Αριθμός Πρωτοκόλλου: ΕΣ/Τ1/59/2007

Τροποποίηση της κοινής 35163/1274/11.4.85 (ΦΕΚ 239/Β'/30.4.1985) απόφασης Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης

Ανακαθορισμός αποζημίωσης διερμηνέων και καθορισμός αμοιβής για τη διενέργεια ιστολογικών εξετάσεων για τους σκοπούς της ιατροδικαστικής διερεύνησης - Τροποποίηση της υπ’ αρ. 35163/1274/1985 (Β’ 239) κοινής απόφασης των Υπουργών Δικαιοσύνης και Οικονομικών.

Κοινοποίηση των διατάξεων των άρθρων 87. 88, 90, 100, 110, 111, 113, 117, 118, 119, 120, 121, 157, 165 και 168 του ν. 5221/2025 (Α΄133) με τίτλο «Παρεμβάσεις στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας - Τροποποιήσεις σχετικά με τη δημοσίευση διαθηκών - Τροποποιήσεις στο ρυθμιστικό πλαίσιο των ανακοπών κατά της αναγκαστικής εκτέλεσης με σκοπό την επιτάχυνση της εκδίκασης - Λοιπές διατάξεις αρμοδιότητας του Υπουργείου Δικαιοσύνης.»

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΝΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ:Εξάλλου, το γεγονός ότι με το ελεγχόμενο σχέδιο «Σύμβασης-Εργολαβικού Δίκης» ο προϋπολογισμός του Δήμου δεν θα επιβαρυνθεί με τη δαπάνη της συμφωνηθείσας δικηγορικής αμοιβής, όπως ισχυρίζεται ο αιτών, δεν δύναται να θεραπεύσει την εντοπισθείσα από το Κλιμάκιο πλημμέλεια, διότι η είσπραξη εκ μέρους της εταιρείας ενός τόσο μεγάλου ποσοστού επί του τελικώς επιδικασθησομένου υπέρ του Δήμου Περάματος προστίμου, αποστερεί, σε κάθε περίπτωση, από αυτόν ένα σημαντικό μέρος εσόδων.(...)Τούτο όμως, δεν είναι αληθές, καθόσον το Κλιμάκιο χρησιμοποίησε τη συγκεκριμένη διάταξη ως βάση αναφοράς εύλογων  αμοιβών, η οποία θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη κατά την διαπραγμάτευση της επίμαχης δικηγορικής αμοιβής, αλλά και προκειμένου να καταδείξει τη σημαντική απόκλιση της εν λόγω αμοιβής σε σχέση με τις νομοθετικά καθοριζόμενες ως εύλογες δικηγορικές αμοιβές κατά τη δεδομένη χρονική στιγμή και υπό τις τρέχουσες ασφυκτικές οικονομικές συνθήκες.Αποφαίνεται να μην ανακληθεί η 245/2016 Πράξη του Ζ΄ Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

ΔΕΝ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣ/ΤΜ.ΜΕΙΖ/ΕΠΤΑΜΕΛΟΥΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ/419/2017.

Υπηρεσίες δικηγόρων.Προσήκον μέτρο:Κωλύεται η υπογραφή του σχεδίου σύμβασης μεταξύ Δήμου και δικηγορικής εταιρείας, για την ανάθεση σ'αυτήν του εξώδικου και δικαστικού χειρισμού ασκηθείσας εναντίον του Δήμου προσφυγής, καθόσον πρόκειται για εργολαβικό δίκης, κατά την έννοια του άρθρου 60 παρ.1 του Κώδικα Δικηγόρων, ενώ οι καθοριζόμενες με βάση τα άρθρα 63 επ. και το Παράρτημα I του Κώδικα Δικηγόρων αμοιβές, καθιερώθηκαν όλως προσφάτως και θεωρούνται κατά νόμο εύλογες, ενόψει και της δυσμενούς οικονομικής συγκυρίας, συνεπώς, μη νομίμως το ύψος της αμοιβής της δικηγορικής εταιρείας καθορίστηκε καθ' υπέρβαση του προσήκοντος μέτρου, δεδομένου ότι η συνολική συμφωνηθείσα αμοιβή έχει καθορισθεί σε ποσό υπερδεκαπλάσιο της υπολογιζόμενης με βάση την αξία του αντικειμένου της δίκης, σύμφωνα με τα όρια που τίθενται από το άρθρο 63 του Κώδικα περί Δικηγόρων της δικηγορικής αμοιβής. Επιπλέον, δεν προκύπτει ότι τα όργανα του Δήμου, πριν καταλήξουν σε συμφωνία με την αντισυμβαλλόμενη, προέβησαν, ενόψει της αρχής της οικονομικότητας ως μερικότερης εκδήλωσης της γενικής αρχής της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, η οποία διέπει τη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών και επιβάλλει την εκπλήρωση των σκοπών των Ο.Τ.Α., με την κατά το δυνατόν ελάχιστη επιβάρυνση του προϋπολογισμού τους, σε διαπραγμάτευση με τη συγκεκρι­μένη ή, ακόμη, άλλους δικηγόρους, προκειμένου η αμοιβή για την παροχή νομικών υπηρεσιών προς το νομικό πρόσωπο του Δήμου, να μην υπερβαίνει τα εύλογα όρια, ενόψει των δικαστικών ενεργειών που επρόκειτο να διενεργηθούν.

ΕΞΩΔΙΚΟΣ ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΣ:Η άνω απόφαση, η οποία, ενόψει των τεθέντων με αυτή όρων συνιστούσε πρόταση προς σύναψη της προαναφερόμενης σύμβασης, έγινε αποδεκτή από την αιτούσα, δια της από 30.4.2019 υπευθύνου δηλώσεως της, συναφθείσας ως εκ τούτου, κατά την ως άνω ημερομηνία, της σχετικής σύμβασης εξώδικου συμβιβασμού, ο οποίος αποτελεί το νόμιμο έρεισμα της εντελλόμενης δαπάνης και ελέγχεται από το Ελεγκτικό Συνέδριο τόσο ως προς τα εξωτερικά τυπικά στοιχεία του, όσο και ως προς τη συνδρομή των νόμιμων ουσιαστικών προϋποθέσεων πραγματοποίησής του (βλ. 340/2013, 236/2014, 7/2016 πράξεις Κλιμακίου τούτου). Περαιτέρω, από τα επισυναπτόμενα δικαιολογητικά και ειδικότερα από α) το, από 15.10.2018, αντίγραφο του βιβλίου αδικημάτων και συμβάντων του Αστυνομικού Τμήματος Συντάγματος, β) την, από 11.10.2018, γνωμάτευση - πιστοποιητικό του ιδιώτη χειρουργού οδοντιάτρου ... και γ) την 2888/27.2.2019 σχετική απόδειξη του ως άνω οδοντιάτρου (ποσού 6.000 ευρώ), αποδεικνύεται τόσο η, κατά την άνω ημερομηνία, πτώση της φερόμενης ως δικαιούχου στην προαναφερόμενη ράμπα - πεζοδρόμιο, όσο και η φύση, η έκταση και το ύψος της ζημίας που αυτή υπέστη και η αποκατάσταση της οποίας επιδιώκεται με το επίμαχο χρηματικό ένταλμα. Εντούτοις, όπως βεβαιώνεται με το από 8.2.2019 έγγραφο του αρμοδίου Τμήματος Τεχνικών Συνεργείων της Διεύθυνσης Οδοποιίας του Δήμου ......, που διενήργησε τη σχετική αυτοψία, «δεν παρατηρήθηκαν φθορές - καθιζήσεις  ή ασυνέχεια στην επιφάνεια της προαναφερόμενης ράμπας» και «δεν διαπιστώθηκε οποιαδήποτε προηγούμενη καταγραφή - καταγγελία για την ύπαρξη φθοράς ή ολισθηρότητας επί του αναφερόμενου σημείου του πεζοδρομίου». Συνεπώς, δεν αποδεικνύεται παράνομη παράλειψη υλικής ενέργειας του Δήμου ......, ώστε να στοιχειοθετείται εν προκειμένω ευθύνη του προς αποζημίωση.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφαίνεται:1) Τα άρθρα 10 ΕΚ, 81 ΕΚ και 82 ΕΚ δεν απαγορεύουν τη λήψη από κράτος μέλος μέτρου κανονιστικού χαρακτήρα με το οποίο εγκρίνεται, βάσει σχεδίου που κατάρτισε επαγγελματική ένωση δικηγόρων, όπως το Consiglio nazionale forense (εθνικό συμβούλιο των δικηγορικών συλλόγων), πίνακας αμοιβών περί καθορισμού κατωτάτου ορίου των αμοιβών των μελών του δικηγορικού συλλόγου, από τον οποίο δεν χωρεί, καταρχήν, παρέκκλιση τόσο προκειμένου περί υπηρεσιών που παρέχονται αποκλειστικά από τα μέλη αυτά όσο και προκειμένου περί υπηρεσιών, όπως οι εξωδικαστικές, οι οποίες μπορούν να παρέχονται επίσης από οποιονδήποτε άλλο επαγγελματία μη υποκείμενο στον εν λόγω πίνακα αμοιβών. 2) Κανονιστική ρύθμιση η οποία απαγορεύει απολύτως την παρέκκλιση, βάσει συμβάσεως, από τις κατώτατες αμοιβές που καθορίζει πίνακας δικηγορικών αμοιβών, όπως ο υπό κρίση στις κύριες δίκες, για παροχή υπηρεσιών οι οποίες, αφενός, αφορούν την ενώπιον δικαστηρίου εκπροσώπηση και, αφετέρου, παρέχονται αποκλειστικώς από δικηγόρους συνιστά περιορισμό της κατά το άρθρο 49 ΕΚ ελεύθερης παροχής υπηρεσιών. Στο αιτούν δικαστήριο απόκειται να εξακριβώσει αν μια τέτοια κανονιστική ρύθμιση, λαμβανομένων υπόψη των συγκεκριμένων λεπτομερειών εφαρμογής της, ανταποκρίνεται πράγματι στους δυνάμενους να τη δικαιολογήσουν σκοπούς της προστασίας των καταναλωτών και της εύρυθμης λειτουργίας της δικαιοσύνης και αν οι περιορισμοί που συνεπάγεται είναι δυσανάλογοι σε σχέση με τους σκοπούς αυτούς.

Μελέτη αναμόρφωσης πεζοδρομίων σχεδίου πόλεως (...)Ως κύρια διαδικασία ανάθεσης μελετών από τους Ο.Τ.Α. καθιερώνεται η διενέργεια διαγωνισμού, ώστε να καθίσταται δυνατή, με την προσέλευση ικανού αριθμού συμμετεχόντων, η αποφυγή του κινδύνου μεθοδεύσεων, η ανάπτυξη επαρκούς ανταγωνισμού και η επιλογή της πλέον συμφέρουσας από τεχνικής και οικονομικής απόψεως προσφοράς. Η με απευθείας ανάθεση εκπόνηση μελέτης αποτελεί εξαιρετική διαδικασία, που επιτρέπεται μόνο στις ρητά καθοριζόμενες από το νόμο περιπτώσεις. Τέτοια περίπτωση συντρέχει όταν η προεκτιμώμενη αμοιβή όλων των σταδίων της μελέτης δεν υπερβαίνει σε ποσοστό το 30% του ανώτατου ορίου αμοιβής πτυχίου Α΄ τάξης της κατηγορίας μελετών στην οποία ανήκει η υπό ανάθεση μελέτη. Η προεκτιμώμενη αυτή αμοιβή προκύπτει με βάση τον Κανονισμό Προεκτιμώμενων Αμοιβών Μελετών και Υπηρεσιών, ο οποίος εφαρμόζεται υποχρεωτικά από τις αναθέτουσες αρχές, σε κάθε περίπτωση, ακόμη και στις περιπτώσεις της διαδικασίας με διαπραγμάτευση, κατά συνέπεια και της απευθείας ανάθεσης, που προβλέπεται στο άρθρο 209 παρ. 3 του Δ.Κ.Κ. (βλ. πρακτικά της 5ης Γεν.Συν./4.3.2009 της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, πράξεις Κλιμ. VII Tμ. 15/2013, 157, 199/2012). Προκειμένου δε για κυκλοφοριακές μελέτες το ανώτατο αυτό όριο καθορίστηκε από 5.5.2011 στο ποσό των 40.807,00 ευρώ, ήτοι για την απευθείας ανάθεση τέτοιων κατηγοριών μελέτης το όριο είναι (40.807,00 Χ 30% =) 12.242,10  ευρώ.(…) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, νομίμως ο Δήμος ...... ανέθεσε απευθείας την εν λόγω μελέτη, κατ' εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 209 παρ. 3 του Δ.Κ.Κ., καθόσον με το από 17.1.2013 έγγραφο του φερόμενου ως δικαιούχου προσκομίστηκε ενώπιον του Κλιμακίου ο σχετικός φάκελος του έργου που είχε καταρτιστεί από την τεχνική υπηρεσία του Δήμου πριν από την εν λόγω ανάθεση (14.10.2011), από τον οποίο προκύπτει ότι η προεκτιμώμενη αμοιβή του αναδόχου καθορίστηκε εκ των προτέρων με σαφή τρόπο, σύμφωνα με το άρθρο 4 του ν. 3326/2005 και την ισχύουσα, κατά τον χρόνο ανάθεσης, απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων.

Αποζημίωση υπερωριακής  απασχόλησης.(Ε.Λ.Κ.Ε.), (..)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη νομική σκέψη που προηγήθηκε, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η εντελλόμενη με το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα δαπάνη είναι νόμιμη. Και τούτο, διότι από τα στοιχεία του φακέλου δεν προκύπτει ότι ο φερόμενος στο ένταλμα ως δικαιούχος απασχολήθηκε υπερωριακά για τις ανάγκες και τους σκοπούς του Ε.Λ.Κ.Ε. του Πανεπιστημίου ..., αλλά, αντιθέτως, νόμιμο έρεισμα για την καταβολή της εντελλόμενης με το ένταλμα αυτό δαπάνης αποτελεί η απόφαση του Πρύτανη του ως άνω Πανεπιστημίου περί καθιέρωσης υπερωριακής απασχόλησης για το προσωπικό του εν λόγω Α.Ε.Ι.. Συνεπώς, δοθέντος ότι οι επίμαχες υπηρεσίες του υπαλλήλου αυτού παρασχέθηκαν στο πλαίσιο λειτουργίας των Υπηρεσιών του ανωτέρω Πανεπιστημίου και ειδικότερα για την αντιμετώπιση των αυξημένων αναγκών αυτού και την εύρυθμη και ομαλή λειτουργία του, η εντελλόμενη δαπάνη νομίμως βαρύνει τις πιστώσεις του τακτικού προϋπολογισμού του εν λόγω Πανεπιστημίου.(..)..Σε κάθε, δε, περίπτωση από το Β10745/12.6.2017 έγγραφο  της Προέδρου της Επιτροπής Ερευνών του Ε.Λ.Κ.Ε. του Πανεπιστημίου ... και τις συνημμένες σε αυτό καταστάσεις, προκύπτει ότι ο φερόμενος στο ένταλμα ως δικαιούχος, κατά την κρίσιμη χρονική περίοδο, δεν εργάσθηκε ούτε έλαβε πρόσθετες αμοιβές για την συμμετοχή του σε ερευνητικά προγράμματα του Πανεπιστημίου. ...Κατόπιν τούτων, η εντελλόμενη με το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα δαπάνη είναι νόμιμη..

Προμήθεια πετρελαίου κινήσεως:Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η εντελλόμενη δαπάνη δεν παραβιάζει τις διατάξεις του άρθρου 66 του ν. 4270/2014 και αυτών του π.δ. 80/2016, για τους εξής λόγους: α) η ανάκληση της ανάληψης υποχρέωσης σε μέρος του ποσού που είχε αρχικώς αναληφθεί προκύπτει, κατ’ αρχάς, από το γεγονός ότι η φερόμενη ως δικαιούχος του εντάλματος είχε παραδώσει μέρος της ποσότητας των καυσίμων που είχε συμφωνήσει, δυνάμει του συνοπτικού διαγωνισμού, με το Νοσοκομείο, η οποία (ποσότητα) αντιστοιχεί στο ποσό κατά το οποίο ανακλήθηκε η αρχικώς αναληφθείσα υποχρέωση. β) Κατά τον χρόνο έκδοσης των αποφάσεων ανάκλησης ανάληψης υποχρέωσης (31.12.2017) είχε παγιωθεί η παραπάνω οφειλή του Νοσοκομείου στο ποσό αυτό, χωρίς να υφίσταται δυνατότητα παράδοσης και του ανεκτέλεστου μέρους, καθώς είχε ήδη συναφθεί η 17025/20.9.2017 σύμβαση  μεταξύ του Νοσοκομείου και του …, συνολικής αξίας 474.628,62 ευρώ, δυνάμει νέου ανοικτού διεθνούς ηλεκτρονικού διαγωνισμού που διενεργήθηκε στις 7.7.2017 για την προμήθεια καυσίμων για τις ανάγκες του Νοσοκομείου για ένα έτος (βλ. Πρ. ΚΠΕΔ ΙV Τμ. 157/2017). γ) Ανεξαρτήτως του ότι για λόγους σύννομης δημοσιονομικής διαχείρισης του φορέα η ανάκληση της αρχικώς αναληφθείσας υποχρέωσης όφειλε να γίνει στο σύνολο του αναληφθέντος ποσού, πλην όμως, τούτο δεν επέδρασε στην νομιμότητα της εντελλόμενης δαπάνης, εφόσον, ενόψει των ανωτέρω περιστάσεων, η εν μέρει ανάκληση της αναληφθείσας υποχρέωσης και η δέσμευση αντίστοιχου ποσού στο επόμενο έτος αντιστοιχεί στην παγιωμένη, κατά τα ανωτέρω, οφειλή του Νοσοκομείου προς την φερόμενη ως δικαιούχο του εντάλματος, ως εκ της συμβατικής σχέσης που το συνέδεε με αυτήν (βλ. και την 8300/16.4.2018 βεβαίωση του Διοικητικού Διευθυντή του Γενικού Νοσοκομείου …). Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, το Κλιμάκιο κρίνει ότι η εντελλόμενη δαπάνη είναι νόμιμη και το ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα πληρωμής θα πρέπει να θεωρηθεί.