακόμη και φυσικών προσώπων...Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, δεδομένου ότι η διαπιστούμενη πλημμέλεια είναι ουσιώδης, καθότι συνδέεται με την εφαρμογή βασικών αρχών και κανόνων του δικαίου περί δημοσίων συμβάσεων, που συνάπτονται άμεσα με την εκδήλωση ενδιαφέροντος συμμετοχής στον διαγωνισμό, το Κλιμάκιο κρίνει ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου σύμβασης.

ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/1403/2021.

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ:Ζητείται η ανάκληση της 66/2022 Πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η μεταξύ αυτών υπογραφή σχεδίου σύμβασης προμήθειας και διανομής τροφίμων και ειδών βασικής υλικής συνδρομής με τίτλο «‘ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΕΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗΣ ΥΛΙΚΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ, ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΈΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΉ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ 2018 – 2019’ - Κ.Σ. Δυτικής Αττικής», με προϋπολογισμό δαπάνης 6.663.080,00 ευρώ πλέον Φ.Π.Α. και δικαίωμα προαίρεσης έως ποσοστό  50% της σύμβασης.(....)Ως εκ τούτων,  τα στοιχεία που παρέθεσε  ο αναθέτων ΔΦ για να αιτιολογήσει τη σκοπιμότητα της ενιαίας δημοπράτησης αναδεικνύουν επαρκώς τα πλεονεκτήματα της προκριθείσας ενιαίας δημοπράτησης σε  σχέση με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ελεγχόμενης σύμβασης,   και αποδεικνύουν  ότι η διακριτική εξουσία αυτού ως προς την εν λόγω επιλογή ασκήθηκε εντός των  νομίμων ορίων του άρθρου 59 του ν. 4412/2016, χωρίς να προκαλεί εκ προοιμίου αθέμιτο περιορισμό του ανταγωνισμού.Δέχεται  τις προσφυγές.

Ζητείται η ανάκληση της 11/2022 πράξης του Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην 2η Υπηρεσία του Τομέα Παιδείας, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του προσφεύγοντος  και της παρεμβαίνουσας εταιρείας, με αντικείμενο « Α. τον προσδιορισμό της αντικειμενικής αξίας της ακίνητης περιουσίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (κτηρίων, οικοπέδων, κληροδοτημάτων και λοιπών ακινήτων της ιδιοκτησίας του) και τη δημιουργία Μητρώου Παγίων.(...)Ενόψει των ανωτέρω, το Δικαστήριο κρίνει ότι η επιλογή του προσφεύγοντος να μην υποδιαιρεθεί το αντικείμενο της υπό ανάθεση σύμβασης σε δύο τουλάχιστον τμήματα. κείται εντός των ορίων της διακριτικής του ευχέρειας, δεδομένου ότι αιτιολογείται επαρκώς ενόψει του αντικειμένου της, όπως αυτό περιγράφεται στα έγγραφα της σύμβασης, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα με την προσφυγή και την υπέρ αυτής παρέμβαση. (...)Ως προς τον δεύτερο διακωλυτικό λόγο προβάλλεται ότι η πρόβλεψη της τριετίας 2018-2020 στον όρο 2.2.5. της διακήρυξης, δεν αντίκειται στις διατάξεις του άρθρου 75 και στο Μέρος Ι του Παραρτήματος XII του Προσαρτήματος Α’ του ν. 4412/2016, καθώς δεν ορίζεται ρητώς από τις ως άνω διατάξεις ότι οι τρεις τελευταίες χρήσεις είναι τα τρία τελευταία ημερολογιακά έτη προ του έτους της δημοσίευσης της διακήρυξης .Για  τους  λόγους  αυτούςΔέχεται την ένδικη προσφυγή ανάκλησης και την ασκηθείσα υπέρ αυτής παρέμβαση.Ανακαλεί την 11/2022 πράξη της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην 2η Υπηρεσία του Τομέα Παιδείας.