ΕΣ/Τμ.7(ΚΠΕ)117/2015

Διενέργεια ανοικτού διαγωνισμού για την παροχή υπηρεσιών φύλαξης του κτιρίου του Υπουργείου Οικονομικών επί της οδού Κ. Σερβίας 8.

Διενέργεια ανοικτού διεθνούς διαγωνισμού με την διαδικασία της συμφωνίας πλαίσιο για την παροχή υπηρεσιών φύλαξης κτιρίων του Ελληνικού Δημοσίου.

Υπηρεσίες φύλαξης: Mη  νόμιμη η ανάθεση παροχής υπηρεσιών έκτακτης και τακτικής φύλαξης, καθόσον η προσφυγή στη διαπραγμάτευση με τις εταιρείες που είχαν συμμετάσχει στον ματαιωθέντα διαγωνισμό, δεν δύναται να δικαιολογηθεί κατά την έννοια του άρθρου 2 παρ. 13 Ι εδαφ. α΄ του ν. 2286/1995.

Μη νόμιμη η καταβολή αμοιβής από Δήμο σε ιδιώτη ηλεκτρολόγο για την παροχή υπηρεσιών ηλεκτρολόγου στο Δήμο κατά το χρονικό διάστημα από 24.11.2014 έως 31.12.2014, καθόσον: α) το αντικείμενο των ανωτέρω υπηρεσιών αφορά συνήθεις ηλεκτρολογικές εργασίες, η ανάθεση των οποίων είναι νόμιμη μόνο, όμως, για τον πρώτο μήνα, από 24.11.2014 έως 31.12.2014, ενώ δεν είναι νόμιμη για τους λοιπούς πέντε μήνες της σύμβασης, καθόσον  ο ίδιος Δήμος αναφέρει σε έγγραφό του ότι προσέλαβε ηλεκτρολόγο με σύμβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου οχτάμηνης διάρκειας και β) η ανάθεση των παραπάνω εργασιών έγινε χωρίς την ύπαρξη των νομίμων προϋποθέσεων και, συγκεκριμένα, χωρίς ο πάροχος των υπηρεσιών να κατέχει άδεια ηλεκτρολόγου σε ισχύ, καθότι είχε ήδη λήξει από τις 11.9.2011, ενώ η «Άδεια Ηλεκτρολόγου Α΄ Ειδικότητας» αυτού, εκδόθηκε στις 6.4.2015, δηλαδή μεταγενέστερα τόσο απόφασης του Δημάρχου περί απευθείας ανάθεσης όσο και της υπογραφής της σύμβασης (24.11.2014) και της εκτέλεσης των επίμαχων ηλεκτρολογικών εργασιών

Μη νόμιμη η καταβολή μέρους συμβατικού τιμήματος από Νοσοκομείο σε ιδιωτική εταιρεία για την παροχή υπηρεσιών φύλαξης Νοσοκομείου  και Κέντρων Υγείας, καθόσον: α) κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 68 παρ.1 του ν. 3863/2010, το Νοσοκομείο αποδέχθηκε την οικονομική προσφορά της ανωτέρω εταιρείας, η οποία ως προς το διοικητικό κόστος, το εργολαβικό όφελος και τα λοιπά έξοδα εμφανιζόταν εξ αντικειμένου ως υπερβολικά χαμηλή και β) η εταιρεία διαμόρφωσε την προσφορά της με βάση τα κατώτατα όρια αποδοχών για τους εργαζόμενους κάτω των 25 ετών, εντούτοις χρησιμοποίησε τελικά εργαζόμενους άνω των 25 ετών, με συνέπεια την παραβίαση, κατά την εκτέλεση της σύμβασης, ουσιώδους στοιχείου της προσφοράς της

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Μη νόμιμη (...) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, μη νομίμως προσέφυγε το Πανεπιστήμιο -μετά την από 13.9.2012 ματαίωση του διενεργηθέντος βάσει της 3/2010 διακήρυξης διαγωνισμού- στη διαδικασία της από Δεκέμβριο 2012 διαπραγμάτευσης με τις εταιρείες που είχαν συμμετάσχει στον ματαιωθέντα διαγωνισμό, καθόσον οι υποβληθείσες στο διαγωνισμό αυτόν προσφορές δεν δύνανται να χαρακτηρισθούν –κατά την έννοια του άρθρου 2 παρ. 13 Ι εδαφ. α΄ του ν. 2286/1995- ως μη κανονικές κατ’ επίκληση του οικονομικώς ασύμφορου χαρακτήρα τους ενόψει της επιγενόμενης της διενέργειας του διαγωνισμού και κατακύρωσης του αποτελέσματος αυτού (26.10.2010) μείωσης του εργατικού κόστους με την 6/28.2.2012 ΠΥΣ, Περαιτέρω δε η μείωση του ποσού της εγγυητικής επιστολής συμμετοχής συνεπεία της μείωσης της προϋπολογιζόμενης δαπάνης (ποσό 170.000 ευρώ σύμφωνα με την από Δεκέμβριο 2012 πρόσκληση σε διαπραγμάτευση έναντι ποσού 350.000 ευρώ σύμφωνα με τη 3/2010 διακήρυξη του ματαιωθέντος διαγωνισμού), καθώς και η τροποποίηση του αντικειμένου του έργου (απασχόληση 77 φυλάκων σύμφωνα με την πρόσκληση σε διαπραγμάτευση έναντι 157 φυλάκων σύμφωνα με την διακήρυξη του ανοικτού διαγωνισμού) αποτελούν ουσιώδεις τροποποιήσεις των όρων της αρχικής διακήρυξης, καθόσον δύνανται να επιφέρουν τη συμμετοχή και άλλων υποψηφίων πέραν αυτών που συμμετείχαν στον ματαιωθέντα διαγωνισμό. Περαιτέρω, η προσφυγή στη διαπραγμάτευση με τις εταιρείες που είχαν συμμετάσχει στον ματαιωθέντα διαγωνισμό δεν δύναται να δικαιολογηθεί ούτε κατ’ επίκληση του άρθρου 2 παρ. 13 V του ν. 2286/1995, ήτοι επείγουσας ανάγκης οφειλόμενης σε απρόβλεπτες περιστάσεις που δεν ανάγονται στη σφαίρα ευθύνης της αναθέτουσας αρχής. Τούτο διότι η διάταξη αυτή παρέχει στην αναθέτουσα αρχή την ευχέρεια να προσφύγει στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης, για ανάθεση υπηρεσιών που είναι αναγκαίες για την άμεση εξυπηρέτηση των αναγκών που προέκυψαν εξαιτίας απρόβλεπτων γεγονότων και όχι για να καλυφθούν οι τακτικές ανάγκες της αναθέτουσας αρχής. Εν προκειμένω, η ματαίωση του διαγωνισμού στις 13.9.2012 συνεπεία της λήξης της ισχύος των προσφορών και μείωσης του εργατικού κόστους μετά την 6/28.2.2012 ΠΥΣ συνιστά μεν απρόβλεπτη περίσταση, μη οφειλόμενη σε υπαιτιότητα του Πανεπιστημίου, δικαιολογεί, όμως, την ανάθεση των υπηρεσιών φύλαξης μόνο για το χρονικό διάστημα που κρίνεται απολύτως αναγκαίο για την προκήρυξη και διενέργεια τακτικού διαγωνισμού και όχι την ανάθεση μετά από διαπραγμάτευση του συνολικού αντικειμένου του ματαιωθέντος διαγωνισμού (ήτοι για δύο έτη, με δικαίωμα προαίρεσης για ένα επιπλέον έτος). Συνακόλουθα, και για τους ίδιους ακριβώς λόγους η απευθείας ανάθεση των υπηρεσιών φύλαξης του Πανεπιστημίου στη φερόμενη ως δικαιούχο των ελεγχόμενων χρηματικών ενταλμάτων εταιρεία κατά το επίμαχο χρονικό διάστημα μηνών Φεβρουαρίου, Μαρτίου και Απριλίου 2013 ομοίως δεν βρίσκει έρεισμα στις προαναφερόμενες διατάξεις του άρθρου 2 παρ. 13 V του ν. 2286/1995. Ειδικότερα, μετά τη ματαίωση του διαγωνισμού στις 13.9.2012 δικαιολογείτο η απευθείας ανάθεση των υπηρεσιών φύλαξης για το χρονικό διάστημα που ήταν απολύτως αναγκαίο για την τήρηση των προθεσμιών διενέργειας νέου τακτικού διαγωνισμού. Κατά τους επίμαχους δε μήνες, είχε πλέον παρέλθει ικανό χρονικό διάστημα, εντός του οποίου το Πανεπιστήμιο όφειλε να έχει προκηρύξει τακτικό διαγωνισμό. Αλυσιτελώς, προβάλλει συναφώς το Πανεπιστήμιο ότι μετά τη ματαίωση του διαγωνισμού θεωρήθηκαν τα εντάλματα από τον Επίτροπο, καθόσον αυτά θεωρήθηκαν, όπως επιτάσσει ο νόμος, για ένα εύλογο χρονικό διάστημα, προκειμένου να καλυφθούν οι άμεσες και επιτακτικές ανάγκες του Πανεπιστημίου σε υπηρεσίες φύλαξης που προέκυψαν μετά την απρόβλεπτη ματαίωση του τακτικού διαγωνισμού και να παρασχεθεί στο Πανεπιστήμιο η δυνατότητα να προκηρύξει νέο τακτικό διαγωνισμό. Άλλωστε, οι επίμαχες απευθείας αναθέσεις δεν μπορούν να εκληφθούν ούτε ως νόμιμη παράταση της από 22.1.2008 σύμβασης μεταξύ του Πανεπιστημίου και της φερόμενης ως δικαιούχου των χρηματικών ενταλμάτων εταιρείας, καθόσον η παράταση αυτή δεν βρίσκει νόμιμο έρεισμα ούτε σε διάταξη της κείμενης νομοθεσίας ούτε όμως και στο άρθρο 9 της ως άνω αρχικής σύμβασης, στο οποίο προβλεπόταν ότι «Η σύμβαση μπορεί να τροποποιηθεί, όταν συμφωνήσουν γι’ αυτό τα συμβαλλόμενα μέρη», ενόψει της αόριστης διατύπωσης του άρθρου αυτού, στο οποίο δεν γίνεται ρητή αναφορά σε δυνατότητα παράτασης ούτε στους ειδικότερους όρους (ποιοτικούς και ποσοτικούς) αυτής. Τέλος, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από τον Επίτροπο, λαμβανομένης υπόψη της προϋπολογιζόμενης δαπάνης της από Δεκέμβριο 2012 πρόσκλησης σε διαπραγμάτευση ποσού 2.764.227,64 ευρώ (μη συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.), που αντιστοιχεί σε ετήσια δαπάνη ποσού 1.382.113,82 ευρώ, η ως άνω περιγραφόμενη τακτική των τμηματικών επιμέρους αναθέσεων των επίμαχων υπηρεσιών φύλαξης στη φερόμενη ως δικαιούχο των ελεγχόμενων χρηματικών ενταλμάτων εταιρεία (η οποία τακτική συνεχίζεται από τη ματαίωση του διαγωνισμού στις 13.9.2012 ήδη για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του έτους, καθόσον δεν έχει υποβληθεί ακόμη προς έλεγχο σχέδιο σύμβασης με τον μειοδότη της διαδικασίας διαπραγμάτευσης) καταστρατηγεί τις διατάξεις περί προσυμβατικού ελέγχου από το αρμόδιο Κλιμάκιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Η προσφεύγουσα ατομική επιχείρηση με την προδικαστική προσφυγή ζητά: 1) την ακύρωση της απόφασης 5664/22-07-2021 που ανέδειξε την παρεμβαίνουσα ως προσωρινή ανάδοχο, 2) την ακύρωση της χορήγησης νέας προθεσμίας για υποβολή δικαιολογητικών, 3) την ακύρωση της παρακράτησης της αναθέτουσας αρχής από τη συμμόρφωση με προηγούμενη απόφαση της ΑΕΠΠ (1033/2021), 4) την απόρριψη της προσφοράς της παρεμβαίνουσας λόγω κατώτερου εργοδοτικού κόστους, 5) την επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου. Το αντικείμενο της σύμβασης αφορά παροχή υπηρεσιών ασφάλειας και φύλαξης με προϋπολογιζόμενη αξία 148.800€ (χωρίς ΦΠΑ 120.000€), με δικαίωμα προαίρεσης 50% (223.200€ συνολικά). Ο διαγωνισμός διενεργήθηκε με κριτήριο την πλέον συμφέρουσα οικονομικά προσφορά (μειοδοσία).

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ:Μη νόμιμη η καταβολή αμοιβής από Δήμο σε ιδιώτη   για την εκπόνηση της «Μελέτης άρδευσης για την ανάπλαση ……..». (..)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη μείζονα σκέψη της παρούσας Πράξεως, ο Δήμος …., μη νομίμως, ανέθεσε στο φερόμενο ως δικαιούχο του ελεγχόμενου χρηματικού εντάλματος, ηλεκτρολόγο μηχανικό την εκπόνηση της μελέτης της άρδευσης για την ανάπλαση των οικισμών Δ.Ε. … του Δήμου ….., καθόσον αυτή αφενός αφορά στη συντήρηση του πρασίνου (δέντρων, θάμνων και χλοοτάπητα) που υπάρχουν σε πεζοδρόμια στους κεντρικούς δρόμους των οικισμών …. και …. και στην κεντρική πλατεία των …, μέσω της προβλέψεως υποδομών αυτόματου ποτίσματος (άρδευσης) αυτών, ανάλογα με τις ανάγκες τους και την εποχή του έτους και ανάγονται στα καθήκοντα και τις αρμοδιότητες του υπηρετούντος στο Τμήμα Τεχνικών Έργων της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών προσωπικού, αφετέρου δε, συνιστούν συνήθεις, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, εργασίες, για την εκτέλεση των οποίων δεν απαιτούνται εξειδικευμένες γνώσεις, ιδία δε καθόσον, όπως αναφέρεται στην, από 6.2.2014, σύμβαση μεταξύ του Δήμου και του       ως άνω ιδιώτη μελετητή, η επίμαχη μελέτη στηρίζεται σε πρότερη φυτοτεχνική τοιαύτη (στην οποία εμφαίνεται ο αριθμός των φυτικών ατόμων και οι ανάγκες τους σε νερό), η οποία έχει εκπονηθεί από την Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου και αποτυπώνει την υπάρχουσα  βλάστηση στις περιοχές αναπλάσεως. Σε κάθε περίπτωση ο Δήμος δεν αποδεικνύει ότι το υπηρετούν στην Τεχνική Υπηρεσία προσωπικό στερείται των αναγκαίων γνώσεων για την εκπόνηση της επίμαχης μελέτης, δοθέντος ότι δεν προσδιορίζει την επιστημονική ειδικότητα την οποία πρέπει να έχει το εξειδικευμένο προσωπικό που θα προβεί στη σύνταξη της μελέτης. Περαιτέρω, η επικαλούμενη  από το Δήμο …. έλλειψη του αναγκαίου λογισμικού προς ανάλυση των δεδομένων για την εξεύρεση του αναγκαίου αριθμού των σταλακτών ποτίσματος (βλ. τα σχέδια αρδεύσεως       της μελέτης) και της αποστάσεως αυτών μεταξύ τους, πέραν του ότι ανάγεται           σε πλημμελή εκπλήρωση της υποχρεώσεώς του να μεριμνά για την αποτελεσματική λειτουργία των τεχνικών υπηρεσιών του, αναιρείται εκ του γεγονότος ότι τόσο η Προϊσταμένη του Τμήματος Τεχνικών Έργων (αρχιτέκτων μηχανικός κατηγορίας ΠΕ), όσο και ο Διευθυντής της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών (τοπογράφος μηχανικός κατηγορίας ΤΕ) ενέκριναν την ως άνω μελέτη, βεβαιώνοντας την ποσοτική και ποιοτική επάρκεια αυτής, γεγονός που υποδηλώνει ότι ήταν σε θέση να ελέγξουν τα δεδομένα και τα μεγέθη που αποτυπώνονται σε αυτήν, προκειμένου να πιστοποιήσουν ότι τηρήθηκαν όλες οι προδιαγραφές, οι κανονισμοί και οι τεχνικές οδηγίες          που ίσχυαν κατά το χρόνος συντάξεώς της.  Επίσης, ως επιβλέπων την ως      άνω μελέτη, ικανός να ελέγξει τα δεδομένα που ελήφθησαν υπ’ όψιν για την εκπόνησή της σε όλα τα στάδια αυτής, ορίσθηκε μηχανολόγος μηχανικός κατηγορίας Π.Ε., πρόσωπο δηλαδή που φέρει την ίδια ειδικότητα με έναν        από τους τρεις που υπέβαλαν προσφορά κατά την έρευνα αγοράς που πραγματοποίησε η υπηρεσία και είχε τη δυνατότητα να προβεί στη σύνταξή της. 

Η απόφαση 1156/2025 του Έβδομου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίπτει την προσφυγή της εταιρείας «…ΕΠΕ». Η εταιρεία ζητούσε την ανάκληση της Πράξης 218/2025, η οποία έκρινε ότι κωλυόταν η υπογραφή σύμβασης για την ανάθεση υπηρεσιών φύλαξης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (Τμήμα Β' - Λάρισα). Το Κλιμάκιο είχε διαπιστώσει ουσιώδη πλημμέλεια στην οικονομική προσφορά της προσφεύγουσας, καθώς ο υπολογισμός του επιδόματος αδείας και των δώρων Πάσχα και Χριστουγέννων ήταν εσφαλμένος, υπολείποντας του ελάχιστου εργατικού κόστους για τη δομή Γαιόπολη Λάρισας. Το Δικαστήριο απέρριψε όλους τους λόγους ανάκλησης, κρίνοντας ότι ο εσφαλμένος υπολογισμός ήταν σαφής και μαθηματικά αποδεικνύεται ότι υπολογίστηκε μόνο για ένα έτος αντί για την τριετή διάρκεια της σύμβασης, πλήττοντας έτσι τις αρχές της διαφάνειας και του υγιούς ανταγωνισμού.

Περίληψη 1. Στο πλαίσιο της ασκήσεως των εκ του άρθρου 226 ΕΚ αρμοδιοτήτων της, η Επιτροπή δεν οφείλει να αποδεικνύει την ύπαρξη ειδικού εννόμου συμφέροντος. Συγκεκριμένα, η διάταξη αυτή δεν αποσκοπεί στην προστασία των εξουσιών της Επιτροπής. Αποστολή της Επιτροπής, προς το γενικό κοινοτικό συμφέρον, είναι να μεριμνά αυτεπαγγέλτως για την εφαρμογή, από τα κράτη μέλη, της Συνθήκης και των διατάξεων που θεσπίζουν τα κοινοτικά όργανα δυνάμει αυτής και για την αναγνώριση της υπάρξεως τυχόν παραβάσεων των εξ αυτών απορρεουσών υποχρεώσεων, με σκοπό την παύση τους. Κατά συνέπεια, ενόψει του ρόλου της ως θεματοφύλακα της Συνθήκης, η Επιτροπή είναι η μόνη αρμόδια να αποφασίζει αν είναι σκόπιμο να κινήσει τη διαδικασία αναγνωρίσεως παραβάσεως κράτους μέλους και κατά ποιας πράξεως ή παραλείψεως καταλογιστέας στο οικείο κράτος μέλος πρέπει να κινηθεί η διαδικασία αυτή. Επομένως, μπορεί να ζητήσει από το Δικαστήριο να διαπιστώσει παράβαση η οποία συνίσταται στο ότι δεν επιτεύχθηκε, σε μια συγκεκριμένη περίπτωση, το επιδιωκόμενο με την οδηγία αποτέλεσμα. ( βλ. σκέψεις 29-30 ) 2. Η προστασία του περιβάλλοντος ενδέχεται να αποτελεί λόγο τεχνικής φύσεως υπό την έννοια του άρθρου 11, παράγραφος 3, στοιχείο β_, της οδηγίας 92/50, για τον συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων υπηρεσιών, που προβλέπει ότι οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να συνάπτουν δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών μέσω διαδικασίας με διαπραγμάτευση και χωρίς να προηγηθεί δημοσίευση σχετικής προκηρύξεως όταν, για λόγους τεχνικούς, καλλιτεχνικούς ή σχετικούς με την προστασία αποκλειστικών δικαιωμάτων, η εκτέλεση των υπηρεσιών μπορεί να ανατεθεί μόνο σε συγκεκριμένο πρόσωπο. Εντούτοις, η ακολουθούμενη λόγω της υπάρξεως ενός τέτοιου τεχνικού λόγου διαδικασία πρέπει να τηρεί όλες τις θεμελιώδεις αρχές του κοινοτικού δικαίου και, ιδίως, την αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων, όπως αυτή απορρέει από τις διατάξεις της Συνθήκης περί του δικαιώματος εγκαταστάσεως και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών. ( βλ. σκέψεις 59-60, 62 )