ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/925/2024

Επείγουσες εργασίες καθαρισμού ρεμάτων.(...)	Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να συνεκδικασθούν οι ασκηθείσες κατά της 76/2024 πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου προσφυγές και να απορριφθούν, να μην ανακληθεί η πληττόμενη πράξη και να διαταχθεί η κατάπτωση του κατατεθέντος από την ανώνυμη εταιρεία με τον διακριτικό τίτλο «..Α.Ε.» παραβόλου για την άσκηση της δεύτερης εξ αυτών.Για τους λόγους αυτούς.Συνεκδικάζει α) την από 2.4.2024 προσφυγή της Περιφέρειας Αττικής και β) την από 3.4.2024 προσφυγή της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «…».Απορρίπτει τις προσφυγές.Δεν ανακαλεί την 76/2024 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ  ΕΣ/Α΄ ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1722/2024

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Ζητείται η αναθεώρηση της 1306/2021  απόφασης του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Με την απόφαση αυτή απορρίφθηκαν οι προσφυγές ανάκλησης της εταιρείας .... και του νομικού προσώπου Ίδρυμα Νεολαίας και Διά Βίου Μάθησης .....), κατά της 319/2021 πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή δέκα (10) σχεδίων σύμβασης με αντικείμενο τις «υπηρεσίες φύλαξης έντεκα (11) κτιριακών εγκαταστάσεων διαχειριστικής ευθύνης (...) μη νόμιμος ο αποκλεισμός του εγγύτερου στο χρόνο διενέργειας του διαγωνισμού οικονομικού έτους για την απόδειξη της χρηματοοικονομικής επάρκειας των διαγωνιζομένων οικονομικών φορέων και εν προκειμένω του έτους 2019 και αντίστοιχα η επιλογή των απώτερων απ’ αυτό ετών 2016, 2017 και 2018.Απορρίπτει τις προσφυγές αυτές. 

ΜΕΙΚΤΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ.Εγκατάσταση Συστήματος Ελέγχου Διαρροών (τηλε-ελέγχου/τηλεχειρισμού):επιδιώκεται η ανάκληση της 101/2024 Πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.Τούτων δοθέντων, το κύριο αντικείμενο, επί του οποίου διαρθρώνεται όλη η σύμβαση είναι η προμήθεια του νέου, σύγχρονου συστήματος τηλεμετρίας προκειμένου να επιτευχθεί καλύτερη διαχείριση των υποδομών ύδρευσης της ,,,,, προς τον σκοπό δε της εγκατάστασης των νέων μηχανημάτων διαμορφώνονται (με μικρής κλίμακας οικοδομικές εργασίες) οι χώροι τοποθέτησης αυτών και γίνονται οι αναγκαίες υδραυλικές και ηλεκτρολογικές εργασίες για την προσαρμογή του εν λόγω εξοπλισμού στις υφιστάμενες υποδομές και παροχές ύδατος και ηλεκτρικής ενέργειας, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι εργασίες αυτές αποτελούν το μέσο για την εκπλήρωση του ως άνω σκοπού και έχουν δευτερεύοντα χαρακτήρα. Σε αυτό συνηγορεί (χωρίς να αποτελεί αποκλειστικό κριτήριο) και το γεγονός ότι η αξία των εργασιών και των αναγκαίων για την εκτέλεσή τους υλικών ανέρχεται συνολικά σε ποσοστό περίπου 70% του συνολικού προϋπολογισμού της σύμβασης. Άρα η σύμβαση αποτελεί μεικτή σύμβαση προμήθειας, υπηρεσιών και έργου με κύριο αντικείμενο αυτό της προμήθειας. Δοθέντων όλων των ανωτέρω, ο μοναδικός λόγος της κρινόμενης προσφυγής πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Δεν ανακαλεί την 101/2024 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1200/2024

Έλεγχος νομιμότητας σχεδίου σύμβασης:..Με δεδομένα αυτά, η επίμαχη σύμβαση είναι μεικτή σύμβαση, με αντικείμενο αφενός την προμήθεια ηχοπετασμάτων (ηχοφρακτών) στην τιμή αγοράς των οποίων περιλαμβάνονται επιμέρους εργασίες συναρμολόγησης και στερέωσής τους, αφετέρου την εκτέλεση έργου, διότι οι «εργασίες ηχομόνωσης» περιλαμβάνονται στις δραστηριότητες του Παραρτήματος II του Προσαρτήματος Α΄ του ν. 4412/2016. Σε κάθε περίπτωση δε για την έντεχνη τοποθέτηση των ηχοπετασμάτων πέριξ της εθνικής οδού και τη θεμελίωσή τους επί τοιχίου από σκυρόδεμα προβλέπονται εργασίες σχετικές με χωματουργικά, τεχνικά, σκυροδέματα, οπλισμούς, κράσπεδα και σημάνσεις για τις οποίες προηγήθηκε η διενέργεια μελέτης και για την επίβλεψή τους προβλέπεται η αυτοπρόσωπη παρουσία ειδικευμένων τεχνικών. Περαιτέρω, όπως ορθά κρίθηκε από το ΣΤ΄ Κλιμάκιο με την 93/2019 Πράξη του, κύριο αντικείμενο της σύμβασης είναι η εκτέλεση έργου, παρά το γεγονός ότι η εκτιμώμενη αξία του υπολείπεται σαφώς εκείνης της προμήθειας. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από τα τεύχη δημοπράτησης, κεντρικό στοιχείο της σύμβασης δεν είναι η προμήθεια των ηχομονωτικών πετασμάτων, αλλά η κατασκευή ενός ενιαίου έργου με αντικείμενο την εκτέλεση ηχομονωτικών εργασιών σε συγκεκριμένα σημεία της Εθνικής Οδού Αθηνών – Λαμίας και με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος και των πολιτών από τον κυκλοφοριακό θόρυβο στις, γειτνιάζουσες με την εθνική οδό, περιοχές και την αισθητική εναρμόνισή του με τις ήδη υφιστάμενες κατασκευές ηχομόνωσης. Η  επίτευξη αυτού του αποτελέσματος δεν επιτυγχάνεται με την απλή προμήθεια των πετασμάτων, αλλά προεχόντως με τις προαναφερθείσες εργασίες (χωματουργικά, τεχνικά, σκυροδέματα, οπλισμοί, κράσπεδα και σημάνσεις) που διασφαλίζουν την εντελή λειτουργία των προμηθευόμενων ειδών και αποτελούν προϋπόθεση για την άρτια υλοποίηση του κύριου συμβατικού αντικειμένου.Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η δημιουργηθείσα αμφισβήτηση από τις 84/2019 και 93/2019 αντίθετες πράξεις του Ε΄ και του ΣΤ΄ Κλιμακίου, αντίστοιχα, πρέπει να αρθεί υπέρ της άποψης του ΣΤ΄ Κλιμακίου, ότι δηλαδή το υπό έλεγχο σχέδιο σύμβασης αφορά σε εκτέλεση δημοσίου έργου. Ως εκ τούτου πρέπει να αναπεμφθεί η υπόθεση στο Ε΄ Κλιμάκιο, προκειμένου να διενεργηθεί επί του σχεδίου της ως άνω σύμβασης, ο οικείο έλεγχος νομιμότητας.

Παροχή υπηρεσιών παρασκευής, μεταφοράς και διανομής γευμάτων. Με τις ένδικες προσφυγές ζητείται η αναθεώρηση της 889/2024 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.(...)Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, ορθώς το Τμήμα, αν και με εν μέρει διαφορετική αιτιολογία, έκρινε ότι δεν υφίσταται πλέον πεδίο ελέγχου αναφορικά με τις ασκηθείσες προσφυγές για την ανάκληση της 88/2024 πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ως προς τις οποίες είχε καταστεί χρονικά αναρμόδιο να προβεί στον οικείο έλεγχο, καθώς, κατά το ενώπιόν του δεύτερο στάδιο του προσυμβατικού ελέγχου και δη, μετά την άσκηση των ως άνω προσφυγών, υπεγράφησαν και είχαν αρχίσει να εκτελούνται οι από 15.4.2024 εκτελεστικές συμβάσεις, που ερείδονται στις εκδοθείσες, κατόπιν συμμόρφωσης προς την 88/2024 πράξη του Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, νέες κατακυρωτικές αποφάσεις του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, με τροποποιημένο το συμβατικό τίμημα, σύμφωνα με τα κριθέντα από το Κλιμάκιο. Επιπροσθέτως, μετά την πλήρη συμμόρφωση του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, ως αναθέτουσας αρχής, προς την κρίση του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ο προσυμβατικός έλεγχος θεωρείται πλέον περατωμένος, δοθέντος ότι, όπως εκτέθηκε ανωτέρω (σκ. 19 και 20), η αναθέτουσα αρχή δεν υποχρεούτο να αναμείνει την παρέλευση της προθεσμίας για την άσκηση αίτησης ανάκλησης και εν συνεχεία την έκδοση απόφασης, ενόψει του ότι η πράξη του Κλιμακίου είναι αμέσως «εκτελεστή».. Κατόπιν αυτών, μετά τη συμμόρφωση της αναθέτουσας αρχής με τα κριθέντα από το αρμόδιο Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ολοκληρώθηκε η ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου διαδικασία, σύμφωνα με τον ειδικό σκοπό και τη στόχευση που του αποδίδεται από το Σύνταγμα και τον νόμο, κατά τα παγίως νομολογηθέντα, και, κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθούν ως νόμω αβάσιμοι οι περί του αντιθέτου ισχυρισμοί των προσφευγουσών περί παράβασης του νόμου, καθώς και υπέρτερης τυπικής ισχύος κανόνων και αρχών. Για τους λόγους αυτούς.Συνεκδικάζει τις προσφυγές για την αναθεώρηση της 889/2024 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος: 	Απορρίπτει τις προσφυγές αυτές.

Προμήθεια στεγάστρου:..Με αυτά τα δεδομένα η συναφθείσα σύμβαση έχει χαρακτήρα προμήθειας και δεν συνιστά σύμβαση έργου κατά τους ορισμούς του άρθρου 2 του ν. 4412/2016, καθόσον αντικείμενό της είναι η προμήθεια ενός στεγάστρου και η εγκατάστασή του. Εξ αυτού του λόγου άλλωστε ποσό 72.780,00 ευρώ επί του προϋπολογισμού (μη συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.) αντιστοιχεί στην προμήθεια του μεταλλικού σκελετού, της επικάλυψης της στέγης και των φωτιστικών σωμάτων και υδρορροών και μόνο το 25% αυτού στις εργασίες θεμελίωσης, οι οποίες αφορούν στην προετοιμασία του εδάφους για τη στήριξη του στεγάστρου, είναι συνήθεις και δεν απαιτούν ιδιαίτερες τεχνικές γνώσεις και μεθόδους ούτε εξειδικευμένο προσωπικό για τη διεκπεραίωσή τους. Τα ανωτέρω καταδεικνύονται και από την ύπαρξη εν προκειμένω μιας απλής τεχνικής περιγραφής των προς εκτέλεση εργασιών (πρβλ. Ε.Σ. Ε΄ Κλιμ. 56/2017, Ζ΄ Κλιμ. 214/2017). Επομένως ο Δήμος δεν υποχρεούνταν στην προκειμένη περίπτωση να τηρήσει τις διατάξεις για τις αναθέσεις των δημοσίων έργων. 

Προμήθεια στεγάστρου:Με αυτά τα δεδομένα η συναφθείσα σύμβαση έχει χαρακτήρα προμήθειας και δεν συνιστά σύμβαση έργου κατά τους ορισμούς του άρθρου 2 του ν. 4412/ 2016, καθόσον αντικείμενό της είναι η προμήθεια ενός στεγάστρου και η εγκατάστασή του. Εξ αυτού του λόγου άλλωστε ποσό 72.780,00 ευρώ επί του προϋπολογισμού (μη συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.) αντιστοιχεί στην προμήθεια του μεταλλικού σκελετού, της επικάλυψης της στέγης και των φωτιστικών σωμάτων και υδρορροών και μόνο το 25% αυτού στις εργασίες θεμελίωσης, οι οποίες αφορούν στην προετοιμασία του εδάφους για τη στήριξη του στεγάστρου, είναι συνήθεις και δεν απαιτούν ιδιαίτερες τεχνικές γνώσεις και μεθόδους ούτε εξειδικευμένο προσωπικό για τη διεκπεραίωσή τους. Τα ανωτέρω καταδεικνύονται και από την ύπαρξη εν προκειμένω μιας απλής τεχνικής περιγραφής των προς εκτέλεση εργασιών (πρβλ. Ε.Σ. Ε΄ Κλιμ. 56/2017, Ζ΄ Κλιμ. 214/2017). Επομένως ο Δήμος δεν υποχρεούνταν στην προκειμένη περίπτωση να τηρήσει τις διατάξεις για τις αναθέσεις των δημοσίων έργων.

Προμήθεια – Εγκατάσταση και Λειτουργική Σύνδεση Εξοπλισμού: Στην προκείμενη υπόθεση, το Κλιμάκιο αυτό, επιληφθέν του ελέγχου νομιμότητας του σχεδίου σύμβασης με αντικείμενο «Προμήθεια – Εγκατάσταση και Λειτουργική Σύνδεση Εξοπλισμού για την λειτουργική ολοκλήρωση της Υφιστάμενης (Ε.Ε.Λ.) και των Α/Σ…..– ...», κρίνει με την παρούσα Πράξη του ότι πρόκειται για μικτή σύμβαση, το κύριο αντικείμενο της οποίας αποτελεί η προμήθεια αγαθών (μηχανημάτων επεξεργασίας λυμάτων) και, κατά συνέπεια, δεν έχει αρμοδιότητα, σύμφωνα με τη ΦΓ8/1605/13.10.1999 κανονιστική απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, να προβεί στον έλεγχο αυτής. Δεν μπορεί, ωστόσο, να την παραπέμψει στο κατά την κρίση του αρμόδιο ΣΤ΄ Κλιμάκιο, αφού, με την 463/2018 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου, κρίθηκε ότι το κύριο αντικείμενο της ελεγχόμενης σύμβασης είναι αυτό της εκτέλεσης δημόσιου έργου και για το λόγο αυτό η ως άνω σύμβαση παραπέμφθηκε στο παρόν Κλιμάκιο για έλεγχο. Κατόπιν αυτών, ενόψει της έκδοσης αντίθετων Πράξεων των Ε΄ και Ζ΄ Κλιμακίων, σχετικά με την έννοια των διατάξεων του άρθρου 2 παρ. 6, 7, 8 και 9 του ν.4412/2016, η υπόθεση πρέπει, σύμφωνα με την προμνησθείσα διάταξη του άρθρου 37 παρ. 9 του Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.4129/2013, να παραπεμφθεί στο αρμόδιο Τμήμα Μείζονος Επταμελούς Σύνθεσης, προκειμένου αυτό να άρει την ούτω δημιουργηθείσα αμφισβήτηση περί της έννοιας των εν λόγω διατάξεων.
ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΜΕΙΖ-ΕΠΤΑΜ.ΣΥΝΘ/604/2019

Δίκτυα αποχέτευσης ακαθάρτων(...)Με τα δεδομένα αυτά, και αφού από το υπόδειγμα του Ε.Ε.Ε.Σ. που ανήρτησε η προσφεύγουσα Α.Α. στον ηλεκτρονικό τόπο του διαγωνισμού είχε αφαιρεθεί το ειδικό πεδίο («Λοιπές οικονομικές ή χρηματοοικονομικές απαιτήσεις»), στο οποίο συμπληρώνεται από τους διαγωνιζόμενους το ανεκτέλεστο υπόλοιπο των εργολαβικών τους συμβάσεων, το Δικαστήριο κρίνει ότι ο παρεμβαίνων 2ος μειοδότης, ο οποίος δήλωσε το ανεκτέλεστο υπόλοιπο των εργολαβικών του συμβάσεων στην από 1.8.2023 συνοδευτική υπεύθυνη δήλωση, ανταποκρίθηκε στις σχετικές προαποδεικτικές του υποχρεώσεις και μη νομίμως αποκλείστηκε από τη διαγωνιστική διαδικασία για τον λόγο αυτόν (πρβλ. ΣτΕ 2095/2021 σκ. 11). Σε κάθε περίπτωση, η απάλειψη του επίμαχου πεδίου από το Ε.Ε.Ε.Σ. δημιούργησε αντικειμενική ασάφεια, ως προς το εάν συντρέχει απαίτηση της διακήρυξης για προαπόδειξη του ανεκτέλεστου υπολοίπου, κατά τα ανωτέρω, η ασάφεια δε αυτή δεν μπορεί να αποβεί σε βάρος του διαγωνιζόμενου, ο οποίος συμπλήρωσε πλήρως το αναρτηθέν από την προσφεύγουσα Α.Α. υπόδειγμα και συμπλήρωσε τις αναγκαίες πρόσθετες πληροφορίες προσκομίζοντας συνοδευτική υπεύθυνη δήλωση (πρβλ. ΣτΕ 2223/2023 σκ. 9 και 10).
Mε τις κρινόμενες προσφυγές, όπως η πρώτη εξ αυτών αναπτύσσεται με το από 16.5.2024 υπόμνημα της προσφεύγουσας Α.Α., προβάλλεται ότι η προσβαλλόμενη Πράξη έσφαλε, κρίνοντας ότι ο αποκλεισμός του παρεμβαίνοντος 2ου μειοδότη ήταν παράνομος, διότι με βάση το άρθρο 367 παρ. 3 του ν. 4412/2016 η προσφεύγουσα Α.Α. όφειλε να συμμορφωθεί στο διατακτικό της 1690/2023 απόφασης της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. που έκρινε αντιθέτως με το Κλιμάκιο. Ο λόγος αυτός είναι αλυσιτελής καθώς, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, οι αποφάσεις της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ., που εκδίδονται επί προδικαστικών προσφυγών που ασκούνται από τους έχοντες προς τούτο έννομο συμφέρον, δεν δεσμεύουν το Ελεγκτικό Συνέδριο κατά την άσκηση της κατοχυρωμένης στο άρθρο 98 παρ.1 εδ. β΄ του Συντάγματος αρμοδιότητάς του για τον έλεγχο των συμβάσεων μεγάλης οικονομικής αξίας, η οποία ρυθμίζεται στα άρθρα 324 επ. του ν. 4700/2020, ασκείται με τις εγγυήσεις που αυτό απολαμβάνει ως Ανώτατο Δικαστήριο, εκτείνεται στο σύνολο της διαγωνιστικής διαδικασίας, συνεπώς και στον έλεγχο της νομιμότητας των αποφάσεων της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. και αποσκοπεί στη διασφάλιση της αντικειμενικής νομιμότητας της προς ανάθεση σύμβασης (Έβδ. Τμ. 1638/2023, σκ. 24-26). Για τους λόγους αυτούς. Απορρίπτει τις προσφυγές ανάκλησης.Δέχεται την ασκηθείσα παρέμβαση.Δεν ανακαλεί την 146/2024 Πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ  ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1201/2024

Η Πράξη 196/2024 του Ζ' Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου αφορά τον έλεγχο νομιμότητας του σχεδίου της 4ης συμπληρωματικής σύμβασης του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου «ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ», ποσού 57.320,90 ευρώ πλέον ΦΠΑ, για τη μελέτη κτηματογράφησης στην Περιφερειακή Ενότητα Πιερίας. Η σύμβαση κρίθηκε νόμιμη και επιτρεπτή, καθώς οι συμπληρωματικές υπηρεσίες (που αφορούν τη λειτουργία του Γραφείου Κτηματογράφησης, την ενημέρωση της κτηματολογικής βάσης και την επεξεργασία τροποποιητικής δήλωσης του Δημοσίου για δασικές εκτάσεις) κατέστησαν αναγκαίες λόγω της παράτασης του χρόνου εκτέλεσης. Η απόφαση βασίστηκε στις διατάξεις του άρθρου 132 παρ. 1 περ. β΄ του ν. 4412/2016. Επιπλέον, το σωρευτικό ποσοστό αύξησης της δαπάνης (το οποίο ανέρχεται σε 11,91% μαζί με τις προηγούμενες 1η, 2η και 3η συμπληρωματική σύμβαση) δεν υπερβαίνει το όριο του 50% της αξίας της αρχικής σύμβασης. Συνεπώς, δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου της 4ης συμπληρωματικής σύμβασης.