Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/401/2026

Παροχή υπηρεσίας λειτουργίας Χώρου Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων.(...)	Μετά από όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, οι κρινόμενες προσφυγές ανάκλησης πρέπει να γίνουν δεκτές, να ανακληθεί η προσβαλλόμενη Πράξη και να υπογραφεί το σχέδιο της ελεγχόμενης σύμβασης. Επισημαίνεται, πάντως, ότι η πιστή τήρηση των εγκεκριμένων περιβαλλοντικών όρων και η κατά προτεραιότητα έκδοση της άδειας λειτουργίας του έργου αποτελούν επιτακτικές υποχρεώσεις των συμβαλλομένων μερών κατά την εκτέλεση της ελεγχόμενης σύμβασης, προκειμένου ο ΧΥΤΑ ... να λειτουργεί σύννομα.Για τους λόγους αυτούς.Δέχεται τις προσφυγές ανάκλησης. Ανακαλεί την 103/2024 Πράξη του Z΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Τοποθέτηση- εκτοποθέτηση εορταστικού στολισμού της πόλη.(...)	Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις 3 και 4 της παρούσας, το Δικαστήριο κρίνει ότι ο πρώτος λόγος της προσφυγής περί της αναρμοδιότητας του Κλιμακίου να ελέγξει την κρινόμενη σύμβαση είναι αβάσιμος, καθόσον η ελεγχόμενη Ομάδα 2, ανεξαρτήτως του προϋπολογισμού της, αποτελεί τμήμα ενός ευρύτερου διαγωνισμού με αντικείμενο την παροχή υπηρεσιών που αφορούν στον εορταστικό στολισμό και αποστολισμό της πόλης των Αθηνών, τις οποίες η αναθέτουσα Αρχή στο πλαίσιο της διακριτικής της ευχέρειας υποδιαίρεσε μεν σε τμήματα, δημοπράτησε όμως με μία ενιαία διαγωνιστική διαδικασία με συνολική προϋπολογιζόμενη δαπάνη για τρία χρόνια που υπερβαίνει το ποσοτικό όριο του 1.700.000 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.) και αποτελεί, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν (σκ. 4) το μοναδικό και σαφές κριτήριο για τον καθορισμό της αρμοδιότητας του ελεγκτικού οργάνου, που στην προκειμένη περίπτωση είναι το Ζ΄ Κλιμάκιο. 
Περαιτέρω, απορριπτέος τυγχάνει και ο δεύτερος λόγος της προσφυγής, καθόσον, κατά τα ορθώς κριθέντα από το Κλιμάκιο, από τα διαλαμβανόμενα στα δύο προαναφερόμενα έγγραφα της αναθέτουσας Αρχής προκύπτει ότι αναφορικά με την Ομάδα 2 επήλθε ουσιώδης αλλαγή στους όρους της διακήρυξης, και δη στα κριτήρια τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας των υποψηφίων οικονομικών φορέων και στα μέσα απόδειξης αυτών, τα οποία έγιναν λιγότερο απαιτητικά, χωρίς η εν λόγω αλλαγή να περιβληθεί με τις απαιτούμενες νόμιμες διατυπώσεις δημοσιότητας (σκ. 5), με την τήρηση του ελάχιστου προβλεπόμενου χρονικού διαστήματος μεταξύ της δημοσίευσης και της διενέργειας του διαγωνισμού, ούτως ώστε να λάβουν γνώση υπό τους ίδιους όρους και άλλοι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί φορείς, οι οποίοι, μη πληρώντας τα αρχικά κριτήρια ποιοτικής επιλογής, πιθανώς αποθαρρύνθηκαν να υποβάλουν προσφορά. Όσα δε αντίθετα προβάλλει ο προσφεύγων είναι αβάσιμα και απορριπτέα. Για τους λόγους αυτούς.Απορρίπτει την από 24.2.2025 (ΑΒΔ 435/2025) προσφυγή ανάκλησης.Δεν ανακαλεί την 34/2025 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Προμήθεια και εγκατάσταση πλωτών προβλητών (...) Υπό τα ως άνω νομικά και πραγματικά δεδομένα πρέπει να γίνει δεκτό, κατ’ αρχάς, ότι η προσφεύγουσα αναθέτουσα αρχή όφειλε να συμπληρώσει και να αποστείλει για δημοσίευση στην Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης το τυποποιημένο έντυπο 14 «Διορθωτικό», για να γνωστοποιήσει την τροποποίηση του όρου του άρθρου 1.5 της Διακήρυξης της ελεγχόμενης σύμβασης και την μετάθεση της καταληκτικής ημερομηνίας υποβολής προσφορών από 16.9.2022, που οριζόταν στην αρχικά δημοσιευθείσα προκήρυξη, σε 14.10.2022. Επομένως, τήρησε πλημμελώς τις επιβαλλόμενες για την ελεγχόμενη σύμβαση, από το οικείο κανονιστικό πλαίσιο, διατυπώσεις δημοσιότητάς της, απορριπτομένων, ως αβασίμων, όλων όσων αντίθετα προβάλλονται με τις κρινόμενες προσφυγές.  Ενόψει των ανωτέρω περιστάσεων, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η, κατά τα αναφερόμενα στην προηγούμενη σκέψη, διαπιστωθείσα πλημμέλεια της πλημμελούς τήρησης των διατυπώσεων δημοσιότητας της ελεγχόμενης σύμβασης δεν δύναται, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα με τις κρινόμενες προσφυγές, να θεωρηθεί στην προκειμένη περίπτωση ως ουσιώδης. Για τους λόγους αυτούς.Δέχεται τις προσφυγές ανάκλησης.Διατάσσει την απόδοση στην εταιρεία με την επωνυμία «….Α.Ε.» του κατατεθέντος απ’ αυτή παραβόλου.  Ανακαλεί την 56/2023 Πράξη της Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου 

Με τις ανωτέρω προσφυγές ζητείται η ανάκληση της 456/2025 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.(...)Πλην όμως, ενόψει των ανωτέρω ειδικών δεδομένων, και ιδίως του ιδιαιτέρως τοπικού χαρακτήρα του αντικειμένου της ελεγχόμενης σύμβασης, του χαρακτήρα της τροποποίησης ως άμβλυνσης των απαιτήσεων συμμετοχής, της περιορισμένης απόκλισης, από την απαιτούμενη τριακονθήμερη προθεσμία και των προηγηθεισών έγκαιρων δημοσιεύσεων στο ΕΣΗΔΗΣ και στο ΚΗΜΔΗΣ, οι οποίες, μολονότι δεν θεραπεύουν την πλημμέλεια, λαμβάνονται υπόψη ως πραγματικό στοιχείο για την εκτίμηση της ουσιαστικής επίδρασης στον ανταγωνισμό, δεν προκύπτει ότι, εν τοις πράγμασι, επήλθε ουσιώδης αποστέρηση πληροφόρησης ή χρόνου προετοιμασίας για επιμελείς και επαρκώς ενημερωμένους οικονομικούς φορείς, ούτε ότι διαταράχθηκε ουσιωδώς η δυνατότητα ανάπτυξης υγιούς ανταγωνισμού. Ενόψει των ανωτέρω δεδομένων, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η κατά τα αναφερόμενα στην προηγούμενη σκέψη διαπιστωθείσα πλημμέλεια δεν δύναται, όπως βασίμως προβάλλεται με τις κρινόμενες προσφυγές, να θεωρηθεί στην προκειμένη περίπτωση ως ουσιώδης, κωλύουσα την υπογραφή της ελεγχόμενης σύμβασης. Τούτο, διότι η ως άνω πλημμέλεια, μολονότι υφίσταται, δεν προκύπτει ότι, υπό τα πραγματικά δεδομένα της υπόθεσης, έπληξε εν τοις πράγμασι τη διαφάνεια της διαδικασίας ή την ίση μεταχείριση των ενδιαφερομένων οικονομικών φορέων ή ότι επέφερε στη σχετική αγορά ουσιώδη αλλοίωση των συνθηκών ανταγωνισμού, ώστε να αναδεικνύεται δι’ αυτής πλήγμα στην ακεραιότητα της διαδικασίας ανάθεσης.(...)  Συνακόλουθα, οι κρινόμενες προσφυγές πρέπει να γίνουν δεκτές

Παροχή υπηρεσιών καθαριότητας ... ζητείται η ανάκληση της 501/2022 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.(...)Ενόψει αυτών, μη νομίμως αποκλείστηκαν οι εταιρείες α)..) και β).., με την αιτιολογία ότι δεν υπέβαλαν με τον φάκελο της τεχνικής τους προσφοράς, τα αποδεικτικά μέσα που πιστοποιούν τη συνδρομή των καθοριζομένων στα άρθρα 2.2.5 και 2.2.6 απαιτήσεων ποιοτικής επιλογής. Διάφορη, δε είναι, η προβλεπόμενη στο άρθρο 2.2.9.2 ευχέρεια της αναθέτουσας αρχής να ζητήσει από τους προσφέροντες, σε οποιοδήποτε χρονικό σημείο κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, να υποβάλλουν όλα ή ορισμένα δικαιολογητικά, όταν αυτό απαιτείται για την ορθή διεξαγωγή της διαδικασίας, ευχέρεια που δεν ασκήθηκε ρητώς και ειδικώς στην προκειμένη περίπτωση. Η αναθέτουσα αρχή όφειλε, συνεπώς, να κάνει αποδεκτές τις προσφορές των εν λόγω δύο διαγωνιζομένων και να τις προκρίνει στο επόμενο στάδιο ανοίγματος και αξιολόγησης των οικονομικών προσφορών, από το οποίο παρατύπως αυτές παραλείφθηκαν, γεγονός που συνιστά ουσιώδη πλημμέλεια της διαγωνιστικής διαδικασίας, η οποία κωλύει την υπογραφή του υποβληθέντος προς έλεγχο σχεδίου σύμβασης. Τα αυτά ισχύουν, καταρχήν, και ως προς την επίσης αποκλεισθείσα εταιρεία.., πλην όμως, αυτή νομίμως αποκλείσθηκε περαιτέρω για τον λόγο ότι η  υπεύθυνη δήλωση που υπέβαλε, σύμφωνα με  το άρθρο 2.4.3.2. περ. η΄ της διακήρυξης για τον υπεύθυνο του έργου, δεν ταυτίζονταν με τα στοιχεία του συντονιστή που αναφέρονταν στο έγγραφο της περ. γ΄ του ίδιου άρθρου, κατά παράβαση των διευκρινίσεων που δόθηκαν με το 5627/13.1.2022 έγγραφο, το οποίο, εντάχθηκε στο κανονιστικό πλαίσιο του διαγωνισμού και δέσμευε όλους τους προσφέροντες.(...) Δεν ανακαλεί την 501/2022 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Αντιπλημμυρικά έργα διευθέτησης ορεινών λεκανών απορροής.(...)	Με τις ανωτέρω προσφυγές ζητείται η ανάκληση της 354/2024 Πράξης του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
 Όπως ορθώς έκρινε το Κλιμάκιο και απορριπτομένων όσων αντίθετων προβάλλουν οι προσφεύγοντες και ο παρεμβαίνων ανάδοχος, στην προκειμένη περίπτωση, η προσφυγή στη διαδικασία διαπραγμάτευσης, αντί της ανοικτής ή κλειστής διαδικασίας για την ανάθεση της ελεγχόμενης σύμβασης έστω με συντετμημένες προθεσμίες, παρίσταται μη νόμιμη, διότι δεν συντρέχουν οι απαιτούμενες από τις διατάξεις του άρθρου 32 παρ. 2 περ. γ΄ του ν. 4412/2016 προϋποθέσεις του απολύτως απαραίτητου μέτρου και του κατεπείγοντος, οι οποίες είναι άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους, καθόσον όταν για την αντιμετώπιση μιας απρόβλεπτης κατάστασης λαμβάνονται μέτρα πάγιου χαρακτήρα που υπερβαίνουν το απαραίτητο μέτρο, οι ανάγκες που θεραπεύονται δεν μπορούν, κατά λογική και νομική ακολουθία, να θεωρηθούν κατεπείγουσες, όπως απαιτούν οι ως άνω διατάξεις (βλ. ΕλΣυν Ολ. 1188/2023, σκ. 17, Έβδ. Τμ. 1633/2023, σκ. 27). Περαιτέρω, όπως ορθώς έκρινε και το Κλιμάκιο, μόνη η κήρυξη της περιοχής αυτής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης κατά τον χρόνο της διενέργειας της διαδικασίας διαπραγμάτευσης δεν αρκεί για να θεμελιώσει την κατεπείγουσα φύση της ανάθεσης του έργου αυτού και την επιλογή της διαδικασίας αυτής, χωρίς τη συνδρομή των απαιτούμενων εκ του νόμου προϋποθέσεων. Μετά από όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις, οι κρινόμενες προσφυγές και η ασκηθείσα παρέμβαση πρέπει να απορριφθούν και να μην ανακληθεί η προσβαλλόμενη Πράξη, ενώ, πρέπει να επιστραφεί στην παρεμβαίνουσα ανάδοχο το μη οφειλόμενο κατά τα ανωτέρω, παράβολο που έχει καταθέσει (βλ. ανωτέρω σκ. 2).

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Ζητείται παραδεκτώς η ανάκληση της 75/2021 Πράξης του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία κρίθηκε ότι κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος σχεδίου σύμβασης μεταξύ αυτών για την παροχή των υπηρεσιών με τίτλο «Υπηρεσίες ανάπτυξης και διαχείρισης προγράμματος ανακύκλωσης» με προϋπολογισμό δαπάνης ύψους 12.556.800 ευρώ πλέον Φ.Π.Α 24% για τρία έτη, με δικαίωμα προαίρεσης για ένα επιπλέον έτος, ποσού 4.185.600 ευρώ, πλέον Φ.Π.Α. 24%(....)το Δικαστήριο κρίνει ότι εφόσον στους επίμαχους όρους των άρθρων 2.2.6.1 και 2.2.9.2 περ. Β.4.α της διακήρυξης της ελεγχόμενης ανάθεσης δεν προβλέπεται ρητά, ούτε δύναται να συναχθεί με βεβαιότητα, ότι κατά τον χρόνο υποβολής της προσφοράς του ο συμμετέχων οικονομικός φορέας έπρεπε να έχει ήδη εκτελέσει ολόκληρη ή τμήμα σύμβασης παροχής υπηρεσιών αξίας τουλάχιστον 1.000.000,00 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α. για λειτουργία και διαχείριση σταθερών και κινητών Πράσινων Σημείων, η αρχή της τυπικότητας σε συνδυασμό με τις λοιπές θεμελιώδεις αρχές του ενωσιακού και εθνικού δικαίου των δημοσίων συμβάσεων επιβάλλουν να γίνει δεκτό ότι για την παραδεκτή υποβολή της προσφοράς, αρκεί ο οικονομικός φορέας να εκτελεί κατ΄αυτήν μία τέτοια σύμβαση προϋπολογισμού τουλάχιστον 1.000.000,00 πλέον Φ.Π.Α.. Αντίθετη ερμηνευτική εκδοχή θα συνιστούσε ανεπίτρεπτη εκ των υστέρων τροποποίηση τόσο των όρων της διακήρυξης όσο και των στοιχείων της υποβληθείσας προσφοράς.Ανακαλεί την προσβαλλόμενη με αυτές 75/2021 πράξη του Ε΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στο αιτιολογικό της παρούσας.

Το Εβδομο Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέτασε την προσφυγή του Πανεπιστημίου Κρήτης κατά της 462/2025 Πράξης που έκρινε ως κωλυόμενη την υπογραφή σύμβασης σίτισης φοιτητών. Αν και το Δικαστήριο εντόπισε πλημμέλειες στη διακήρυξη σχετικά με τα έτη αναφοράς τεχνικής ικανότητας και τις διατυπώσεις δημοσιότητας των διευκρινίσεων, έκρινε ότι αυτές δεν ήταν ουσιώδεις. Συγκεκριμένα, διαπίστωσε ότι οι εν λόγω πλημμέλειες δεν επηρέασαν τις συνθήκες ανταγωνισμού ούτε την εκδήλωση ενδιαφέροντος, καθώς ο διαγωνισμός προσέλκυσε εξαρχής μόνο έναν συμμετέχοντα. Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο δέχθηκε την προσφυγή, ανακάλεσε την προσβαλλόμενη Πράξη και επέτρεψε την υπογραφή της ελεγχόμενης σύμβασης, κρίνοντας ότι δεν υφίσταται πλέον νόμιμο κώλυμα.

Προμήθεια α' υλών για την παραγωγή αντιπηκτικού υγρού...ζητείται η ανάκληση της 7/2021 Πράξης του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου..Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, οι τεχνικές προδιαγραφές των επίμαχων (με α/α 1, 2, 4, 5) προμηθευόμενων με την ελεγχόμενη σύμβαση προϊόντων δεν είναι συμβατές με τις διατάξεις του άρθρου 54 παρ. 2 και 3 του ν.4412/2016, καθόσον δεν είναι επαρκώς προσδιορισμένες ώστε να επιτρέπουν στους προσφέροντες να προσδιορίσουν το αντικείμενο της σύμβασης, συνθήκη που είχε ως αποτέλεσμα τη συρρίκνωση του ανταγωνισμού, δεδομένου ότι (βλ. ανωτέρω σκ. 4.7.) υποβλήθηκε μία μοναδική προσφορά για κάθε ένα από τα παραπάνω προϊόντα, αυτή του προσφεύγοντος αναδόχου, ο οποίος είναι ο αποκλειστικός αντιπρόσωπος στην Ελλάδα της εταιρείας ...., κατασκευάστριας του συστήματος ανακύκλωσης της 871 ΑΒΕΚ, προσέφερε προϊόντα παραγωγής της ανωτέρω εταιρείας, με μηδενική έκπτωση στις προϋπολογιζόμενες τιμές των προϊόντων, ενώ οι απαιτούμενες από τα οικεία άρθρα 8.5 των τεχνικών προδιαγραφών υπεύθυνες δηλώσεις (βεβαιώσεις) έχουν εκδοθεί από την 871 ΑΒΕΚ, βάσει των αντίστοιχων προϊόντων που της έχει προμηθεύσει με προηγούμενες συμβάσεις για τη λειτουργία του συστήματος ανακύκλωσης (πρβλ. και ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή Περιφερειών, με Τίτλο: «Καταπολέμηση του εγκλωβισμού στον πάροχο: δημιουργία ανοικτών συστημάτων ΤΠΕ με καλύτερη χρήση των προτύπων στις δημόσιες συμβάσεις», Ευρωπαϊκή Επιτροπή COM (2013) 455 final). Επομένως, το Κλιμάκιο με την προσβαλλόμενη πράξη κρίνοντας ότι κωλύεται η υπογραφή της ελεγχόμενης σύμβασης διότι οι τεχνικές προδιαγραφές βάσει των οποίων διενεργήθηκε η ανάθεσή της έχουν διατυπωθεί κατά τρόπο αόριστο και κατά παράβαση, μεταξύ άλλων, του άρθρου 54 του ν.4412/2016, ορθώς ερμήνευσε τους κρίσιμους όρους της Διακήρυξης, τα δε αντίθετα προβαλλόμενα με τις κρινόμενες προσφυγές ανάκλησης πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμα...Δεν ανακαλεί την 7/2021 Πράξη του ΣΤ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ/1073/2021

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ ΧΩΡΩΝ:	Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το Κλιμάκιο δεν διαπιστώνει ουσιώδεις νομικές πλημμέλειες στο πλαίσιο της ελεγχόμενης διαδικασίας τροποποίησης, συνεπώς κρίνει ότι δεν κωλύεται η υπογραφή του υποβληθέντος για έλεγχο σχεδίου τροποποίησής της, υπό τον όρο ότι η υπό έλεγχο τροποποίηση θα αφορά στον χρόνο από την υπογραφή του σχεδίου τροποποίησης και για το μέλλον και όχι αναδρομικά το χρονικό διάστημα από 1.1.2022 έως την υπογραφή της τροποποιητικής σύμβασης, δοθέντος ότι οι συμβάσεις που συνάπτει η δημόσια διοίκηση, η συμβατική δράση της οποίας διέπεται από την αρχή της νομιμότητας και όχι από τον κανόνα της συμβατικής ελευθερίας του άρθρου 361 Α.Κ., υπόκεινται στην απαγόρευση αναδρομικής ισχύος (βλ. Ελ.Συν Ζ΄Κλ. 666/2021, 649, 621/2022). Επισημαίνεται, περαιτέρω, ότι αμέσως μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας τροποποίησης με την υπογραφή του οικείου σχεδίου, πρέπει να δημοσιευθεί, σύμφωνα με το άρθρο 65 του ν. 4412/2016, σχετική γνωστοποίηση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περιέχουσα τις πληροφορίες που προβλέπονται στο Μέρος Ζ΄ του Παραρτήματος V του Προσαρτήματος Α΄ του ίδιου νόμου (ΕλΣυν Ζ΄ Κλ. 74/2020 κ.ά.).ΔΕΝ ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΕΒΔΟΜΟ/447/2023