Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/448/2026

Με τις ανωτέρω προσφυγές επιδιώκεται η ανάκληση της 1/2026 Πράξης προσυμβατικού ελέγχου της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην Υπηρεσία Επιτρόπου ΟΤΑ ...Από τις προπαρατεθείσες διατάξεις συνάγονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: i) Δεν είναι επιτρεπτή η τροποποίηση των υποβληθεισών προσφορών μετά την αποσφράγισή τους και κατά τη διαδικασία σύναψης της σύμβασης, συνεπώς ούτε και στο στάδιο μεταξύ της ανάδειξης προσωρινού αναδόχου και της σύναψης της σύμβασης. Τούτο, ανεξαρτήτως αν την πρωτοβουλία για την τροποποίηση λαμβάνει η αναθέτουσα αρχή ή ο προσφέρων, δοθέντος ότι αμφότεροι έχουν δεσμευτεί αμφίδρομα από τη διακήρυξη, η οποία συνιστά το κανονιστικό πλαίσιο του διαγωνισμού (πρβλ. ΔΕΕ, Επιτροπή κατά CAS Succhi di Frutta, C-496/99P, σκ. 120-125). ii) Η κατάρτιση τροποποιητικής σύμβασης με τον ανάδοχο ήδη εκτελούμενης σύμβασης προμήθειας στους ειδικούς τομείς που διέπονται από το Βιβλίο ΙΙ του ν. 4412/2016 επιτρέπεται μόνο στις περιοριστικά αναφερόμενες στο άρθρο 337 του Βιβλίου αυτού περιπτώσεις, διότι αποτελεί κατ΄ ουσίαν εξαιρετική διαδικασία απευθείας ανάθεσης, παρεκκλίνουσα από τις αρχές της διαφάνειας, της ισότητας και του ακώλυτου ανταγωνισμού, η τήρηση των οποίων διασφαλίζεται με τη διενέργεια δημόσιου ανοικτού διαγωνισμού. Κοινή δε συνισταμένη εφαρμογής των περιπτώσεων του άρθρου αυτού είναι η μη ουσιώδης αλλαγή των καθοριστικών για την συμμετοχή στη διαδικασία ανάθεσης κριτηρίων, του εύρους και του περιεχομένου των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλομένων, καθώς και των χαρακτηριστικών της συνολικής προμήθειας (πρβλ. μεταξύ άλλων ΔΕΕ, Επιτροπή κατά CAS Succhi di Frutta, C-496/99P, σκ. 117-122, Pressetext Nachrichtenagentur GmbH, C-454/06, σκ. 34-37, C-549/14 Finn Frogne Α/S, C-549/14, σκ. 27-28, Επιτροπή κατά Ιταλικής Δημοκρατίας, C-526/17, σκ. 32, 58, T-Systems Magyarország Zrt, C–263/19, σκ.61 Αdvania Sverige AB, σκ. 19, EλΣυν. 178/2022 σκ.14, Τμ. Εβδ. 91/2021 σκ. 4). iii) Η διάταξη για την τροποποίηση της σύμβασης κατ΄επίκληση συνδρομής απρόβλεπτων περιστάσεων (περ. γ΄) είναι, για τους ανωτέρω λόγους, κατά πάγια νομολογία, στενά ερμηνευτέα λόγω της παρέκκλισής της από τους κοινούς κανόνες των διαγωνιστικών διαδικασιών ανάθεσης και της μη ανάπτυξης ανταγωνισμού, το δε βάρος απόδειξης της συνδρομής των προϋποθέσεων εφαρμογής της φέρει ο αναθέτων φορέας που την επικαλείται (Επιτροπή κατά Ελληνικής Δημοκρατίας, C-601/10, σκ. 57-58, ΕλΣυν Ολ. 854/2022 σκ. 8, 183/2022 σκ. 4, Έβδ. Τμ. 1608/2022 σκ. 4, 1363/2022 σκ. 4). Κατά δε την εκδίκαση προσφυγής κατά Πράξης προσυμβατικού ελέγχου στην οποία αναφύονται σχετικά ζητήματα, το Δικαστήριο εξετάζει εάν με τις οικείες πράξεις του αναθέτοντα φορέα και την πληττόμενη Πράξη προσυμβατικού ελέγχου έχει διαπιστωθεί η συνδρομή ή η έλλειψη των νομίμων προϋποθέσεων σύναψης τροποποιητικής σύμβασης κατά τις απαριθμούμενες στο άρθρο 337 περιπτώσεις και σε ποιο εύρος αυτών, και ελέγχει την ουσιαστική εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών, χωρίς όμως να υπεισέρχεται στον έλεγχο κρίσεων της αναθέτουσας που προκύπτουν από επεξεργασία σύνθετων τεχνικών δεδομένων (πρβλ. ΕλΣυν Έβδ. Τμ. 576/2022, σκ. 48).

ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ:2η τροποποίηση της σύμβασης «ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΕΙΔΩΝ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΥΠΡΕΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΣΑΚΚΩΝ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ – ΚΕΡΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ», Τμήμα 2: «ΣΑΚΚΟΙ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ – ΚΕΡΜΑΤΩΝ», συμβατικής δαπάνης 75.495,00 χωρίς Φ.Π.Α. (συνολικής προϋπολογιζόμενης δαπάνης διακήρυξης ύψους  342.675,20 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α.).(....)Περαιτέρω, η παράλειψη αποστολής της 1ης τροποποιητικής συμφωνίας προς άσκηση προσυμβατικού ελέγχου καθιστά μη παραδεκτή την υποβολή της επίμαχης 2ης τροποποιητικής σύμβασης στον έλεγχο αυτό, καθόσον τέτοιος έλεγχος θα ήταν ουσιαστικά αλυσιτελής και άνευ αντικειμένου.  Τούτο δε, αφού, ενόψει όσων κατά τα ανωτέρω έγιναν δεκτά (βλ. σκέψη 4 και 6),  οι ανωτέρω δύο  συμβάσεις δεν είναι αυτοτελείς αλλά συνέχονται άμεσα μεταξύ τους, τροποποιώντας με λειτουργικά και οικονομικά συνεχόμενο τρόπο την αρχική σύμβαση, στην οποία και ενσωματώνονται ως ενιαίο σύνολο. Η  επαύξηση της τιμής μονάδας των επίμαχων ειδών με την κρινόμενη ήδη σύμβαση σε ποσοστό 22%, υπολογίζεται  στην ήδη επαυξημένη τιμή αυτών, όπως έχει ήδη διαμορφωθεί με την 1η τροποποίηση της αρχικής σύμβασης και προϋποθέτει ότι η τελευταία έχει ήδη ελεγχθεί ως νόμιμη ώστε να δικαιολογείται  (έστω και εφεξής) η συνολική επαύξηση της αρχικής τιμής των ειδών κατά 45%. Το προσαυξημένο αυτό τίμημα είναι εκείνο που θα  καταβληθεί κατά τρόπο  ενιαίο και αδιαίρετο στον ανάδοχο σε περίπτωση υπογραφής του ελεγχόμενου ήδη σχεδίου σύμβασης , η νομιμότητα του οποίου συναρτάται, συνεπώς, άμεσα με εκείνη της πρώτης τροποποιητικής συμφωνίας  και δεν μπορεί, συνεπώς, να διαχωρισθεί από αυτήν και να ελεγχθεί αυτοτελώς ως διακριτή συμφωνία, κατά τα ορθώς κριθέντα με την προσβαλλομένη.Απορρίπτει την προσφυγή ανάκλησης.

Προμήθεια υγρών καυσίμων:Κατ’ ακολουθίαν δε των ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι: α) Κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ του Δήμου Νίκαιας – Αγίου Ιωάννη Ρέντη και της…... για την προμήθεια των ειδών της Κατηγορίας Β της ελεγχόμενης προμήθειας (προμήθεια λιπαντικών για τις ανάγκες του ως άνω Δήμου για 2 έτη), εξαιτίας της συνδρομής των υπό σκέψεις 11 και 12 διαπιστωθεισών ουσιωδών  νομικών πλημμέλειών της διαδικασίας ανάθεσης ειδικώς της σύμβασης για την Κατηγορία αυτή (Β). Σε κάθε δε περίπτωση το Κλιμάκιο επισημαίνει ότι στον όρο του άρθρου 4 του εν λόγω σχεδίου, που ορίζει ότι «(…) Η χρονική διάρκεια της σύμβασης μπορεί να παραταθεί μέχρι το πενήντα τοις εκατό (50%), με αιτιολογημένη απόφαση του αρμοδίου αποφαινόμενου οργάνου, όταν η Αναθέτουσα Αρχή κρίνει αναγκαίο ή σκόπιμο, να συνεχιστεί απρόσκοπτα η λειτουργία των υπηρεσιών του ή και μέχρι την διενέργεια του επόμενου διαγωνισμού, με τις προϋποθέσεις και τις εκπτώσεις που προβλέπονται.», πρέπει να προστεθεί η διευκρίνιση ότι η προβλεπόμενη δυνατότητα παράτασης της διάρκειας της σύμβασης μέχρι και κατά 50%, αφορά αποκλειστικώς στη δυνατότητα παράτασης του συνολικού χρόνου παράδοσης της σύμβασης (2 έτη) υπό τις προϋποθέσεις και τους όρους εφαρμογής του άρθρου 206 του ν. 4412/2016, όπως ισχύει, χωρίς αύξηση των συμβατικών ποσοτήτων των προς προμήθεια ειδών και των συμβατικών τους τιμών ή της συνολικής συμβατικής τιμής. Τούτο, με δεδομένο ότι ούτε στην ανωτέρω διακήρυξη ούτε στη σχετική προκήρυξη, που απεστάλη για δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 29.4.2022, προβλέπεται είτε οποιοδήποτε δικαίωμα προαίρεσης είτε δυνατότητα παράτασης της διάρκειας των αντίστοιχων συμβάσεων (στην ανωτέρω προκήρυξη τα πεδία «Δικαιώματα προαίρεσης» και «Η παρούσα σύμβαση υπόκειται σε παράταση», που αφορούν στην Κατηγορία Β, έχουν απαντηθεί με ΟΧΙ). β) Δεν κωλύεται η υπογραφή των υποβληθέντων για έλεγχο σχεδίων συμβάσεων μεταξύ του Δήμου Νίκαιας – Αγίου Ιωάννη Ρέντη και i. της ….. για την προμήθεια των ειδών της Κατηγορίας Α της ελεγχόμενης προμήθειας (προμήθεια πετρελαίου κίνησης και βενζίνης αμόλυβδης για τις ανάγκες του ως άνω Δήμου για 2 έτη), ii. της ….. για την προμήθεια των ειδών της Κατηγορίας Γ της ελεγχόμενης προμήθειας (προμήθεια πετρελαίου θέρμανσης και κίνησης για τις ανάγκες των Διευθύνσεων Καθαριότητας και Ανακύκλωσης, Αθλητισμού, Πολιτισμού και Παιδείας και Προσχολικής Αγωγής του ως άνω Δήμου για 2 έτη), υπό την προϋπόθεση ότι στον όρο του άρθρου 4 των σχεδίων αυτών, που ορίζει ότι «(…) Η χρονική διάρκεια της σύμβασης μπορεί να παραταθεί μέχρι το πενήντα τοις εκατό (50%), με αιτιολογημένη απόφαση του αρμοδίου αποφαινόμενου οργάνου, όταν η Αναθέτουσα Αρχή κρίνει αναγκαίο ή σκόπιμο, να συνεχιστεί απρόσκοπτα η λειτουργία των υπηρεσιών του ή και μέχρι την διενέργεια του επόμενου διαγωνισμού, με τις προϋποθέσεις και τις εκπτώσεις που προβλέπονται.», θα προστεθεί η διευκρίνιση ότι η προβλεπόμενη δυνατότητα παράτασης της διάρκειας της αντίστοιχης σύμβασης μέχρι και κατά 50%, αφορά αποκλειστικώς στη δυνατότητα παράτασης του συνολικού χρόνου παράδοσης της σύμβασης (2 έτη) υπό τις προϋποθέσεις και τους όρους εφαρμογής του άρθρου 206 του ν. 4412/2016, όπως ισχύει, χωρίς αύξηση των συμβατικών ποσοτήτων των προς προμήθεια ειδών και των συμβατικών τους τιμών ή της συνολικής συμβατικής τιμής.Τούτο, με δεδομένο ότι ούτε στην ανωτέρω διακήρυξη ούτε στη ανωτέρω σχετική προκήρυξη προβλέπεται είτε οποιοδήποτε δικαίωμα προαίρεσης είτε δυνατότητα παράτασης της διάρκειας των αντίστοιχων συμβάσεων (στην ανωτέρω προκήρυξη τα πεδία «Δικαιώματα προαίρεσης» και «Η παρούσα σύμβαση υπόκειται σε παράταση», που αφορούν στις Κατηγορίες Α και Γ, έχουν απαντηθεί με ΟΧΙ).   

Αποκομιδή, Μεταφορά και Διαχείρισης των Μολυσματικών Αποβλήτων.(...) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω (βλ. σκέψεις 13-15), το Δικαστήριο κρίνει ότι ελεγχόμενες τροποποιήσεις είναι νόμιμες, καθώς στην προκειμένη περίπτωση συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις αυτοτελούς εφαρμογής  της παρ. 1 περ. γ΄ του άρθρου 132 του ν. 4412/2016 και όχι σε συνδυασμό με τις διατάξεις 388 και 288 ΑΚ, όπως ισχυρίζεται η δεύτερη προσφεύγουσα (βλ. ΕλΣυν Εβδ. Τμ. 1363/2022 σκ. 5 όπου και περαιτέρω νμλγ). Ειδικότερα, ναι μεν τα επικαλούμενα από τις προσφεύγουσες απρόβλεπτα γεγονότα (πόλεμος στην Ουκρανία και συνακόλουθη επίταση της ενεργειακής κρίσης, συνεχιζόμενες συνέπειες της πανδημίας COVID-19), τα οποία, άλλωστε, ουδέποτε αμφισβήτησε και το ΓΝΠΑ, καθώς και τα επικαλούμενα στοιχεία αύξησης των επιμέρους στοιχείων που διαμορφώνουν το κόστος παροχής των ανατεθεισών υπηρεσιών ανάγονται σε χρόνο προγενέστερο της σύναψης και εκτέλεσης των ήδη από 28.11.2022 συναφθεισών αρχικών συμβάσεων, ήτοι ανάγονται στον διαδραμόντα κατά τη διενέργεια της διαγωνιστικής διαδικασίας χρόνο και συγκεκριμένα εκκίνησαν μετά από την υποβολή των προσφορών, εντούτοις, τα ίδια αυτά γεγονότα είχαν δυναμικά εξελισσόμενο χαρακτήρα με αποτέλεσμα τη διατάραξη της εφοδιαστικής αλυσίδας λόγω της υπέρμετρης αύξησης του κόστους της ενέργειας και των πρώτων υλών με δυσμενείς κλιμακούμενες συνέπειες στην αγορά που εκτείνονται σημαντικά σε βάθος χρόνου, καταλαμβάνοντας και τον χρόνο που μεσολάβησε από την σύναψη της αρχικής σύμβασης έως και την έγκριση της τροποποίησης αυτής γεγονότα εκ φύσεως ασυνήθιστα και μη δυνάμενα να προβλεφθούν πλήρως κατά την αρχική εκδήλωσής του από την αναθέτουσα Αρχή (πρβλ. ΕλΣυν. αποφ. Εβδ. Τμ. 1757/2022, σκ.19 ). Για τους λόγους αυτούςΣυνεξετάζει τις προσφυγές ανάκλησης των εταιρειών: α)  «..Α.Ε.» και β) «…Α.Ε.».Δέχεται τις  προσφυγές αυτές.Ανακαλεί την 2/2023 Πράξη του  Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην 4η Υπηρεσία Επιτρόπου του Τομέα Υγείας, στο σύνολό της.

Αποκατάσταση ζημιών οδικών υποδομών...Με δεδομένα τα εκτιθέμενα ανωτέρω (σκ. 3.6 της παρούσας), το Δικαστήριο κρίνει ότι ο προβαλλόμενος λόγος ανάκλησης πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος και να ανακληθεί η προσβαλλόμενη πράξη και κατά το μέρος αυτό.Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, το Δικαστήριο κρίνει ότι η προσφυγή ανάκλησης πρέπει να γίνει δεκτή και, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη πράξη και ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης για το έργο «Αποκατάσταση ζημιών οδικών υποδομών του Δήμου ..., Περιφερειακής Ενότητας ... που επλήγη από τη φυσική καταστροφή της 18ης και 19ης Σεπτεμβρίου 2020» ανάμεσα στον ήδη προσφεύγοντα και την ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «...», συμβατικού ποσού 888.181,82 ευρώ πλέον ΦΠΑ (1.101.345,45 ευρώ συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ

Προμήθεια ελαστικών επισώτρων.(...) 	Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω (σκ. 9), το Δικαστήριο κρίνει ότι νομίμως καταρχάς, επιχειρείται η εισαγωγή της προβλεπόμενης στην παρ. 9α του άρθρου 53 του ν. 4412/2016 ρήτρας (τύπου) αναπροσαρμογής τιμών στην με αριθμ. 6854/2022  1η εκτελεστική σύμβαση της 06/ΓΓΕ/2022 ΣΠ. Τούτο διότι η εισαγωγή της ρήτρας αυτής το πρώτον στην εκτελεστική σύμβαση καθίσταται, κατ’ εξαίρεση, δυνατή, λόγω και της λήξης ισχύος της υποκείμενης ΣΠ στις 27.5.2023, κατ’ εφαρμογή της ρητής σχετικής δυνατότητας που εισήχθη με την παρ. 2 του άρθρου 7 του ν. 4965/2022. Εξάλλου, η συμβατική πρόβλεψη της απαγόρευσης αναθεώρησης των τιμών, που αποτυπώνεται στην ανωτέρω ΣΠ δεν εμποδίζει την εισαγωγή της επίμαχης ρήτρας, καθόσον η απαγόρευση αυτή ισχύει σε περιπτώσεις συνήθους και ομαλής εκτέλεσης των συμβάσεων και όχι σε περιπτώσεις απρόοπτης μεταβολής των συνθηκών, όπως εν προκειμένω. Ούτε, τέλος, κωλύεται η εισαγωγή της ρήτρας αυτής  από το γεγονός ότι τα προμηθευθέντα είδη που αφορά έχουν ήδη παραδοθεί από την ανάδοχο και έχουν παραληφθεί από την αναθέτουσα αρχή, καθόσον η εκτέλεση της 1ης εκτελεστικής σύμβασης δεν έχει ολοκληρωθεί, αφού εκκρεμεί η αποπληρωμή του τιμήματός τους, αξίας 298.036,90 ευρώ, που επιδιώκεται να προσαυξηθεί. Δέχεται την προσφυγή ανάκλησης και την υπέρ αυτής ασκηθείσα παρέμβαση.Ανακαλεί την 115/2023 Πράξη της Υπηρεσίας Επιτρόπου  

ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΜΒΑΣΗΣ "Προμήθεια και εγκατάσταση ψηφιακών υδρομετρητών και ολοκληρωμένου συστήματος τηλεμετρίας" (...)Από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων και ιδίως αυτών της παρ. 6, συνάγεται ότι η έννοια της «ουσιώδους» τροποποίησης της περ. α΄ της παρ. 5 του άρθρου 324 του ν. 4700/2020, που οριοθετεί τις τροποποιητικές συμβάσεις που υπάγονται στον προσυμβατικό έλεγχο, έχει οιονεί δικονομικό χαρακτήρα και ερμηνεύεται μεν αυτόνομα, πλην όμως υπό το φως των κατευθύνσεων της παρ. 6 του άρθρου 337 του ν. 4412/2016, κατά τρόπο ώστε στον προσυμβατικό έλεγχο να υπάγονται οι τροποποιήσεις συμβάσεων που είχαν αρχικά υπαχθεί στον προσυμβατικό έλεγχο και α) έχουν οικονομικό αντικείμενο, με την εξαίρεση των ήσσονος σημασίας τροποποιήσεων (de minimis) της παρ. 2 του άρθρου 132 του ν. 4412/2016 ή β) συνεπάγονται τροποποίηση ουσιωδών όρων (essentialia negotii) της αρχικής σύμβασης, όπως, ενδεικτικά, του αντικειμένου της σύμβασης, του προσώπου ενός των αντισυμβαλλομένων, του συμβατικού τιμήματος, του τρόπου υπολογισμού και του χρόνου καταβολής αυτού, καθώς και των προβλεπόμενων στη σύμβαση εγγυήσεων καλής εκτέλεσης. Εν όψει των ανωτέρω, όμως και προκειμένου να εξεταστούν οι προεκτεθείσες προϋποθέσεις περί του ουσιώδους χαρακτήρα της τροποποίησης αρχικής σύμβασης, θα πρέπει προηγουμένως η τελευταία να βρίσκεται σε ισχύ, δεδομένου ότι όλες οι ανωτέρω προϋποθέσεις αφορούν τροποποίηση συμβάσεων «κατά τη διάρκειά τους», όπως, άλλωστε, συνάγεται, τόσο από το νοηματικό περιεχόμενο των ως άνω διατάξεων, όσο και από την ευθεία αναφορά σ’ αυτή (διάρκεια) ήδη από τον τίτλο του άρθρου 336, αλλά και από την ίδια αναφορά στην παράγραφο 4 αυτού. Κατά συνέπεια, δεν νοείται τροποποίηση ήδη λήξασας σύμβασης (...)Ως εκ τούτου, το αίτημα του αναδόχου που υποβλήθηκε στις 26.10.2023 και πολλώ δε μάλλον η απόφαση του αναθέτοντος φορέα για την τροποποίηση της ως άνω σύμβασης που ελήφθη την 1η.11.2023 έλαβαν χώρα σε χρόνο που η αρχική σύμβαση είχε ήδη λήξει. Εξ άλλου, η ολοκλήρωση ή μη του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου της σύμβασης δεν αποτελεί ζήτημα επιτρεπτής ή μη τροποποίησης της σύμβασης, αλλά ζήτημα αναγόμενο στις διατάξεις περί την εκτέλεση αυτής (άρθρα 200επ. του ν. 4412/2016 και ιδίως άρθρα 202 και 206 του ως άνω νόμου), το οποίο εκφεύγει του αντικειμένου του προσυμβατικού ελέγχου από το Ελεγκτικό Συνέδριο και αποτελεί αρμοδιότητα των οργάνων του αναθέτοντος φορέα αναφορικά με την κρίση π.χ. περί υπαιτιότητας ή μη του αναδόχου για τυχόν υπολειπόμενες και μη παραδοθείσες ποσότητες, του ασήμαντου ή μη χαρακτήρα αυτών σε σχέση με το συνολικό αντικείμενο, της ποιοτική ή μη εκπλήρωση της υποχρέωσης του αναδόχου κ.λπ.. Για τους λόγους αυτούς Αποφαίνεται ότι είναι μη νόμιμη η τροποποίηση της σύμβασης

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ-ΟΥΣΙΩΔΕΙΣ ΠΛΗΜΜΕΛΕΙΕΣ(..) Με την ανωτέρω προσφυγή ζητείται η αναθεώρηση της 1567/2025 απόφασης του Εβδόμου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία απορρίφθηκε η προσφυγή ανάκλησης της ήδη ως άνω προσφεύγουσας κατά της 262/2025 πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.(...)	Ενόψει του ανωτέρω εκτιθέμενου πραγματικού και σύμφωνα προς τα αναπτυχθέντα στη σκέψη 7, το Δικαστήριο κρίνει κατ’ αρχάς ότι, όπως ορθώς δέχθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, μη νομίμως προβλέπεται στη διακήρυξη του ελεγχόμενου διαγωνισμού μόνο ένα συνολικό κατ’ αποκοπήν ποσό ως δαπάνη για όλα τα είδη και υπηρεσίες της προμήθειας, χωρίς κατάστρωση του προϋπολογισμού της διακήρυξης με επιμέρους τιμές μονάδας για τις ανωτέρω κατηγορίες ειδών και υπηρεσιών, έστω κατ’ αναλογία με τις υποβληθείσες τον Μάρτιο έτους 2022 μη δεσμευτικές προσφορές, οι οποίες περιλαμβάνουν, κατά όμοιο τρόπο, κατηγοριοποίηση των υπό προμήθεια ειδών και των υπό παροχή υπηρεσιών. Ο δε ισχυρισμός της προσφεύγουσας και της παρεμβαίνουσας περί μοναδικότητας, του πολύπλοκου και εξειδικευμένου χαρακτήρα της εν θέματι προμήθειας, που συνεπάγεται την αδυναμία πρόβλεψης τιμών κατ’ είδος της κατ’ αποκοπή προϋπολογισθείσας δαπάνης, είναι απορριπτέος προεχόντως διότι κατά τον χρόνο σύνταξης της διακήρυξης του διαγωνισμού είχαν ήδη υποβληθεί οι προμνησθείσες μη δεσμευτικές προσφορές που είχαν τιμολογήσει τα υπό προμήθεια αγαθά και υπηρεσίες ανά κατηγορία, και χωρίς πρόβλεψη τιμών μονάδας για κάθε ένα επιμέρους είδος από τα οποία αυτά αποτελούνται (π.χ. διαφορετικού μεγέθους πλωτά στοιχεία από σκυρόδεμα, αλυσίδες, άγκυρες κ.λπ.), που θα είχε ως ενδεχόμενο αποτέλεσμα τον υπέρμετρο περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ της στενότητας της περιγραφής, όπως ορθώς κρίθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση.
Ωστόσο, όπως γίνεται παγίως δεκτό από τις απαρχές ήδη του προσυμβατικού ελέγχου, το Δικαστήριο διακρίνει μεταξύ ουσιωδών και μη πλημμελειών, καταλήγει δε σε αρνητική κρίση ως προς την υπογραφή της σύμβασης μόνον όταν στην προκειμένη περίπτωση η νομική πλημμέλεια που έχει εμφιλοχωρήσει στην οικεία διαδικασία ανάθεσης ή στο σχέδιο της σύμβασης κρίνεται πράγματι ουσιώδης, υπό την έννοια ότι εξαιτίας της πλημμέλειας αυτής παραβιάζονται ουσιώδεις αρχές της νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων, κατά τρόπο που πλήττεται η αντικειμενική ακεραιότητα της διαδικασίας. Στο πλαίσιο αυτό, μία πλημμέλεια δεν κρίνεται ουσιώδης κατά τρόπο αφηρημένο και θεωρητικό, αλλά με βάση τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά της ελεγχόμενης διαγωνιστικής διαδικασίας (βλ. και ΕλΣυν Ολ. 566/2025 σκ. 28, 1733/2024 σκ. 32, 376/2024 σκ. 6, 981/2023 σκ. 17, 1716/2022 σκ. 30, 1853/2022 σκ. 9, 2498/2020 σκ. 20, 2141/2020 σκ. 20, 2138/2020 σκ. 31). 

Μεταφορά πόσιμου νερού:	Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η υπό κρίση «τροποποιητική» συμφωνία εκφεύγει του προσυμβατικού ελέγχου και, συνεπώς, εισάγεται ενώπιόν του απαραδέκτως. Τούτο, προεχόντως διότι με την εν λόγω «τροποποίηση», όπως άλλωστε ρητώς δηλώνεται από την αναθέτουσα Αρχή, ανακοστολογούνται ήδη παρασχεθείσες από την ανάδοχο κοινοπραξία υπηρεσίες μεταφοράς πόσιμου νερού στη νήσο Σπετσών, μέσω της πρόβλεψης για καταβολή επιπρόσθετης αμοιβής για όσα δρομολόγια αυτή πραγματοποίησε κατά το, σαφώς προσδιοριζόμενο στο υποβληθέν σχέδιο, χρονικό διάστημα από 4.3.2022 έως 31.12.2022, δηλαδή σε χρόνο πριν από την εισαγωγή του σχεδίου σύμβασης για έλεγχο νομιμότητας. Επομένως, το ως άνω σχέδιο «τροποποίησης» δεν αφορά πράγματι σε αναδιαμόρφωση επιμέρους όρου (συμβατικού τιμήματος) της αρχικής σύμβασης, ήτοι δεν συνιστά τροποποίηση κατά την έννοια του άρθρου 132 παρ. 1 περ. γ΄ του ν. 4412/2016, το οποίο επικαλείται η αναθέτουσα Αρχή, αλλά αποσκοπεί κατ’ ουσίαν στον διακανονισμό εκ μέρους των συμβαλλόμενων μερών και την εκκαθάριση λογαριασμών ήδη εκτελεσθεισών υπηρεσιών και, ως εκ τούτου, απαραδέκτως υποβάλλεται για έλεγχο ενώπιον του παρόντος Κλιμακίου.

ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΡΓΑ:Με την προσφυγή αυτή επιδιώκεται η ανάκληση της 22/2022 Πράξης προσυμβατικού ελέγχου της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου(....)Με την προσβαλλόμενη πράξη κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου συμπληρωματικής σύμβασης του έργου «Έργα αντιπλημμυρικής προστασίας του Δήμου …» μεταξύ του προσφεύγοντος Δήμου … … και της αναδόχου εταιρείας «… ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», προϋπολογιζόμενης δαπάνης 61.000,68 ευρώ (πλέον Φ.Π.Α.).(....)Περαιτέρω, το Δικαστήριο κρίνει ότι, εν προκειμένω, συντρέχουν οι τιθέμενες με τις διατάξεις των άρθρων 132 παρ. 1 περ. β΄ και 156 παρ. 1 περ. β΄ του ν. 4412/2016, ως ισχύουν, προϋποθέσεις σύναψης τροποποιητικής σύμβασης για την εκτέλεση συμπληρωματικών εργασιών, σύμφωνα με όσα εκτίθενται ανωτέρω (βλ. σκ. 8), δεδομένου ότι (α) οι επίμαχες συμπληρωματικές εργασίες για την κατασκευή της παρακαμπτήριας οδού δεν περιλαμβάνονται στην αρχική σύμβαση, πλην όμως είναι απαραίτητες για την εκτέλεση του αντικειμένου αυτής, αφού η διευθέτηση της κυκλοφορίας των οχημάτων στην περιοχή του έργου μέσω της παρακαμπτήριας οδού αποτελεί προϋπόθεση για την έναρξη των εργασιών του βασικού αντιπλημμυρικού έργου, οι εργασίες δε αυτές κατέστησαν αναγκαίες μετά την σύναψη της αρχικής σύμβασης, όταν πλέον εγκρίθηκαν από τα αρμόδια όργανα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης οι απαραίτητες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, με τις οποίες οριστικοποιήθηκε ο τρόπος κατασκευής της παρακαμπτήριας οδού(....)Ανακαλεί την 22/2022 Πράξη προσυμβατικού ελέγχου της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου