Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/Τμ.7/223/2011

Δημοσιεύσεις.Όσον αφορά δε τον τρόπο καταβολής των εξόδων, για τις προβλεπόμενες από το ν.3548/2007 στο νομαρχιακό και τοπικό τύπο δημοσιεύσεις, με δεδομένο το γεγονός ότι οι σχετικές δημοσιεύσεις διενεργούνται κατά την έναρξη της συνήθως χρονοβόρας, διαδικασίας του διαγωνισμού, πρέπει να γίνει δεκτό ότι σκοπός του νομοθέτη ήταν να προσδιορίσει ποιος τελικά βαρύνεται με τη δαπάνη δημοσίευσης και όχι ποιος προκαταβάλλει τη δαπάνη αυτή και κατά συνέπεια, η αμοιβή για τη δημοσίευση της διακήρυξης καταβάλλεται, κατ’ ορθή ερμηνεία των σχετικών διατάξεων, στην εφημερίδα από τον φορέα (Ο.Τ.Α. κ.λπ.), ο οποίος αποστέλλει τη σχετική διακήρυξη προς καταχώριση και δίνει την εντολή για τη δημοσίευσή της και στη συνέχεια, μετά την ολοκλήρωση του διαγωνισμού, οι δαπάνες δημοσίευσης, καθώς και τα εν γένει έξοδα της δημοπρασίας, καταβάλλονται στον Ο.Τ.Α. (φορέα διενέργειας του διαγωνισμού) από τον ανάδοχο, που βαρύνεται με τις δαπάνες αυτές. Η ως άνω ερμηνεία βρίσκεται σε αρμονία με τις λοιπές διατάξεις που καθορίζουν τον τρόπο πληρωμής των εξόδων δημοσίευσης, όταν η σχετική δαπάνη βαρύνει τον ανάδοχο (βλ. άρθρα 22 του π.δ/τος 28/1980 και 15 παρ.10 του ν.3669/2008, για τις δαπάνες των λοιπών απαραίτητων δημοσιεύσεων της διακήρυξης, διαγωνισμών, προμηθειών και έργων), ενώ αντίθετη ερμηνευτική εκδοχή θα οδηγούσε στη μη ανεκτή από το δίκαιο κατάσταση, κατά την οποία η καταβολή της αμοιβής στην εφημερίδα εξαρτάται από γεγονός μελλοντικό και αβέβαιο (κατακύρωση του αποτελέσματος του διαγωνισμού), χωρίς αυτός ο τρόπος πληρωμής να έχει αποτελέσει περιεχόμενο της σχετικής συμφωνίας μεταξύ του Ο.Τ.Α., που δίνει την εντολή δημοσίευσης και της εκδοτικής εταιρείας ή στην αντίθετη περίπτωση, της διαπραγμάτευσης δηλαδή παρόμοιας συμφωνίας, το γεγονός αυτό θα είχε ως συνέπεια την απροθυμία δημοσίευσης εκ μέρους των εφημερίδων, με δυσμενές αποτέλεσμα στην εξέλιξη των διαγωνισμών.

Δημοσιεύσεις διακήρυξης(...) με τις διατάξεις του ν. 3548/2007 ρυθμίστηκαν ενιαία τα ζητήματα της δημοσίευσης στο νομαρχιακό και τοπικό τύπο των διακηρύξεων τόσο από την άποψη των φορέων (Δημόσιο και ευρύτερος δημόσιος τομέας) όσο και από την άποψη του αντικειμένου του διαγωνισμού (έργα, προμήθειες, υπηρεσίες) και καθορίστηκε ο τρόπος καταβολής των εξόδων για τις προβλεπόμενες από το ν. 3548/2007 στο νομαρχιακό και τοπικό τύπο δημοσιεύσεις (σχετ. 217, 223/2011 Πρ. VII Τμ. πρβ. 23/2011 Πρ. IV Τμ., 2/2015 Κ.Π.Ε.Δ. στο IV Tμ.). Περαιτέρω, όπως συνάγεται από τη γραμματική διατύπωση της παρ. 3 του άρθρου 4 του ως άνω νόμου, τον ανάδοχο βαρύνουν τα  έξοδα  των  εκ  του  νόμου  απαραιτήτων  δημοσιεύσεων  της  διακήρυξης της δημοπρασίας στην οποία αναδείχθηκε ανάδοχος και όχι τα έξοδα δημοσιεύσεων τυχόν προηγούμενων διαγωνισμών για την ανάθεση του ίδιου έργου.

Δυνατότητα ή μη προέγκρισης υπογραφής σύμβασης για δημόσια έργα με παραλείψεις στις νόμιμες δημοσιεύσεις των περιλήψεων των σχετικών διακηρύξεων – Προϋποθέσεις Εάν και εφόσον: α) η περίληψη της διακήρυξης δημοσιεύθηκε στο τεύχος Διακηρύξεων της Εφημερίδας της Κυβέρνησης, σε μία ημερήσια εφημερίδα και μία εβδομαδιαία νομαρχιακή εφημερίδα, ενώ η μη δημοσίευση αφορούσε την δεύτερη ημερήσια νομαρχιακή εφημερίδα, β) αναπτύχθηκε επαρκής ανταγωνισμός, γεγονός που κρίνεται αυτοτελώς σε κάθε περίπτωση, ιδίως από το αντικείμενο, τον αριθμό των ενδιαφερομένων και την τοπική διασπορά αυτών που παρέλαβαν τα τεύχη της διακήρυξης και τον αριθμό των συμμετεχόντων στον διαγωνισμό, γ) δεν ασκήθηκαν ενστάσεις ή προδικαστικές προσφυγές ή άλλα ένδικα μέσα ή βοηθήματα με λόγο αναγόμενο στη μη δημοσίευση της περίληψης της διακήρυξης στην δεύτερη ημερήσια νομαρχιακή εφημερίδα και δ) η προσφορά του αναδειχθέντος υποψηφίου αναδόχου κρίθηκε συμφέρουσα για τη Διοίκηση και το αρμόδιο όργανο επικύρωσε το αποτέλεσμα του διαγωνισμού, τότε, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η εμφιλοχωρήσασα παρατυπία/παράλειψη δημοσίευσης της περίληψης της διακήρυξης σε δεύτερη ημερήσια εφημερίδα, καλύφθηκε με την εγκριτική του αποτελέσματος του διεξαχθέντος διαγωνισμού απόφαση της Περιφέρειας και τον επαρκή ανταγωνισμό που αναπτύχθηκε, δεν ασκεί έννομη επιρροή στην νομιμότητα της διαδικασίας, της Υπηρεσίας δυναμένης να προχωρήσει στην σύνταξη Προέγκρισης του Σχεδίου Σύμβασης του έργου αυτού.

Δυνατότητα ή μη προέγκρισης υπογραφής σύμβασης για δημόσια έργα με παραλείψεις στις νόμιμες δημοσιεύσεις των περιλήψεων των σχετικών διακηρύξεων – Προϋποθέσεις.(..)Κατάσταση : Αποδεκτή 
Εάν και εφόσον: α) η περίληψη της διακήρυξης δημοσιεύθηκε στο τεύχος Διακηρύξεων της Εφημερίδας της Κυβέρνησης, σε μία ημερήσια εφημερίδα και μία εβδομαδιαία νομαρχιακή εφημερίδα, ενώ η μη δημοσίευση αφορούσε την δεύτερη ημερήσια νομαρχιακή εφημερίδα, β) αναπτύχθηκε επαρκής ανταγωνισμός, γεγονός που κρίνεται αυτοτελώς σε κάθε περίπτωση, ιδίως από το αντικείμενο, τον αριθμό των ενδιαφερομένων και την τοπική διασπορά αυτών που παρέλαβαν τα τεύχη της διακήρυξης και τον αριθμό των συμμετεχόντων στον διαγωνισμό, γ) δεν ασκήθηκαν ενστάσεις ή προδικαστικές προσφυγές ή άλλα ένδικα μέσα ή βοηθήματα με λόγο αναγόμενο στη μη δημοσίευση της περίληψης της διακήρυξης στην δεύτερη ημερήσια νομαρχιακή εφημερίδα και δ) η προσφορά του αναδειχθέντος υποψηφίου αναδόχου κρίθηκε συμφέρουσα για τη Διοίκηση και το αρμόδιο όργανο επικύρωσε το αποτέλεσμα του διαγωνισμού, τότε, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η εμφιλοχωρήσασα παρατυπία/παράλειψη δημοσίευσης της περίληψης της διακήρυξης σε δεύτερη ημερήσια εφημερίδα, καλύφθηκε με την εγκριτική του αποτελέσματος του διεξαχθέντος διαγωνισμού απόφαση της Περιφέρειας και τον επαρκή ανταγωνισμό που αναπτύχθηκε, δεν ασκεί έννομη επιρροή στην νομιμότητα της διαδικασίας, της Υπηρεσίας δυναμένης να προχωρήσει στην σύνταξη Προέγκρισης του Σχεδίου Σύμβασης του έργου αυτού.

Ο.Τ.Α. Αστικές εταιρείες μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Επιχορήγηση.(..)Κατάσταση :  Αποδεκτή 
Προεδρεύων: Κ.Βολτής, Αντιπρόεδρος Εισηγητής: Ν.Μαυρίκας, Νομικός Σύμβουλος Δεν είναι επιτρεπτή, κατ άρθρο 262 Δ.Κ.Κ., η επιχορήγηση αστικής εταιρείας μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που έχει συσταθεί ή μετέχει σ αυτήν Ο.Τ.Α. Δεν πρόκειται, όμως, περί ανεπίτρεπτης επιχορήγησης στην περίπτωση κάλυψης της διαφοράς των λειτουργικών εξόδων, από τον οικείο Ο.Τ.Α., εφόσον τούτο προβλέπεται στο καταστατικό της αστικής εταιρείας, ή αύξησης του κεφαλαίου της και του αντίστοιχου ποσού συμμετοχής του Ο.Τ.Α.

Εξοδα κίνησης.(...) Με την αίτηση αυτή, οι αιτούντες επιδιώκουν την ανάκληση της 95/2012 Πράξης του Κλιμακίου Προληπτικού Ελέγχου Δαπανών του I Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη πράξη, κρίθηκε ότι οι εντελλόμενες, με τα 48 - 56, οικονομικού έτους 2012, χρηματικά εντάλματα του Δήμου ..., δαπάνες για την καταβολή στους προέδρους των τοπικών συμβουλίων του Δήμου των εξόδων κίνησής τους, για το χρονικό διάστημα από 1.7.2009 έως 31.12.2010, δεν ήταν νόμιμες, αφού, με δεδομένο ότι στα εντάλματα αυτά δεν είχαν επισυναφθεί τα πρακτικά των συνεδριάσεων του δημοτικού συμβουλίου, που είχαν πραγματοποιηθεί κατά το επίμαχο χρονικό διάστημα, δεν προέκυπτε εάν στην ημερήσια διάταξή τους είχαν συμπεριληφθεί θέματα που αφορούσαν τα αντίστοιχα τοπικά διαμερίσματα, ούτε εάν οι φερόμενοι ως δικαιούχοι είχαν συμμετάσχει σε τέτοιες συνεδριάσεις, ούτως ώστε να δικαιούνται, για τις μεταβάσεις τους στην έδρα του Δήμου, των σχετικών εξόδων. Η κρίση αυτή του Κλιμακίου, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, είναι νόμιμη, καθόσον, άλλωστε, τα ελλείποντα πρακτικά ούτε ενώπιον του Τμήματος προσκομίστηκαν. Οι δε λόγοι ανάκλησης, με τους οποίους υποστηρίζεται ότι η προσβαλλόμενη Πράξη, στο μέτρο που συναρτά το δικαίωμα απόληψης των εξόδων κίνησης με τη συμμετοχή στις συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου, παρίσταται εσφαλμένη, ως ευθέως αντίθετη τόσο με την ερμηνεία των ιδίων διατάξεων του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων και των 20583/10.4.2007 και 2/66510/0022/4.2.2008 κοινών υπουργικών αποφάσεων από τη Διοίκηση, όπως εκφράστηκε με το 26442/26.5.2010 έγγραφο της Διεύθυνσης Οικονομικών Ο.Τ.Α. του Υπουργείου Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, όσο και με την 162/2011 Πράξη του παρόντος Τμήματος, δεν δύνανται να ευδοκιμήσουν. 

ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ(...)Με δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω (βλ. σκέψη II της παρούσας), το Τμήμα κρίνει ότι νομίμως η 183/5.1.2010 ανακοίνωση του Δήμου ….δημοσιεύθηκε σε περίληψη στην καθημερινή εφημερίδα «…», η οποία δεν περιλαμβάνεται μεταξύ των εφημερίδων που έχουν τη δυνατότητα να προβαίνουν στις δημοσιεύσεις της παρ. 3 του άρθρου 1 του ν. 3548/2007, καθόσον η ανακοίνωση αυτή αφορά σε πρόσληψη προσωπικού και συνεπώς, η δημοσίευσή της δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του νόμου αυτού. Πλην όμως, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα από τον Επίτροπο, η επίμαχη δημοσίευση δεν έγινε κατά τρόπο σύννομο, αφού, κατά παράβαση των διατάξεων της Κ.Υ.Α. 2/82452/0020/2008, οι τίτλοι και οι υπότιτλοι της εν λόγω δημοσίευσης υπερβαίνουν κατά πολύ τον οριζόμενο από αυτήν χώρο που πρέπει να καταλαμβάνουν (10 χιλιοστόμετρα οι τίτλοι και 7 χιλιοστόμετρα οι υπότιτλοι κατά ανώτατο όριο), ενώ τόσο η γραμματοσειρά όσο και το διάστιχο που χρησιμοποιήθηκαν έχουν μεγαλύτερο μέγεθος από το νόμιμο οριζόμενο, με αποτέλεσμα το κείμενο της δημοσίευσης να έχει αδικαιολόγητα μεγάλα γράμματα και διάκενα και να καταλαμβάνει μεγάλο χώρο. Επιπλέον, η τιμή της ανωτέρω δημοσίευσης δεν υπολογίστηκε σύμφωνα με τα οριζόμενα στην προαναφερόμενη Κ.Υ.Α. (0,30 ή 0,20 ευρώ/χιλιοστόμετρο), αλλά με βάση το εμβαδόν της κάλυψης της καταχώρησης (31 εκατοστά Χ 5 εκατοστά Χ 5 στήλες Χ 1,8 ευρώ), επιβαρύνοντας μ' αυτόν τον τρόπο αδικαιολόγητα τον προϋπολογισμό του Δήμου.

Από τις παρατεθείσες διατάξεις (π.δ. 118/2007, ν. 3801/2009 (Α΄ 163/4.9.2009 ) συνάγεται κατ’ αρχήν ότι, σε αντίθεση με τα ισχύοντα για τους τακτικούς (ανοικτούς ή κλειστούς) διαγωνισμούς, επί πρόχειρου διαγωνισμού, η μη δημοσίευση στον τύπο σχετικής προκήρυξης δεν καθιστά νομικώς πλημμελή τη διαγωνιστική διαδικασία. Δοθέντος, όμως, ότι σκοπός της εξαιρετικής ρύθμισης του άρθρου 2 παρ. 4 του π.δ/τος 118/2007 είναι να καταστήσει περισσότερο ευέλικτη τη διαδικασία ανάθεσης, σε όσες περιπτώσεις το οικονομικό αντικείμενο της υπό σύναψη δημόσιας σύμβασης είναι τέτοιου ύψους (μέχρι του ποσού των 45.000 ευρώ και, ήδη από 12.11.2010, μέχρι του ποσού των 60.000 ευρώ ετησίως - βλ. τις Π1/7446/2002 και Π1/3305/2010 υπουργικές αποφάσεις), ώστε να δικαιολογείται η κάμψη της αρχής της διαφάνειας χάριν της ταχείας διενέργειας της προμήθειας ή της παροχής των υπηρεσιών, ουδόλως με την επίμαχη διάταξη εισάγεται απόλυτη απαγόρευση δημοσίευσης της προκήρυξης πρόχειρου διαγωνισμού, απλώς η τήρηση της διατύπωσης αυτής απόκειται, υπό το πρίσμα της γενικής αρχής του δημοσιολογιστικού δικαίου περί λειτουργικότητας των δημοσίων δαπανών, στη διακριτική ευχέρεια της Αναθέτουσα Αρχής, στο μέτρο που, κατά την κρίση των αρμοδίων οργάνων της, συντελεί στην προσέλκυση μεγαλύτερου αριθμού υποψηφίων και, κατ’ επέκταση, στην επίτευξη καλύτερου αποτελέσματος του διαγωνισμού. Η άσκηση, ωστόσο, της εν λόγω ευχέρειας, που ελέγχεται ως προς τη μη υπέρβαση των άκρων ορίων της, δεν εκτείνεται μέχρι τη δημοσίευση των οικείων προκηρύξεων στο νομαρχιακό τύπο, όπως ο τελευταίος προσδιορίζεται με τις διατάξεις του ν. 3548/2007 για τα μη πανελλήνιας κυκλοφορίας έντυπα, με έδρα εκτός των Νομών Αττικής και Θεσσαλονίκης, στα οποία καταχωρούνται οι εκ του νόμου υποχρεωτικές δημοσιεύσεις των διαγωνισμών των φορέων του Δημοσίου. Και τούτο διότι οι εν προκειμένω δυνητικές δημοσιεύσεις δεν θα μπορούσαν να επιβαρύνουν τον ανάδοχο, προεχόντως ως εκ του προαιρετικού τους χαρακτήρα και της έλλειψης σχετικής ρύθμισης, ούτε, όμως, και την Αναθέτουσα Αρχή, αφού, διαφορετικά, θα καταστρατηγείτο εμμέσως η τεθείσα προς περιστολή των δημοσίων δαπανών διάταξη του άρθρου 46 του ν. 3801/2009, η οποία, ακόμη και για τις κατ’ ελάχιστο υποχρεωτικές δημοσιεύσεις στο νομαρχιακό τύπο προκηρύξεων τακτικών διαγωνισμών, αποκλείει την με οποιονδήποτε τρόπο επιβάρυνση της Αναθέτουσας Αρχής, επιβάλλοντας το κόστος των δημοσιεύσεων αυτών να καταβάλλεται από τον ανάδοχο (πρβλ. την 23/2011 Πράξη IV Τμ. Ελ. Συν.).

Καθορισμός του περιεχομένου, της συχνότητας και του χρόνου έναρξης υποβολής των στοιχείων των Ο.Τ.Α. και των νομικών τους προσώπων στον Κόμβο Παρακολούθησης Επιδόσεων Τοπικής Αυτοδιοίκησης deiktesOTA.gov.gr του Υπουργείου Εσωτερικών, καθώς και του περιεχομένου, του υπολογισμού και του χρόνου δημοσίευσης των δεικτών μέτρησης και αξιολόγησης των επιδόσεων αυτών.

Η προσφεύγουσα επιχείρηση ασκεί προδικαστική προσφυγή ζητώντας την ακύρωση της διακήρυξης και τη ματαίωση του διαγωνισμού για το Τμήμα 2 της σύμβασης, το οποίο αφορά τη μίσθωση μηχανημάτων έργου με χειριστή-οδηγό για την περισυλλογή και απομάκρυνση αποβλήτων εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων. Επιχειρηματολογεί ότι οι όροι της διακήρυξης δεν διευκρινίζουν επαρκώς ποιος φέρει την ευθύνη για την καταβολή του τέλους ανακύκλωσης των αποβλήτων και δεν προσδιορίζουν το είδος και την ποσότητα των αποβλήτων, γεγονός που δυσχεραίνει ουσιαστικά τη δυνατότητά της να υποβάλει ρεαλιστική προσφορά. Το αντικείμενο της σύμβασης για το Τμήμα 2 έχει εκτιμώμενη αξία 59.677,42 ευρώ (πλέον ΦΠΑ) και περιλαμβάνει αμοιβή για ώρες εργασίας μηχανημάτων χωρίς να έχει συνυπολογιστεί το κόστος του τέλους ανακύκλωσης.